Các bài tập Microsoft .NET

1

MỤC LỤC

Bài 1 Microsoft .NET Framework.................................................................................2

Bài 2 Visual Studio.NET .............................................................................................13

Bài 3 Những khác biệt giữa VB.NET với VB6 ...........................................................37

Bài 4 Những chức năng Đối Tượng mới của VB.NET (phần I)..................................59

Bài 5 Những chức năng Đối Tượng mới của VB.NET (phần II) ................................68

Bài 6 Những chức năng Đối Tượng mới của VB.NET (phần III)...............................82

Bài 7 Những chức năng Đối Tượng mới của VB.NET (phần IV)...............................95

Bài 8 Những chức năng mới trong giao diện cửa sổ của VB.NET (phần I)..............112

Bài 9 Những chức năng mới trong giao diện cửa sổ của VB.NET (phần II).............124

Bài 10 Những chức năng mới trong giao diện cửa sổ của VB.NET (phần III) .........134

Bài 11 Những chức năng mới trong giao diện cửa sổ của VB.NET (phần IV).........144

Bài 12 Những chức năng mới trong giao diện cửa sổ của VB.NET (phần V) ..........161

Các bài tập Microsoft .NET

2

Bài 1

Microsoft .NET Framework

Cài đặt Visual Studio.NET Beta 2

Visual Studio.NET nằm trong 3 CDs, gồm có 4 files:

•

EN_VS_NET_BETA2_WINCUP.exe

EN_VS_NET_BETA2_CD1.exe

EN_VS_NET_BETA2_CD2.exe

EN_VS_NET_BETA2_CD3.exe

Chạy EN_VS_NET_BETA2_WINCUP.exe để Unzip nó vào một folder

trong một harddisk (eg: E:\CD\WINCUP).

Lần lượt chạy EN_VS_NET_BETA2_CD1.exe,

EN_VS_NET_BETA2_CD2.exe và EN_VS_NET_BETA2_CD3.exe để

Unzip chúng vào chung một folder trong một harddisk (eg: E:\CD ).

Việc Unzip files có thể rất lâu, bạn phải kiên nhẫn chờ cho đến khi nó kết

thúc. Nếu không, khi cài đặt có thể bị than phiền là thiếu files.

Kế đó, trước hết chạy Setup.exe của Windows Component Update như

dưới đây, click No khi Warning dialog hiện ra:

Tiếp theo, chạy Setup.exe của Visual Studio.NET:

Bạn nên có CPU Pentium III, 500MHz trở lên, với 256 MB RAM và ít

nhất 10GB Harddisk. Về OS bạn nên dùng Windows 2000 (Professional

Các bài tập Microsoft .NET

3

hay Server) hay Windows XP. Lý do chính là các versions Windows này

hổ trợ Unicode và có Internet Information Server (IIS) hổ trợ ASPX để ta

dùng cho ASP.NET.

Mở các Samples của QuickStart

Trước khi expand Samples của Quickstart bạn cần phải cài đặt IIS. Nếu

chưa làm việc ấy bạn bỏ CD của Windows2000 hay WindowsXP vào để

install IIS component.

QuickStart Samples của .NET Framework chứa các giải thích căn bản và

nhiều thí dụ. Để expand các Samples doubleclick Webpage

Starthere.htm như trong hình dưới đây:

Khi trang Web của QuickStart hiện ra, click QuickStart, tutorials and

samples rồi sau đó theo chỉ dẫn từng bước.

Trang Framework SDK QuickStart Tutorials cho ta các bài tập của

ASP.NET, Windows Forms và How Do I...

Nhớ để nguyên các folders của Unzipped files (E:\CD, E:\CD\WINCUP),

đừng delete chúng, vì .NET sẽ còn dùng chúng. Ngoài ra, nếu sau này

.NET bị corrupted vì conflict với các application software khác, bạn có

thể cài đặt .NET lại.

Giới hạn của Software Tools hiện giờ

Các bài tập Microsoft .NET

4

Architect của application software hiện giờ có nói chung ba tầng (three

tiers): tầng giao diện (Presentation Tier), tầng giữa (Middle Tier) và tầng

dữ kiện (Data Tier):

Presentation Tier: Trong desktop Client ta dùng VB6 và nối với middle

tier qua DCOM. Trong browser based Client ta dùng Javascript hay Java

applet. Từ browser based Client ta dùng http để nối với middle tier qua

IIS/ASP (có thể dùng COM ở đây).

Middle Tier: Chứa các rules để validate data trên client và các business

rules khác. Ta dùng VB6 ở đây, nhưng cách triển khai COM với những

Object Oriented Programming concepts rắc rối hơn bình thường. Ta phải

thiết kế sao cho các components scale well (dùng cho mọi cở). Có khi

dùng Microsoft Transaction Server trên Windows NT hay COM+

Services trên Windows 2000. Lấp ráp các versions của components là

một thách thức lớn.

Nhiều khi middle tier còn nói chuyện với các database qua HTTP, ADO

và CDO (Collaborative Data Objects), .v.v..

Data Tier: Thường là relational database như Microsoft SQL Server hay

Oracle. Ngoài ra còn có Exchange hay các database xưa của mainframe.

Do đó ta thấy:

• Desktop tools không thích hợp cho Distributed System

hay Internet

Phải dùng nhiều thứ codes như VB6 Code, VBScript,

JavaScript, Dynamic HTML, Cascading Style Sheet,

VC++, Stored Procedures (Transact-SQL trong

SQLServer hay PL-SQL trong Oracle).

Tùy thuộc quá nhiều vào central database: Ngay cả ADO dù là tiện dụng

cũng đòi hỏi Client luôn luôn connect với Server. Điều này không thích

Các bài tập Microsoft .NET

5

hợp cho Internet applications, vì bản chất của Internet là stateless (không

giữ trạng thái), mỗi lần cần làm việc mới connect lại một chút thôi.

• DLL "Hell": Các ActiveX cần phải được registered

với Windows Registry, chỉ có một version được chấp

nhận. Nếu version mới nhất của một DLL không

compatible với các versions trước đó mà applications

trên máy đang cần thì có rắc rối.

Giới hạn của VB6

• Thiếu khả năng inheritance (thừa kế) và một số Object

Oriented features khác.

• Khả năng Error handling giới hạn: On Error Goto ...,

On Error Resume Next

Các bài tập Microsoft .NET

6

• Nhiều khi cần phải gọi Windows API để làm những

việc VB6 không hổ trợ: việc này không tự nhiên và

đôi khi nguy hiểm.

• Không có multi-threading: không thể đoán trước

response của code chạy trong các windows của cùng

một VB6 application. Ngay cả giải quyết vấn đề

multitasking bằng Timers cũng không đáng tin cậy.

• Không dễ dùng chung với các ngôn ngữ khác như

VC++.

• Không tiện cho Web development: WebClass không

thành công lắm. Ít ai chịu cho ta cài ActiveX trên máy

của họ.

.NET Framework

.NET được developed từ đầu năm 1998, lúc đầu có tên là Next

Generation Windows Services (NGWS). Nó được thiết kế hoàn toàn từ

con số không để dùng cho Internet. Viển tượng của Microsoft là xây dựng

một globally distributed system, dùng XML (chứa những databases tí

hon) làm chất keo để kết hợp chức năng của những computers khác nhau

trong cùng một tổ chức hay trên khắp thế giới.

Những computers này có thể là Servers, Desktop, Notebook hay Pocket

Computers, đều có thể chạy cùng một software dựa trên một platform duy

nhất, độc lập với hardware và ngôn ngữ lập trình. Đó là .NET

Framework. Nó sẽ trở thành một phần của MS Windows và sẽ được port

qua các platform khác, có thể ngay cả Unix.

Mặc dầu hãy còn là Beta, .NET Framework rất stable và Visual

Studio.NET rất ít bugs, có thể dùng cho software development ngay từ

bây giờ. Hiện nay đã có một số sách về lập trình .NET do Wrox và

Oreilly xuất bản.

Các phần chính của Microsoft.NET Framework:

.NET application được chia ra làm hai loại: cho Internet gọi là ASP.NET,

Các bài tập Microsoft .NET

7

gồm có Web Forms và Web Services và cho desktop gọi là Windows

Forms.

Windows Forms giống như Forms của VB6. Nó hổ trợ Unicode hoàn

toàn, rất tiện cho chữ Việt và thật sự Object Oriented.

Web Forms có những Server Controls làm việc giống như các Controls

trong Windows Forms, nhất là có thể dùng codes để xử lý Events y hệt

như của Windows Forms.

Điểm khác biệt chánh giữa ASP (Active Server Pages) và ASP.NET là

trong ASP.NET, phần đại diện visual components và code nằm riêng

nhau, không lộn xộn như trong ASP. Ngoài ra ASP.NET code hoàn toàn

Object Oriented.

Web Services giống như những Functions mà ta có thể gọi dùng từ các

URL trên Internet, thí dụ như Credit Card authorisation.

ADO.NET là một loại cache database nho nhỏ (gọi là disconnected

database) để thay thế ADO. Thay vì application connects vĩnh viễn với

database mẹ qua ADO, application trong .NET làm việc với portable

database chỉ chứa một hai tables, là copy từ database mẹ. Khi nào cần,

portable database này (ADO.NET) sẽ được reconciled với database mẹ để

update các thay đổi. Hai tables trong ADO.NET có thể được related nhau

trong Master/Details relationship. Vì ADO.NET có chứa original data

lẫn data mới nhất nên Rollback trong ADO.NET rất dễ dàng và nhẹ ký.

XML được yểm trợ tối đa. Nằm phía sau ADO.NET là XML. XML có

thể là Table of records trong ADO.NET hay Tree of nodes trong DOM

(Document Object Model).

IO được hổ trợ bằng toàn bộ Stream kể cả Memory Stream và

StreamReader/StreamWriter. Thêm vào là DataFormatting cho

Serialisation để chứa Object xuống binary file hay text file.

TCP/IP và http là hai protocols thông dụng nhất trong .NET, nhưng

chúng làm việc phía sau sân khấu giúp ta gọi một remote procedure (nằm

trên computer khác) dễ dàng như một local procedure. Kỹ thuật ấy gọi là

Remoting.

Các bài tập Microsoft .NET

8

Security hổ trợ Cryptography, Permissions và Policy.

Diagnostics cho ta Debug và Trace.

Threading rất tiện và đơn giản để implement Lightweight Process. Vấn

đề Timing trong .NET program rất linh động, hiệu quả và chính xác.

Việc thiết kế Common Language Runtime nhắm vào các mục tiêu chính

sau đây:

• Việc triển khai đơn giản và nhanh hơn: developers sẽ

dành thì giờ quyết định ráp những software

components nào lại với nhau nhiều hơn là lập trình

thật sự.

• Các công tác thiết yếu ("plumbing") như memory

management, process communication .v.v. được lo

liệu tự động.

• Các công cụ hổ trợ rất đầy đủ (no more API): .NET

Framework Base classes rất phong phú cho file,

network, serialisation, mã hóa, XML, database, v.v..

• Cài đặt đơn giản và an toàn (no more DLL "hell"): chỉ

cần xcopy files, giống như thời vàng son của DOS. Lý

do là .NET application chạy trên .NET framework,

một khi ta đã cài .NET framework vào máy rồi thì có

đầy đủ mọi .DLL cần thiết. Có lẽ trong tương lai

Microsoft cài .NET framework chung với Windows.

• Dùng cho từ WindowsCE đến Desktop, đến Web

(scalability).

Các bài tập Microsoft .NET

9

Metadata

Metadata là các dữ kiện cắt nghĩa cho ta biết về dữ kiện. Thí dụ XML

Schema của một XML file là metadata cắt nghĩa về data structure của

data trong XML file. Chính cái XML Schema cũng là một XML file. Các

.NET application components, gọi là Assembly, chứa rất nhiều metadata

để cắt nghĩa về chính nó (self describing). Tìm biết về một .NET

application để có thể làm việc với nó thì gọi là Reflection.

Hổ trợ và phối hợp mọi ngôn ngữ lập trình

Common Language Runtime (CLR) là trung tâm điểm của .NET

Famework, nó là hầm máy để chạy các năng tính của .NET. Trong .NET,

mọi ngôn ngữ lập trình đều được compiled ra Microsoft Intermediate

Language (IL) giống giống như byte code của Java. Nhờ bắt buộc mọi

ngôn ngữ đều phải dùng cùng các loại data types (gọi là Common Type

System) nên Common Language Runtime có thể kiểm soát mọi interface,

gọi giữa các components và cho phép các ngôn ngữ có thể hợp tác nhau

một cách thông suốt. Tức là trong .NET, VB.NET program có thể inherit

C# program và ngược lại một cách hoàn toàn tự nhiên.

Điều này chẳng những giúp các VC++ hay Java programmers bắt đầu

Các bài tập Microsoft .NET

10

dùng C# một cách dễ dàng mà còn làm cùng một dự án với VB.NET

programmers nữa.

Nếu VC++ linh động và hiệu năng hơn VB6, thì C# chẳng khác gì

VB.NET. Bạn có thể port C# code qua VB.NET code rất dễ dàng. Vì

source code VC++ và Java gần gũi C# hơn VB6 với VB.NET nên ngoài

đời có nhiều C# code hơn VB.NET. Do đó, mặc dầu hai ngôn ngữ

VB.NET và C# đều ngang cơ nhau, nếu dùng C# bạn được lợi điểm có

nhiều source code sẵn và nhất là lâu nay người ta vẫn mang ấn tượng rằng

VC++ hay Java programmers mới thật sự là các cao thủ lập trình, và có

khuynh hướng trả lương các guru VC++/Java cao hơn VB programmers.

Khi chạy .NET application, nó sẽ được compiled bằng một JIT (Just-In-

Time) compiler rất hiệu năng ra machine code để chạy. Điểm này giúp

.NET application chạy nhanh hơn Java interpreted code trong Java

Virtual Machine. Just-In-Time cũng có nghĩa là chỉ phần code nào cần xử

lý trong lúc ấy mới được compiled. IL code chạy trong CLR đuợc nói là

managed code.

.NET code có thể chạy chung với ActiveX, nhưng code trong ActiveX

được gọi là unmanaged code, tức là CLR không chịu trách nhiệm.

Ngoài việc allocation và management of memory, CLR còn giữ các

refrerence đến objects và đỗ rác (handle garbage collection), tức là thâu

lại các mảnh vụn memory khi chúng không cần dùng nữa. Trước đây, mỗi

khi một DLL đuợc loaded vào memory, system sẽ ghi nhận có bao nhiêu

task dùng nó để khi task cuối cùng chấm dứt thì system unload DLL và

trả lại phần memory nó dùng trước đây để system dùng cho chuyện khác.

Chớ nếu allocate memory để dùng mà không nhớ dispose nó thì sẽ bị

memory leak (rỉ ), lần lần ta dùng hết memory, bị bắt buộc phải reboot

Các bài tập Microsoft .NET

11

OS. Nhưng bây giờ .NET dùng một process độc lập để làm việc garbage

collection. Cái phản ứng phụ của việc này là khi ta đã Dispose một

Object rồi, ta vẫn không biết chắc chắn chừng nào nó mới thật sự biến

mất. Vì garbage collector là một low priority process làm việc trong

background, chỉ khi nào system memory gần cạn nó mới nâng cao

priority lên. Dĩ nhiên, nếu muốn, ta có thể đòi hỏi system Dispose một

Object ngay lập tức.

Assembly

.NET application xây dựng từ các assemblies. Mỗi assembly phải có một

manifest. Có thể nó nằm riêng trong một file hay nằm bên trong một

module. Manifest chứa những metadata sau đây:

• Tên và Version number của assembly

• Những assembly khác (kể cả version number của

assembly) mà assembly này tùy thuộc vào để chạy

Các bài tập Microsoft .NET

12

• Types (classes và members) mà assembly này cho

xuất khẩu

• Assembly này đòi hỏi điều kiện an ninh nào (security

permissions)

Manifest cho phép ta dùng hơn một version của assembly (tương đương

với DLL trước đây) cùng một lúc. Từ đây không còn register DLL nữa.

Thay vào đó, ta chỉ cần copy các assembly vào một subfolder /bin của

chương trình chính.

Quyết định của bạn

Sau khi biết qua về .NET, câu hỏi bạn sẽ đặt ra là bạn có nên học lập trình

trên .NET hay không. Nói chung, về lập trình có nhiều tôn giáo như

VC++/Java, VB6, Delphi ..v.v.. Bạn có thể chọn giữa C# và VB.NET.

Đối với VB6 programmers, học lập trình VB.NET sẽ mất một thời gian,

nhưng không khó. Nên nhớ rằng .NET không phải chỉ cho ta các ngôn

ngữ lập trình, mà cả một hệ thống triển khai phần mềm chú trọng vào

mục tiêu hơn là cách thức. Các lợi ích .NET cống hiến cho bạn cách thực

tiển là:

• Kỹ thuật .NET sẽ hoành hành trên giang hồ trong từ 5

đến 10 năm tới.

• Tính trung bình, lập trình trong .NET sẽ tiết kiệm thì

giờ cho bạn từ 25% đến 50% so với trước đây. Lý do

là trong .NET bạn sẽ nghiên cứu để dùng component

nào nhiều hơn là thật sự viết code. Hơn nữa, hầu như

code nào bạn cần phải viết, bạn sẽ dùng nó lại trong

tương lai. Và bảo trì .NET code thì lại càng khỏe hơn

trước đây, vì chính bạn có viết bao nhiêu code (có thể

bị bugs) đâu mà bảo trì.

Do đó, có lẽ trong tương lai .NET programmers chúng ta sẽ ngủ đến 10

giờ sáng mới thức, một ngày chỉ cần làm việc vài tiếng, rảnh rang để làm

vườn, câu cá.

Trong bài tới ta sẽ học về Visual Studio.NET interface và bắt đầu viết thử

một program Demo .

Các bài tập Microsoft .NET

13

Bài 2

Visual Studio.NET

Để chạy VisualStudio.NET bạn cần phải Set Time của Windows lại trước

cuối tháng 7,2001, eg: 1-July-2001.

Visual Studio.NET Beta 2 hiện nay có Service Pak 2, nó cho phép ta

dùng Visual Studio.NET Beta 2 sau ngày 31-July-2001, tức là không có

time-bomb. Nếu VS.NET version của bạn bị giới hạn về thời gian nói

trên, từ trong VS.NET bạn có thể download Service Pak 2 để cài đặt bằng

cách dùng IDE Menu Command Help | Check for Updates.

Có hai cách để bắt đầu một project mới trong VS.NET. Hoặc Click New

Project trong trang Web StartPage như dưới đây:

Hoặc dùng Menu command File | New | Project giống như trong VB6

IDE:

Các bài tập Microsoft .NET

14

Khi Add New Project, Name sẽ là subfolder name của New Project. Bạn

có thể chọn VB.NET, C# hay VC++.NET project. Trong tương lai chúng

ta sẽ chỉ nhắm vào VB.NET và C# thôi. Ngoài ra SetUp and Deployment

bây giờ là một loại project nằm trong IDE của Visual Studio.NET, ta

không cần phải chạy riêng chương trình Package and Deployment bên

ngoài VB6 IDE như trước đây.

Solution trong VS.NET có thể chứa hơn một Project và bao gồm tất cả

những files bạn liệt ra là cần thiết cho Solution. Nếu một trong những

files ấy bị thay đổi bên ngoài VS.NET, khi VS.NET khám phá ra nó sẽ

load vào trong VS.NET cho bạn nếu bạn đồng ý.

Các bài tập Microsoft .NET

15

Để mở một Solution/Project có sẵn, bạn có thể click link của tên project

trên trang StartPage, hay dùng Menu command File | Open | Project ,

hay Menu Command File | Recent Projects.

Visual Studio.NET IDE

Các bài tập Microsoft .NET

16

Giao diện của VS.NET có những đặc điểm giống như Delphi và Visual

InterDev ở chỗ code được generated tự động, Windows nằm chung thành

Tab set hay float khắp nơi, và hổ trợ Solution rất thích hợp cho việc triển

khai của cả đội.

Toolbox bên trái chứa Controls cho Windows Forms, Web Forms,

General Components, Data Components, HTML tags, XML Schema

tools v.v... Khi một Form đang hiển thị, click lên một button trong

Toolbox để chọn Tool Set bạn cần. Toolbox ở trạng thái Fixed displayed

(như trong hình trên) khi cây ghim phía trên đâm xuống. Bạn có thể click

cây ghim cho nó nằm ngang và vertical Toolbox tab hiện ra bên trái. Lúc

ấy, Toolbox ở trong trạng thái Auto Hide (hiện ra/rút vào) như dưới đây:

Các bài tập Microsoft .NET

17

Bạn có thể gọi hầu hết các Windows hiển thị bằng cách dùng Menu

commands View, View | Other Windows và Debug | Windows:

Các Windows bên phải có thể float, nằm chồng lên nhau thành những

Tabs trong một Window set hay nằm cạnh nhau vertically tiled. Nắm

Tittle bar để dời nguyên một Window set đi. Nắm Window Tab của một

Window set để kéo chỉ một Window ra. Bạn có thể để chồng hai

Các bài tập Microsoft .NET

18

Windows lại với nhau bằng cách nắm Tittle bar của một Window để

chồng lên một Window khác. Thử nhích đi, nhích lại, trước khi buông

Window ra để làm quen với kết quả.

Phía dưới có Task List Window để bạn giữ sổ sách về diễn tiến của dự

án và quản lý cả đội. Khi bạn dùng menu command Build | Build để

compile program, nếu có errors chúng sẽ được hiển thị trong Task List

Window. Double click lên một hàng error để mang cursor đến chỗ gây ra

error ấy trong code window.

Trong hình dưới đây, ta cố ý comment out hàng Dim sw As

StreamWriter:

Ngoài ra, để Debug bây giờ bạn có Output Window để in ra các

messages mà trong VB6 bạn dùng Immediate Window. Thí dụ trong VB6

bạn viết:

Debug.Print "Count=" & CStr(Count)

để in ra trong Immediate Window, thì trong VB.NET bạn có thể viết:

Console.WriteLine("Count= {0}", Count)

Các bài tập Microsoft .NET

19

để in ra trong Output Window.

Dĩ nhiên bạn vẫn có thể tiếp tục dùng Immediate Window trong công tác

Debug như trước đây trong VB6.

Chưa hết, VS.NET còn cho bạn Command Window để ta có thể enter

những VS.NET commands để manipulate IDE, xử lý macros, .v.v

Để hiển thị Window này bạn dùng menu command View | Other

Windows | Command Window. Để tiện hơn, bạn drag title bar của nó để

chồng lên tab bar của Task List và Output windows.

Nếu ta enter một command như:

File.AddNewProject

IDE sẽ hiển thị Add New Project dialog.

VS.NET hổ trợ Macro để bạn có thể record và playback một chuổi công

tác.

Phương tiện Integrated Debugging cho ta Debug Menu, Call Stack

Window, Breakpoints Window và Watch and Value Display

Windows.

Thường thường bạn sẽ Add Reference các .NET components. Nhưng bạn

cũng có thể dùng ActiveX (có sẵn trong VB6) trong .NET application

bằng cách Add Reference COM (click Tab COM trên Add Reference

Dialog). .NET sẽ gói ActiveX thành một NET component (click Yes trả

Các bài tập Microsoft .NET

20

lời câu hỏi "Would you like to have a wrapper generated for you?").

Ngoài ra dùng Add Reference Projects để refer đến DLL của các User

developed DLL.

Demo Program

Trong chương trình biểu diễn này, ta dùng giao diện hầu như hoàn toàn

bằng chữ Việt. Ta có thể đánh chữ Việt (Unicode) cho Title Bar, Menu,

TextBox, ListBox .v.v..

Nếu bạn cần một key input software cho chữ Việt hổ trợ Unicode thì

download VPS, Vietkey hay Unikey.

Các documents như Form, XML .v.v. trong .NET project đều được Saved

với UTF-8 encoding.