Giáo trình Thông gió và điều hòa không khí - Chương 7: Hệ thống điều hoà không khí kiểu ướt
CHƯƠNG VII : HỆ THỐNG ĐIỀU HOÀ
KHÔNG KHÍ KIỂU ƯỚT
Quá trình xử lý nhiệt ẩm không khí bằng thiết bị trao đổi nhiệt kiểu bề mặt có ưu
điểm là thiết bị gọn nhẹ, đơn giản vv. . . Tuy nhiên xử lý nhiệt ẩm bằng thiết bị trao đổi nhiệt
kiểu bề mặt, bị hạn chế bởi khả năng xử lý không khí, nó không có khả năng tăng dung ẩm
không khí trong phòng. Trong nhiều trường hợp đòi hỏi tăng ẩm cho không khí, chẳng hạn
như trong các nhà máy dệt có những giai đoạn công nghệ đòi hỏi độ ẩm khá cao, để đạt được
trạng thái yêu cầu, cần tiến hành phun ẩm bổ sung, tương đối phức tạp, tốn kém và hiệu quả
không cao. Trong trường hợp này, người ta thường sử dụng thiết bị xử lý không khí kiểu hỗn
hợp hay còn gọi là thiết bị xử lý không khí kiểu ướt. Thiết bị không khí kiểu ướt là thiết bị
trao đổi nhiệt ẩm kiểu hổn hợp khí và nước, thường được gọi là thiết bị buồng phun. Việc
phun ẩm không thực hiện trực tiếp trong phòng mà ở thiết bị xử lý không khí nên hiệu qủa và
quy mô lớn hơn nhiều.
Trong chương này, sẽ tiến hành nghiên cứu các cơ sở lý thuyết về trao đổi nhiệt ẩm
giữa không khí và nước; các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đó; các thiết bị buồng phun
thường sử dụng và tính toán thiết kế các thiết bị đó.
7.1 CÁC QUÁ TRÌNH XỬ LÝ NHIỆT ẨM KHÔNG KHÍ
7.1.1 Một số giả thiết khi nghiên cứu quá trình trao đổi nhiệt ẩm của
không khí
Quá trình thực xử lý nhiệt ẩm khá phức tạp, để tiện lợi cho việc phân tính và tính toán, khi
nghiên cứu quá trình trao đổi nhiệt ẩm của không khí và nước, người ta giả thiết như sau:
- Sự tiếp xúc giữa nước và không khí là lý tưởng, thời gian tiếp xúc bằng vô
cùng.
- Không có tổn thất nhiệt và ẩm ra bên ngoài hệ trong quá trình trao đổi nhiệt
ẩm.
- Kích thước hạt nước đủ nhỏ để nhiệt độ đồng đều trong toàn thể tích hạt.
Với những giả thiết như vậy có thể suy ra nhiệt độ không khí trong lớp biên (lớp mỏng
sát bề mặt giọt nước) đạt trạng thái bão hoà có cùng nhiệt độ với nhiệt độ giọt nước, độ ẩm
không khí đầu ra thiết bị đạt trạng thái bão hời ứng với nhiệt độ các giọt nước đầu ra.
Người ta nhận thấy, sự thay đổi trạng thái của không khí phụ thuộc nhiều vào chiều
chuyển động tương đối giữa nước và không khí. Dưới đây chúng ta sẽ khảo sát quá trình trao
đổi nhiệt ẩm giữa nước và không khí trong hai trường hợp đã nêu trên.
7.1.2 Trường hợp nước và không khí chuyển động cùng chiều
Xét trường hợp trao đổi nhiệt ẩm giữa nước có nhiệt độ ban đầu là tn, không khí có
trạng thái A(tA, ϕA) trong thiết bị trao đổi nhiệt ẩm kiểu hỗn hợp. Ở đầu ra thiết bị trao đổi
nhiệt ẩm, không khí đạt bão hoà đạt ϕ =100%, nước và không khí có cùng nhiệt độ tnk (trạng
thái AK ≡ BK ).
134
A
A1
tn1
A2
tn2
Ak
tnk
K.Khê
Næ å ïc
tn
(1)
(2)
(k)
Hình 7.1. Trao đổi nhiệt ẩm giữa không khí và nước khi chuyển động cùng chiều
Ta nghiên cứu sự thay đổi trạng thái không khí trong quá trình trao đổi nhiệt ẩm dọc
theo chiều dài của thiết bị. Để thấy rõ quá trình thay đổi trạng thái đó, ta chia thiết bị trao đổi
nhiệt ẩm thành k đoạn (hình 7.1).
Trong quá trình trao đổi nhiệt ẩm nhiệt độ nước tăng từ tn đến tnk, không khí thay đổi
trạng thái từ trạng thái ban đầu A(tA, ϕA) tới trạng thái bão hoà Ak(tnk,100%), vì như giả thiết
ở trên quá trình trao đổi là lý tưởng và thời gian vô cùng nên trạng thái không khí khi ra
buồng phun có nhiệt độ bằng nhiệt độ nước tnk và đạt trạng thái bão hoà với độ ẩm ϕ = 100%.
- Xét quá trình trao đổi nhiệt ẩm ở vùng 1
Không khí đầu vào có trạng thái là A(tA,ϕA) và nước có nhiệt độ tn. Do quá trình trao
đổi nhiệt ẩm với các giọt nước, lớp không khí tại lớp biên tiếp xúc với các giọt nước đạt trạng
thái bão hoà (ϕ=100%) và nhiệt độ bằng nhiệt độ nước t = tn (trạng thái B). Các phần tử
không khí ở ngoài lớp biên coi như vẫn giữ nguyên trạng thái ban đầu A(tA,ϕA). Như vậy ra
khỏi vùng thứ nhất không khí có trạng thái A1 là hỗn hợp của 2 khối khí có trạng thái
A(tA,ϕA) và B(tn,100%). Theo tính chất của quá trình hỗn hợp, điểm A1 nằm trên đoạn AB,
đồng thời do có trao đổi nhiệt nên nhiệt độ của nước tăng lên tn1.
- Vùng 2
Không khí đầu vào vùng 2 là A1 và nước có nhiệt độ tn1. Bằng cách phân tích tương
tự, ta thấy trạng thái không khí đầu ra A2 của vùng 2 là hỗn hợp của 2 khối khí có trạng thái
A1 và B1(tn1,100%). Như vậy điểm A2 nằm trên A1B1 và nhiệt độ nước tăng lên tn2.
Cứ phân tích tương tự như vậy ta thấy, trạng thấy không khí đầu ra thiết bị sẽ có trạng
thái bão hoà, có nhiệt độ bằng nhiệt nước tnk (trạng thái Ak≡Bk)
Nối tất cả các điểm A, A1, . . . Ak ta có đường cong biểu thị sự thay đổi trạng thái của
không khí trong quá trình trao đổi nhiệt ẩm với nước. Các điểm B, B1, . . .Bn tương ứng là các
trạng thái không khí trong lớp biên của các giọt nước, có nhiệt độ bằng nhiệt độ nước. Lớp
biên đó lớn dần, đến cuối thiết bị xử lý nhiệt ẩm sẽ chiếm toàn bộ dòng không khí.
A
I, [kJ/kg]
A
1
2
A
A
B
k
k
B
1
2
B
B
d, [g/kg]
Hình 7.2. Sự thay đổi trạng thái không khí khi chuyển động cùng chiều với nước
Như vậy quá trình thay đổi trạng thái của không khí xét về lý thuyết là một đường
cong. Đối với thiết bị trao đổi nhiệt ẩm kiểu song song cùng chiều, nó là đước cong lõm.
135
Tuỳ thuộc nhiệt độ nước đầu ra mà dung ẩm của không khí có thể tăng hoặc giảm. Nếu nhiệt
độ nước đầu ra có nhiệt độ lớn hơn nhiệt độ đọng sương của không khí đầu vào thì dung ẩm
của không khí tăng, tức là có một lượng hơi ẩm khuyếch tán vào không khí và ngược lại. Khi
chuyển động song song cùng chiều, khả năng làm tăng dung ẩm rất lớn do nhiệt độ nước tăng
dần và nhiệt độ nước đầu ra có nhiều khả năng lớn hơn nhiệt độ đọng sương.
Tuy nhiên trên thực tế do độ chênh nhiệt độ giữa nước và không khí không quá lớn và
người ta chỉ chú trọng đến trạng thái cuối nên thường biểu diễn quá trình thay đổi trạng thái
của không khí theo đường thẳng. Mặt khác do trao đổi nhiệt ẩm không đạt lý tưởng, thời
gian tiếp xúc là hữu hạn nên độ ẩm của trạng thái cuối chỉ đạt tới cỡ 90 - 95%, tức là không
khí chỉ tới điểm O nào đó mà không đạt tới B.
Người ta nhận thấy quá trình thay đổi trạng thái của không khí cũng xãy ra tương tự
khi nó trao đổi nhiệt ẩm với thiết bị trao đổi nhiệt.
7.1.3. Trường hợp nước và không khí chuyển động ngược chiều
Trường hợp không khí chuyển động ngược chiều, ta cũng chia thiết bị thành k đoạn
(hình 7.3).
Trạng thái không khí đầu vào các đoạn 1, 2, . . k lần lượt là A, A1, A2 . . . Ak-1. Đầu ra
cuối cùng là trạng thái Ak.
Nhiệt độ nước đầu ra các đoạn 1, 2, . . k lần lượt là tn, tn1, tn2 . . .tnk-1. Nhiệt độ nước
đầu vào đoạn k là Ank. Các điểm B, B1, B2, . . .Bk tương ứng lần lượt là trạng thái không khí
đã bão hoà trong vùng biên của các giọt nước có nhiệt độ tn, tn1, tn2 . . tnk .
A
A1
tn1
A2
tn2
Ak
tnk
K.Khê
Næ å ïc
tn
(1)
(2)
(k)
Hình 7.3. Trao đổi nhiệt ẩm giữa không khí và nước khi chuyển động ngược chiều
Không khí thay đổi từ trạng thái ban đầu A qua các trạng thái trung gian A1, A2 và cuối
cùng là trạng thái Ak. Trạng thái cuối cùng Ak đạt bão hoà và có nhiệt độ bằng nhiệt độ nước
đầu vào thiết bị tnk. Nối tất cả các điểm A, A1, A2 . . .Ak ta được đường cong biểu thị sự thay
đổi trạng thái của không khí khi trao đổi nhiệt ẩm với nước. Kết quả cho thấy, đó là đường
cong lồi, trạng thái không khí đầu ra là bão hoà.
Nếu nhiệt độ nước đầu vào khá nhỏ, nhỏ hơn nhiệt độ đọng sương của không khí thì quá
trình xử lý nhiệt ẩm sẽ làm giảm dung ẩm. Ngược lại, nếu nhiệt độ nước xử lý cao thì sẽ làm
tăng dung ẩm. Trên thực tế, nếu sử dụng nước lạnh, thì thường nhiệt độ nước nhỏ hơn nhiệt
độ đọng sương. Ngược lại nếu sử dụng nước thường thì nhiệt độ nước lớn hơn nhiệt độ đọng
sương. Như vậy, để giảm dung ẩm phải sử dụng nước lạnh, muốn tăng ẩm sử dụng nước
thường.
Qua nghiên cứu, quá trình xử lý nhiệt ẩm không khí trong hai trường hợp nước và không
khí chuyển động cùng chhiều và ngược chiều, ta nhận thấy:
- Trạng thái của không khí thay đổi theo dạng đường cong;
- Trạng thái đầu ra của không khí phụ thuộc vào nhiệt độ nước xử lý và chiều chuyển động
tương hổ giữa nước và không khí. Dung ẩm của không khí có thể tăng hoặc giảm.
Trên thực tế độ chênh nhiệt độ của không khí đầu vào tA và đầu ra tAk không lớn và
trong các tính toán thường chỉ quan tâm trạng thái đầu và cuối. Vì vậy người ta coi quá trình
thay đổi trạng thái theo dạng đường thẳng.
136
Khi lượng nước phun vô cùng lớn và thời gian tiếp xúc τ = ∞ thì quá trình thay đổi trạng
thái của không khí tuân theo quy luật đường thẳng.
I, [kJ/kg]
A
A
1
A
2
B
B
1
B
B
2
A
k
k
d, [g/kg]
Hình 7.4. Sự thay đổi trạng thái không khí khi chuyển động ngược chiều với nước
Tuy nhiên, trên thực tế do lượng nước phun và thời gian tiếp xúc là hữu hạn nên trạng
thái cuối quá trình xử lý không khí không đạt trạng thái bão hoà Ak mà chỉ đạt trạng thái O có
độ ẩm ϕO = 90÷95%.
7.1.4. Giới hạn của quá trình xử lý không khí bằng nước phun.
Trong thực tế trạng không khí cuối quá trình xử lý không khí bằng nước phun không
bao giờ đạt tới độ ẩm ϕ=1, mà chỉ đạt ϕ= 0,9 - 0,95. Đó là trạng thái cuối của không khí khi
ra khỏi buồng phun.
Người ta chứng minh được rằng trên đồ thị I-d không khí có trạng thái A thì mọi quá
trình nằm ngoài tam giác cong AMN không thể thực hiện chỉ bằng nước phun. Tam giác cong
AMN có đáy là đoạn MN trên đường cong ϕ=1 và NN, AM là các tiếp tuyến từ A tới đường
cong ϕ=1.
Hình 7.5. Giới hạn quá trình xử lý không khí
Ví dụ:
- Quá trình AB trên đường d=dA = const chỉ thực hiện bằng caloriphe (sấy nóng đẳng
dung ẩm)
- Quá trình AF: thực hiện qua 2 giai đoạn, tăng ẩm đoạn nhiệt bằng nước phun AP và
sấy nóng đẳng dung ẩm PF.
137
- Quá trình AC trong tam giác AMN có thể thực hiện bằng nước phun.
7.2 THIẾT BỊ ĐIỀU HOÀ KIỂU ƯỚT
Khái niệm, phân loại và cấu tạo.
Buồng máy điều hòa không khí còn gọi là buồng điều không là thiết bị được sử dụng để xử
lý không khí trước khi thổi vào buồng máy
Có nhiều cách phân loại buồng
Theo cách bố trí: buồng đứng, nằm ngang, kiểu thẳng và ngoặt.
Theo áp suất làm việc (tùy thuộc vào vị trí đặt quạt): Kiểu hút, thổi, và kết hợp
7.2.1 Thiết bị buồng phun kiểu nằm ngang
• Cấu tạo
1- Cửa điều chỉnh gió vào
2- Buồng hòa trộn
3- Lọc bụi
4- Caloriphe
5- Hệ thống phun nước
6- Buồng hòa trộn
7- Caloriphe
8- Ống gió ra
9- Đường hồi gió cấp 1
10- Đường hồi gió cấp 2
11- Đường ống gió ra
12- Bơm nước phun
13- Máng hứng nước
Hình 7.6. Buồng phun kiểu nằm ngang
• Nguyên lý hoạt động
Không khí bên ngoài được đưa qua van điều chỉnh vào buồng hòa trộn 3 để hòa trộn với
không khí tuần hoàn, sau đó được đưa vào buồng phun để làm xử lý nhiệt ẩm. Nếu cần sưởi
nóng thì sử dụng caloriphe. Trong buồng phun có bố trí hệ thống ống dẫn nước phun và các
vòi phun. Nước được phun thành các hạt nhỏ để dễ dàng trao đổi nhiệt ẩm với không khí. Để
tránh nước cuốn đi theo dòng không khí và làm ẩm ướt các thiết bị, phía trước và phía sau
buồng phun có bố trí các tấm chắn nước dạng dích dắc. Không khí sau khi xử lý xong được
đưa vào buồng hòa trộn 10 để tiếp tục hòa trộn với gió hồi cấp 2. Caloriphe 12 dùng để sưởi
138
không khí nhằm đảm bảo yêu cầu vệ sinh khi cần. Nước đã được xử lý lạnh được bơm 15
bơm lên các vòi phun với áp suất phun khá cao. Nước ngưng đọng sẽ được hứng nhờ máng 14
và dẫn về lại để tiếp tục làm lạnh.
Các tấm chắn nước có dạng dích dắc có tác dụng ngăn và gạt rơi các giọt nước bị cuốn
theo dòng hơi. Nó được đặt ở 2 phía của buồng phun. Về vật liệu các tấm chắn có thể chế tạo
từ các tấm tôn tráng kẽm hoặc inox mỏng được gập một vài lần. Số nếp gập càng nhiều thì
hiệu quả tách ẩm lớn nhưng trở lực tăng. Thường người ta chỉ gập 2-4 nếp.
Hình 7.7. Cấu tạo buồng phun kiểu nằm ngang
Chi tiết vòi phun quyết định kích thước các giọt nước phun và do đó ảnh hưởng quyết định
đến hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm. Nguyên lý làm việc của các vòi phun là sử dụng lực ly tâm để
xé tơi các giọt nước.
Trên hình 7.9 là cấu tạo của vòi phun thường được sử dụng. Nước có áp suất lớn đi
theo đường dẫn 2 vào buồng xoáy 3 theo phương tiếp tuyến. Trong buồng xoáy nước chuyển
động xoáy với tốc độ lớn và thoát ngoài qua lổ 4. Tốc độ ở lổ 4 rất lớn, đi ra vòi phun có dạng
hình côn và tốc độ giảm độ ngột và được xé tơi thành những giọt nhỏ. Mũi phun 5 được lắp
vào thân vòi phun bằng ren và có thể dễ dàng điều chỉnh để có buồng xoáy phù hợp nhất.
Hình 7.8. Các chi tiết của buồng phun
1,5- Vách chắn nước; 2- Trần buồng phun; 3- Ống góp phun; 4- Vòi phun; 6- Bơm nước
phun; 7- Máng hứng nước; 8,9,11- Đường nước; 10- Van 3 ngả
139
Hình 7.9. Chi tiết tấm chắn
• Các đặc điểm của buồng phun kiểu thẳng
- Hiệu quả trao đổi cao do tốc độ tương đối giữa gió và nước cao và thời gian trao đổi
cũng khá lâu;
- Thích hợp cho hệ thống lớn trong công nghiệp;
- Hệ thống cồng kềnh chiếm nhiều diện tích lắp đặt.
Hình 7.10. Chi tiết vòi phun
1- Thân vòi phun; 2- Lổ nước vào; 3- Buồng xoáy; 4- Mũi phun; 5- Nắp vòi phun
7.2.2 Buồng tưới
• Cấu tạo
1- Quạt ly tâm vận chuyển gió
2- Chắn nước
3- Lớp vật liệu đệm: Gỗ, Kim loại, sành sứ .
4- Cửa lấy gió
5- Bơm nước
6- Ống nước vào ra
7- Dàn làm lạnh nước
140
Hình 7.11. Buồng tưới
• Nguyên lý hoạt động
Không khí bên ngoài được hút vào cửa lấy gió 6 vào buồng tưới nhờ quạt ly tâm 5. Ở
buồng tưới nó trao đổi nhiệt ẩm với nước được phun từ trên xuống. Để tăng cương làm tơi
nước vag tăng thời gian tiếp xúc giữa nước và không khí người ta thêm lớp vật liệu đệm đặt ở
giữa buồng. Vật liệu đệm có thể bằng các ống sắt, gốm, sành sứ, kim loại, gỗ có tác dụng làm
tơi nước và cản trỡ nước chuyển động quá nhanh về phía dưới đồng thời tạo nên màng nước.
Nước được làm lạnh trực tiếp ở ngay máng hứng nhờ dàn lạnh 7.
• Các đặc điểm của buồng tưới
- Hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm không cao lắm do quảng đường đi ngắn.
- Thích hợp cho hệ thống nhỏ và vừa trong công nghiệp.
- Chiếm ít diện tích lắp đặt.
Hình 7.12. Các loại vật liệu làm tơi nước
141
7.3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ
TRAO ĐỔI NHIỆT ẨM
7.3.1 Hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm
• Hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm.
Trên thực tế trạng thái không khí cuối quá trình trao đổi nhiệt ẩm với nước phun
không thể đạt trạng thái ϕ = 100%, mà chỉ đạt một trạng thái O với ϕ = 0,9 ÷ 0,95 mà thôi. Để
đặc trưng cho hiệu quả của quá trình trao đổi nhiệt ẩm giữa nước và không khí trong buồng
phun người ta đưa ra một đại lượng gọi là hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm, Ký hiệu là E.
AO
E =
<1
(7-1)
AB
Hệ số trao đổi nhiệt ẩm có thể xác định theo thông số trạng thái của không khí.
Từ O, B ta kẻ các đường tO và tB cắt đường dA ở các điểm O' và B'. Ta có thể coi các đường
tO và tB song song với nhau, khi đó:
tA − tO IA − IO
AO AO'
E =
=
= =
AB AB'
tA − tB IA − IB
(7-2)
Đối với quá trình đoạn nhiệt : tB = tư,
tA − tO
tA − tÆ
E= Ea=
(7-3)
• Hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm vạn năng
Trong một số trường hợp người ta sử dụng đại lượng gọi là hệ số trao đổi nhiệt ẩm vạn
năng E':
tO − tÆ
tA − tÆ
O
E'=1−
(7-4)
A
Hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm vạn năng thường được sử dụng để tính toán thiết kế
thiết bị buồng phun.
Ngoài ra người ta còn đưa ra hệ số En nhằm đánh giá hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm của
buồng phun.
tÆ B − t"n
tÆ O − t'n
En =1−
(7-5)
7.3.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm
7.3.2.1 Ảnh hưởng của hệ số phun
Hệ số phun là tỷ lệ giữa lưu lượng nước phun Gf (kg/s) với lưu lượng không khí được
xử lý G (kg/s). Hệ số phun được ký hiệu là µ.
Gf
(7-6)
µ =
G
Khi hệ số phun µ tăng, hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm tăng. Khi µ < 4, hệ số hiệu quả trao
đổi nhiệt ẩm tăng đáng kể khi tăng µ. Khi µ > 4, việc tăng µ hệ số trao đổi nhiệt ẩm E tăng
không đáng kể, nhưng chi phí điện năng cho bơm nước phun lớn, nên không kinh tế. Trên
thực tế người ta chỉ vận hành với hệ số phun µ < 2.
142
7.3.2.2 Ảnh hưởng của kết cấu buồng phun
Kết cấu buồng phun có ảnh lớn đến hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm của buồng phun. Các thông
số kết cấu ảnh hưởng tới hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm bao gồm:
-
Số dãy vòi phun dọc theo chiều chuyển động của buồng phun: Khi số dãy vòi phun
tăng thì hiệu quả sẽ cao hơn
-
-
Số vòi phun trên một dãy: Khi số vòi phun tăng thì hiệu quả sẽ cao hơn
Chiều phun nước so với không khí: Phun ngược chiều nước sẽ tăng hiệu quả trao đổi
do vân tốc tương đối tăng lên.
Bảng 7.1
Dạng kết cấu
+ Số dãy z =1, thuận chiều
ngược chiều
+ Số dãy z =2, thuận chiều + thuận chiều
ngược chiều + ngược chiều
ngược chiều + ngược chiều
+ Số dãy z =3
Emax
Hệ số µ
0,55
0,55
>1,0
>1,0
>1,0
1,5
0,6 ÷ 0,7
0,65 ÷ 0,75
0,85 ÷ 0,9
0,9 ÷ 0,95
0,9 ÷ 0,95
0,98
7.3.2.3 Ảnh hưởng của chế độ phun nước
Khi hạt nước phun càng bé thì bề mặt trao đổi nhiệt ẩm tăng nên hiệu quả trao đổi
nhiệt ẩm tăng lên.
Tùy theo kích thước hạt nước được phun ra mà người ta phân ra thành 3 chế độ phun
khác nhau:
-
-
-
Phun mịn
Phun trung bình
Phun thô
Thực nghiệm và lý thuyết đã chứng minh rằng độ mịn của nước phun ra phụ thuộc vào
đường kính mủi phun do và áp suất dư của nước trước mủi phun pf.
Kích thước do và áp suất pf càng lớn thì hạt nước phun ra càng mịn. Tuy nhiên khi đó
đòi hởi năng lượng dẫn động tăng và vòi phun dễ bị tắc.
Theo kinh nghiệm
- Phun mịn khi: do = 1,5 - 2 mm pf > 4 bar
- Phun trung bình khi: do = 2 - 3 mm pf = 2 - 4 bar
- Phun thô khi: do = 2 - 6 mm pf < 2 bar
Việc chọn đường kính mủi phun và áp suất còn tùy thuộc vào năng suất yêu cầu.
7.3.2.4 Ảnh hưởng của tốc độ dòng khí.
Khi tốc độ của không khí tăng sẽ làm tăng trao đổi nhiệt ẩm. Nhưng nếu ωk quá cao thì có
khả năng cuốn theo các hạt nước vào gian máy. Trong kỹ thuật người ta khống chế ωk theo trị
số lưu tốc ρωk một cách hợp lý. Thường chọn ρωk = 2,8 - 3,5 kg/m2.s
7.3.2.5 Ảnh hưởng của chiều dài quảng đường dòng khí.
Khi tăng chiều dài quảng đường đi của không khí thì thời gian tiếp xúc lớn khi đó E
tăng. Tuy vậy kích thước của buồng phun tăng nên làm tăng giá thành và vận hành lắp đặt khó
khăn. Vì vậy chỉ khi thực sự cần thiết người ta mới tăng l, ví dụ như khi không khí ban đầu
có độ ẩm quá bé.
Thời gian tiếp xúc hợp lý giữa nước và không khí là 1 giây.
Quan hệ phụ thuộc của hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm vào hệ số phun được biểu thị
theo công thức sau đây:
143
- Khi phun mịn:
µ = 5.z−1.pf−0,38.(ρωk )0,37.(lg
1
1− E
)
1,61, kg/kg
(7-7)
(7-8)
- Khi phun trung bình và thô:
1
µ = 18,6.z−1.pf−0,2.(ρωk )−0,5.(lg
)
1,22 , kg/kg
1− E
trong đó
z- Số dãy phun;
pf - Ap suất dư của nước phun, bar ;
ρωk - Lưu tốc của không khí, kg/m2.s;
E- Hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm.
7.4 TÍNH TOÁN BUỒNG PHUN
7.4.1 Tính thiết kế
Nhiệm vụ bài toán thiết kế buồng phun là xác định các thông số kỹ thuật và kích thước
chủ yếu của buồng phun, khi biết trước các thông số nhiệt của không khí vào ra, lưu lượng
không khí cần xử lý.. cụ thể:
• Các thông số ban đầu
- Lưu lượng gió cần xử lý G, kg/s;
- Trạng thái không khí đầu vào (t1, ϕ1) và đầu ra (t2, ϕ2);
- Năng suất lạnh yêu cầu của thiết bị Qo, kW;
- Nhiệt độ nước lạnh đầu vào t’nl
•
Các thông số cần tính toán
- Kích thước buồng phun: Chiều cao h (m); chiều rộng b(m) và chiều dài l (m);
- Lưu lượng nước phun Gf, kg/s;
•
Các bước tính toán
1) Chọn lưu tốc không khí đi qua tiết diện ngang của buồng phun ρωk
Thông thường người ta chọn ρωk = 2,8 ÷ 3,2 kg.m2/s. Nếu quá nhỏ thì hiệu quả trao đổi
nhiệt ẩm thấp, nhưng cao quá thì có khả năng cuốn theo các giọt hơi ẩm. Khối lượng riêng
của không khí khoảng 1,2 kg/m3, do đó tốc độ chuyển động của không khí nằm trong khoảng
ωk = 2,3 ÷ 2,7 m/s. Chọn ωK = 2,5 m/s.
2) Xác định các kích thước cơ bản của buồng phun
- Tiết diện ngang của buồng phun:
G
ρ.ωK
fb =
= b.h, m2
(7-9)
trong đó
h - Chiều cao của buồng phun, chiều cao h cần chọn hợp lý trong khoảng 2 ÷ 2,5 m.
Nếu quá cao thì sự phân bố lưu lượng gió khó đều, ngược laih nếu chọn quá thấp thì bề
rộng lớn, chiếm nhiều diện tích;
b- Chiều rộng buồng phun, m;
G - Lưu lượng gió đã được cho trước hoặc đã xác định được khi thành lập sơ
ddoof điều hoà không khí, kg/s.
3) Xác định các thông số đặc trưng khác của buồng phun
- Chọn số dãy phun Z: Trên cơ sở kích thước sơ bộ của buồng phun, chọn số dãy vòi
phun. Số dãy vòi phun, như đã biết nằm trong khoảng 1÷3 dãy;
144
- Chọn cách bố trí các dãy vòi phun. Có 2 các cách bố trí sau: thuận chiều, ngược
chiều và kết hợp cả 2 cách trên. Các trường hợp có thể bố trí đã trình bày trên bảng 6-1;
- Chọn chế độ phun: Phun thô, trung bình và mịn;
- Chọn loại mũi phun;
- Chọn đường kính mũi phun do: 3; 3,5; 4; 4,5; 5; 6mm;
- Chọn mật độ mũi phun trên tiết diện ngang của buồng phun n. Theo kinh nghiệm số
mũi phun trên 1m2 diện tích nằm trong khoảng 18÷24 cái;
- Tính số mũi phun: N = fb.Z n, cái.
4) Tính hệ số phun,hệ số hiệu quả E và lưu lượng nước phun
Để xác định quan hệ
- Xác định hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm vạn năng:
t2 − tæ 2
E'=1−
(7-10)
t1 − tæ
1
tu1, tu2 - Nhiệt độ nhiệt kế ướt ứng với trạng thái không khí vào và ra.
- Xác định hệ số phun dựa trên hệ số hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm vạn năng. Tính theo các công
thức (7-7) và (7-8) nhưng thay E bằng E’.
5) Tính nhiệt độ nước phun
Để xác định nhiệt độ nước phun ta dựa vào phương trình cần bằng nhiệt. Nếu bỏ qua các
tổn thất thì nhiệt lượng làm lạnh không khí đúng bằng nhiệt làm tăng nhiệt độ nước từ nhiệt
độ t’n đến t”n.
Qo = G.(I1-I2) = Gnl.Cpn.(t”n-t’n)
Mặt khác, ta có biểu thức
(a)
Gf
G
µ =
(b)
Kết hợp (a), (b) và cho biết Gf = Gnl ta có:
∆tn = t'n − t"n =
∆I
Cpn.µ
Giá trị ∆tn phải thoả mãn điều kiện ∆tn ≤ 5oC, nếu lớn quá phải tăng hệ số phun µ và
xác định lại giá trị En.
Từ đó suy ra:
t”n = t’n + ∆tn
Nhiệt độ nước vào được suy ra từ các biểu thức (7-3) và (7-10):
tæ 2 − ∆tn − tæ 1(1− En )
t'n =
En
6) Tính lưu lượng nước phun và lưu lượng nước lạnh
Hệ thống cấp nước bể phun có thể thực hiện theo một trong hai cách sau:
- Nước được làm lạnh và đưa đến phun trực tiếp ở buồng phun. Trong trường hợp này
lưu lượng nước phun bằng lưu lượng nước lạnh.
- Nếu nước lạnh được cấp tới bể chứa và từ đây nước được bơm đến phun ở buồng
phun. Trong trường hợp này nước được tuận hoàn theo hai vòng khác nhau và có thể lưu
lượng nước phun và nước tuần hoàn không giống nhau (do bơm hoặc trở lực hệ thống khác
nhau).
a). Lưu lượng nước phun (nước lạnh) được xác định theo công thức:
Gf = G.µ, kg/s
(7-11)
b). Lưu lượng nước lạnh: Nước lạnh được cấp vào bể chứa để từ đó được bơm phun bơm vào
buồng phun trao đổi nhiệt ẩm. Lưu lượng nước lạnh có thể khác lưu lượng nước phun.
145
Qo
Gnl =
(7-12)
Cpn.(t"n − tn )
l
trong đó:
t”n, tnl - Nhiệt độ nước phun đầu ra (bằng nhiệt độ nước lạnh hồi về) và nhiệt độ nước lạnh
vào bể nước phun;
Qo - Công suất lạnh yêu cầu, kW.
7) Xác định áp suất trước mũi phun và số mũi phun N
- Năng suất phun của mỗi mủi phun được xác định theo công thức sau:
G f
g f =
, kg/s
(7-13)
N
Năng suất phun có ảnh hưởng tới áp suất dư trước các mũi phun và quan hệ đó được
xác định như sau:
•
Đối với mũi phun kim loại:
gf = 38,5.d1o,38.pf0,48 , l/h
Đối với mũi phun nhựa:
gf = 44..d1o,3.pf0,52, l/h
(7-14)
(7-15)
•
trong đó
do - Đường kính mũi phun, mm;
pf - Ap suất dư của mũi phun, at.
Từ giá trị gf có thể xác định được áp suất dư như sau:
•
Đối với mũi phun kim loại:
pf = 0,0005.do−2,875.gf2,083, at
(7-16)
•
Đối với mũi phun nhựa:
pf = 0,00069.do−2,5.g1f,923, at
(7-17)
Quan hệ giữa áp suất dư và năng suất phun ứng với các loại vòi phun có đường kính khác
nhau biểu thị trên hình 7.11 dưới đây. Theo yêu cầu kỹ thuật áp suất dư trước các mũi phun
không nên quá lớn, vì nếu lớn thì yêu cầu về cột áp của bơm phải cao. Thực tế nên chọn pf <
2,5at. Vì vậy khi tính toán, nếu áp suất dư lớn quá thì phải tăng số mũi phun N, để giảm áp
suất dư. Trong phần này tuỳ theo điều kiện thực tế mà có thể chọn áp suất dư pf định trước và
xác định số mũi phun cần thiết. Tuy nhiên nếu chọn số mũi phun nhiều, áp suất giảm, chế độ
phun chuyển sang phun thô, hiệu quả trao đổi nhiệt ẩm giảm.
146
Hình 7.13. Các loại vật liệu làm tơi nước
8) Bố trí dàn phun
Có thể tham khảo cách bố trí dàn phun của Nga nêu ở trong tài liệu [ ].
-
-
-
Bề rộng chắn nước trước a = 120mm;
Bề rộng chắn nước sau b = 185 ÷ 250mm;
Các kích thước khác: c = 200mm; l = 1500mm; m=660mm; n=400mm; p=600mm; v =
900mm;
-
Khoảng cách giữa các cọc phun từ 250÷350mm. Khoảng cách giữa các mũi phun theo
chiều đứng khoảng 400÷600mm.
Khä ng khê
Khä ng khê
Khä ng khê
p
p
a
c
a
n
a
n
m
b)
l
b
b
b
a)
b)
Khä ng khê
Khä ng khê
p
n
a
c
2m
d)
a
c v m
e)
b
b
Hình 7.14: Bố trí buồng phun của Nga
a- Một dãy phun thuận chiều; b- Một dãy phun ngược chiều; c- Hai dãy phun ngược chiều;
d-Hai dãy phun thuận và ngược chiều; e- Ba dãy phun
7.4.2 Tính kiểm tra
Các bước tính toán kiểm tra
1) Xác định năng suất phun của các mũi phun gf theo do và pf dựa vào đồ thị hình 7.11
hoặc theo các công thức (7-13) và (7-14)
2) Tính lưu lượng nước phun Gn:
Gn = gf .N, kg/s
3) Tính hệ số phun:
Gn
G
µ =
, kg/kg
4) Tính tốc độ lưu lượng khối lượng của không khí
G
ρωk = , kg/m2.s
f
5) Xác định E’b, Eb và khc.
E’ = E’b.khc
En = Eb.khc
6) Tính nhiệt độ nhiệt kế ướt của không khí sau khi xử lý
tư2 = (1 - En).(tư1 - t’n) + t”n
trong đó t”n được xác định theo công thức sau:
t”n = t’n + (m1.tư1 - m2.tư2)/µ
trong đó m1 và m2 - các hệ số tỉ lệ phụ thuộc vào nhiệt độ được cho theo bảng dưới đây lấy
theo áp suất khí quyển
Bảng 7.2
147
t, oC
5
10
15
20
25
28
B=760mmHg 0,89
B=745mmHg 0,90
0,698
0,71
0,67
0,678
0,685
0,692
0,73
0,735
0,764
0,77
Để xác định m2 cần xác định tư2 do đó cần phải tiến hành tính lặp. Các bước tính lặp được
thực hiện như sau:
-
-
Tạm lấy một giá trị nước ra nào đó theo kinh nghiệm: t”n = t’n + (3÷5)oC;
Xác định nhiệt độ tư2 theo công thức:
tư2 = (1 - En).(tư1 - t’n) + t”n
-
-
Tra bảng 7.2 để xác định giá m1 theo tư1 và m2 theo tư2 ;
Tính lại giá trị t”n theo công thức:
t”n = t’n + (m1.tư1 - m2.tư2)/µ
Nếu sai số không lớn thì có thể chấp nhận được.
- Xác định tư2 theo giá trị t”n xác định được
7) Xác định I2 theo tư2 trên đồ thị I-d: Đường I2 = const đi qua điểm bão hoà có nhiệt độ
bằng tư2.
8) Xác định t2 theo E’ theo công thức:
t2 = tư2 + (1-E’).(t1 - tư2)
9) Theo t2 và I2 (hoặc tư2) xác định điểm 2 trên I-d và các thông số trạng thái khác: ϕ2, d2;
10) Xác định năng suất lạnh của thiết bị xử lý không khí:
Qo = G.(I1 - I2)
11) Kiểm tra nhiệt lượng nước lạnh nhận được
Qn = Gn.Cpn.(t”n - t’n)
12) So sánh giá trị Qo và Qn; sai lệch không quá 10%.
* * *
148
15 trang
19520
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giáo trình Thông gió và điều hòa không khí - Chương 7: Hệ thống điều hoà không khí kiểu ướt", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_thong_gio_va_dieu_hoa_khong_khi_chuong_7_he_thong.pdf
