Phát hiện malware dựa trên header của tập tin PE sử dụng Machine learning
Phát hiện malware dựa trên header của tập tin PE
sử dụng Machine learning
Malware detection based on PE file header by using Machine learning
Nguyễn Kim Tuấna*, Nguyễn Hoàng Hàb*
a,Trường Đại học Duy Tân, 03 Quang Trung, Đà Nẵng, Việt Nam
bTrường Đại học Khoa học Huế, 77 Nguyễn Huệ, Huế, Việt Nm
__________________________________________________________________________________________
Tóm tắt
Trong bài báo này, chúng tôi dựa vào cấu trúc phần PE header của các tập tin PE để đề xuất một hướng tiếp cận
khác trong việc sử dụng Machine learning để phân loại các tập tin này, là tập tin mã độc hay tập tin lành tính. Kết
quả thực nghiệm cho thấy, tiếp cận đề xuất vẫn sử dụng thuật toán Random Forest cho bài toán phân loại nhưng
độ chính xác và thời gian thực thi được cải thiện so với một số công bố gần đây (độ chính xác đạt 99.71%).
Từ khóa: Tập tin PE; Trường; Đặc trưng; Mã độc; Thuật toán Random Forests;
Abstract
In this paper, we rely on the PE header structure of PE files to propose another approach in using Machine
learning to classify these files, as malware files or benign files. Experimental results show that the proposed
approach still uses Random Forest algorithm for the classification problem but the accuracy and execution time
are improved compared to some recent publications (accuracy reaches 99.71%).
Keywords: PE header, Field; Feature, Malware, Random Forsest Algorithm.
1. Giới thiệu
Trong những năm trở lại đây, mã độc
(malware) đã trở thành mối đe dọa đáng kể
đối với vấn đề bảo mật trên không gian mạng.
Malware có thể tồn tại trong các thiết bị đầu
cuối, có thể truyền đi trên đường truyền mạng
và có thể đính kèm/ẩn trong các tập tin có thể
thực thi, đặc biệt là trong các tập tin PE của
hệ điều hành Windows. Hiện có 2 kỹ thuật
được sử dụng để phát hiện malware [6]. Kỹ
thuật dựa trên chữ ký (Signature based
detection) tuy cho độ chính xác cao nhưng
gặp nhiều khó khăn trước sự đa dạng và khả
năng biến hình của các loại malware hiện nay.
Kỹ thuật không dựa trên chữ ký (Non-
signature based detection) có thể giải quyết
khó khăn này, nó thường được sử dụng để
phát hiện được các loại malware “chưa được
biết đến” (unknown), các loại malware có khả
năng biến dạng cao xuất hiện gần đây… Kỹ
thuật này giúp việc phân loại, phát hiện
malware hiện nay đạt hiệu quả cao khi được
triển khai theo hướng tiếp cận Machine
learning.
tập tin hoạt động trên môi trường hệ điều
hành Windows, nó có thể là các tập tin thực
thi (executable files) hoặc là các tập tin chứa
mã nhị phân được sử dụng bởi các tập tin thực
thi khác. Vùng thông tin định dạng (format
information) của tập tin PE [1] chứa những
thông tin cần thiết mà hệ điều hành sử dụng
để điều khiển việc thực thi của tập tin khi
chúng được nạp vào main memory. Tất cả các
tập tin PE đều có cùng cấu trúc và cùng số
lượng trường (field) trong PE header, nên
chúng ta có thể trích xuất các field này, để làm
tập đặc trưng (feature) đầu vào cho quá trình
xây dựng mô hình phân loại malware của các
tập tin này theo cách sử dụng các thuật toán
Machine learning.
Chúng ta đều biết, thông tin chứa trong
PE header của các tập tin PE lành tính
(benign) đều ở dạng đã được chuẩn hóa bởi
hệ điều hành Windows. Nếu một tập tin PE
nào đó mà dữ liệu chứa trong các field trong
PE header của nó có sự “sai khác” so với các
tập tin PE lành tính thì nhiều khả năng đó là
tập tin malware. Như vậy, chúng ta có thể
Tập tin PE (Portable Executable) là các
1
phân loại một tập tin PE, là tập tin malware
hay tập tin lành tính, bằng cách xem xét dữ
liệu chứa trong các field của PE header của
nó. Vì số lượng field trong PE header là lớn,
dữ liệu tại các field lại có quan hệ với nhau,
hầu hết các field đều có thể bị làm “sai khác”,
ở những mức độ khác nhau… nên bài toán
phát hiện malware ở đây cần tiếp cận theo
hướng sử dụng các thuật toán Machine
learning thì mới đạt được độ chính xác cao
nhất có thể [1], [2], [4], [5], [6].
dạng cao và tỷ lệ dương tính giả thấp với độ
chính xác 92%.
Jinrong Bai và cộng sự đề xuất một
hướng tiếp cận cho việc phát hiện malware
trong các tập tin PE bằng cách khai phá thông
tin định dạng của các tập tin này [1]. Kỹ thuật
“in-depth analysis” được nhóm tác giả chọn
để phân tích vùng thông tin định dạng của các
tập tin PE. Đầu tiên, họ cho trích xuất ra 197
đặc trưng từ vùng thông tin định dạng này,
sau đó thực hiện việc chọn đặc trưng để giảm
số lượng xuống còn 19 hoặc 20 đặc trưng.
Tập đặc trưng được chọn sẽ được training bởi
4 thuật toán phân lớp J48, Random Forest,
Bagging và Adaboost. Kết quả thực nghiệm
cho thấy, tiếp cận này đạt độ chính xác cao
nhất, 99.1%, ở thuật toán phân loại Random
Forest.
Chúng ta có thể thu thập một lượng lớn
các mẫu PE header của các tập tin lành tính
và tập tin malware, sau đó trích xuất các đặc
trưng của mỗi field, rồi so sánh để tìm ra sự
khác biệt đáng kể nhất giữa tập tin lành tính
và tập tin malware, làm cơ sở cho việc phân
loại về sau. Đây là hướng tiếp cận mà chúng
tôi thực nghiệm và đề xuất trong bài bào này.
Yibin Liao khai thác cấu trúc của các
tập tin PE theo một hướng tiếp cận khác [4].
Ông trích xuất đặc trưng của mỗi trường trong
header, rồi so sánh để tìm ra sự khác biệt có ý
nghĩa nhất giữa các tập tin malware và tập tin
lành tính. Và trích xuất các icon trong tập tin
PE để tìm ra các icon phổ biến (prevalent)
nhất, có tính lừa bịp nhất (misleading) từ các
tập tin malware. Yibin Liao thực nghiệm tiếp
cận đề xuất trên một tập dữ liệu có 6875 mẫu,
trong đó gồm 5598 mẫu header của tệp tin
độc hại và 1237 mẫu header của tệp tin thực
thi lành tính. Kết quả cho thấy tiếp cận này
đạt tỷ lệ phát hiện hơn 99% với ít hơn 0,2%
dương tính giả trong vòng chưa đầy 20 phút.
Theo tác giả, có thể phát hiện malware bằng
cách chỉ xem xét một vài đặc trưng/trường
chính trong PE header của các tập tin PE hoặc
xem xét các prevalent icon, các misleading
icon được nhúng trong các tập tin này. Điều
này giúp rút ngắn được thời gian phát hiện
malware trên các tập tin PE.
2. Các nghiên cứu liên quan
Hiện có khá nhiều hướng tiếp cận cho bài
toán phân loại malware sử dụng kỹ thuật
Machine learning. Trong phần này, chúng tôi
điểm lại những kết quả, về độ chính xác, về tỉ
lệ phát hiện và tốc độ huấn luyện, mà một số
tiếp cận được công bố gần đây đạt được.
Trong [5], Rushabh Vyah và cộng sự
đã đề xuất một quy trình phát hiện malware
trong tập tin PE trên môi trường mạng. Họ áp
dụng 4 thuật toán học có giám sát khác nhau,
Decision Tree, K-NN, SVMs và Random
Forest, trên cùng một tập dữ liệu, chỉ với 28
đặc trưng (feature) tĩnh. Random Forest là mô
hình mà Vyas chọn, nó đạt tỉ lệ phát hiện
malware - backdoor, virus, trojan và worn -
trung bình là 98.7%, tỷ lệ phát hiện dương
tính là 1.8%.
Tiếp cận được đề xuất bởi Hellal và
Lotfi Ben Romdhane [2] là sự kết hợp giữa 2
kỹ thuật, phân tích tĩnh và khai phá đồ thị
(static analysis – graph mining). Họ đề xuất
một thuật toán mới có thể tự động trích xuất
các mẫu hành vi malware có tính phổ biến và
khác biệt, nhưng lặp lại, từ các tập tin nghi
ngờ. Đề xuất này quan tâm đến việc tiết kiệm
dung lượng bộ nhớ và giảm thời gian quét
bằng cách tạo ra một lượng chữ ký (signature)
hạn chế, điều này không như các phương
pháp hiện có. Tiếp cận trong [2] đạt tỷ lệ nhận
Hiện chúng tôi chưa tìm thấy một
phương pháp, một cách tiếp cận hay một mô
hình được nào cho là chung nhất, là tối ưu
nhất để phát hiện và phân loại malware sử
dụng Machine learning đạt độ chính xác cao
nhất. Vì thế, chúng tôi đề xuất một cách tiếp
cận khác, tập trung vào các trường có ảnh
hưởng cao trong phần PE header của các tập
tin PE, như là sự đóng góp nhỏ cho hướng
nghiên cứu này.
2
3. Tiếp cận đề xuất
7
8
9
ExportNb
0.052831
0.049870
0.045429
0.037733
…
Tiếp cận của chúng tôi được thực nghiệm
trên tập dữ liệu (dataset) khá lớn, gồm
140.297 mẫu PE header của tập tin PE, trong
đó có 44.214 mẫu malware và 96.083 mẫu
lành tính. Dataset này được chúng tôi thu thập
từ website virusshare.com và các tập tin PE
lành tính trên môi trường hệ điều hành
Windows.
Subsystem
MajorOSVersion
10 ResourcesNb
… …
41 SectionsMeanVirtualsize 0.001965
42 SectionMaxRawsize
43 SectionsMeanRawsize
44 ImportsNbOrdinal
45 LoadConfigurationSize
46 FileAlignment
0.001697
0.001697
0.001600
0.001275
0.001175
0.001167
0.001088
Chúng tôi sử dụng các thuật toán
Machine learning như: AdaBoost, Gradient
Boosting, Decision Tree, Extra Tree,
Random Forest, để xây dựng các mô hình
phân loại tập tin PE - tập tin malware hay tập
tin lành tính - từ dataset này theo hướng chỉ
dựa vào đa số các trường trong phần PE
header của các tập tin này. Mục tiêu thực
nghiệm là để chọn ra một mô hình phân loại
Machine learning sao cho có độ chính xác cao
với thời gian huấn luyện chấp nhận được.
47 SectionAlignment
48 SizeOfHeaders
49 SizeOfUninitializedData 0.001036
50 BaseOfCode
0.000832
0.000401
0.000225
0.000008
0.000002
…
51 SizeOfHeapReserve
52 SizeOfHeapCommit
53 NumberOfRvaAndSizes
54 LoaderFlags
Với những thông tin có được từ việc khảo
sát các field trong phần PE Header của các tập
tin này, chúng tôi tiến hành loại bỏ các field
ít bị tác động bởi malware nhất, như
LoaderFlags,
NumberOfRvaAndSizes,
SizeOfHeapCommit, SizeOfHeapReserve…
ra khỏi dataset, chỉ giữ lại 44 field. Điều này
hoàn toàn trùng hợp với kết quả mà chúng tôi
có được khi sử dụng lần lượt thuật toán
Random Forest và Extra Tree để đánh giá
mức độ ảnh hưởng của các field, chính xác là
các feature, trong PE header của 140.297 mẫu
PE header trong dataset. Bảng sau cho thấy
mức độ ảnh hưởng của các field theo Random
Forest:
… …
Việc giảm bớt một số field của mỗi mẫu
PE header không chỉ giúp làm giảm kích
thước của dataset, dẫn đến giảm được tài
nguyên của hệ thống dùng trong quá trình
thực hiện chương trình xây dựng mô hình
phân loại, mà còn giảm thời gian huấn luyện
mô hình, với 54 feature là 13.04s , với 44
feature là 12.52s.
Phần còn lại trong hướng tiếp cận của
chúng tôi được thực hiện theo đúng trình tự 4
thực nghiệm ở phần sau đây.
Bảng 1: Mức độ ảnh hưởng các field trong
PE header của các tập tin PE theo thuật toán
Random Forest
Mức độ
ảnh
hưởng
4. Kết quả thực nghiệm
4.1. Thực nghiệm 1
T
T
Trường trong PE
header
Chúng tôi chia ngẫu nhiên dataset thành
2 phần, 80% là tập huấn luyện (Training set)
và 20% là tập kiểm thử (Test set). Hai tập dữ
liệu này được sử dụng để đánh giá độ chính
xác (accuracy) và thời gian huấn luyện
(training time) của các mô hình Machine
learning theo 5 thuật toán khác nhau. Kết quả
nhận được cho ở Bảng 2.
1
2
3
4
5
6
ImageBase
0.193689
0.103419
0.075304
0.065888
0.058338
0.052923
SizeOfStackReserve
VersionInformationSize
MinorImageVersion
ResourcesMinSize
Characteristics
3
Bảng 2. Độ chính xác và thời gian huấn
luyện của của các mô hình Machine learning
thực nghiệm 2, chúng tôi chọn thuật toán
Random Forest để xây dựng mô hình phân
loại cho đề xuất của mình, vì độ chính xác mà
nó cung cấp là cao nhất (99.71% và 99.72%)
và với thời gian huấn luyện hợp lý.
Thời
gian
huấn
luyện
Độ
chính
xác
Thuật toán
4.3. Thực nghiệm 3
AdaBoost
99.12%
12.83 s
30.76 s
0.98 s
Trong thực nghiệm này, chúng tôi sẽ tìm
hiểu xem liệu tăng số lượng Tree trong mô
hình theo Random Forest có làm cho độ chính
xác tăng hay không, từ đó tìm ra số lượng
Tree vừa đủ để mô hình có thể làm việc nhanh
hơn với độ chính xác cao hơn.
GradientBoosting 99.30%
DecisionTree
ExtraTree
99.34%
99.69%
99.71%
9.74 s
RandomForest
13.17s
Đầu tiên chúng tôi thử tạo ra 10 mô hình
Random Forest chỉ có một tree sau đó tăng
dần lên đến 500 tree, cứ mỗi lần tăng chúng
tôi sẽ tính trung bình độ chính xác và thời gian
huấn luyện của 10 mô hình. Kết quả cho ở 2
biểu đồ như hình bên dưới (H.1a và H.1b):
Thực nghiệm này cho thấy, mô hình
được xây dựng bởi thuật toán Random Forest
cho độ chính xác cao nhất, lên đến hơn
99.71%, với thời gian huấn luyện đạt mức
trung bình, so sánh với 4 thuật toán còn lại.
Mô hình theo Extra Trees thì có thời gian
huấn luyện nhanh hơn, nhưng độ chính xác
thấp hơn so với Random Forest. Thuật toán
Decision Tree cho mô hình có tốc độ huấn
luyện rất cao, nhưng độ chính xác không như
mong muốn.
4.2. Thực nghiệm 2
Cách chia tập dữ liệu thành 2 phần một
cách ngẫu nhiên như ở thực nghiệm 1, tuy
đơn giản nhưng độ chính xác của mô hình có
thể bị ảnh hưởng nếu xảy ra hiện tượng
overfit. Trong thực nghiệm này, chúng tôi sử
dụng thuật toán k-fold [3], với K= 10, để giải
quyết vấn đề overfit/unoverfit. Kết quả nhận
được cho ở Bảng 3.
Hình 1a: Biểu đồ Thời gian huấn luyện của
mô hình khi tăng số lượng Tree
Bảng 3: Độ chính xác của các mô hình
machine learning theo k-fold với K = 10
Độ
chính
xác
Độ
chính
xác
Độ
chính
xác
Thuật
toán
trung
bình
99.11% 99.05%
thấp
nhất
cao
nhất
99.17%
AdaBoost
Gradient-
Boosting
99.37%
99.31% 99.24%
Decision-
Tree
ExtraTree
Random-
Forest
99.42%
99.75%
99.76%
99.34% 99.26%
99.71% 99.67%
99.72% 99.66%
Hình 1b: Biểu đồ Độ chính xác của mô hình
khi tăng số lượng Tree
Độ chính xác khi số Tree ít hơn 20 là rất
Từ kết quả có được ở thực nghiệm 1 và
thấp, sau 50 bắt đầu tăng dần và độ chính xác
4
bắt đầu đạt ngưỡng ở mức 100 Tree trở đi,
thời gian huấn luyện tăng dần theo số lượng
Tree. Điều này cho thấy, chúng ta chỉ cần một
số lượng tree vừa đủ (trong trường hợp này là
100) thì mô hình cũng đã có thể đạt được độ
chính xác cao. Giảm số số lượng tree giúp làm
giảm thời gian huấn luyện và tiết kiểm được
tài nguyên hệ thống. Đây là điều cần ghi
nhận.
ghi nhận so với một số công bố gần đây (H.2).
5. Kết luận
Qua bài báo này, chúng tôi đề xuất một
hướng tiếp cận khác cho việc phát hiện
malware trên các tập tin PE. Đề xuất của
chúng tôi được thực nghiệm trên dataset rất
lớn, gồm header của 149.297 tập tin PE, trong
đó có 44.214 tập tin malware và 96.083 tập
tin lành tính. Kết quả thực nghiệm cho thấy:
Không cần xem xét tất cả các trường trong
header, loại bỏ các trường ít ảnh hưởng nhất,
thuật toán Random Forest vẫn cho độ chính
xác khá cao, lên đến 99,71%, với thời gian
huấn luyện đạt mức trung bình, 13.17s, so với
4 thuật toán khác; Độ chính xác của Random
Forest phụ thuộc vào việc chọn số lượng Tree
sao cho phù hợp chứ không cần phải chọn
càng nhiều Tree càng tốt; Việc giảm số lượng
Tree và việc loại bỏ các trường ít quan trọng
đã cải thiện được tốc độ huấn luyện mô hình
- giảm 70%, cải thiện tốc độ phát hiện
malware và giảm tài nguyên hệ thống.
4.4. Thực nghiệm 4
Với việc chỉ chọn 44 đặc trưng, tương
đương 44 trường trong PE header của các tập
tin PE, mô hình phân loại Machine learning
theo Ramdom Forest của chúng tôi có được tỉ
lệ chính xác trung bình và thời gian huấn
luyện đáng ghi nhận, lần lượt là 99.72% và
13.17s. Chúng tôi thực nghiệm việc tiếp tục
giảm số lượng đặc trưng được chọn, để xem
tỉ lệ chính xác và thời gian huấn luyện mô
hình có bị thay đổi hay không. Kết quả như
sau, khi số đặc trưng được chọn trong khoảng
từ 13 đến 15 thì tỉ lệ chính xác trung bình đạt
là 99.63% và thời gian huấn luyện là 3.88s.
Tài liệu tham khảo
Thực nghiệm này cho thấy, khi giảm số
lượng đặc trưng đến mức có thể thì tỉ lệ chính
xác trung bình chỉ giảm một lượng không
đáng kể, 0.09%, nhưng độ giảm của thời gian
huấn luyện giảm là đáng ghi nhận, 9.29s
(70%), so với ban đầu. Việc giảm số lượng
đặc trưng còn giúp giảm kích thước tập dữ
liệu, giảm thời gian cho việc phân tách các
trường từ PE header của các tập tin PE, giúp
tăng tốc độ phát hiện malware và tăng hiệu
suất của hệ thống.
[1] J. Bai, J. Wang, G. Zou, "A Malware
Detection Scheme Based on Mining
Format Information", The Scientific
World Journal, vol.2014, Article ID
260905, p.1-11, 2014.
[2] A. Hellal, L. B. Romdhane, "Minimal
Contrast Frequent Pattern Mining for
Malware Detection", Computers &
Security, vol.62, p.19-32, 2016.
[3] Davide Anguita, Luca Ghelardoni,
Alessandro Ghio, Luca Oneto and
Sandro Ridella, “The ‘K’ in K-fold Cross
Validation”, European Symposium on
Artificial
Neural
Networks,
Computational Intelligence and Machine
Learning. Bruges (Belgium), p.25-27,
2012.
[4] Y. Liao, "Pe-Header-Based Malware
Study and Detection", Security &
Privacy Workshop, San Francisco, CA,
U.S.A, 2012.
Hình 2: So sánh độ chính xác của đề xuất này
so với một số công bố gần đây.
[5] Vyas, R. Luo, X. McFarland, N. Justice,
"Investigation of malicious portable
executable file detection on the network
using supervised learning techniques",
Như vậy, mô hình phân loại malware dựa
vào E header của các tập tin PE theo hướng
tiếp cận của chúng tôi đạt độ chính xác được
5
IFIP/IEEE Symposium on Integrated
Network and Service Management (IM),
pp.941–946, 2017.
maliciousness of portable executable
using integrated feature set”, Journal of
iss.2, p.252-265, 2019.
G.Aghilab, “A learning model to detect
6
6 trang
21300
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát hiện malware dựa trên header của tập tin PE sử dụng Machine learning", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_hien_malware_dua_tren_header_cua_tap_tin_pe_su_dung_mac.pdf
