Bài giảng Tin học đại cương - Phần 3: Lập trình C - Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

Phần 3: Lập trì nh C

Nội dung chí nh

• Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

• Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

• Chương 3: Vào ra dữ liệu

• Chương 4: Cấu trúc điều khiển

• Chương 5: Mảng, con trỏ và xâu ký tự

• Chương 6: Cấu trúc

• Chương 7: Hàm

• Chương 8: Tệp dữ liệu

01-Jan-16

2

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

Nội dung chí nh

1. Lịch sử phá t triển của ngôn ngữ C

2. Các phần tử cơ bản của ngôn ngữ C

3. Cấu trúc cơ bản của chương trình C

4. Biên dịch chương trì nh C

01-Jan-16

3

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.1 Lịch sử phát triển của ngô n ngữ C

Sự ra đời của C

• Nhu cầu viết lại HĐH Unix cho cá c hệ máy

tí nh khá c nhau

– Dùng Assembly

• Công việc nặng nề, phức tạp

• Khó chuyển đổi chương trình giữa cá c hệ máy tính

khá c nhau

– Cần ngôn ngữ mới

• Đơn giản việc lập trì nh

• Tính khả chuyển cao

• C ra đời tại Bell Lab thuộc tập đoànAT&T

– Tác giả Brian W. Kernighan & Dennis Ritchie

– Dựa trên nền BCPL& B

– Phát triển năm 1970, hoàn thành 1972

01-Jan-16

4

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.1 Lịch sử phát triển của ngô n ngữ C

Ngôn ngữ lập trì nh C

• Đặc điểm

– Ngôn ngữ lập trình hệ thống

– Tính khả chuyển, linh hoạt cao

– Có thế mạnh trong xử lý dữ liệu số, văn bản, cơ

sở dữ liệu,..

• Phạm vi sử dụng

– Viết cá c chương trình hệ thống

• Hệ điều hành Unix có 90% mã C, 10% mã hợp ngữ

– Cá c trình điều khiển thiết bị (device driver)

– Xử lý ảnh

01-Jan-16

5

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.1 Lịch sử phát triển của ngô n ngữ C

Ngôn ngữ lập trì nh C

• Cá c phiên bản

– ANSI C: C chuẩn (1989)

– Cá c phiên bản khá c xây dựng dựa trên ANSI C

• Đưa thêm thư viện; Bổ sung cho thư viện chẩn

của ANSI C

• Cá c trì nh biên dịch phổ biên

– Turbo C++ và Borland C++ của hã ng Borland

Inc

– VC và MSC của Microsoft Corp

– GCC của GNU project

01-Jan-16

6

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

Nội dung chí nh

1. Lịch sử phá t triển

2. Các phần tử cơ bản của ngôn ngữ C

3. Cấu trúc cơ bản của chương trình C

4. Biên dịch chương trì nh C

01-Jan-16

7

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

Các phần tử cơ bản

1. Tập ký tự

2. Từ khó a

3. Định danh

4. Cá c kiểu dữ liệu

5. Hằng

6. Biến

7. Hàm

8. Biểu thức

9. Câ u lệnh

10.Chú thí ch

01-Jan-16

8

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

1. Tập ký tự

Ký tự là cá c phần tử cơ bản tạo nên chương

trì nh

• Chương trì nh: Tập các câu lệnh nhằm

giải quyết nhiệm vụ đặt ra

• Câu lệnh: là cá c từ (từ vựng) liên kết với

nhau theo cú phá p của ngôn ngữ lập trì nh

– Ví dụ: while (i < N ) do

• Các từ: Tổ hợp các ký tự theo nguyên tắc

xâ y dựng từ vựng

– Ví dụ: TenFile, BaiTap2…

01-Jan-16

9

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

1. Tập ký tự→ Tập ký tự trong C

• 26 chữ cái hoa:A B C ... X Y Z

• 26 chữ cái thường:a b c … x y z.

• 10 chữ số: 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9.

• Cá c kí hiệu toá n học:+ - * / = < >

• Các dấu ngăn cá ch: . ; , : space tab

• Các dấu ngoặc:( ) [ ] { }

• Cá c kí hiệu đặc biệt:_ ? $ & # ^ \ ! ‘ “

~ ...

01-Jan-16

10

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

2. Từ khóa (keyword)

• Được định nghĩa sẵn trong mỗi NNLT

• Dành riêng cho cá c mục đích xá c định

– Đặt tên cho kiểu dữ liệu:

• int, float, double…

– Mô tả các lệnh, các cấu trúc lập trì nh

• if, else, while, case, for…

01-Jan-16

11

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

2. Từ khóa→Từ khóa hay dùng trong Turbo C

break case char

do double else

goto if int

const continue default

enum float

interrupt long

for

return

short signed sizeof static struct switch

typedef union unsigned void while

Lưu ý:Tất cả từ khóa trong C đều viết bằng

chữ cái thường

01-Jan-16

12

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

3. Định danh (Identifier)

• Định danh (Tên) là một dãy các kí tự dùng

để gọi tên cá c đối tượng trong chương

trì nh.

– Cá c đối tượng trong chương trì nh

• Biến

• Hằng số

• Hàm

• Kiểu dữ liệu

• Định danh có thể được đặt bởi

– Ngô n ngữ lập trì nh → các từ khó a

– Người lập trì nh

01-Jan-16

13

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

3. Định danh→ Quy tắc đặt tên định danh trong C

• Định danh được bắt đầu bởi chữ cái hoặc

dấu gạch dưới “_” (underscore)

• Cá c kí tự tiếp theo chỉ có thể là: chữ cái,

chữ số hoặc dấu gạch dưới “_”

• Định danh do người lập trình đặt khô ng

được trùng với các từ khóa của C

• Độ dài định danh tùy thuộc phiên bản C

– Turbo C++, không giới hạn độ dài tên, nhưng

trình biên dịch chỉ sử dụng 32 ký tự đầu

Chú ý: C là ngôn ngữ có phân biệt chữ hoa

_01-Jav_n-1à₆chữ thường

14

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

3. Định danh→Ví dụ

• Định danh hợp lệ:

i, x, y, a, b, _function,

_MY_CONSTANT, PI, gia_tri_1

• Định danh không hợp lệ

1_a, 3d, 55x

(bắt đầu bằng chữ số)

(có kí tự không hợp lệ, dấu

cá ch, dấu ngoặc..)

so luong, sin()

(trùng với từ khóa của C)

int, char

01-Jan-16

15

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

3. Định danh→ Một số quy ước (code convention)

• Định danh nên có tính gợi nhớ

• Nên sử dụng dấu gạch dưới để phân tách

cá c định danh gồm nhiều từ

– Có thể dùng cách viết hoa chữ cá i đầu mỗi từ

-Ví dụ: sinh_vien, sinhVien, SinhVien

• Quy ước thường được sử dụng:

– Hằng số dùng chữ cái hoa

• Ví dụ: PI, EPSILON,…

– Cá c biến, hàm, cấu trúc dùng chữ cái thường

• Biến điều khiển vò ng lặp: i, j, k…

• Hàm: NhapDuLieu, TimKiem,…

• Cấu trúc: SinhVien, MatHang,…

01-Jan-16

16

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

4. Cá c kiểu dữ liệu

• Một kiểu dữ liệu là một tập hợp cá c giá trị

mà một dữ liệu thuộc kiểu dữ liệu đó có thể

nhận được.

– Ví dụ: Một đối tượng kiểu int của C sẽ là

• Một số nguyên (Số nguyên có dấu, 2 byte)

• Giá trị thuộc khoảng: [-32,768 (-2¹⁵) …32,767 (2¹⁵-1)]

• Trên một kiểu dữ liệu, xá c định một số phé p

toán đối với các dữ liệu thuộc kiểu dữ liệu

tương ứng.

01-Jan-16

17

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

4. Cá c kiểu dữ liệu→Ví dụ kiểu int

Một số phép toán được định nghĩa trên kiểu

dữ liệu int của C

Tên phé p toá n

Đảo dấu

Ký hiệu

Ví dụ

-

Cộng;Trừ;Nhân + ; - ; *

Chia lấy nguyên /

17/3→5

Chia lấy phần dư %

17%3→2

So sá nh

>, <, >=, <=, ==, !=

Logic bit: AND; OR; & ; | ;

3^17 →18

~3 →-4

XOR;NOT, Shift,… ^ ; ~ ; <<; >>

01-Jan-16

18

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

5. Hằng

• Hằng (constant) là đại lượng có giá trị

khô ng đổi trong chương trì nh.

• Giá trị hằng do người lập trình xá c định

• Cá c loại hằng

– Hằng số nguyên

– Hằng số thực

– Hằng ký tự

– Hằng chuỗi/xâu kỹ tự

01-Jan-16

19

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

5. Hằng → Hằng số nguyên

• Trong C, hằng số nguyên có thể biểu diễn

dưới cá c dạng

– Dạng thập phâ n

– Dạng thập lục phâ n

– Dạng bát phâ n

Giá trị

thập phâ n thập lục phâ n bá t phâ n

2011

396

0x7DB

0x18C

03733

0614

01-Jan-16

20

Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ lập trì nh C

1.2 Các phần tử cơ bản của ngô n ngữ C

5. Hằng → Hằng số thực

• Trong C, hằng số thực có thể biểu diễn dưới

cá c dạng

– Dạng số thực dấu phẩy tĩnh

– Dạng số thực dấu phẩy động

Số thực dấu phẩy tĩnh Số thực dấu phẩy động

3.14159

123.456

31.4159 E-1

12.3456 E+1 hoặc

1.23456 E+2

01-Jan-16

21