Giáo trình Phần cứng - Chương 8: Thiết bị vào ra

Bàn phím

Chương 8 - Thiết bị vào ra

1. Giới thiệu bàn phím

z

Bàn phím là thiết bị nhập thông tin vào cho máy tính xử lý,

thông tin từ bàn phím là các ký tự, số và các lện điều khiển.

Bàn phím

2. Cấu tạo của bàn phím

Sơ đồ mạch điện của bàn phím

z

Mỗi phím bấm trên bàn phím tương ứng với một công tắc đấu

chập giữa một chân hàng A và chân cột B , như vậy mỗi phím

có một địa chỉ hàng và cột duy nhất, người ta lập trình cho các

phím này để tạo ra các mã nhị phân 11 bít gửi về máy tính khi

phím được nhấn .

z

Trong dữ liệu 11 bit gửi về có 8 bít mang thông tin nhị phân

(gọi là mã quét bàn phím ) và 3 bit mang thông tin điều khiển .

8 bít mang thông tin nhị phân đó được quy ước theo tiêu

chuẩn quốc tế để thống nhất cho các nhà sản xuất bàn phím .

Bảng sau là thí dụ khi ta nhấn một số phím, bàn phím sẽ gữi

mã quét ở dạng nhị phân về máy tính như sau :

Tên phím

Mã quét nhị phân

0001 1110

0001 1111

0010 0000

0010 0001

0010 0010

0010 0011

Mã ASCII tương ứng

0100 0001

A

S

D

F

G

H

0101 0011

0100 0100

0100 0110

0100 0111

0100 1000

z

Mã quét bàn phím được nạp vào bộ nhớ đệm trên RAM sau đó

hệ điều hành sẽ dịch các mã nhị phân thành ký tự theo bảng mã

ASCII

Khi bấm phím A => bàn phím gửi mã nhị phân cho bộ nhớ

đệm sau đó hệ điều hành sẽ đối sang mã ASC II và hiểv

thị ký tự trên màn hình

3. Sửa chữa hư hỏng của bàn phím

Hư hỏng thường gặp của bàn phím là đứt dây tín hiệu và kẹt phím

1.

Bàn phím bị đứt dây tín hiệu

:

Biểu hiện

Máy không nhận bàn phím, hoăc có các thông báo lỗi bàn phím

Keyboard Erro trên màn hình khi khởi động

:

Kiểm tra

Bạn hãy tháo các ốc phía sau bàn phím và mở lắp sau bàn

phím ra

Tháo lắp sau bàn phím để kiểm tra

+ Dùng đồng hồ vạn năng để thang x 1Ω đo các sợi dây trong

cáp tín hiệu từ mối hàn trên bàn phím đến các chân ở đầu nối ,

ta đo từ một mối hàn đế tất cả các chân phải có một chân thông

mạch .

+ Nếu phát hiện thấy cáp tín hiệu đứt thì bạn thay một cáp tín

hiệu khác .

2.

Bàn phím bị chập phím

:

Biểu hiện

Máy có tiếng bíp liên tục không dứt .

:

Kiểm tra

+ Kiểm tra các phím xem có phím nào đó bị kẹt, bấm xuống

nhưng không tự nẩy lên được không ?

+ Bảo dưỡng bàn phím bằng cách dùng khí nén thổi mạnh vào

các khe của bàn phím để cho bụi bẩn bật ra

+ Trường hợp các phím hay bị kẹt do bụi bẩn ta có thể tháo bàn

phím ra, tách phần mạch điện ra khỏi các phím bấm, có thể

dùng nước xà phòng rửa sạch các phím bấm sau đó phơi kho

rồi lắp lại .

++

: Tránh không để nước giây vào phần mạch điện .

Chú ý

3.

Đã thay bàn phím mới nhưng máy vẫn không dùng được

bàn phím

:

Nguyên nhân

Biểu hiện trên là do hỏng IC giao tiếp với bàn phím trên

Mainboard

:

Khắc phục

+ Dùng đồng hồ vạn năng để dò từ chân cắm PS/2 của bàn

phím trên Mainboard xem thông mạch với IC nào gần đó =>

IC thông mạch với đầu cắm PS2 là IC giao tiếp bàn phím .

IC giao tiếp nằm gần khu vực các cổng giao tiếp

+ Sử dụng mỏ hàn khò để thay IC

MOUSE

z

Chuột là thiết bị trỏ trên màn hình, chuột xuất hiện trong màn

hình Windows với giao diện đồ hoa, Các trình điều khiển chuột

thường được tích hợp trong các hệ điều hành, hiện nay thì

trường có 2 loại chuột phỏ biến là chuột bi và chuột quang .

CHUỘT BI

1. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của chuột bi.

Cấu tạo bên trong của chuột bi

z

:

Cấu tạo

Bên trong chuột bi có một viên bi cao su tỳ vào hai trục bằng

nhựa được đặt vuông góc với nhau, khi ta di chuột thì viên bi

quay => làm cho hai trục xoay theo, hai trục nhựa được gắn với

bánh răng nhựa có đục lỗ, mỗi bánh răng được đặt lồng vào

trong một cảm biến bao gồm một Diode phát quang và một đèn

thu quang.

Bộ cảm biến trong chuột bi

z

Diode phát quang phát ra ánh sáng hồng ngoại chiếu qua bánh

răng nhựa đục lỗ chiếu vào đèn thu quang, khi bánh răng xoay

thì ánh sáng chiếu vào đèn thu quang bị ngắt quãng , đèn thu

quang đổi ánh sáng này thành tín hiệu điện đưa về IC giải mã

=> tạo thành tín hiệu điều khiển cho con trỏ dịch chuyển trên

màn hình.

Bộ cảm biến đổi chuyển động cơ học

của viên bi thành tín hiệu điện

z

Trong chuột bi có hai bộ cảm biến , một bộ điều khiển cho

chuột dịch chuyển theo phương ngang, một bộ điều khiển dịch

chuyển theo phương dọc màn hình .

Hai bộ cảm biến đưa tín hiệu về IC giải mã ,

giải mã thành tín hiệu nhị phân đưa về máy tính

z

Bên cạnh các bộ cảm biến là các công tắc để nhấn phím chuột

trái hay phím chuột phải

Công tắc để nhấn trái chuội hai nhấn phải chuột

2. Hư hỏng thường gặp của chuột bi

1.

Khi di chuyển chuột thấy con trỏ di chuyển giật cục và rất

khó khăn

Nguyên nhân :

Trường hợp trên thường do hai trục lăn áp vào viên bi bị bẩn

vì vậy chúng không xoay được

Khắc phục :

+ Tháo viên bi ra , vệ sinh sạch sẽ viên bi và hai trục lăn áp vào

viên bi , sau đó lắp lại .

2.

Chuột chỉ di chuyển theo một hướng ngang hoặc dọc

Nguyên nhân :

+ Do một trục lăn không quay , có thể do bụi bẩn .

+ Do hỏng một bộ cảm biến

Khắc phục :

+ Vệ sinh các trục lăn bên trong

+ Tháo viên bi ra và dùng tay xoay thử hai trục, khi xoay trục

nào mà không thấy con trỏ dịch chuyển là hỏng cảm biến ăn

vào trục đó

=> Ta có thể sử dụng bộ cảm biến từ một con chuột khác lắp

sang thay thế .

3.

Máy không nhận chuột, di chuột trên bàn con trỏ không

dịch chuyển

Nguyên nhân :

+ Trường hợp này thường do đứt cáp tín hiệu

+ Một số trường hợp là do hỏng IC giải mã bên trong chuột.

Khắc phục :

+ Kiểm tra sự thông mạch của cáp tín hiệu bằng đồng hồ vạn

năng để thang x1Ω , nếu có một sợi dây đứt thì cần thay dây

cáp .

+ Nếu không phải do cáp thì bạn hãy thay thử IC trong chuột.

4.

Bấm công tắc chuột trái hoặc chuột phải mất tác dụng .

Nguyên nhân :

+ Nguyên nhân thường do công tắc không tiếp xúc, bạn tháo

chuột ra và kiểm tra sự tiếp xúc của công tắc khi bấm, nếu công

tắc không tiếp xúc thì thay công tắc

+ Nếu công tắc vẫn tiếp xúc tốt thì nguyên nhân là do hỏng IC,

bạn cần thay một IC mới .

CHUỘT QUANG

1. Cấu tạo của chuột quang

z

Chuột quang hoạt động theo nguyên tắc quang học, chuột

không có bi mà thay vào đó là một lỗ để chiếu và phản chiếu

ánh sáng đỏ .

Chuột quang

z

Cấu tạo bên trong chuột quang

+ Bộ phận quan trọng nhất của chuột quang là hệ thống phát

quang và cảm quang, Diode phát ra ánh sáng chiếu lên bề mặt

bàn, ảnh bề mặt sẽ được thấu kính hội tụ, hội tụ trên bộ phận

cảm quang .

+ Bên cạnh bộ phận quang học là bi xoay và các công tắc như

chuột thông thường .

Bạn đưa trỏ chuột vào ảnh để xem chú thích

Bên trong chuột quang

z

Nguyên tắc hoạt động của chuột quang

Bộ phận quang học trong chuột quang

z

Diode phát quang phát ra ánh sáng đỏ chiếu lên bề mặt của tấm

di chuột , ảnh của bề mặt tấm di chuột được thấu kính hội tụ

lên bề mặt của bộ phận cảm quang, bộ phận cảm quang sẽ phân

tích sự dịch chuyển của bức ảnh => tạo thành tín hiệu điện gửi

về máy tính.

+ Diode phát quang có hai chế độ sáng, chế độ sáng yếu Diode

được cung cấp khoảng 0,3V . Chế độ sáng mạnh Diode được

cung cấp khoảng 2,2V .

+ Khi ta không di chuyển chuột thì sau khoảng 3 giây Diode sẽ

tự chuyển sang chế độ tối để giảm cường độ phát xạ làm tăng

tuổi thọ của Diode .

2. Hư hỏng thường gặp của chuột quang

1.

Máy không nhận chuột

Nguyên nhân

+ Trường hợp này thường do chuột bị đứt cáp tín hiệu

+ Một số trường hợp do hỏng IC giao tiếp trên chuột

Khắc phục

+ Dùng đồng hồ vạn năng để thang 1Ω đo sự thông mạch của

cáp tín hiệu, nếu thấy đứt một sợi thì bạn cần thay cáp tín hiệu

khác .

+ Nếu cáp tín hiệu bỉnh thường thì cần thay thử C giao tiếp ( là

IC ở cạnh gần bối dây cáp tín hiệu)

2.

Chuột không phát ra ánh sáng đỏ , không hoạt động được .

Nguyên nhân

+ Đứt cáp tín hiệu làm mất Vcc cho chuột

+ Hỏng Diode phát quang

Khắc phục

+ Kiểm tra và thay cáp tín hiệu nếu đứt

+ Kiểm tra Diode phát quang ( đo như Diode thường) nếu đứt

thì thay một Diode khác