Bài giảng Nhập môn lập trình - Bài 1: Các khái niệm cơ bản

Trường ĐH Khoa Học Tự Nhiên Tp. Hồ Chí Minh

TRUNG TÂM TIN HỌC

Nhập môn lập trình

Bài 1- Các khái niệm cơ bản

2015

Mục tiêu

- Hiểu được tổng quan ngôn ngữ lập trình C/C++

- Công cụ lập trình

- Cấu trúc và cách thực thi chương trình

- Tập ký tự, từ khóa, quy tắc đặt tên

- Câu lệnh, chú thích

- Kiểu dữ liệu cơ sở

- Biến, hằng, biểu thức

- Toán tử, ép kiểu

- Các hàm thư viện C/C++ chuẩn

2

Nhập môn lập trình

1. Lịch sử của ngôn ngữ C/C++

 C được tạo bởi Dennis Ritchie ở Bell Telephone

Laboratories vào năm 1972.

 Vào năm 1983, học viện chuẩn quốc gia Mỹ

(American National Standards Institute - ANSI)

thành lập một tiểu ban để chuẩn hóa C được

biết đến như ANSI Standard C

 C++ được xây dựng trên nền tảng ANSI

Standard C

 C++ là một ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng,

nó bao hàm cả ngôn ngữ C

3

Nhập môn lập trình

2. Kỹ thuật để giải quyết một bài toán

 Một chương trình máy tính được thiết kế để giải

quyết một bài toán nào đó. Vì vậy, những bước

cần để tìm kiếm lời giải cho một bài toán cũng

giống như những bước cần để viết một

chương trình.

 Các bước gồm:

− Xác định yêu cầu của bài toán

− Đưa ra thuật toán (dùng mã giả, hoặc lưu đồ)

− Cài đặt (viết) chương trình

− Thực hiện chương trình và kiểm chứng

4

Nhập môn lập trình

3.Các bước trong chu trình phát triển

chương trình

5

Nhập môn lập trình

3.Các bước trong chu trình phát triển

chương trình

❑ Nhập mã nguồn (source code)

− Mã nguồn là tập lệnh dùng để chỉ dẫn máy

tính thực hiện công việc do người lập trình

đưa ra

− Tập tin mã nguồn có phần mở rộng .cpp

(C++)

❑ Biên dịch mã nguồn (compile)

− Chương trình viết bằng ngôn ngữ cấp cao

C/C++ được biên dịch sang mã máy bằng

một chương trình dịch(compiler)

6

Nhập môn lập trình

3.Các bước trong chu trình phát triển

chương trình

❑ Liên kết các tập tin đối tượng tạo các tập tin

thực thi (executable file).

− C/C++ có một thư viện hàm được tạo sẵn

− Tập tin đối tượng do trình biên dịch tạo ra

kết hợp với mã đối tượng để tạo tập tin thực

thi, quá trình này được tạo bởi bộ liên kết

(Linker)

❑ Thực hiện chương trình

7

Nhập môn lập trình

3.Các bước trong chu trình phát triển

chương trình

❑ Thực hiện chương trình

− Chương trình nguồn được biên dịch và liên

kết sẽ tạo nên tập tin thực thi và thực thi tại

dấu nhắc hệ thống

− Nếu chương trình có lổi phải được chỉnh sửa

và biên dịch lại.

− Quá trình 4 bước sẽ được lập lại cho đến khi

tập tin thực thi thực hiện đúng yêu cầu bài

toán

8

Nhập môn lập trình

4. Khảo sát một chương trình C/C++ đơn

giản

// my first program in C/C++

#include <conio.h>

#include <iostream.h>

int main()

{

cout << "Hello World!"; //Output “Hello World!”

getch();

return 0;

}

9

Nhập môn lập trình

4. Khảo sát một chương trình C/C++ đơn

giản

// my first program in C/C++ :

dòng chú thích, không ảnh hưởng đến hoạt động

của chương trình

#include <iostream.h>:

Các lệnh bắt đầu bằng dấu # gọi là chỉ thị tiền xử lý

(preprocessor)

10

Nhập môn lập trình

4. Khảo sát một chương trình C/C++ đơn

giản

int main():

− Hàm main là điểm mà tất cả các chương trình

C/C++ bắt đầu thực hiện.

− Hàm main không phụ thuộc vào vị trí của hàm

− Nội dung trong hàm main luôn được thực hiện

đầu tiên khi chương trình được thực thi

− Chương trình C/C++ phải tồn tại hàm main()

− Nội dung của hàm main() tiếp sau phần khai

báo chính thức đặt trong cặp dấu { }

11

Nhập môn lập trình

4. Khảo sát một chương trình C/C++ đơn

giản

− cout << "Hello World!“:

Đây là một lệnh nằm trong phần thân của hàm

main

− Cout: là một dòng (stream) xuất chuẩn C/C++

được định nghĩa trong thư viện iostream.h Khi

dòng lệnh thưc thi thì dòng lệnh Hello Word!

được xuất ra màn hình

− getch(): dùng để chờ nhập một ký tự từ bàn

phím.

− return 0: lệnh kết thúc hàm main trả về mã đi

sau nó.

12

Nhập môn lập trình

5. Các chú thích

 Các chú thích được các lập trình viên sử dụng

để ghi chú hay mô tả trong các phần của chuong

trình.

 Trong C/C++ có hai cách để chú thích:

 Chú thích dòng: dùng cập dấu //.

 Chú thích khối (chú thích trên nhiều dòng)

dùng cặp /* ... */.

13

Nhập môn lập trình

5. Các chú thích

/* My second program in C/C++ with more comments

Author: Novice programmer

Date: 01/01/2008

*/

#include <conio.h>

#include <iostream.h>

int main()

{

cout << "Hello World! "; // output Hello World!

cout << "I hate C/C++."; // output I hate C/C++.

getch();

return 0;

14

Nhập môn lập trình

}

6. Cấu trúc của một chương trình C/C++

❑ Cấu trúc một chương trình C/C++ gồm: các tiền

xử lý, khai báo biến toàn cục, hàm main…

15

Nhập môn lập trình

6. Cấu trúc của một chương trình C/C++

16

Nhập môn lập trình

7. Các tập tin thư viện thông dụng

 Đây là các tập tin chứa định nghĩa các hàm

thông dụng khi lập trình C/C++.

 Muốn sử dụng các hàm trong các tập tin

header này thì phải khai báo #include

<FileName.h> ở phần đầu của chương trình, với

FileName.h là tên tập tin thư viện.

17

Nhập môn lập trình

7. Các tập tin thư viện thông dụng

 Các tập tin thư viện thông dụng gồm:

1. Stdio.h(C), iostream.h(C++): định nghĩa các

hàm vào ra chuẩn như các hàm xuất dữ liệu

(printf())/cout), nhập giá trị cho biến

(scanf())/cin), nhận ký tự từ bàn phím

(getc()), in ký tự ra màn hình (putc()), nhập

một chuỗi ký tự từ bàm phím (gets()), xuất

chuỗi ký tự ra màn hình (puts())

2. Conio.h: định nghĩa các hàm vào ra trong chế

độ DOS, như clrscr(), getch(), …

18

Nhập môn lập trình

7. Các tập tin thư viện thông dụng

1. math.h: Định nghĩa các hàm toán học như:

abs(), sqrt(), log(), log10(), sin(), cos(), tan(),

acos(), asin(), atan(), pow(), exp(), …

2. alloc.h: định nghĩa các hàm vào ra cấp thấp

gồm các hàm open(), _open(), read(),

_read(), close(), _close(), creat(), _creat(),

creatnew(), eof(), filelength(), lock(), …

19

Nhập môn lập trình

BIỂU THỨC

(Expressions)

20

Nhập môn lập trình