Hướng dẫn xây dựng Website
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
1
MUC LUC
Chûúng I Khai quat chung.......................................................................2
Chûúng II Thiït kï giao diïn....................................................................8
Chûúng III Thiït kï web site..................................................................22
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
2
Chûúng I
Khai quat chung
Bai viït nay dûa trïn cú sú thûc tiïn khi chung töi thûc hiïn viïc
xêy dûng möt Web site (khai niïm chó àïn möt may hay möt
mang cung cêp cac trang thöng tin dûúi dang WWW). No phan
anh nhûng cö gùng va hiïu biït cua chung töi trong qua trònh hoc
hoi cung nhû thûc nghiïm.
Trïn Internet, qua thûc co rêt nhiïu Web site chu trong àïn ngön
ngû HTML, cung co rêt nhiïu Web site danh cho muc àñch thûúng
mai, nghï thuêt. Thï nhûng lai co ñt nguön thöng tin àï cêp àïn
viïc thiït kï möt trang Web, möt Web site, thiït kï àö hoa, giao
diïn ngûúi sû dung hay nhûng kiïn thûc vï cach thûc tö chûc
thöng tin.
Muc àñch cua Web site cên thiït kï
Bûúc àêu tiïn trong cöng àoan thiït kï möt Web site la chung ta
àa co nhûng quyït àõnh chùc chùn vï viïc chung ta se "xuêt ban"
cai gò vúi Web site cua mònh. Khöng co chu àõnh va muc tiïu ro
rang thò ca web site ào se trú nïn lan man, sa lêy va cuöi cung ài
àïn möt àiïm kho co thï quay trú lai. Thiït kï cên thên va àõnh
hûúng ro la nhûng chòa khoa dên àïn thanh cöng trong viïc xêy
dûng möt Web site.
Trûúc khi xêy dûng möt Web site, chung ta nïn:
Xac àõnh àöi tûúng àöc gia cua web site.
Web site co muc àñch ro rang.
Thiït lêp cac chu àï chñnh cua web site.
Thiït kï cac khöi thöng tin chu yïu ma web site se cung cêp.
Chung ta cung nïn bùt àêu vúi viïc xac àõnh nguön tai nguyïn vï
nöi dung, hònh anh thöng tin ma chung ta cên àïn àï tao nïn web
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
3
site phu húp vúi muc àñch àûúc àï ra - ào la nguön thöng tin se
duy trò cho web site hoat àöng sau nay nûa.
Xac àõnh muc tiïu cú ban cua web site
Trûúc tiïn cên co möt tuyïn bö khai quat ngùn va ro rang cho cac
muc tiïu cua web site, àiïu se giup àú rêt nhiïu cho cöng viïc
thiït kï. No la àiïm xuêt phat àï chung ta mú röng àïn cac muc
tiïu chñnh, va cung la möt cöng cu hûu hiïu àï àanh gia sû thanh
cöng cua möt web site. Xêy dûng möt web site la ca möt qua trònh
liïn tuc, no khöng àún thuên chó la möt dû an duy nhêt, möt lên
vúi cac thöng tin tônh. Viïc biïn têp, quan ly va duy trò ky thuêt
dai han nhêt àõnh phai bao trum lïn kï hoach xêy dûng web site.
Thiïu àiïu nay, tûúng lai cua möt web site se cung sö phên giöng
nhû bao nha vùn, nha bao, àêy long say mï buöi ban àêu, nhûng
chùng co kït qua cuöi cung nao ca.
Xac àõnh àöc gia
Bûúc tiïp theo trong cöng viïc thiït kï la xac àõnh cac àöc gia
chñnh cua web site, àï chung ta co thï thiït kï cêu truc phu húp
vúi nhu cêu, mong muön cua ho. Sû hiïu biït, trònh àö, sú thñch
cung nhû yïu cêu cua àöc gia thay àöi tû möt ngûúi àoc hoan toan
khöng co kinh nghiïm, ngûúi se cên àïn möt sû dên dùt cên thên,
àïn ngûúi àoc thanh thuc, ngûúi se nöi giên vúi bêt cû cai gò mang
ve chiïu cö túi ho, hoùc lam chêm trï viïc truy nhêp thöng tin cua
ho. Möt hï thöng àûúc thiït kï töt se thñch húp cho möt dai röng
trònh àö, nhu cêu àöc gia. Vñ du, nïu muc àñch web site cua chung
ta la chuyïn tai cac thöng tin vï tònh hònh cua nöi bö cöng ty, cac
tai liïu vï nhên lûc, hay cac tai liïu khac dung cho viïc in cac
hûúng dên se thñch húp cho cac àöc gia àoc hang ngay, va cho ca
cac àöc gia chó truy nhêp ñt lên.
Àöc gia (web surfer)
Cac trang web (homepage) cho cac chûúng trònh duyït web cung
nïn tûúng tû nhû cac bòa tap chñ. Muc tiïu la tñnh toan thï vúi
hònh anh bùt mùt, chu àï nöi dung gêy chu y. Têt ca cac liïn kït
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
4
trïn trang chu nay nïn chó tiïp àïn cac trang bïn trong web site.
Chung ta cung phai tao àûúc thöng bao ngùn gon, suc tñch cai co
trong web site co thï àûúc àöc gia quan têm.
Àöc gia múi va àöc gia khöng thûúng xuyïn
Sö àöc gia nhom nay phu thuöc vao möt cêu truc site ro rang, dï
truy nhêp àïn sû töng quat vï cêu truc toan bö thöng tin trïn web
site. Ngûúi múi truy nhêp se co cam giac bõ àe doa búi möt cêu
truc menu phûc tap, ngai ài sêu vao web site nïu trang àêu
khöng co hin anh hêp dên va khöng àûúc sùp xïp ro rang. Theo
Jakob Nielsen ú Sun Microsystems, thò co dûúi 10% àöc gia cuön
man hònh xuöng dûúi phên àêu cua möt trang web. Cac àöc gia
khöng thûúng xuyïn lai chu trong àïn trang khai quat, cêu truc
co phên lúp va hònh anh àö hoa, biïu tûúng giup ho nhú, kït nöi
àïn võ trñ thöng tin ho cên trong web site cua chung ta. Möt tû
àiïn cac khai niïm ky thuêt, tû viït tùt va danh sach cac vên àï
thûúng àûúc xay ra (FAQ - frequently asked questions) co thï rêt
hûu dung cho cac àöc gia múi va khöng thûúng xuyïn cua chung
ta.
Cac àöc gia chuyïn nghiïp, thûúng xuyïn
Sö àöc gia nay phu thuöc vao web site cua chung ta àï nhên thöng
tin nhanh chong va chñnh xac. Cac àöc gia chuyïn nghiïp rêt söt
ruöt vúi menu nhiïu lúp co àö hoa chêt lûúng kem ma chó cung
cêp tû 2 àïn 6 lûa chon möt lên. Ho khat khao cac menu khöng àö
hoa (text), co thï keo tha àûúc va thúi gian nap xuöng nhanh
chong. Cac kiïu cach lam dang àö hoa se lam ho phat àiïn. Cac
àöc gia chuyïn nghiïp, thûúng xuyïn thûúng co chu àõnh ro rang
trong àêu, do vêy se àanh gia cao cac menu text chi tiït, cac net
chñnh cua web site hoùc cac chó sö site phong phu giup ho tòm
kiïm, thu nhên thöng tin nhanh chong.
Cac àöc gia nûúc ngoai
Phai luön nhú la chung ta àang thiït kï cho World Wide Web. Cac
àöc gia cua chung ta co thï la möt ngûúi ngay ngoai phö, hoùc möt
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
5
ai ào àang ú bïn My, Nhêt
ban. Àï àap ûng töi àa sö
lûúng àöc gia trïn cac quöc gia
khac nhau, chung ta cên biïn
dõch, ñt nhêt cung la cac trang
chu àao. Tranh cac tû àõa
phûúng, hoùc cac khai niïm
ky thuêt, viït tùt trong ban
giúi thiïu hay cac trang giai
thñch. Vñ du, àûng bao giú viït tùt ngay trïn cac trang web, vò àöi
vúi möt ngûúi My, thò "10/5/97" se àûúc hiïu la ngay 5 thang 10
nùm 1997, nhûng àa sö àöc gia cac quöc gia khac se hiïu ào la
ngay 10 thang 5 nùm 1997.
Chiïn lûúc thiït kï
Moi hònh thûc trònh bay thöng tin àïu bõ khöng chï búi cac yïu tö
àûúc xac àõnh búi muc tiïu cua web site, búi möi trûúng chung ta
chon va búi ban thên cac àöc gia. Hònh anh sau àêy thï hiïn 4 chu
tö àöi vúi thöng tin chuyïn tai, phu thuöc vao hai yïu tö: cêu truc
trònh bay va thúi gian truy nhêp àöi vúi àöc gia.
Dao chúi trïn Web (browsing)
Trong thï giúi röng lún cua World Wide Web, cac web surfer la cac
àöc gia lang thang, khöng ly do, nhûng ngûúi co thï àoc web site
cua chung ta ma khöng yïu cêu bêt cû sû thuc ep nao, hoùc möt y
àõnh nao. Chung töi khöng co y àõnh trònh bay cac ky thuêt àï löi
keo cac àöc gia nhom nay vao cac web site vúi muc àñch giai trñ,
thûúng mai. Möt muc àñch khac cua cac web site chñnh la cac site
cho cac doanh nghiïp, giao duc, dang "intranet", núi ma àöc gia
tòm àoc vúi muc àñch ro rang hún nhiïu.
Àao tao
Cac ûng dung àao tao trïn cú sú cöng nghï web rêt co trònh tû
trong mùt thiït kï, co rêt ñt cú höi àï ài lac àï tû trang giúi thiïu
chñnh. Àûng lam àöc gia va ca muc àñch cua chung ta bõ lön xön
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
6
búi cac möi liïn kït ra ngoai thöng tin chu chöt. Giúi han cac liïn
kït bùng nut "Tiïp tuc", hay "Quay vï trang trûúc" àam bao moi
àöc gia se nhòn thêy cung möt giao trònh, cho phep chung ta dû
àoan chñnh xac hún thúi gian truy nhêp cua ngûúi àoc. Àai àa sö
giao trònh gia thiït thúi gian truy nhêp dûúi möt giú, hoùc se àûúc
phên àoan thanh cac phên ñt hún möt giú. Chung ta cung nïn
thöng bao cho ngûúi àoc vï lûúng thúi gian cua bai giang, hoùc
cung lûu y ho àûng ài xa khoi phên chñnh cua bai giang nïu bai
giang ào cên phai tra tiïn àï àoc.
Cac ûng dung àao tao loai nay thûúng yïu cêu sû log-in cua àöc
gia, va cung thûúng sû dung cêu hoi dang form co tra lúi àung/sai
hoùc theo dang lûa chon cêu tra lúi tû möt danh sach. Thöng tin
vï àoc gia, bang àiïm àûúc lûu trû trong cú sú dû liïu àûúc liïn
kït vúi web site.
Day hoc
Trong cac ûng dung day hoc dûa trïn cöng nghï web, thöng tin
àûúc trònh bay thûúng tinh tï va co chiïu sêu hún la trong cac ûng
dung àao tao. Cac möi liïn kït la mùt manh cua web, tuy nhiïn
chung co thï la möt sû gêy röi cho cac hoc sinh tû trang trònh bay
chñnh. Nïu chung ta cho phep ngûúi àoc liïn kït àïn cac tai
nguyïn web khac ngoai web site cua chung ta, chung ta nïn nhom
cac liïn kït trong trang nay cach biït khoi phên thöng tin chñnh.
Thöng thûúng ngûúi àoc muön in thöng tin trïn web va se àoc
chung sau nay. Chung ta nïn cung cêp cho ho möt phiïn ban "in"
riïng, trong ào cac trang riïng biït, ngùn se àûúc göp lai thanh
möt trang dai.
Giao duc
Cac àöc gia tû hoc hoi, tû kham pha se bûc mònh vúi phong cach
thiït kï qua thu gon, qua trònh tû. Thöng thûúng cac àöc gia
nhom nay thûúng co trònh àö cao. Thiït kï möt cêu truc uyïn
chuyïn, co tûúng tac, khöng àún àiïu la ly tûúng àöi vúi cac àöc
gia nay, do rêt kho àoan àõnh chñnh xac chu àï nao se àûúc quan
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
7
têm nhêt àöi vúi möt giao sû hay vúi möt sinh viïn, ky sû. Thiït
kï cung phai cho phep truy nhêp nhanh àïn möt pham vi röng cac
chu àï, va thûúng cung rêt phong phu vúi cac liïn kït àïn cac
thöng tin co liïn quan, trïn web site cua chung ta hay trïn cac
web site khac. Cac danh sach dang text cua cac liïn kït cung rêt
thñch húp cho cac muc luc, ban chó sö vò chung àûúc nap xuöng
nhanh, àêy àu thöng tin, nhûng cho nhom àöc gia nay lai dï chan,
va thï cên co hònh anh àö hoa thiït kï àep, thay àöi cung cac
minh hoa ài kem thöng tin. Thúi gian truy nhêp khöng thï dû
àoan àûúc, nhûng thûúong ngùn hún cac site cho àao tao, giao duc
vò àöc gia thûúng khên cêp. Lûa chon cho in ên cung la bùt buöc
phai co cho cac àöc gia nay.
Tham khao
Cac web site tham khao àûúc thiït kï töt cho phep ngûúi àoc
nhanh chong ài thùng vao vên àï, tòm cai ho cên va sau ào dï
dang in hoùc lûu giû cai ho tòm thêy. Thöng thûúng thöng tin
khöng phai la cac "cêu chuyïn", do ào cêu truc cua no hoan toan
khöng co trònh tû. Cêu truc menu, nöi dung nhêt àõnh phai àûúc
tö chûc cên thên àï hö trú tòm kiïm , thu nhên nhanh, dï lûu giû
cac file, in ên khi cên. Cên giû cac hònh anh àö hoa nho àï thúi
gian nap xuöng nhanh, va chung ta cung nïn nghiïn cûu, ap dung
phên mïm tòm kiïm thay vò chó cung cêp möt danh sach cac liïn
kït. Thúi gian liïn kït cang ngùn cang töt.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
8
Chûúng II
Thiït kï giao diïn
Khai quat
Cac àöc gia cua web khöng chó xem thöng tin, ho tûúng tac vúi no
theo cach thûc múi khöng nhû cac tiïn lï trong viïc thiït kï tai
liïu giêy. Giao diïn ngûúi dung àö hoa (GUI) cua hï thöng, cöng
thïm cac tûúng tac ên du, hònh anh va cac quan niïm àûúc sû
dung àï chuyïn tai moi tñnh nùng, thöng tin lïn man hònh, va trai
qua thúi gian cac àùc thu trûc quan cua cac thanh phên giao diïn
àö hoa va sû tûúng tac chûc nùng hoa àa tao nïn net àùc trûng
"nhòn thêy va cam nhên" cua cac trang web cung cac möi liïn kït
hypertext. Thiït kï àö hoa va cac hònh anh "ky hiïu" trûc giac
khöng chó àï lam àep trang web - àö hoa trú thanh möt phên àûúc
tñch húp cua kinh nghiïm cua àöc gia àöi vúi web site cua chung
ta. Trong cac tai liïu co anh lên nhau, khöng thï hoan toan tach
rúi thiït kï àö hoa vúi thiït kï giao diïn.
Trang Web àöi lêp vúi thiït kï tai liïu thöng thûúng
Àai àa sö nhên thûc hiïn tai cua chung ta vï thöng tin co cêu truc
bùt nguön tû viïc tö chûc cac quyïn sach, tap chñ xuêt ban àõnh
kyàa àûúc in va cöng tac chó sö hoa thû viïn, cac hï thöng phên
loai àûúc phat triïn quanh cac ên ban ào. "Cac tiïu chuên vï hònh
thûc" cua cac cuön sach trong thï giúi noi tiïng Anh àa àûúc thiït
lêp cung nhû cöng nhên röng rai; cac hûúng dên chi tiït cho viïc
toa möt cuön sach co thï tòm àoc trong cac quyïn nhû The
Chicago Manual of Style. Moi àùc àiïm cho möt cuön sach, tû muc
luc àïn chu thñch, chó sö àa àûúc rut ra qua hang thï ky, va ngûúi
àoc trûúc kia cung àa phai àöi diïn vúi cac vên àï tö chûc hït nhû
ngûúi àoc bêy giú cua cac tai liïu àa phûúng tiïn (hypermedia).
Cuön Kinh thanh nùm 1456 cua Gutenberg thûúng àûúc trñch dên
nhû cuön sach hiïn àai àêu tiïn, tuy thï cung phai sau khi phat
triïn manh viïc xuêt ban cung hún 100 nùm kinh nghiïm thò viïc
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
9
àanh sö trang, chó sö, muc luc cung nhû cac trang bòa múi trú
thanh àùc àiïm routine cho cac cuön sach. Cac tai liïu web tûúng
tû nhû vêy, cung phai trai qua sû phat triïn va sû chuên hoa cach
thûc thöng tin àûúc tö chûc, thûc hiïn ú dang àiïn tû.
Cac tiïn lï trong in ên
Mùc du cac tai liïu àa phûúng tiïn trïn mang àûa ra cac thach
thûc múi cho nhûng nha thiït kï thöng tin, àai àa sö hûúng dên
chung ta cên àïn àï thiït kï, tao lêp, lùp rap, hiïu chónh va tö
chûc möt media phong phu, àa dang vï cùn ban khöng khac so vúi
thûc tï trong cöng viïc cua nha xuêt ban. Àa sö trang web co thï
àûúc tao ra phu húp vúi cac qui ûúc cho hònh thûc biïn têp va tö
chûc vùn ban cua The Chicago Manual of Style. Nhiïu àiïu chung
ta cên biït vï phûúng phap tao cac tai liïu ro rang, bao quat, nhêt
quan co thï àoc trong cac hûúng dên nhû Xerox Publishing
Standards: A Manual of style and Design. Àûng bõ lac trong cac
trang web la thûúng ma bo qua cac chuên mûc cú ban cua thiït kï
àö hoa cung nhû biïn têp.
Hay lam cho cac trang web cua chung ta àöc àao
Cac trang World Wide Web khac sach va cac tai liïu khac ú möt
net cú ban: cac möi liïn kït siïu vùn ban cho phep ngûúi àoc truy
nhêp àïn möt trang web àún le khöng cên àïn lúi noi àêu hay tûa
àï. Àiïu nay thûúng co nghôa la cac àêu trang, chên trang cua
trang web se phûc tap, nhiïu thöng tin hún cac trang in trïn giêy.
Co thï la vö ly, buön cûúi khi lùp lai cac thöng tin ban quyïn, tac
gia, thúi gian xuêt ban ú têt ca cac trang sach, nhûng möt trang
web riïng le thûúng cên àïn nhûng thöng tin nay vò cac trang àún
le co thï chó la möt phên nho cua ca web site chung ta co ma àöc
gia ào co thï nhòn thêy. Vên àï tao cac trang web àöc àao khöng
chó co àöi vúi cac trang web. Cac bao chuyïn àï, tap chñ, àa sö cac
bao ngay àïu lùp lai thúi gian phat hanh, sö ban tai phên àêu hay
cuöi tûng trang vò ho biït àöc gia cua ho thûúng cùt cac bai bao,
hoùc photocopy cac trang tû tap chñ va cên thöng tin trñch dên àï
theo doi nguön göc nguyïn ban cua cac bai.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
10
Cho cac kho khùn khi tao cac web site vûa dï sû dung, vûa àêy àu
nöi dung, chiïn lûúc thiït kï töt nhêt la ap dung nhêt quan möt sö
qui ûúc thiït kï cú ban trong moi trang web cua chung ta. Cac
thanh phên cú ban cua möt tai liïu khöng phûc tap, no cung
chùng la gò so vúi cöng nghï Internet. No rêt giöng vúi àiïu àûúc
giang trong möt lúp bao chñ: ai, cai gò, khi nao va ú àêu.
Ai
Ai àang noi? Cêu hoi nay thêt cú ban, va thöng tin thûúng àûúc
àam bao àïn nöi cac tac gia cua web thûúng bo qua phên tin quan
trong nhêt ma möt àöc gia cên àïn àï àanh gia nguön göc, lai lõch
cua tai liïu: ai àang noi cho töi? Du trang web co xuêt phat tû möt
ca nhên hay tû möt viïn nghiïn cûu, cung luön phai thöng bao
cho ngûúi àoc ai àa tao trang web ào. Cún thac cac web site truyïn
ba thöng tin khöng chñnh xac, hún nûa lûa gat vï tai nan may bay
TWA 800 la töt vñ du söng àöng cua vên àï thöng tin khöng nguön
göc hoùc khöng xac àang se nhanh chong trú nïn tröi hún, lên at
cuöc àiïu tra va kït luên chñnh thöng.
Cai gò
Moi tai liïu àïu cên tiïu àï dï hiïu àï gêy sû chu y cua àöc gia,
nhûng trong nhiïu trûúng húp àùc biït àöi vúi cac trang web, yïu
tö cú ban nay lai cû ky quan trong. Tiïu àï la cai àêu tiïn cac àöc
gia cua cac trang World Wide Web nhòn thêy khi cac trang àûúc
nap dên xuöng. Trong cac trang nhiïu hònh anh àö hoa, tiïu àï la
cai duy nhêt ma ngûúi ta co thï nhòn thêy trong thúi gian chú anh
àûúc nap lïn trang web. Ngoai ra, tiïu àï la phên vùn ban se àûúc
chûúng trònh duyït sû dung nhû möt "àanh dêu trang" nïu àöc
gia chon no àï àûa vao danh sach ghi nhú. Möt tiïu àï khöng sat
thûc, töi nghôa, hoùc möt tiïu àï qua ky thuêt se khöng giup
ngûúi àoc nhú àûúc tai sao ho lai cho trang web nay vao danh sach
lûu trû.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
11
Khi nao
Tñnh húp thúi la möt yïu tö quan trong trong viïc àanh gia toan
bö möt tai liïu. Chung ta lam thöng tin trong thúi àai ma moi tai
liïu giêy àa àam bao: bao, tap chñ, va hêu nhû moi quan hï thû tû
vùn phong àa àûúc xac àõnh ngay thang. Do ào chung ta hay àï
ngay thang cho moi trang web, va thay àöi möi khi tai liïu àûúc
cêp nhêt. Àiïu nay àùc biït quan trong àöi vúi cac vùn ban online
dai va phûc tap ma chó àûúc cêp nhêt tûng phên, tuy vêy àiïu nay
cung co thï khöng àu nöi bêt cho cac àöc gia vang lai, khöng
thûúng xuyïn. Thöng tin vï doanh nghiïp, cac ban hûúng dên,
thöng tin vï san phêm va cac tai liïu ky thuêt dûúi dang trang
web nïn co thïm thúi gian àûúc sûa chûa, cêp nhêt lai.
Núi nao
World Wide Web la möt àõa àiïm duy nhêt co chiïu thöng tin cûc
lún nhûng lai co ñt chó dên ro rang vï võ trñ thûc sû cua tai liïu.
Nhên vao möt liïn kït web, chung ta co thï kït nöi àïn möt web
server ú Sydney (Uc) hay Chicago (My) hoùc möt núi nao ào trïn
Internet röng lún. Nïu ban khöng thöng thao lùm trong viïc phên
tñch àõa chó Internet (URL), thêt kho khùn àï xac àõnh tai liïu
àang thûc sû nùm ú àêu. Sau cung àêy chñnh la World Wide Web,
va cêu hoi tai liïu àïn tû àêu àöi khi khöng thï tach khoi cêu hoi
tai liïu nay cua ai. Chung ta nïn luön luön thöng bao cho àöc gia
chung ta àang ú àêu, cung vúi (nïu no thñch húp) cac thöng tin vï
doanh nghiïp, viïn, cú quan cua chung ta.
Nïn kït húp àõa chó cua trang chu (home URL) ñt nhêt ú cac trang
chñnh trong web site cua chung ta àï tao thuên tiïn cho viïc thûc
hiïn cac kït nöi àïn chung ta. Möt khi àöc gia lûu cac trang nhû
möt file text hoùc in ra giêy, cac möi liïn kït co thï se bõ mêt ài.
Cac phiïn ban múi cua möt sö trònh duyït chñnh co thïm tñnh
nùng tû àöng thïm àõa chó vao cac banr in, nhûng rêt nhiïu àöc
gia khöng sû dung cac àùc tñnh nêng cao nay. Va àa sö chung ta
bêy giú co hang nui ban in cac trang web, khöng dï gò tòm lai àõa
chó cua möt tai liïu nao ào.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
12
Chung ta hay sû dung nhêt quan tiïu àï, cac thöng tin phu trú
nhû tïn sû hûu, thúi àiïm cêp nhêt va ñt nhêt möt liïn kït àïn
trang chu trong moi trang web cua chung ta. Nïn àùt àõa chó cua
trang chu lïn möt sö trang chñnh trong web site cua chung ta.
Thïm cac thanh phên cú ban nay va chung ta àa thûc hiïn àûúc
90% con àûúng àï cung cêp cho cac àöc gia cua chung ta möt giao
diïn web co thï hiïu àûúc.
Thiït kï giao diïn cú ban
Thiït kï hûúng túi ngûúi sû dung
Giao diïn àö hoa cho ngûúi sû dung (GUI) àûúc thiït kï nhùm cho
ngûúi dung àiïu khiïn trûc tiïp may tñnh cua ho. Ngay nay, ngûúi
sû dung yïu cêu möt mûc àö hoan hao cua moi thiït kï giao diïn
àö hoa, kï ca cac trang web. Muc àñch la cung cêp moi cên thiït
cho têt ca àöc gia quan trong cua chung ta, mö phong cöng nghï
web cho moi mong chú cua ho, va khöng bao giú àoi hoi ngûúi àoc
chó àún gian la lam theo möt giao diïn ma àùt nhûng can trú
khöng cên thiït lïn con àûúng cua ho.
Àêy la núi nghiïn cûu cua chung ta vï cac nhu cêu va têm ly hoc
khach hang la nhûng yïu tö quyït àõnh. Khöng thï thiït kï cho
möt àöc gia vö danh ma chung ta khöng biït àïn cac yïu cêu cua
ngûúi ào. Chung ta nïn tao cac kõch ban mêu cho cac nhom àöc
gia àang tòm kiïm thöng tin trïn web site cua chung ta. Möt àöc
gia co kinh nghiïm tòm möt mêu tin nhêt àõnh co àûúc giup àú
hay can trú búi thiït kï cua chung ta? Mot àöc gia múi co bõ lung
tung trûúc möt hï thöng menu phûc tap? Thû nghiïm cac thiït kï
cua chung ta va nhên cac phan höi tû àöc gia la phûúng phap töt
nhêt àï tòm ra cac y tûúng thiït kï cho phep àöc gia nhên àûúc cai
ho muön tû web site cua chung ta.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
13
Cac giup àú àõnh hûúng ro rang
Vúi thûc tai cua cöng
nghï web, àa sö àöc
gia tûúng tac vúi cac
trang web bùng cach
thûc hiïn cac liïn kït
giûa cac tai liïu. Vên
àï chu yïu cua giao
diïn trong cac web
site la àöc gia khöng y
thûc àûúc ho àang ú àêu trong tö chûc thöng tin. Cac biïu tûúng
nhêt quan, dï hiïu, cac lûúc àö àö hoa àöng nhêt va ban khai quat
(àö hoa hay vùn ban), man hònh töng húp co thï cho àöc gia sû tin
tûúng la ho co thï tòm thêy cai ho tòm ma khöng lang phñ thúi
gian.
Àöc gia phai luön co kha nùng quay trú lai trang chu va cac àiïm
chu chöt trïn web site cua chung ta. Cac liïn kït cú ban nay nïn
co trïn moi trang web cua chung ta, no thûúng la cac nut ên àö
hoa vúi hai muc àñch: tao cac möi liïn kït cú ban va giup tao möt
biïu tûúng àö hoa thöng bao cho àöc gia biït ho vên con àang ú
trong web site cua chung ta. Vñ du, trïn web site cua Netscape,
thanh biïu tûúng sau àêy co tai cuöi möi trang web:
Àûúc thu gon tû hònh anh lêy tai: home.netscape.com
Thanh nut ên hay àûúc sû dung (cho nhiïu lûa chon trong möt
diïn tñch nho), co thï àoan trûúc (co ú têt cac chên trang), va tao
möt àùc tñnh àöng nhêt cho moi trang web cua Netscape site.
Khöng co trang cuöi cung (dead-end)
Moi trang web nïn co ñt nhêt möt liïn kït.
Cac trang "dead-end" - cac trang khöng
moc nöi àïn cac trang khac trong cung
site - khöng chó la möt sû thêt vong vúi
àöc gia, chung thûúng lam mêt kha nùng
àûa àöc gia àïn vúi cac trang khac trong
web site cua chung ta.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
14
Cac trang web thûúng àûúc àûa ra khöng co lúi tûa àêu: àöc gia
thûúng tao hay ài theo cac liïn kït thùng àïn cac trang cêt sêu
trong cêu truc cua web site. Do vêy ho co thï khöng bao giú nhòn
thêy trang chu (Homepage) hoùc cac thöng tin mú àêu trïn we
site cua chung ta. Nïu cac trang phña dûúi cua site khöng co cac
liïn kït quay lïn, vï trang chu hoùc quay lai menu, àöc gia thûc
chêt la bõ loai khoi viïc truy nhêp àïn cac phên con lai cua web
site.
Cho phep truy nhêp trûc tiïp
Muc àñch la cung cêp cho àöc gia thöng tin ho cên vúi ñt bûúc nhêt
va vúi thúi gian ngùn nhêt. Àiïu nay co nghôa la chung ta cên
thiït kï cêu truc thöng tin hiïu qua nhêt, giam töi àa cac bûúc
qua hï thöng menu. Cac nghiïn cûu vï giao diïn chó ra rùng àöc
gia thñch cac menu ma co tû 5 àïn 7 liïn kït, va àöc gia cung thñch
ñt man hònh day dùc cac lûa chon hún la nhiïu trang vúi cac menu
àún gian.
Bang sau àêy cho thêy chung ta khöng cên nhiïu mûc menu àï
tao nïn möt sö lûúng lún lûa chon:
Dai thöng va anh hûúng
Àöc gia khöng chõu àûng thúi gian trï dai. Cac nghiïn cûu nhên
tö con ngûúi cho thêy àöi vúi àa sö cöng viïc tñnh toan, ngûúng cua
sû mêt tac dung la khoang 10 giêy. Cac thiït kï trang web ma
khöng thñch húp vúi töc àö truy nhêp mang cua àöc gia se chó lam
cho ho thïm thêt vong. Nïu àöc gia chó la möt ngûúi dao chúi web
bònh thûúng sû dung modem töc àö 28.8 kbps qua àûúng àiïn
thoai, thêt dai döt àùt möt anh lún (kñch thûúc) lïn trang web, àöc
gia se khöng àu kiïn nhên chú àïn khi anh àûúc nap xuöng. Thï
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
15
nhûng, nïu chung ta xêy dûng möt web site cho nöi bö (intranet)
trûúng hoc, doanh nghiïp, núi ma moi ngûúi truy nhêp web server
vúi töc àö mang LAN hay cao hún nûa, thò chung ta lai nïn sû
dung nhiïu anh va multimedia.
Àún gian va nhêt quan
Àöc gia se khöng ên tûúng vúi sû phûc tap khöng ly do, àùc biït
cac àöc gia phu thuöc vao web site cua chung ta vï thúi gian hoùc
thöng tin chñnh xac, liïn quan àïn cöng viïc. Cac biïu tûúng nïn
àún gian, quen thuöc la de hiïu vúi àöc gia, vñ du nïu chung ta
muön möt biïu tûúng cho viïc thiït kï thöng tin, nïn chon quyïn
sach hay thû viïn, chû àûng chon têu vû tru hay vo tuyïn truyïn
hònh. Thiït kï thöng tin töt nhêt la nhûng cai ma àa sö àöc gia
chûa bao giú nhên thêy.
Adobe (do Studio Archetype thiït kï) la möt mö hònh xuêt sùc cho
thiït kï web site. Cac trang sû dung àö hoa möt cach röng rai vúi
cac trú giup àõnh võ (navigation), ap dung nhêt quan ú têt ca cac
trang trïn web site. Möt khi chung ta biït cac liïn kït cú ban nùm
trïn àêu trang, ranh giúi trú thanh vö hònh va viïc àõnh võ se dï
dang hún.
Àï àat àûúc töi àa viïc chûc nùng hoa va tñnh ro rang, thiït kï
trang cua chung ta nïn àûúc xêy dûng trïn cac àún võ mêu nhêt
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
16
quan, têt ca àïu sû dung chung möt kiïu àö hoa, phong cach biïn
têp va mö hònh tö chûc. Muc àñch la tñnh àöng nhêt, co thï àoan
trûúc, àï àöc gia cêm thêy thoai mai khi khai thac web site cua
chung ta, va chùc chùn ho biït phai tòm cai ho cên tòm. Cac biïu
tûúng àö hoa trïn trang web cung cêp cac tñn hiïu trûc quan vï sû
tiïp nöi cua thöng tin. Biïu tûúng àö hoa trïn têt ca àêu trang
cua Adobe site tao nïn möt giao diïn àöc gia nhêt quan, va cung
la net nhên dang duy nhêt cho site cua Adobe:
Ngay ca khi cac trang cua chung ta khöng sû dung àö hoa, sû
dung nhêt quan cac tiïu àï, cac chên trang va cac liïn kït àïn
trang chu, cac trang liïn quan se tùng cûúng cam giac cua àöc gia
la ho àang trong khung canh web site cua chung ta.
Àï tao hiïu qua cho möt hï thöng "khöng àût àoan - seamless",
chung ta nïn xem xet àïn viïc àûa cac thöng tin quan trong vao
web site cua chung ta, göp no vao hï thöng hún la tao liïn kït àûa
àöc gia cua chung ta ra khoi site cua chung ta (nïu khöng vi
pham ban quyïn cho viïc sao chep thöng tin).
Tñnh ön àõnh thiït kï
Nïu chung ta mong muön thuyït phuc àöc gia cua chung ta rùng
cai ma chung ta cung cêp la chñnh xac, àang tin cêy, chung ta
cung phai thiït kï web site cua chung ta cên thên, giöng nhû
chung ta tao cac möi liïn hï vúi cac doanh nghiïp khac, vúi cung
sû biïn têp va cac trònh àö thiït kï cao. Möt site tröng luöm
thuöm, vúi thiït kï trûc quan ngheo nan, trònh àö biïn têp kem se
khöng truyïn àûúc sû tin cêy cho cac àöc gia.
Tñnh ön àõnh chûc nùng trong thiït kï web co nghôa la giû cac
thanh phên giao tiïp cua web site lam viïc ön àõnh. Tñnh ön àõnh
chûc nùng co hai thanh phên - àùt cac vêt àung chö ngay tû àêu
khi thiït kï web site, va sau ào giû chung hoat àöng nhõp nhang
trong suöt thúi gian. Cac web site töt co tû no àa co tac àöng qua
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
17
lai, vúi nhiïu liïn kït àïn cac trang trong site ào, va co cac liïn
kït àïn cac site khac. Trong khi thiït kï, chung ta cên kiïm tra
thûúng xuyïn cac liïn kït àï àam bao chung con tön tai, moi cai
trïn web thay àöi rêt nhanh, ca trïn web site cua chung ta va cac
web site khac. Chung ta cên co lõch kiïm tra lai cac liïn kït va ca
nöi dung cua no co con thñch húp khöng.
Phan höi va àöi thoai
Thöng qua hònh anh àö hoa, cac nut bêm, cac liïn kït àùt möt núi
duy nhêt, thiït kï web cua chung ta nïn àûa ra kha nùng xac
nhên võ trñ, lûa chon cua àöc gia.
Phan höi cung co nghôa la bûúc chuên bõ cho viïc tra lúi, àap ûng
cac àoi hoi, gop y cua àöc gia. Cac web site thiït kï töt luön cung
cêp möi liïn hï trûc tiïp túi ban biïn têp hoùc "webmaster" phu
trach ky thuêt cua site. Lïn kï hoach àam bao quan hï liïn tuc
vúi cac àöc gia la quan trong söng con àöi vúi sû thanh cöng lêu
dai cua möt doanh nghiïp.
Thiït kï cho cac trònh duyït khac
Khöng phai moi àöc gia cua chung ta co hûúng lúi tû cac anh àö
hoa chung ta àûa ra trïn trang web, va rêt nhiïu àöc gia khöng co
chûúng trònh duyït àö hoa. Möt trong nhûng cai hay cua web va
HTML la kha nùng thay thï thöng bao (nhan ALT trong HTML)
àï cac àöc gia vúi web browser khöng co kha nùng àö hoa (lynx)
vên hiïu àûúc chûc nùng cua hònh anh trïn trang web. Sû dung
chûúng trònh àùc biït, cac àöc gia mu co thï nghe cac thöng bao
thay thï ma chung ta cho hö trú cung hònh anh àö hoa, do ào
khöng hoan toan mêt hùn nöi dung cua bûc anh, phñm àö hoa ài
kem trang web.
Àiïu khiïn
Cung cêp möt têp húp phong phu cac àiïu khiïn àö hoa va liïn
kït tûúng tac trong trang web se thu hut sû chu y cua àöc gia
xuöng trang web, quïn ài cac liïn kït àa nùng cua trònh duyït va
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
18
löi cuön ho vao nöi dung. Bùng cach sû dung cac phñm ên àöng
nhêt, co thï ûû àoan àûúc, chung ta àa giup àöc gia co àûúc cam
nhên cua web site cua mònh, va lam cho logic va trêt tû cua web
site trú nïn ro rang. Vñ du sau àêy tû trang chu cua PBS phong
phu àö hoa, liïn kït àa hêp dên ngay ngûúi àoc vao site nay:
Tao ngû canh hoùc mêt àöc gia
Àöc gia cên cam nhên ngû canh, vï võ trñ cua ho trong tö chûc
thöng tin. Trong cac tai liïu trïn giêy, cam giac "ta àang ú àêu" la
sû phöi húp cac cach xû ly vï biïn têp, àö hoa co àûúc tû thiït kï
sach, cach tö chûc vùn ban va cam giac vêt ly cua cuön sach. Cac
tai liïu àiïn tû khöng cung cêp möt am chó vêt ly nao cho viïc
truy nhêp thöng tin. Khi chung ta thêy möt liïn kït web trïn möt
trang, chung ta co ñt cam nhên chung ta se àûúc dên ài àêu, co
bao nhiïu thöng tin ú ào, va chñnh xac thöng tin ào quan hï thï
nao àïn trang hiïn tai nhû thï nao. Àai àa sö cac trang web
khöng vûa khúp vúi man hònh 14-15 inch, va do ào luön co möt
phên cua trang ma àöc gia khöng thï nhòn thêy.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
19
Cac trang web cên cho àöc gia cam nhên ro rang ngû canh va tö
chûc thöng tin, vò chó co möt phên nho cua web site (ñt hún möt
trang) àûúc hiïn thõ vao möt thúi àiïm:
Nïu la möt ngûúi thiït kï web, chung ta cên chuên bõ àï cung cêp
cho àöc gia cac kha nùng nay.
Liïn kït va àiïu khiïn
"Quay lai"va quay vï trang trûúc
Têt ca cac hï thöng siïu vùn ban àïu chia se möt vên àï chung ào
la: quay lai tû möt loat cac liïn kït ma àöc gia àa ài qua se khöng
giöng nhû lêt cac trang ngûúc lai trong cac tai liïu in, khi ma cac
trang àûúc àanh sö. Khi àöc gia nhên vao möt liïn kït trong möt
tai liïu web, ho thûúng di chuyïn tû möt web site nay àïn cai
khac, co khi tû möt quöc gia nay àïn möt quöc gia khac. Cung do
liïn kït la hai chiïu, àöc gia co thï quay lai web site ma ho vûa rúi
khoi bùng cach nhên vao phñm "Back" cua trònh duyït. Co phñm
"Back", thò phñm "Forward" cho phep àöc gia lai ài àïn web site
múi.
HÛÚNG DÊN XÊY DÛNG WEB SITE
20
Tac dung cua thanh phñm ên
Àöi vúi cac nha thiït kï thöng tin, cac liïn kït siïu vùn ban la möt
may mùn pha tap. Sû thay àöi cùn ban trong ngû canh ma cac liïn
kït tao ra dï dang lam lung tung cac àöc gia, nhûng ngûúi cên
àïn cac am chó va cac yïu tö tac àöng co tö chûc, khi ho theo àuöi
va hiïu cac liïn kït siïu vùn ban tû trang nay sang trang khac.
Àiïu nay àùc biït àung khi chung ta àûa ra cho àöc gia cac tai
liïu co nhiïu phên àanh sö. Trïn hònh trïn, àöc gia àa nhay àïn
web site thû hai tai trang 6, va web site ào göm cac trang àûúc
àanh sö.
Bùng viïc tùng thïm cac phñm chuên (Back va Forward) cua trònh
duyït vúi cac phñm "Trang trûúc" va "Trang tiïp" àûúc àûa vao cac
trang, ban thên àöc gia àa co thïm cöng cu àï àõnh võ qua hï
thöng thöng tin cua web site nhû chung ta mong muön. Thanh
phñm ên cung co thï hiïn thõ võ trñ cua thöng tin, giöng nhû tiïu
àï chûúng cua cac cuön sach in:
Liïn kït cö àõnh va tûúng àöi
Khöng nhû cac phñm Back hay Forward trong cac trònh duyït nhû
Netscape va MS Internet Eplorer, Mosaic, chó co chûc nùng tûúng
àöi àïn cac trang ma àöc gia vûa rúi khoi, phñm Trang tiïp va
Trang trûúc trong cac trang web la cac liïn kït cö àõnh do chung
ta tao nïn chó àïn möt vùn ban nhêt àõnh. Bùng cach tao cac phñm
lêt trang, phñm chó àïn muc luc, chung ta àa cung cêp cho àöc gia
phûúng tiïn hiïu cach thûc chung ta tö chûc thöng tin trïn web
Tải về để xem bản đầy đủ
37 trang
19820
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Hướng dẫn xây dựng Website", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- huong_dan_xay_dung_website.pdf
