›
›

Bài giảng Máy điện 1 - Chương 12: Đại cương về máy điện không đồng bộ - Bùi Tấn Lợi

Download
1
Âai Hoc Âa Nàng - Træång Âai hoc Bach Khoa  
Khoa Âiãn - Nhom Chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp  
Giao trçnh  
MAY ÂIÃN 1  
Biãn soan: Bui Tán Låi  
Phán III MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
Chæång 12  
ÂAI CÆÅNG VÃ MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
12.1. KHAI NIÃM CHUNG  
May âiãn khäng âäng bä la may âiãn xoay chiãu, lam viãc theo nguyãn ly  
cam æng âiãn tæ, co täc âä cua rotor n khac våi täc âä tæ træång quay trong may  
n1. May âiãn khäng âäng bä co thã lam viãc å hai chã âä : Âäng cå va may phat.  
May phat âiãn khäng âäng bä êt dung vç co âàc tênh lam viãc khäng tät, nãn  
trong chæång náy ta chu yãu la xet âäng cå khäng âäng bä. Âäng cå khäng âäng  
bä âæåc sæ dung nhiãu trong san xuát va trong sinh hoat vç chã tao âån gian, gia  
thanh re, âä tin cáy cao, ván hanh âån gian, hiãu suát cao va gán nhæ khäng bao  
trç. Gán âáy do ky thuát âiãn tæ phat triãn, nãn âäng cå khäng âäng bä âa âap æng  
âæåc yãu cáu âiãu chènh täc âä vç váy âäng cå cang sæ dung räng rai hån. Day  
cäng suát cua no rát räng tæ vai watt âãn hang ngan kilowatt. Háu hãt la âäng cå  
ba pha, co mät sä âäng cå cäng suát nho la mät pha.  
12.2. CÁU TAO MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
Cáu tao cua may âiãn khäng âäng bä âæåc trçnh bay trãn hçnh 7.1, gäm hai bä  
phán chu yãu la stator va rotor, ngoai ra con co vo may, nàp may va truc may.  
Truc lam bàng thep, trãn âo gàn rotor, ä bi va phêa cuäi truc co gàn mät quat gio  
âã lam mat may doc truc.  
2
12.2.1. Stator (phán tÉnh)  
Stator gäm hai bä phán chênh la loi thep va dáy quán, ngoai ra con co vo may  
va nàp may.  
10  
9
1
2
8
3
4
7
5
6
Hçnh 13.1 Cáu tao cua âäng cå âiãn khäng âäng bä  
1. Loi thep stato;2. Dáy quán stato; 7. Nàp may; ; 4. Ä bi; 5. Truc may; 6.Häp dáu  
cæc; 7. Loi thep räto; 8. Thán may; 9. Quat gio lam mat; 10. Häp quat  
1. Loi thep  
Loi thep stator co dang hçnh tru (hçnh 13.2b), lam bàng cac la thep ky thuát  
âiãn, âæåc dáp ranh bãn trong (hçnh 13.2a) räi ghep lai våi nhau tao thanh cac ranh  
theo hæång truc. Loi thep âæåc ep vao trong vo may.  
2. Dáy quán stator  
Dáy quán stator thæång âæåc lam bàng dáy âäng co boc cach âiãn va âàt trong cac  
ranh cua loi thep (xem lai chæång 9). Dong âiãn xoay chiãu ba pha chay trong dáy  
quán ba pha stator se tao nãn tæ træång quay (xem lai chæång 12).  
3
3. Vo may  
Vo may gäm co thán va nàp, thæång lam bàng gang (hçnh 13.1).  
iA  
iA  
(a)  
Hçnh 13.2 Kãt cáu stator may âiãn khäng âäng bä  
a) La thep stator; b) Loi thep stator  
(b)  
12.2.2. Rotor (phán quay)  
Rotor la phán quay gäm loi thep, dáy quán va truc may.  
ÂC  
(d)  
(a)  
(b)  
Hçnh 13.3 Cáu tao rotor âäng cå khäng âäng bä.  
a) Dáy quán rotor läng soc c) Loi thep rotor d) Ky hiãu âäng cå trãn så âä  
1. Loi thep  
Loi thep rotor gäm cac la thep ky thuát âiãn âæåc láy tæ phán bãn trong cua loi  
thep stator ghep lai, màt ngoai dáp ranh (hçnh 13.2a) âã âàt dáy quán, å giæa co  
dáp lä âã làp truc.  
2. Truc  
Truc cua may âiãn khäng âäng bä lam bàng thep, trãn âo gàn loi thep räto.  
4
3. Dáy quán rotor  
Dáy quán rotor cua may âiãn khäng âäng bä co hai kiãu : rotor ngàn mach con  
goi la rotor läng soc va rotor dáy quán.  
Rotor läng soc (hçnh 13.3a) gäm cac thanh âäng hoàc thanh nhäm âàt trong  
ranh va bë ngàn mach båi hai vanh ngàn mach å hai âáu. Våi âäng cå nho, dáy  
quán rotor âæåc âuc nguyãn khäi gäm thanh dán, vanh ngàn mach, canh tan nhiãt  
va canh quat lam mat (hçnh 3.3b). Cac âäng cå cäng suát trãn 100kW thanh dán  
lam bàng âäng âæåc âàt vao cac ranh rotor va gàn chàt vao vanh ngàn mach.  
Rotor dáy quán (hçnh 13.4) cung quán giäng nhæ dáy quán ba pha stator va co  
cung sä cæc tæ nhæ dáy quán stator. Dáy quán kiãu náy luän luän âáu sao (Y) va  
co ba âáu ra âáu vao ba vanh træåt, gàn vao truc quay cua rotor va cach âiãn våi  
truc. Ba chäi than cä âënh va luän ty trãn vanh træåt náy âã dán âiãn vao mät biãn  
trå cung näi sao nàm ngoai âäng cå âã khåi âäng hoàc âiãu chènh täc âä.  
Gia Vanh træåt Häp  
Dáy quán räto  
Loi thep stato  
Dáy quán stato  
Lä må  
Âãn nguän  
cung cáp  
Hçnh 13.4 Cáu tao may âiãn khäng âäng bä räto dáy quán  
5
12.3. NGUYÃN LY LAM VIÃC MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
Khi co dong âiãn ba pha chay trong dáy quán stato thç trong khe hå khäng  
khê xuát hiãn tæ træång quay våi täc âä n1 = 60f1/p (f1 la tán sä læåi âiãn; p la sä  
âäi cæc tæ cua may; n1 la täc âä tæ træång quay bác mät) Tæ træång náy quet qua  
dáy quán nhiãu pha tæ ngàn mach âàt trãn loi sàt räto, lam cam æng trong dáy quán  
räto cac sââ E2. Do räto kên mach nãn trong dáy quán räto co dong âiãn I2 chay  
qua. Tæ thäng do dong âiãn náy sinh ra håp våi tæ thäng cua stato tao thanh tæ  
thäng täng å khe hå. Dong âiãn trong dáy quán räto tac dung våi tæ thäng khe hå  
sinh ra mämen. Tac dung âo co quan hã mát thiãt våi täc âä quay n cua räto.  
Trong nhæng pham vi täc âä khac nhau thç chã âä lam viãc cua may cung khac  
nhau. Sau âáy ta se nghiãn cæu tac dung cua chung trong ba pham vi täc âä.  
Hã sä træåt s cua may :  
n1 − n Ω1 − Ω  
s =  
=
n1  
Ω1  
Nhæ váy khi n = n1 thç s = 0, con n = 0 thç s = 1; khi n > n1, s < 0 va khi räto  
quay ngæåc chiãu tæ træång quay n < 0 thç s > 1.  
1. Roto quay cung chiãu tæ træång quay nhæng co täc âä n < n1 (0 < s < 1)  
S
n1  
S
S
n1  
n1  
Fât  
Fât  
Fât  
→
B
→
B
→
B
n
n
Fât  
n
Fât  
Fât  
N
N
N
(a)  
(b)  
(c)  
Hçnh 13.5 Qua trçnh tao moment cua may âiãn khäng âäng bä  
Gèa thiãt vã chiãu quay n1 cua tæ træång khe hå Φ va cua räto n nhæ hçnh 13.  
5a. Theo qui tàc ban tay phai, xac âënh âæåc chiãu sââ E2 va I2; theo qui tàc ban  
tay trai, xac âënh âæåc læc F va mämen M. Ta tháy F cung chiãu quay cua räto,  
6
nghéa la âiãn nàng âæa tåi stato, thäng qua tæ træång âa biãn âäi thanh cå nàng trãn  
truc lam quay räto theo chiãu tæ træång quay n1, nhæ váy may lam viãc å chã âä  
âäng cå âiãn.  
2. Roto quay cung chiãu tæ træång quay nhæng co täc âä n > n1 (s < 0)  
Dung âäng cå så cáp quay räto cua may âiãn khäng âäng bä væåt täc âä  
âäng bä n > n1. Luc âo chiãu cua tæ træång quay quet qua dáy quán räto se ngæåc  
lai, sââ va dong âiãn trong dáy quán räto cung âäi chiãu nãn chiãu cua mämen M  
cung ngæåc chiãu cua n1, nghéa la ngæåc chiãu cua räto, nãn âo la mämen ham  
(hçnh 13.5b). Nhæ váy may âa biãn cå nàng tac dung lãn truc âäng cå âiãn, do  
âäng cå så cáp keo thanh âiãn nàng cung cáp cho læåi âiãn, nghéa la may âiãn lam  
viãc å chã âä may phat âiãn.  
3. Roto quay ngæåc chiãu tæ træång quay tæc täc âä n < 0 (s > 1)  
Vç nguyãn nhán nao âo ma räto cua may âiãn quay ngæåc chiãu tæ træång quay  
(hçnh 13. 5c), luc náy chiãu sââ, dong âiãn va mämen giäng nhæ å chã âä âäng cå  
âiãn. Vç mämen sinh ra ngæåc chiãu quay våi räto nãn co tac dung ham räto lai.  
Trong træång håp náy, may væa láy âiãn nàng å læåi âiãn vao, væa láy cå nàng tæ  
âäng cå så cáp. Chã âä lam viãc nhæ váy goi la chã âä ham âiãn tæ.  
12.4. PHÁN LOAI MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
1. Phán theo kãt cáu vo may.  
+ Kiãu kên  
+ Kiãu bao vã  
+ kiãu hå  
2. Phán theo sä pha.  
Ta co may âiãn khäng âäng bä  
+ Mät pha  
+ Hai pha  
+ Ba pha  
3. Phán theo kiãu dáy quán räto.  
+ May âiãn khäng âäng bä räto läng soc.  
+ May âiãn khäng âäng bä räto dáy quán.  
7
12.5. CAC ÂAI LÆÅNG ÂËNH MÆC MAY ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ  
Cung nhæ tát ca cac loai may âiãn khac, may âiãn khäng âäng bä co cac trë sä  
âënh mæc âàc træng cho âiãu kiãn ky thuát cua may. Cac trë sä náy do nha may  
thiãt kã, chã tao qui âënh va âæåc ghi trãn nhan may. Vç may âiãn khäng âäng bä  
chu yãu dung lam âäng cå âiãn nãn trãn nhan may ghi cac trë sä âënh mæc cua  
âäng cå nhæ sau :  
1. Cäng suát âënh mæc Pâm(kW,W)  
2. Âiãn ap âënh mæc Uâm (V).  
3. Dong âiãn âënh mæc Iâm (A).  
4. Täc âä quay âënh mæc nâm (vong/phut).  
5. Hiãu suát âënh mæc ηâm %.  
6. Hã sä cäng suát âënh mæc cosâm  
.
Âäi våi âäng cå âiãn khäng âäng bä, cäng suát âënh mæc la cäng suát trãn âáu  
truc âäng cå. Con âäng cå ba pha, âiãn ap va dong âiãn ghi trãn nhan may la âiãn  
ap va dong âiãn dáy tæång æng våi cach âáu hçnh sao (Y) hay âáu hçnh tam giac  
(Δ).  
Tæ cac trë sä âënh mæc ghi trãn nhan, ta co thã tênh âæåc:  
Cäng suát âënh mæc ma âäng cå tiãu thu tæ læåi âiãn :  
Pâm  
P
=
= 3.Uâm Iâm cosϕâm  
1âm  
ηâm  
Mämen quay âënh mæc å âáu truc :  
Pâm (W)  
Ωâm  
Pâm (kW)  
Mâm  
=
= 9550  
N.m  
nâm  
våi Ωâm = 2πnâm /60(rad/s) la täc âä goc cua räto.  
] R  
R ^  
pdf 7 trang baolam 21220 Free
Download
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Máy điện 1 - Chương 12: Đại cương về máy điện không đồng bộ - Bùi Tấn Lợi", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfbai_giang_may_dien_1_chuong_12_dai_cuong_ve_may_dien_khong_d.pdf