Bài giảng Nhập môn lập trình - Bài: Tập tin - Đặng Bình Phương
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Khoa Công nghệ thông tin
Bộ môn Công nghệ phần mềm
NHẬP MÔN LẬP TRÌNH
ThS. Đặng Bình Phương
TẬP TIN
1
&
VC
Nội dung
BB
1
2
3
Khái niệm dòng (stream)
Khái niệm và phân loại tập tin
Các thao tác xử lý căn bản
4
Một số hàm quản lý tập tin
2
Tập tin
&
VC
Nhập xuất
BB
Khái niệm
. C lưu dữ liệu (biến, mảng, cấu trúc, …) trong
bộ nhớ RAM.
. Dữ liệu được nạp vào RAM và gửi ra ngoài
chương trình thông qua các thiết bị (device)
• Thiết bị nhập (input device): bàn phím, con chuột
• Thiết bị xuất (output device): màn hình, máy in
• Thiết bị vừa nhập vừa xuất: tập tin
. Các thiết bị đều thực hiện mọi xử lý thông
qua các dòng (stream).
3
Tập tin
&
VC
Stream (dòng)
BB
Khái niệm
. Là môi trường trung gian để giao tiếp (nhận/
gửi thông tin) giữa chương trình và thiết bị.
Muốn nhận/gửi thông tin cho một thiết bị
ta sẽ gửi thông tin cho stream nối với thiết bị
đó (độc lập thiết bị).
. Stream là dãy byte dữ liệu
• “Chảy” vào chương trình gọi là stream nhập.
• “Chảy” ra chương trình gọi là stream xuất.
4
Tập tin
&
VC
Stream (dòng)
BB
Phân loại
. Stream văn bản (text)
• Chỉ chứa các ký tự.
• Tổ chức thành từng dòng, mỗi dòng tối đa 255 ký
tự, kết thúc bởi ký tự cuối dòng „\0‟ hoặc ký tự
sang dòng mới „\n‟.
. Stream nhị phân (binary)
• Chứa các byte.
• Được đọc và ghi chính xác từng byte.
• Xử lý dữ liệu bất kỳ, kể cả dữ liệu văn bản.
• Được sử dụng chủ yếu với các tập tin trên đĩa.
5
Tập tin
&
VC
Stream (dòng)
BB
Các stream chuẩn định nghĩa sẵn
Tên
Stream
Thiết bị tương ứng
stdin
stdout
stderr
Nhập chuẩn Bài phím
Xuất chuẩn Màn hình
Lỗi chuẩn
Màn hình
stdprn (MS-DOS) In chuẩn
stdaux (MS-DOS) Phụ chuẩn
Máy in (LPT1:)
Cổng nối tiếp COM 1:
Ví dụ (hàm fprintf xuất ra stream xác định)
. Xuất ra màn hình:
. Xuất ra máy in:
. Xuất ra thiết bị báo lỗi:
fprintf(stdout, “Hello”);
fprintf(stdprn, “Hello”);
fprintf(stderr, “Hello”);
. Xuất ra tập tin (stream fp): fprintf(fp, “Hello”);
6
Tập tin
&
VC
Tập tin
BB
Nhu cầu
. Dữ liệu giới hạn và được lưu trữ tạm thời
• Nhập: gõ từ bàn phím.
• Xuất: hiển thị trên màn hình.
• Lưu trữ dữ liệu: trong bộ nhớ RAM.
Mất thời gian, không giải quyết được bài
toán với số dữ liệu lớn.
. Cần một thiết bị lưu trữ sao cho dữ liệu vẫn
còn khi kết thúc chương trình, có thể sử dụng
nhiều lần và kích thước không hạn chế.
7
Tập tin
&
VC
Tập tin
BB
Khái niệm
. Tập hợp thông tin (dữ liệu) được tổ chức theo
một dạng nào đó với một tên xác định.
. Một dãy byte liên tục (ở góc độ lưu trữ).
. Được lưu trữ trong các thiết bị lưu trữ ngoài
như đĩa mềm, đĩa cứng, USB…
• Vẫn tồn tại khi chương trình kết thúc.
• Kích thước không hạn chế (tùy vào thiết bị lưu trữ)
. Cho phép đọc dữ liệu (thiết bị nhập) và ghi
dữ liệu (thiết bị xuất).
8
Tập tin
&
VC
Tập tin
BB
Phân loại
. Theo người sử dụng: quan tâm đến nội dung
tập tin nên sẽ phân loại theo phần mở rộng
.EXE, .COM, .CPP, .DOC, .PPT, …
. Theo người lập trình: tự tạo các stream tường
minh để kết nối với tập tin xác định nên sẽ
phân loại theo cách sử dụng stream trong C
tập tin kiểu văn bản (ứng với stream
văn bản) và tập tin kiểu nhị phân (ứng với
stream nhị phân).
9
Tập tin
&
VC
Phân loại tập tin
BB
Tập tin kiểu văn bản (stream văn bản)
. Dãy các dòng kế tiếp nhau.
. Mỗi dòng dài tối đa 255 ký tự và kết thúc
bằng ký hiệu cuối dòng (end_of_line).
. Dòng không phải là một chuỗi vì không được
kết thúc bởi ký tự „\0‟.
. Khi ghi „\n‟ được chuyển thành cặp ký tự CR
(về đầu dòng, mã ASCII 13) và LF (qua dòng,
mã ASCII 10).
. Khi đọc thì cặp CR-LF được chuyển thành „\n‟.
10
Tập tin
&
VC
Phân loại tập tin
BB
Tập tin kiểu nhị phân (stream nhị phân)
. Dữ liệu được đọc và ghi một cách chính xác,
không có sự chuyển đổi nào cả.
. Ký tự kết thúc chuỗi „\0‟ và end_of_line không
có ý nghĩa là cuối chuỗi và cuối dòng mà
được xử lý như mọi ký tự khác.
11
Tập tin
&
VC
Quy tắc đặt tên tập tin
BB
• Không bắt buộc.
• Thường có 3 ký tự.
• Thường do chương
trình ứng dụng tạo
tập tin tự đặt
Tên
(name)
Mở rộng
(extension)
.
• Bắt buộc phải có.
• Hệ điều hành MS-DOS: dài tối đa 8 ký tự.
• Hệ điều hành Windows: dài tối đa 128 ký tự.
• Gồm các ký tự A đến Z, số 0 đến 9, ký tự khác
như #, $, %, ~, ^, @, (, ), !, _, khoảng trắng.
12
Tập tin
&
VC
Định vị tập tin
BB
Đường dẫn
. Chỉ đến một tập tin không nằm trong thư mục
hiện hành. Ví dụ: c:\data\list.txt chỉ tập tin
list.txt nằm trong thư mục data của ổ đĩa C.
. Trong chương trình, đường dẫn này được ghi
trong chuỗi như sau: “c:\\data\\list.txt”
. Dấu „\‟ biểu thị ký tự điều khiển nên để thể
hiện nó ta phải thêm một dấu „\‟ ở trước.
Nhưng nếu chương trình yêu cầu nhập đường
dẫn từ bàn phím thì chỉ nhập một dấu „\‟.
13
Tập tin
&
VC
Quy trình thao tác với tập tin
BB
cần mở, stream được quản lý bởi biến con trỏ
đến cấu trúc FILE
. Cấu trúc được định sẵn trong STDIO.H
. Các thành phần của cấu trúc này được dùng
trong các thao tác xử lý tập tin.
. Đọc dữ liệu từ tập tin đưa vào chương trình.
. Ghi dữ liệu từ chương trình lên tập tin.
14
Tập tin
&
VC
Hàm mở tập tin
BB
FILE *fopen(const char *filename, const char *mode)
Mở tập tin có tên (đường dẫn) là chứa trong
filename với kiểu mở mode (xem bảng).
Thành công: con trỏ kiểu cấu trúc FILE
Thất bại: NULL (sai quy tắc đặt tên tập
tin, không tìm thấy ổ đĩa, không tìm thấy
thư mục, mở tập tin chưa có để đọc, …)
FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);
if (fp == NULL)
printf(“Khong mo duoc tap tin!”);
15
Tập tin
&
VC
Đối số mở tập tin (mode)
BB
Đối số Ý nghĩa
b
t
Mở tập tin kiểu nhị phân (binary)
Mở tập tin kiểu văn bản (text) (mặc định)
r
Mở tập tin chỉ để đọc dữ liệu từ tập tin. Trả về
NULL nếu không tìm thấy tập tin.
w
Mở tập tin chỉ để ghi dữ liệu vào tập tin. Tập
tin sẽ được tạo nếu chưa có, ngược lại dữ liệu
trước đó sẽ bị xóa hết.
a
Mở tập tin chỉ để thêm (append) dữ liệu vào
cuối tập tin. Tập tin sẽ được tạo nếu chưa có.
r+
Giống mode r và bổ sung thêm tính năng ghi
dữ liệu và tập tin sẽ được tạo nếu chưa có.
w+
a+
Giống mode w và bổ sung thêm tính năng đọc.
Giống mode a và bổ sung thêm tính năng đọc.
16
Tập tin
&
VC
Đọc và ghi dữ liệu (stdio.h)
BB
Thực hiện đọc/ghi dữ liệu theo các cách sau:
. Nhập/xuất theo định dạng
• Hàm: fscanf, fprintf
• Chỉ dùng với tập tin kiểu văn bản.
. Nhập/xuất từng ký tự hay dòng lên tập tin
• Hàm: getc, fgetc, fgets, putc, fputs
• Chỉ nên dùng với kiểu văn bản.
. Đọc/ghi trực tiếp dữ liệu từ bộ nhớ lên tập tin
• Hàm: fread, fwrite
• Chỉ dùng với tập tin kiểu nhị phân.
17
Tập tin
&
VC
Hàm xuất theo định dạng
BB
int fprintf(FILE *fp, char *fnt, …)
Ghi dữ liệu có chuỗi định dạng fnt (giống
hàm printf) vào stream fp.
Nếu fp là stdout thì hàm giống printf.
Thành công: trả về số byte ghi được.
Thất bại: trả về EOF (có giá trị là -1, được
định nghĩa trong STDIO.H, sử dụng trong
tập tin có kiểu văn bản)
int i = 2912; int c = „P‟; float f = 17.06;
FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “wt”);
if (fp != NULL)
fprintf(fp, “%d %c %.2f\n”, i, c, f);
18
Tập tin
&
VC
Hàm nhập theo định dạng
BB
int fscanf(FILE *fp, char *fnt, …)
Đọc dữ liệu có chuỗi định dạng fnt (giống
hàm scanf) từ stream fp.
Nếu fp là stdin thì hàm giống printf.
Thành công: trả về số thành phần đọc và
lưu trữ được.
Thất bại: trả về EOF.
int i;
FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);
if (fp != NULL)
fscanf(fp, “%d”, &i);
19
Tập tin
&
VC
Hàm nhập theo định dạng
BB
Ví dụ
. Một tập tin chứa nhiều dòng, mỗi dòng là
thông tin mỗi sinh viên theo định dạng sau:
• <MSSV>-<Tên>(<Phái>)tab<NTNS>tab<ĐTB>
• Ví dụ: 0312078-H. P. Trang(Nu) 17/06/85 8.5
Đọc chuỗi thông tin phức hợp
. %[chuỗi]: đọc cho đến khi không gặp ký tự
nào trong chuỗi thì dừng.
. %[^chuỗi]: đọc cho đến khi gặp một trong
những ký tự trong chuỗi thì dừng.
20
Tập tin
Tải về để xem bản đầy đủ
48 trang
23560
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Nhập môn lập trình - Bài: Tập tin - Đặng Bình Phương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_nhap_mon_lap_trinh_bai_tap_tin_dang_binh_phuong.pdf
