Bài giảng Nhập môn lập trình - Chương 8: Chuỗi kí tự và tập tin

Kỹ thuật lập trình

Trình bày: …; Email: …@fit.hcmus.edu.vn

Giới thiệu về các dạng tập tin

Hệ thống nhập xuất trong lập trình

Lập trình thao tác trên tập tin văn bản thô

Sử dụng tập tin văn bản thô để lưu trữ

dữ liệu của chương trình

Các vấn đề tìm hiểu mở rộng kiến thức

nghề nghiệp

Thuật ngữ và bài đọc thêm tiếng Anh

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

2

• Việc lập trình với tập tin nhằm để lưu trữ

dữ liệu của chương trình vào bộ nhớ phụ

và truy xuất trở lại dữ liệu này khi cần

thiết. Thông thường dữ liệu lưu trữ là các

tập tin trên đĩa.

• Về mặt kỹ thuật lập trình, người ta xem có

hai dạng tập tin chính là tập tin văn bản

thô và tập tin tin nhị phân.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

4

• Đây là dạng tập tin văn bản có cấu trúc đơn giản

và thông dụng nhất, có thể xem nội dung và sửa

chữa bằng các lệnh của hệ điều hành hay những

chương trình soạn thảo văn bản đơn giản.

• Thông thường được lưu trữ trên đĩa dưới dạng

.txt.

• Hầu hết mã nguồn chương trình hiện nay đều lưu

trữ trên đĩa dưới dạng tập tin văn bản thô.

• Nội dung gồm các ký tự 8-bit

• Các ký tự thấy được có mã từ 0x20 trở lên.

• Các ký tự điều khiển có mã nhỏ hơn 0x20.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

5

• Có thể lưu các ký tự Unicode hay ký tự

nhiều byte (multi-byte character).

• Hai cấu trúc văn bản thô mở rộng thông

dụng nhất là:

– Unicode text: lưu các ký tự UTF-16.

– UTF-8: lưu các ký tự độ dài biến động từ 1

đến 4 byte.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

6

• Là các tập tin không có cấu trúc như tập

tin văn bản thô.

• Mỗi tập tin bao gồm một dãy các byte dữ

liệu, gồm 2 dạng:

– Các byte tuần tự không liên quan nhau về

mặt cấu trúc tổ chức tập tin.

– Được cấu trúc hóa tùy theo qui ước của phần

mềm tạo ra tập tin.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

7

• Bao gồm 3 bước chính:

– Bước 1. Mở tập tin, người lập trình cần phải đưa

vào đường dẫn và tên tập tin chính xác.

– Bước 2. Sử dụng tập tin (sau khi đã mở tập tin

thành công).

• Đọc dữ liệu từ tập tin đưa vào biến bộ nhớ trong

chương trình.

• Ghi dữ liệu từ biến bộ nhớ trong chương trình lên

tập tin.

– Bước 3. Đóng tập tin (sau khi đã hoàn tất các

công việc cần thiết).

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

9

FILE *fopen(const char *filename, const char *mode)

Mở tập tin có tên (đường dẫn) là chứa trong

filename với kiểu mở mode (xem bảng).

Thành công: con trỏ kiểu cấu trúc FILE

Thất bại: NULL (sai quy tắc đặt tên tập

tin, không tìm thấy ổ đĩa, không tìm thấy

thư mục, mở tập tin chưa có để đọc, …)

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);

if (fp == NULL)

printf(“Khong mo duoc tap tin!”);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

10

Đối số

Ý nghĩa

b

t

Mở tập tin kiểu nhị phân (binary)

Mở tập tin kiểu văn bản (text) (mặc định)

r

Mở tập tin chỉ để đọc dữ liệu từ tập tin. Trả về

NULL nếu không tìm thấy tập tin.

w

Mở tập tin chỉ để ghi dữ liệu vào tập tin. Tập

tin sẽ được tạo nếu chưa có, ngược lại dữ liệu

trước đó sẽ bị xóa hết.

a

Mở tập tin chỉ để thêm (append) dữ liệu vào

cuối tập tin. Tập tin sẽ được tạo nếu chưa có.

r+

Giống mode r và bổ sung thêm tính năng ghi

dữ liệu và tập tin sẽ được tạo nếu chưa có.

w+

a+

Giống mode w và bổ sung thêm tính năng đọc.

Giống mode a và bổ sung thêm tính năng đọc.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

11

• Thực hiện đọc/ghi dữ liệu theo các cách sau:

– Nhập/xuất theo định dạng

• Hàm: fscanf, fprintf

• Chỉ dùng với tập tin kiểu văn bản.

– Nhập/xuất từng ký tự hay dòng lên tập tin

• Hàm: getc, fgetc, fgets, putc, fputs

• Chỉ nên dùng với kiểu văn bản.

– Đọc/ghi trực tiếp dữ liệu từ bộ nhớ lên tập tin

• Hàm: fread, fwrite

• Chỉ dùng với tập tin kiểu nhị phân.

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

12

int fprintf(FILE *fp, char *fnt, …)

Ghi dữ liệu có chuỗi định dạng fnt (giống

hàm printf) vào stream fp.

Nếu fp là stdout thì hàm giống printf.

Thành công: trả về số byte ghi được.

Thất bại: trả về EOF (có giá trị là -1, được

định nghĩa trong STDIO.H, sử dụng trong

tập tin có kiểu văn bản)

int i = 2912; int c = ‘P’; float f = 17.06;

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “wt”);

if (fp != NULL)

fprintf(fp, “%d %c %.2f\n”, i, c, f);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

13

int fscanf(FILE *fp, char *fnt, …)

Đọc dữ liệu có chuỗi định dạng fnt (giống

hàm scanf) từ stream fp.

Nếu fp là stdin thì hàm giống printf.

Thành công: trả về số thành phần đọc và

lưu trữ được.

Thất bại: trả về EOF.

int i;

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);

if (fp != NULL)

fscanf(fp, “%d”, &i);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

14

int getc(FILE *fp) và int fgetc(FILE *fp)

Đọc một ký tự từ stream fp.

getc là macro còn fgetc là phiên bản hàm

của macro getc.

Thành công: trả về ký tự đọc được sau khi

chuyển sang số nguyên không dấu.

Thất bại: trả về EOF khi kết thúc stream fp

hoặc gặp lỗi.

char ch;

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);

if (fp != NULL)

ch = getc(fp); //  ch = fgetc(fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

15

int fgets(char *str, int n, FILE *fp)

Đọc một dãy ký tự từ stream fp vào vùng

nhớ str, kết thúc khi đủ n-1 ký tự hoặc gặp

ký tự xuống dòng.

Thành công: trả về str.

Thất bại: trả về NULL khi gặp lỗi hoặc gặp

ký tự EOF.

char s[20];

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);

if (fp != NULL)

fgets(s, 20, fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

16

int putc(int ch, FILE *fp) và int fputc(in ch, FILE *fp)

Ghi ký tự ch vào stream fp.

putc là macro còn fputc là phiên bản hàm

của macro putc.

Thành công: trả về ký tự ch.

Thất bại: trả về EOF.

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “rt”);

if (fp != NULL)

putc(‘a’, fp); // hoặc fputc(‘a’, fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

17

int fputs(const char *str, FILE *fp)

Ghi chuỗi ký tự str vào stream fp. Nếu fp là

stdout thì fputs giống hàm puts, nhưng puts

ghi ký tự xuống dòng.

Thành công: trả về ký tự cuối cùng đã ghi.

Thất bại: trả về EOF.

char s[] = “Ky thuat lap trinh”;

FILE* fp = fopen(“taptin.txt”, “wt”);

if (fp != NULL)

fputs(s, fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

18

int fwrite(void *buf, int size, int count, FILE *fp)

Ghi count mẫu tin có kích thước mỗi mẫu

tin là size (byte) từ vùng nhớ buf vào

stream fp (theo kiểu nhị phân).

Thành công: trả về số lượng mẫu tin

(không phải số lượng byte) đã ghi.

Thất bại: số lượng nhỏ hơn count.

int a[] = {1, 2, 3};

FILE* fp = fopen(“taptin.dat”, “wb”);

if (fp != NULL)

fwrite(a, sizeof(int), 3, fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

19

int fread(void *buf, int size, int count, FILE *fp)

Đọc count mẫu tin có kích thước mỗi mẫu

tin là size (byte) vào vùng nhớ buf từ

stream fp (theo kiểu nhị phân).

Thành công: trả về số lượng mẫu tin

(không phải số lượng byte) thật sự đã đọc.

Thất bại: số lượng nhỏ hơn count khi kết

thúc stream fp hoặc gặp lỗi.

int a[5];

FILE* fp = fopen(“taptin.dat”, “wb”);

if (fp != NULL)

fread(a, sizeof(int), 3, fp);

11/10/2012

Khoa CNTT - ĐH Khoa học tự nhiên

20

Bài giảng Nhập môn lập trình - Chương 8: Chuỗi kí tự và tập tin - Phạm Minh Tuấn