Bài giảng Nhập môn lập trình

Trường ĐH Khoa Học Tự Nhiên Tp. Hồ Chí Minh

TRUNG TÂM TIN HỌC

Nhập môn lập trình

Bài 4- Mảng

2015

Mục tiêu

- Hiểu và cài đặt được mảng

- Thao tác được trên mảng

M[1]

M[4] M[5] M[6]

M[0]

M[2] M[3]

5 2 9 7 6 0 8

2

Nhập môn lập trình

1. Khái niệm

✓ Mảng là một tập hợp các biến có cùng kiểu dữ

liệu nằm liên tiếp nhau trong bộ nhớ và được

tham chiếu bởi một tên chung chính là tên

mảng.

✓ Mỗi phần tử của mảng được tham chiếu thông

qua chỉ mục (index).

3

Nhập môn lập trình

1. Khái niệm

✓ Nếu mảng có n phần tử thì phần tử đầu tiên có

chỉ mục là 0 và phần tử cuối có chỉ mục là n-1.

✓ Để tham chiếu đến một phần tử ta dùng tên

mảng và chỉ mục của phần tử được đặt trong

cặp dấu [].

Ví dụ: a[0]

❖ Số phần tử trong mảng được gọi là kích thước

của mảng. luôn cố định, phải được xác định

trước và không đổi trong suốt quá trình thực

hiện chương trình.

4

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

Khai báo một mảng một chiều

✓ Cú pháp:

type arrayName[elements];

− type: kiểu dữ liệu của mỗi phần tử mảng.

− elements: số phần tử có trong mảng

− arrayName: tên mảng

● Ví dụ: int a[5]

a

a[0] a[1] a[2] a[3] a[4]

5

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

✓ Mảng phải được khai báo tường minh

✓ Kích thước (tính bằng byte) của mảng được

tính theo công thức:

Total_size = sizeof(type) * elements

Ví dụ:

int num[100];

Mảng num có kích thước là:

2bytes * 100 = 200bytes (giả sử int chiếm 2

bytes)

6

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

✓ Mổi phần tử mảng là một biến thông thường.

Ví dụ:

int num[3];

num[0] = 2; //gán 2 cho phần tử num[0]

num[1] = num[0] + 3 //num[1] có giá trị 5

num[2] = num[0] + num[1]; //num[2] có giá trị 7

cout << num[1]; //In ra giá trị 5

7

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

Khai báo và khởi tạo mảng một chiều

✓ Cú pháp:

type arrayName[]= {value1, value2, ...,

valuen};

✓ Lưu ý:

− Không khai báo kích thước mảng.

− Số lượng phần tử trong mảng là số các giá trị

được cung cấp trong cặp dấu ngoặc {}, được

phân cách nhau bởi dấu phẩy.

8

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

✓ Ví dụ:

int soChan[] = {2,4,6,8,10};

Mảng soChan có 5 phần tử lần lượt là:

soChan[0] có giá trị là 2

soChan[1] có giá trị là 4

...

soChan[4] có giá trị là 10

9

Nhập môn lập trình

2. Mảng một chiều

Ví dụ: Tạo một mảng nguyên a có N phần tử. Mỗi phần tử có

giá trị là chỉ mục của nó. In mảng ra màn hình.

#include <iostream.h>

#include <conio.h>

#define N 10

void main()

{

int a[N];

for(int i=0 ; i < N ; i++)

a[i] = i ;

cout<< "In mang:\n";

for(int i=0 ; i < N ; i++)

cout << “a[“ << i <<”] = ” << a[i] <<

endl;

}

10

Nhập môn lập trình

Ví dụ : Nhập vào một mảng số nguyên sau đó sắp xếp

theo thứ tự tăng dần

#include <iostream.h>

#define n 5

int main ( )

{

int a [ n ] ; int i , j, t ;

for ( i = 0 ; i < n ; i ++)//nhập mảng

{ cout<<“a [“<<i<<“] = “; cin>>a[i]; cout<<endl; }

for ( i = 0 ; i < n - 1 ; i ++)//sắp xếp

for ( j = i + 1 ; j < n ; j ++ )

if ( a [ i ] >a [j ] )

{ t = a [ i ] ; a [ i ] = a [ j ]; a [j ] = t ; }

for ( i = 0 ; i < n ; i ++ )//xuất mảng

cout<<setw(3)<<a[i];

getch ( );

}

11

Nhập môn lập trình

Ví dụ: Đổi một số nguyên dương thập phân thành

số nhị phân

void main()

2

{

n=46

0

2

int i,j=0, n, np[20];

cout<<“n=”; cin>>n;

do

n%2

23

1

2

5

11

1

2

{

1

2

np[j]= n%2;

j++;

0

1

0

1

n = n/2;

}while(n>0);

cout<<“dang nhi phan: ”;

for(i=j-1 ; i>0 ; i--)

0

1

0

1

np

np[j]

cout<<setw(3)<<np[i];

getch();

}

12

Nhập môn lập trình

Sử dụng hàm tạo số ngẫu nhiên

✓ C++ cung cấp hàm random để tạo ra các số

ngẫu nhiên.

✓ Cú pháp:

int random(int n)

✓ Kết quả của hàm là tạo ra các số nguyên ngẫu

nhiên từ 0 đến n-1

✓ Khi sử dụng random ta phải gọi randomize để

khởi tạo chế độ tạo số ngẫu nhiên.

✓ Để sử dụng các hàm trên thì trong chương trình

phải khai báo thư viện <stdlib.h>

13

Nhập môn lập trình

Ví dụ: tạo mảng ngẫu nhiên và in ra màn hình.

#include <iostream.h>

#include <conio.h>

#include <iomanip.h>

#include <stdlib.h>

void main()

{

randomize();

cout <<"Tao mang ngẫu nhiên :\n";

for (int i=0; i<n; i++)

a[i]=random(100);

for(int j=0; j<n; j++)

cout <<setw(3)<<a[j];

}

14

Nhập môn lập trình

3. Mảng nhiều chiều

1. C/C++ hỗ trợ mảng nhiều chiều. Dạng đơn giản

nhất của mảng nhiều chiều là mảng hai chiều.

2. Mảng hai chiều thực chất là mảng của những

mảng một chiều. Ta có thể xem mảng hai chiều

là một ma trận gồm các hàng và các cột

15

Nhập môn lập trình

3. Mảng nhiều chiều

Khai báo mảng hai chiều

type arrayName[rows][columns];

− rows: số hàng

− columns: số cột

Ví dụ: Khai báo mảng số nguyên 3 hàng 4 cột

int a[3][4]

16

Nhập môn lập trình

3. Mảng nhiều chiều

1. Khai báo và khởi tạo mảng hai chiều

2. Cú pháp:

type arrayName[][columns] = {

{value1,value2,...,valueN},

{...},

{value1,value2,...,valueN}};

17

Nhập môn lập trình

3. Mảng nhiều chiều

✓ Số phần tử của mỗi hàng phải bằng số cột

✓ Số hàng của khai báo mảng hai chiều để trống.

✓ Số hàng của mảng được xác định dựa vào số

hàng trong phần khởi tạo. Giá trị các phần tử

trong mỗi hàng được đặt trong cặp {}, các hàng

phân cách nhau bằng một dấu phẩy.

✓ Ví dụ:

int a[][4] = {{1,2,3,4}, {5,6,7,8},{9,10,11,12}};

18

Nhập môn lập trình

#include <time.h>

#include <stdlib.h>

void main()

{ int a[4][3];

srand(time(NULL));

for(int i=0 ; i<4 ; i++)

for(int j=0 ; j<3 ; j++)

a[i][j] = rand()%10;

for(int i=0 ; i<4 ; i++)

{

for(int j=0 ; j<3 ; j++)

cout << a[i][j] << " ";

cout << endl;

}

19

Nhập môn lập trình

}

#include <iostream.h>

#include <conio.h>

void main()

{

int a[][4] = {{1,2,3,4},{5,6,7,8},{9,10,11,12},

{13,14,15,16}};

int sum=0;

for(int i=0 ; i<4 ; i++)

for(int j=0 ; j<4 ; j++)

if(i==j)

sum += a[i][j];

cout << “Tong duong cheo chinh la: ” << sum;

}

20

Nhập môn lập trình

Bài giảng Nhập môn lập trình - Bài 4: Mảng