Bài giảng Tin học đại cương - Phần 3: Lập trình C - Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

Phần 3: Lập trì nh C

Nội dung chí nh

• Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

• Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

• Chương 3: Vào ra dữ liệu

• Chương 4: Cấu trúc điều khiển

• Chương 5: Mảng, con trỏ và xâu ký tự

• Chương 6: Cấu trúc

• Chương 7: Hàm

• Chương 8: Tệp dữ liệu

01-Jan-16

50

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

Nội dung chí nh

1. Cá c kiểu dữ liệu chuẩn trong C

2. Biểu thức trong C

3. Cá c toá n tử trong C

4. Một số toán tử đặc trưng

01-Jan-16

51

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Cá c kiểu đơn

Kiểu dữ liệu Ý nghĩa

Kí ch thước Miền dữ liệu

Kí tự;

Số nguyên có dấu

1 byte

-128  127

char

Số nguyên

có dấu

2 byte

-32.76832.767

int

short int

Số nguyên có dấu 4 byte

-2,147,483,648

 2,147,483,647

long

long int

float

Số thực dấu phẩy 4 byte

động,

 3.4E-38 

 3.4E+38

độ chí nh xá c đơn

Số thực dấu phẩy 8 byte

1.7E-308 

 1.7E+308

double

động,

độ chính xá c ké p

01-Jan-16

52

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Cá c kiểu kết hợp

Với số nguyên, thêm từ khóa unsigned để chỉ ra số không dấu

Kiểu dữ liệu

Ý nghĩa

Kí ch thước Miền dữ liệu

1 byte

0  255

Số nguyên

khô ng dấu

unsigned char

2 byte

065.535

Số nguyên

khô ng dấu

unsigned short

unsigned

unsigned int

unsigned long

unsigned long int

Số nguyên

khô ng dấu

4 byte

0  4,294,967,295

10 byte

3.4E-4932 

1.1E+4932

Số thực dấu

phẩy động,

long double

Là kiểu rỗng, kích thước khô ng

void

01-Jan-16

53

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Biểu diễn hằng số

Kiểu dữ liệu Ví dụ

Ý nghĩa

Số nguyên

123, -12

Số thập phâ n

012, 03777

Số bá t phâ n

0x7F, 0x3fe15

Số hệ 16

39u 0267u, 0xFFu

Số không dấu

Số nguyên lớn 12L, 07723L

0xFFL, -10L

0xFFUL,0xFFLU

Số thực

3.1415 -12.3, .327

10e-12, -15.3E12

3.1415F, -12.F

01-Jan-16

54

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Khai bá o biến

• Một biến phải được khai báo trước khi sử dụng

• Cú phá p khai bá o:

KieuDuLieu TenBien;

KieuDuLieu TenBien1, …, TenBien_N;

• Ví dụ:

//Khai báo biến x là một số nguyên 2 byte có dấu

int x;

//Khai bá o cá c biến y, z là các số thực 4 byte

float y,z;

//Sau khi khai bá o, có thể sử dụng

x = 3;

y = x + 1;

01-Jan-16

55

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Khai bá o biến

• Sau khi khai bá o, biến chưa có giá trị xác định.

int n; m = 2 * n;  m=?

– Biến cần được gán giá trị trước khi sửdụng

• C cho phé p kết hợp khai bá o và khởi tạo biến

KieuDuLieu TenBien = GiaTriBanDau;

KieuDuLieu Bien₁=GiaTri₁, Bien_N=Gia_Tri_N;

• Ví dụ:

//Khai báo biến nguyên a và khởi tạo gia tri bằng 3

int a = 3;

//Khai báo biến thực x,y và khởi tạo giá tri bằng 5.0 và 7.6

float x = 5.0, y = 7.6;

01-Jan-16

56

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Khai bá o hằng

Dùng chỉ thị #define

• Cú phá p:

Khô ng có dấu

chấm phâ y (;)

# define Tên_hằng Giá_trị

• Ví dụ:

#define MAX_SINH_VIEN 50

#define CNTT “Cong nghe thong tin”

#define DIEM_CHUAN 23.5

01-Jan-16

57

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Khai bá o hằng

Dùng từ khóa const

• Cú phá p:

const Kiểu Tên_hằng = giá_trị;

• Ví dụ:

const int MAX_SINH_VIEN = 50;

const char CNTT[20] = “Cong nghe thong tin”;

const float DIEM_CHUAN = 23.5;

01-Jan-16

58

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.1 Các kiểu dữ liệu chuẩn trong C

Khai bá o hằng

Chú ý:

• Giá trị của các hằng phải được xá c định ngay

khi khai bá o.

• Trong chương trì nh, KHÔ NG thể thay đổi

được giá trị của hằng.

• #define là chỉ thị tiền xử lý

– Dễ đọc, dễ thay đổi

– Dễ chuyển đổi giữa các nền tảng phần cứng hơn

– Tốc độ nhanh hơn

01-Jan-16

59

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

Nội dung chí nh

1. Cá c kiểu dữ liệu chuẩn trong C

2. Biểu thức trong C

3. Cá c toá n tử trong C

4. Một số toán tử đặc trưng

01-Jan-16

60

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Mục đích sử dụng

• Làm vế phải của lệnh gá n.

• Làm toán hạng trong các biểu thức khá c.

• Làm tham số thực sự trong lời gọi hàm.

• Làm biểu thức kiểm tra trong các cấu trúc

điều khiển

– Cấu trúc lặp: for, while, do while.

– Cấu trúc rẽ nhá nh: if, switch.

01-Jan-16

61

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Tí nh toá n giá trị biểu thức

• Cá c toá n hạng được thay thế bởi giá trị tương ứng

• Cá c phé p tí nh được thực hiên

Ví dụ (alpha = 10, beta = 81)

Biểu thức: alpha + sqrt(beta)

: alpha + sqrt(81)

: alpha + 9.0

: 10 + 9.0

: 19.0

01-Jan-16

62

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Cá c loại biểu thức

• Biểu thứ số học

• Biểu thức quan hệ

• Biểu thức logic

01-Jan-16

63

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Biểu thức số học

• Là biểu thức mà giá trị của nó là cá c đại

lượng số học (số nguyên, số thực).

– Sử dụng các toán tử là cá c phé p toá n số học

(cộng, trừ, nhâ n, chia…),

– Các toán hạng là cá c đại lượng số học (hằng số,

biến, biểu thức khá c).

• Ví dụ: a, b, c là các biến thuộc kiểu số thực.

3 * 3.7

8 + 6/3

a + b – c

01-Jan-16

64

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Biểu thức quan hệ

• Là những biểu thức có sử dụng cá c toán tử

quan hệ như lớn hơn, nhỏ hơn, khác nhau…

• Chỉ có thể trả về một trong 2 giá trị logic

Đúng (TRUE) hoặc Sai (FALSE)

Ví dụ

01-Jan-16

65

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Biểu thức logic

• Là biểu thức trả về cá c giá trị logic Đúng/Sai

– Cá c phé p toá n logic gồm có

AND VÀ logic, sử dụng toá n tử && OR

HOẶC logic, sử dụng toá n tử || NOT

PHỦ ĐỊNH, sử dụng toá n tử !

– Biểu thức quan hệ là trường hợp riêng của biểu

thức logic.

• Ngôn ngữ C coi các giá trị nguyên khá c 0 (2,

8, -5,..) là giá trị logic đúng (TRUE), giá trị 0

là giá trị logic sai (FALSE)

– Biểu thức logic cũng trả về một giá trị số học 0/1

01-Jan-16

66

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.2 Biểu thức trong C

Biểu thức logic →Ví dụ

5 * (12 > 6) →?

01-Jan-16

67

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

Nội dung chí nh

1. Cá c kiểu dữ liệu chuẩn trong C

2. Biểu thức trong C

3. Cá c toá n tử trong C

4. Một số toán tử đặc trưng

01-Jan-16

68

Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

2.3 Các toán tử trong C

Cá c toán tử chí nh

Cá c toán tử cho phép tạo nên cá c biểu

thức từ các hằng và biến

• Toá n tử số học

• Toá n tử quan hệ

• Toá n tử logic

• Toá n tử logic bit

• Toá n tử gá n

01-Jan-16

69