Ảnh hưởng của các nguồn thông tin lên hình ảnh điểm đến Việt Nam đối với khách du lịch Châu Âu
106
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NGUỒN THÔNG TIN LÊN
HÌNH ẢNH ĐIỂM ĐẾN VIỆT NAM ĐỐI VỚI
KHÁCH DU LỊCH CHÂU ÂU
Trần Thị Ngọc Liên*, Lê Thị Hương Loan**, Trần Thị Ngọc Diệp***
1. Đặt vấn đề
Theo Dimitrious và Schertler (1999), quyết định lựa chọn điểm đến của du
khách bao gồm 3 bước: (1) du khách có những nhận thức đầu tiên về các điểm đến
có thể được chọn; (2) loại bỏ những điểm đến có hình ảnh không đáp ứng được
nhu cầu và; (3) chọn ra một điểm đến phù hợp nhất trong những điểm đến còn lại.
Đa số du khách có rất ít kiến thức cũng như hiểu biết về điểm đến trong lần
viếng thăm đầu tiên, do đó những hình ảnh và nhận thức về điểm đến là yếu tố
quan trọng đầu tiên trong quá trình lựa chọn, mà không quan tâm những yếu tố đó
có thực sự mang tính đại điện cho điểm đến hay không (Um và Crompton 1990).
Theo đó, du khách phải tự xây dựng hình ảnh một điểm đến nào đó trong tâm trí
của mình thông qua các nguồn thông tin như internet và truyền miệng (WOM),
sách báo, truyền hình, v.v… Mối quan hệ giữa các nguồn thông tin và hình ảnh
điểm đến được biểu diễn ở Sơ đồ 1.
Nguồn thông tin
tham khảo
Đánh giá
Hình ảnh điểm đến
(Hình ảnh tổng quát)
Quyết định lựa chọn
điểm đến du lịch
Nhận thức
Sơ đồ 1: Mối liên hệ giữa nguồn thông tin và hình ảnh điểm đến
và quyết định lựa chọn điểm đến.
Hình ảnh của một điểm đến là sự đánh giá của khách du lịch về điểm đến dựa
trên niềm tin, thái độ và quan điểm của họ. Trong suy nghĩ của du khách có thể bao
gồm cả những ấn tượng tích cực và tiêu cực về điểm đến. Những ấn tượng này có
thể là kết quả của những kinh nghiệm thực tế hoặc được tạo ra từ sự tác động của
các nguồn thông tin.
Có thể kết luận rằng các nguồn thông tin ảnh hưởng rất lớn đến việc hình
thành hình ảnh điểm đến trong tâm trí du khách. Mục đích chính của nghiên cứu
này là tìm hiểu vai trò của các nguồn thông tin trong việc hình thành hình ảnh điểm
*
Khoa Du lịch - Đại học Huế.
** Phân hiệu Đại học Huế tại Quảng Trị.
*** Công ty du lịch Buffalo Tours.
107
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
đến Việt Nam của thị trường du khách châu Âu và xác định nguồn thông tin nào
là quan trọng nhất tạo nên hình ảnh điểm đến. Qua đó có được định hướng hợp lý
cho hoạt động truyền thông của ngành du lịch Việt Nam trong thời gian tới nhằm
đưa ra một số giải pháp giúp gia tăng sự nhận thức về hình ảnh điểm đến Việt Nam
đối với khách châu Âu.
2. Hình ảnh điểm đến và nguồn thông tin du lịch
2.1. Hình ảnh điểm đến
2.1.1. Khái niệm
Hình ảnh điểm đến là một trong những khái niệm được nghiên cứu và đánh
giá nhiều nhất trong các nghiên cứu của ngành du lịch hiện đại (Pan và Xiang
2011) bởi vì hình ảnh điểm đến đã được chứng minh là có ảnh hưởng đến sự lựa
chọn điểm đến, sự hài lòng và hành vi sau khi mua (Echtner và Ritchie 1991,
Oppermann 2000, Bigné và cộng sự 2001, Echtner và Ritchie 2003, Chen và Tsai
2007, Chi và Qu 2008, Prayag 2009, Zhang và cộng sự 2014). Mặc dù nhiều nhà
nghiên cứu trong lĩnh vực du lịch thường sử dụng khái niệm “hình ảnh điểm đến”,
nhưng định nghĩa cho khái niệm này là rất mơ hồ và có nhiều cách hiểu khác nhau.
Chương trình “Đại Nội về đêm”, sản phẩm du lịch vừa được TTBTDTCĐ Huế khai trương
ngày 22/4/2017, nhằm tạo nên một điểm đến thú vị cho du khách. Ảnh: Đăng Vinh
Tiếp cận một cách đơn giản nhất, Hunt (1975, tr. 1) định nghĩa hình ảnh điểm
đến là “những ấn tượng của một cá nhân về một vùng nơi mà người đó không
cư trú”. Một tác giả khác xem hình ảnh điểm đến là “sự tổng hợp của niềm tin,
ý tưởng và ấn tượng mà một người có về điểm đến đó” (Crompton 1979, tr. 18).
108
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
Kotler và Gertner (2004, tr. 42) định nghĩa “hình ảnh điểm đến là sản phẩm của
quá trình mà tâm thức xử lý và chọn ra thông tin chủ yếu từ một lượng dữ liệu lớn
về một địa điểm”.
Echtner và Ritchie (1991) đã đưa ra một định nghĩa tổng quát về hình ảnh
điểm đến như sau: “Hình ảnh của điểm đến du lịch được định nghĩa không chỉ là
những cảm nhận về các thuộc tính của điểm đến mà còn là những ấn tượng tổng
thể mà điểm đến mang lại. Hình ảnh điểm đến bao gồm các đặc điểm mang tính
chức năng, liên quan đến những yếu tố hữu hình của điểm đến và các đặc điểm
mang tính tâm lý liên quan đến những yếu tố vô hình. Hơn nữa, những hình ảnh
của điểm đến nên sắp xếp một cách liên tục trên một dãy từ các yếu tố phổ biến của
hầu hết điểm đến cho đến các yếu tố độc đáo chỉ có ở điểm đến đó”.
2.1.2. Phân loại hình ảnh điểm đến
- Hình ảnh sơ cấp và hình ảnh thứ cấp
Hình ảnh sơ cấp (primary image) được hình thành nhờ thông tin từ kinh
nghiệm cá nhân hoặc sự viếng thăm điểm đến. Nó có thể khác so với hình ảnh thứ
cấp (secondary image), là hình ảnh được hình thành bởi sự nhận thức của cá nhân
trước khi trải nghiệm điểm đến. Hình ảnh sơ cấp được hình thành dựa trên thông
tin liên quan đến điểm đến, bao gồm những nguồn thông tin mà du khách tiếp xúc.
Hiển nhiên là tác động của những nguồn thông tin bên ngoài còn dựa trên số lượng
và loại nguồn thông tin. Khi cá nhân đã thực sự viếng thăm điểm đến, hình ảnh
điểm đến đó được hình thành sau cuộc viếng thăm thực tế và phức tạp hơn nhiều
so với hình ảnh thứ cấp (Beerli và Martin, tr. 661-662). Chính xác hơn thì hình ảnh
mang tính cá nhân và toàn diện hơn được hình thành sau cuộc viếng thăm (Molina
và cộng sự 2010, tr. 724).
- Hình ảnh trước và sau khi viếng thăm điểm đến
Một hướng nghiên cứu khác về các loại hình ảnh khác nhau là sự khác biệt
giữa hai khái niệm hình ảnh trước và sau khi viếng thăm điểm đến (pre-visit và
post-visit image). Đề cập này giả thiết rằng hình ảnh của điểm đến trong tâm trí du
khách thay đổi theo thời gian. Gallarza, Gil và Calderon (2002) khẳng định rằng
hình ảnh không cố định mà thay đổi tùy theo sự thay đổi của thời gian và địa điểm.
Theo họ thì hình ảnh luôn luôn được điều chỉnh lại thành một nhận thức nội tâm
mà không một cá nhân nào giống nhau.
- Hình ảnh nhận thức và hình ảnh tình cảm
Có sự đồng tình giữa các nhà nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực rằng cấu trúc
của hình ảnh bao gồm các giá trị của cả hình ảnh nhận thức (cognitive image) và
hình ảnh tình cảm (affective image). Như vậy thì, hình ảnh được xem như một
109
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
khái niệm định hình bởi sự diễn dịch về lý luận cũng như là tình cảm của khách du
lịch. Trong khi giá trị nhận thức có thể được gọi là những hiểu biết hoặc niềm tin
về một điểm đến, thì giá trị tình cảm là những cảm xúc gắn với điểm đến. Kết quả
của việc kết hợp hai giá trị đó, một hình ảnh tổng thể (overall image) sẽ được hình
thành (Baloglu và McCleary 1999, tr. 870). Xét về việc hình ảnh thay đổi theo thời
gian, hình ảnh tình cảm biến động nhiều hơn hình ảnh nhận thức. Cho thấy rằng
hình ảnh tình cảm trải qua nhiều thay đổi theo các trạng thái cảm xúc. Hình ảnh
nhận thức, ngược lại, chủ yếu dựa trên thông tin và kiến thức mà mỗi cá nhân tiếp
nhận được trước đó, nên ổn định hơn và có vẻ như tồn tại lâu dài hơn (Seongseop
và cộng sự 2009, tr. 717).
- Hình ảnh thuộc tính và hình ảnh tổng thể
Gallarza và cộng sự (2002, tr. 70), tham khảo từ Reynolds và Guttman (1984),
những tác giả đã nghiên cứu về hình ảnh hàng hóa và dịch vụ có thể được xem
như một cấu trúc được hình thành bởi nhiều thành phần. MacKay và Fesenmaier
(1997) chủ trương rằng “hình ảnh điểm đến là một hỗn hợp của nhiều sản phẩm
và thuộc tính dệt thành một ấn tượng chung”. Gallarza và cộng sự (2002, tr. 63-64)
đã nghiên cứu đánh giá hình ảnh thuộc tính qua một khoảng thời gian là hai thập
niên. Họ chỉ nghiên cứu những thuộc tính tổng quát nhất và nhóm những thuộc
tính giống nhau lại, ví dụ như “câu cá” và “đi thuyền”, thành một mục “cơ sở hoạt
động thể thao”. Để có một cái nhìn chung, bảng dưới đây tổng hợp những thuộc
tính thông thường được sử dụng trong nghiên cứu hình ảnh (xem Bảng 1).
Bảng 1: Những thuộc tính thông thường được dùng trong nghiên cứu hình
ảnh điểm đến
Nhiều hoạt động
Ẩm thực
Phong cảnh, thiên nhiên xung quanh
Điểm văn hóa thu hút
Hoạt động giải trí và cuộc sống về đêm
Cơ sở mua sắm
Giá, giá trị, chi phí
Khí hậu
Sự thư giãn
Sự an toàn
Thông tin có sẵn
Sự tương tác xã hội
Sự tiếp nhận của người địa phương
Sự độc đáo
Cơ sở hoạt động thể thao
Giao thông vận tải
Cơ sở lưu trú
Chất lượng dịch vụ
(Nguồn: Gallarza và cộng sự 2002, tr. 63)
2.1.3. Quá trình hình thành của hình ảnh điểm đến
Sự hình thành của hình ảnh đã được miêu tả bởi Reynolds (1965) như một
sự phát triển của các cấu trúc tinh thần dựa trên một vài ấn tượng được chọn lọc từ
nguồn thông tin rộng lớn. Trong trường hợp này, thông tin được cung cấp từ nhiều
nguồn khác nhau, bao gồm thông tin quảng bá (tập gấp, poster du lịch), ý kiến của
110
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
người khác (gia đình, bạn bè, đại lý lữ hành) và các phương tiện truyền thông đại
chúng (báo chí, truyền hình, sách, phim ảnh). Thêm vào đó, dựa vào việc đã thăm
viếng điểm đến, hình ảnh của nó sẽ bị tác động và biến đổi dựa trên thông tin ban
đầu và sự trải nghiệm.
Sự ảnh hưởng của nhiều nguồn thông tin và vai trò của chúng trong việc hình
thành nên hình ảnh điểm đến được đưa ra bởi Gunn (1988) trong mô hình 7 giai
đoạn của trải nghiệm điểm đến như sau:
(1) Sự tích lũy của các hình ảnh tinh thần về những trải nghiệm của kỳ nghỉ.
(2) Sự thay đổi của những hình ảnh đó bởi những thông tin thêm.
(3) Quyết định chuyến du lịch cho kỳ nghỉ.
(4) Đi đến điểm đến.
(5) Tham gia vào điểm đến.
(6) Trở về nhà.
(7) Sự thay đổi của những hình ảnh dựa trên trải nghiệm của kỳ nghỉ.
Sử dụng mô hình này, ba giai đoạn của sự hình thành hình ảnh điểm đến có
thể được xác định ở giai đoạn 1, 2 và 7. Trong giai đoạn 1 và 2, những hình ảnh
điểm đến được hình thành dựa trên nguồn thông tin thứ cấp. Trong khi ở giai đoạn
7, trải nghiệm thật sự đầu tiên được sử dụng để thay đổi hình ảnh của điểm đến.
Gunn đặt tên cho hình ảnh được hình thành ở giai đoạn 1 là hình ảnh hữu cơ
(organic image). Ở giai đoạn này, hình ảnh được dựa chủ yếu trên sự tiếp thu từ
những nguồn thông tin không dành cho khách du lịch (non-tourist), phi thương mại
(non-commercial), ví dụ như qua các phương tiện truyền thông đại chúng (bảng
tin, tạp chí, sách, phim), giáo dục (các khóa học tại trường) và ý kiến của gia đình/
bạn bè.
Chỉ ở giai đoạn 2, nhiều nguồn thông tin quảng cáo, chẳng hạn như tờ rơi tập
gấp, đại lý lữ hành và sách hướng dẫn du lịch được sử dụng. Và kết quả là hình ảnh
hữu cơ từ giai đoạn 1 có thể bị thay đổi. Hình ảnh đã bị thay đổi này có tên là hình
ảnh gộp (included image). Đối với đa số các sản phẩm và dịch vụ, nguồn thông tin
chủ yếu được lấy từ quảng cáo, nghĩa là vai trò của các phương tiện thông tin đại
chúng và trường học trong việc hình thành hình ảnh sản phẩm là rất giới hạn.
Hình ảnh điểm đến có vẻ như được bắt nguồn từ một chuỗi những nguồn
thông tin rộng hơn, bởi vì có sự liên quan giữa hình ảnh của một điểm đến du lịch
và hình ảnh quốc gia của nó (Kotler 1987). Điều này có nghĩa là thông tin thu được
từ nguồn phi thương mại liên quan đến lịch sử, chính trị, kinh tế và các nhân tố
xã hội kết hợp với nhau tạo nên hình ảnh điểm đến. Vì vậy, sự khác biệt giữa hình
111
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
ảnh hữu cơ và hình ảnh gộp, được đưa ra bởi Gunn, là khá độc đáo đối với sự hình
thành hình ảnh điểm đến.
Vào giai đoạn cuối cùng của quá trình hình thành hình ảnh điểm đến, giai
đoạn 7, trải nghiệm thật sự được sử dụng để thay đổi hình ảnh của điểm đến.
Nghiên cứu chỉ ra rằng kết quả của việc viếng thăm điểm đến, hình ảnh có xu
hướng thực tế, phức tạp và khác biệt hơn (Pearce1988).
Quá trình hình thành hình ảnh điểm đến có hai điểm quan trọng. Đầu tiên,
mỗi cá nhân có thể đã có hình ảnh của điểm đến cho dù họ chưa bao giờ đến thăm
nó hoặc ngay cả trước khi tiếp xúc với những thông tin quảng bá. Trong thiết kế
chiến lược marketing, việc xác định những hình ảnh này rất quan trọng. Theo cách
này, nhiều điểm mạnh, điểm yếu, sự chính xác và không chính xác của hình ảnh
điểm đến đã tồn tại có thể xác định một cách hiệu quả hướng thiết kế của chiến
lược quảng bá. Thứ hai, vì có sự thay đổi của hình ảnh điểm đến trước và sau khi
viếng thăm, nên tách riêng hình ảnh của những cá nhân đã đến và những cá nhân
chưa đến điểm đến. Điều này có thể được hoàn thành khi xác định hình ảnh bởi
việc khảo sát những cá nhân đã viếng thăm điểm đến.
“Xích lô tham quan Huế miễn phí” tạo nhiều ấn tượng cho du khách trong dịp
Festival Nghề truyền thống Huế 2017. Ảnh: Đăng Vinh
2.2. Nguồn thông tin về điểm đến du lịch
Các nguồn thông tin là tài liệu mà khách hàng tiềm năng gặp phải trong mối
quan hệ với điểm đến (Baloglu và McCleary 1999). Trong công trình nghiên cứu
của Gunn (1972), hai cấp độ hình ảnh đã được đưa ra: hình ảnh hữu cơ và hình ảnh
gộp. Gartner (1993) phát triển mô hình của Gunn hơn nữa bằng việc thêm vào yếu
112
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
tố thứ ba với sự hình thành của hình ảnh độc lập. Những nguồn thông tin độc lập
này bao gồm các báo cáo, tài liệu, phim ảnh và báo chí.
Rất nhiều nhà nghiên cứu đã kiểm tra sự tác động của nguồn thông tin đến
hình ảnh độc lập. Họ phát hiện ra rằng một số lượng lớn và nhiều loại nguồn
thông tin tác động đến sự hình thành hình ảnh nhận thức hơn là hình ảnh tình cảm.
Baloglu và McCleary (1999) đã xác nhận và mở rộng thêm kết quả của các nghiên
cứu trước của Woodside và Lysonski (1989) và Gartner (1993) rằng số lượng và
loại nguồn thông tin tác động đến hình ảnh nhận thức. Trong nghiên cứu của họ,
các nhà nghiên cứu thang đo Likert 4 điểm để đo lường cấp độ quan trọng của bốn
nhóm nguồn thông tin (lời khuyên chuyên môn, truyền miệng, quảng cáo và sách/
phim/tin tức) bao gồm chín nguồn (đại lý lữ hành, sách/tờ rơi hướng dẫn du lịch,
gia đình/bạn bè, hãng hàng không, công ty du lịch, quảng cáo, phim/sách, tin tức
và thư điện tử trực tiếp từ điểm đến). Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng sự đa dạng
thông tin tác động đáng kể đến hình ảnh nhận thức, trong khi các dạng thông tin chỉ
tác động đến một phần. Tuy nhiên họ cũng gợi ý rằng điểm đến nên chuyển thông
tin đến khách hàng tiềm năng của mình qua nhiều nguồn khác nhau.
Beerli và Martin (2004) nghiên cứu ảnh hưởng của nguồn thông tin thứ cấp
đến sự hình thành của hình ảnh trước khi đi du lịch của du khách (pre-visit image)
và tác động của nguồn thông tin sơ cấp lên sự hình thành hình ảnh trước và sau
khi đi du lịch của du khách (pre- và post-visit image) đối với khách du lịch đến
Lanzatore, Tây Ban Nha. Nguồn thông tin sơ cấp là thông tin có được từ việc đã
đến thăm điểm đến. Nguồn thông tin thứ cấp bao gồm ba lĩnh vực: hữu cơ (như
gia đình/bạn bè), độc lập (sách hướng dẫn, tin tức, báo cáo, tài liệu, chương trình
du lịch) và gộp (tập gấp du lịch, chiến dịch quảng cáo qua các phương tiện truyền
thông đại chúng, đội ngũ đại lý lữ hành, internet). Thang đo được sử dụng là Likert
7 điểm. Kết quả cho thấy rằng số lượng địa điểm tham quan thú vị tác động rất lớn
đến các yếu tố hình ảnh nhận thức. Thêm vào đó, hầu hết các nguồn thông tin gộp,
bao gồm cả internet, không có ảnh hưởng lớn đến các yếu tố định hình nên hình
ảnh nhận thức cho những du khách đến với điểm đến lần đầu tiên, trong khi nguồn
thông tin hữu cơ và độc lập lại có một vài tác động đáng kể.
Li và cộng sự (2007) đã nghiên cứu về tác động tiềm năng của thông tin trực
tuyến đến sự thay đổi của hình ảnh. Các nhà nghiên cứu sử dụng cả câu hỏi mở
và câu hỏi thang đo để phân biệt sự khác nhau giữa hình ảnh ban đầu (baseline
image - hình ảnh hình thành qua sự thu thập thông tin thụ động) và hình ảnh cải
thiện (enhanced image - hình ảnh hình thành dựa trên các hoạt động tìm kiếm trực
tuyến thông tin có mục đích) của 30 sinh viên Mỹ về Trung Quốc. Họ tìm ra mức
độ và loại thông tin được tìm kiếm góp phần tác động đến hình ảnh chung hơn là
hình ảnh nhận thức của người trả lời. Tuy nhiên, 67% người tham gia trả lời cho
113
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
câu hỏi mở rằng hình ảnh nhận thức của họ về Trung Quốc thay đổi sau khi họ tìm
kiếm thông tin trực tuyến về nó.
Frias và cộng sự (2008) nghiên cứu về tác động của internet như một nguồn
thông tin mới, so sánh với các đại lý lữ hành đối với sự hình thành hình ảnh trước
khi viếng thăm điểm đến của du khách. Các nhà nghiên cứu tìm ra rằng hình ảnh
của du khách về điểm đến trở nên tệ hơn khi họ sử dụng cả internet và đại lý lữ
hành so với khi họ chỉ sử dụng đại lý lữ hành là nguồn thông tin.
Theo lý thuyết, sự hình thành hình ảnh điểm đến trong tâm trí du khách trải
qua 3 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Hình ảnh hữu cơ, dựa trên nguồn thông tin phi thương mại,
không dành cho khách du lịch hoặc từ ý kiến của gia đình, bạn bè.
- Giai đoạn 2: Hình ảnh gộp, hình ảnh đã bị tác động bởi nhiều nguồn thông
tin quảng cáo và có thể đã thay đổi.
- Giai đoạn 3: Hình ảnh của điểm đến sau cùng trong tâm trí khách du lịch,
sau khi đã trải nghiệm tại điểm đến.
Như vậy thì hình ảnh của một điểm đến bị ảnh hưởng bởi: Nguồn thông tin
phi thương mại, nguồn thông tin mang tính du lịch tham khảo trước và sau khi trải
nghiệm tại điểm đến. Do vậy, các nguồn thông tin được khách du lịch tham khảo có
vai trò rất quan trọng bởi một phần, từ đó, khách du lịch hình thành nên hình ảnh
về điểm đến và tác động đến quyết định lựa chọn của khách du lịch.
Báo cáo “Attitudes of Europeans towards tourism” (2011-2015) đã đưa ra
thống kê về các nguồn thông tin mà khách du lịch châu Âu tham khảo trước khi
lựa chọn điểm đến (xem Bảng 2). Có thể thấy được rằng nguồn thông tin từ người
thân, bạn bè và từ internet được khách du lịch châu Âu tham khảo nhiều nhất trong
quá trình lựa chọn điểm đến du lịch của họ.
Bảng 2: Các nguồn thông tin được tham khảo nhiều nhất trong việc lựa chọn
điểm đến của khách du lịch châu Âu
Tỷ lệ
Nguồn thông tin
2011
2012
2013
2014
2015
1
2
3
4
5
6
7
Tham khảo từ người thân, bạn bè
Internet
Kinh nghiệm bản thân
Tham khảo từ đại lý du lịch
Brochure, catalogue
Sách hướng dẫn du lịch và tạp chí
Phương tiện truyền thông
29
27
18
11
5
5
4
52
40
32
16
11
7
56
46
34
21
11
8
56
46
33
19
11
7
55
46
32
18
10
7
7
5
8
7
8
Không tham khảo
3
4
2
3
4
(Nguồn: Attitudes of Europeans towards tourism report 2011-2015)
114
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
Theo các tác giả Morgan, Pritchard và Pride (2004), hình ảnh điểm đến bị ảnh
hưởng bởi các nguồn thông tin sau (xem Sơ đồ 2):
Hình ảnh điểm đến
Hoạt động
xúc tiến
Trải nghiệm
thực tế
Phương tiện
truyền thông
Trải nghiệm
du lịch
Sự kiện
thể thao
Hội chợ
du lịch
Websites
Truyền hình
Sơ đồ 2: Các nguồn thông tin ảnh hưởng lên hình ảnh điểm đến
(Nguồn: Morgan, Pritchard và Pride 2004)
Trong một nghiên cứu về hình ảnh điểm đến Việt Nam, tác giả Lê Tuấn Anh
(2010) đã đưa ra các nguồn thông tin được du khách Nhật Bản tham khảo trước khi
chọn điểm đến Việt Nam như sau:
- Nguồn thông tin phi thương mại: Quan điểm từ bạn bè, người thân, giáo dục.
- Nguồn thông tin thương mại: Sách hướng dẫn du lịch, đại lý du lịch, các
hoạt động xúc tiến và marketing của điểm đến (sự kiện thể thao/ văn hóa, hội chợ,
triển lãm…).
- Các nguồn thông tin có thể thương mại hoặc phi thương mại: Tạp chí, báo
chí, internet, truyền hình.
3. Phương pháp nghiên cứu
Với việc tham khảo các nguồn thông tin được sử dụng nhiều nhất của du
khách, chúng tôi đề xuất danh sách các nguồn thông tin ảnh hưởng đến hình ảnh
của điểm đến Việt Nam trong tâm trí của du khách châu Âu ở Bảng 3.
Bảng 3: Các nguồn thông tin ảnh hưởng đến hình ảnh điểm đến Việt Nam
Nguồn thông tin
1. Sách hướng dẫn du lịch
2. Tờ rơi, tập gấp du lịch
3. Internet
7. Trải nghiệm thực tế
8. Báo
9. Tạp chí
4. Mạng xã hội
10. TV (truyền hình)/ Radio (đài phát thanh)
5. Truyền miệng (WOM và e-WOM)
6. Đại lý lữ hành
11. Hội chợ, triển lãm
Bảng hỏi điều tra được thiết kế bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Bởi vì ở hai địa
điểm nghiên cứu chính, theo số liệu thống kê của European Union năm 2012, tiếng
Đức, Anh, Ý và Pháp lần lượt là bốn ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất ở châu Âu,
115
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
trong đó, 64% người Đức nói được tiếng Anh và con số đó là 39% ở Pháp. Như
vậy, cùng với giới hạn ngôn ngữ và địa điểm nghiên cứu, chúng tôi chọn tiếng Anh
và tiếng Pháp là hai thứ tiếng của bảng hỏi điều tra.
Bảng hỏi được tiến hành phát cho khách du lịch châu Âu với phương pháp
lấy mẫu thuận tiện. Để hạn chế nhược điểm là tính đại diện không cao của phương
pháp này, chúng tôi chọn những địa điểm đông khách du lịch như Tháp Eiffel và
Bảo tàng Louvre (Paris), Quảng trường Alexanderplatz và Nhà thờ Nikolaikirche
(Berlin), Quảng trường Trafalgar (London) và Quảng trường Red Town (Stettin).
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 02/2016 đến tháng 05/2016.
4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Trong 150 người được khảo sát có 11% số người đã đến Việt Nam và 89%
trong số đó chưa đến Việt Nam. Về giới tính, nam giới chiếm 47,5% và nữ giới
chiếm 52,5%. Về quốc tịch, chiếm tỷ lệ lớn nhất là khách du lịch người Đức (31%),
và tỷ lệ lớn thứ nhì là khách du lịch người Pháp (19%). Bên cạnh khách Đức và
Pháp, 50% người được phỏng vấn còn lại đến từ (theo thứ tự giảm dần): Tây Ban
Nha, Ý, Ba Lan, Bỉ, Thụy Sĩ, Bồ Đào Nha, Đan Mạch, Thụy Điển và các nước khác
(Áo, Hà Lan, Hungary, Hy Lạp, Ai Len, Bungary, Cộng hòa Séc, Na Uy, Phần Lan,
Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine). Cuộc khảo sát này không có du khách nào dưới 18 tuổi.
Độ tuổi trung bình của người trả lời là 35,1 tuổi, trải rộng từ 19 đến 72 tuổi và trong
đó độ tuổi trung bình của nam (36,5) lớn hơn của nữ (33,6). Về trình độ học vấn,
96% người trả lời của cuộc khảo sát có trình độ học vấn đại học và sau đại học.
Bảng 4 thể hiện những đặc điểm hình ảnh điểm đến được đề cập nhiều nhất
trong cuộc điều tra. Hầu hết các hình ảnh về Việt Nam đối với khách châu Âu là
tích cực như cảnh quan thiên nhiên đẹp, truyền thống văn hóa thú vị, thức ăn ngon,
con người thân thiện và biển đảo đẹp. Thêm vào đó, người trả lời còn nhắc đến
thành phố đông đúc với sự kẹt xe, khí hậu nhiệt đới, văn hóa và lịch sử lâu đời là
những hình ảnh độc đáo của Việt Nam.
Bảng 4: Hình ảnh tổng thể của điểm đến Việt Nam
Loại hình ảnh
(1)
Hình ảnh cụ thể
(2)
Chiến tranh, thuộc địa Pháp
Truyền thống, văn hóa thú vị
Ẩm thực
Tỷ lệ (%)
(3)
38
33
32
32
Cảnh quan thiên nhiên đẹp
Đồng lúa, làng quê
Thành phố đông đúc
Biển, đảo
Con người thân thiện
Nghèo
Khí hậu nhiệt đới
Thuyền, ngư dân
Khác
27
27
19
17
12
11
6
Những hình ảnh hoặc đặc điểm
được gợi lên khi nghĩ về Việt Nam
như một điểm đến du lịch
19
116
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
(1)
(2)
(3)
Thanh bình, thư giãn
Vui vẻ
Thân thiện, hiếu khách
Kỳ thú
Đông đúc, sôi động
Khí hậu nhiệt đới
Thoải mái
83
34
32
30
26
25
6
Tâm trạng hoặc bầu không khí kỳ
vọng khi đến Việt Nam
Khác
Sài Gòn
Vịnh Hạ Long
Hội An
Biển, đảo
Huế
Sông Mekong
Hà Nội
15
60
28
19
12
15
10
9
Những nét đặc trưng hay độc đáo
của điểm đến Việt Nam
Khác
6
(Nguồn: Xử lý số liệu điều tra năm 2016)
Khi được hỏi về những nét đặc trưng hay độc đáo của điểm đến Việt Nam,
khách du lịch thường bị lúng túng và cho những câu trả lời không đầy đủ. Sở dĩ
như vậy là vì sự thiếu hụt của nguồn thông tin từ phía Việt Nam, cùng với việc
đa số những người trả lời chưa bao giờ chủ động tìm kiếm thông tin về điểm đến.
Kết quả, câu trả lời được lặp lại nhiều nhất là “Sài Gòn” với 60% phản hồi từ du
khách. Đối với nhiều du khách, Sài Gòn là địa điểm duy nhất mà họ biết khi nhắc
đến Việt Nam.
Bảng 5 hiển thị những nguồn thông tin và mức độ ảnh hưởng của chúng đến
hình ảnh điểm đến của mỗi cá nhân, với phần trăm số du khách bị ảnh hưởng được
tính bằng tổng số phần trăm người trả lời “4 - ảnh hưởng” hoặc “5 - ảnh hưởng
mạnh mẽ”. Kết quả cho thấy “internet” là nguồn thông tin tác động mạnh mẽ nhất
đến hình ảnh điểm đến du lịch. Bởi vì trong thời đại công nghệ thông tin được phổ
cập thì internet dường như là một phần không thể thiếu trong cuộc sống, nhất là
với những người trẻ tuổi (độ tuổi chiếm đa số trong cuộc điều tra), vậy nên không
đáng ngạc nhiên khi nó là nguồn thông tin ảnh hưởng nhiều nhất (đến 82,3% số
người trả lời) đến hình ảnh điểm đến trong tâm trí du khách.
Bảng 5: Mức độ ảnh hưởng của các nguồn thông tin lên hình ảnh điểm đến
Việt Nam
Nguồn thông tin
(1)
Giá trị trung bình*
Độ lệch chuẩn
Tỷ lệ (%)**
(2)
(3)
(4)
Internet
4,18
3,88
3,05
3,00
1,13
1,08
1,38
1,44
82,3
76,1
45,1
39,8
Truyền miệng
TV/ Radio
Mạng xã hội
117
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
(1)
(2)
(3)
(4)
Tạp chí
Sách hướng dẫn du lịch
Báo
Brochure du lịch
Trải nghiệm thực tế
Đại lý lữ hành
2,90
3,03
2,37
2,35
2,65
1,79
1,36
1,28
1,35
1,20
1,20
1,78
1,06
0,90
30,1
22,8
18,5
12,9
11,2
8,8
Hội chợ, triển lãm
3,5
Chú thích: (*):1: Hoàn toàn không ảnh hưởng - 5: Ảnh hưởng mạnh mẽ
(**): Tỷ lệ câu trả lời với mức độ 4 (ảnh hưởng) và 5 (ảnh hưởng mạnh mẽ)
(Nguồn: Xử lý số liệu điều tra 2016)
Nguồn thông tin “truyền miệng” đứng thứ hai trong số các nguồn thông tin tác
động đến hình ảnh điểm đến với 76,1% số du khách bị ảnh hưởng. Qua đó thấy rằng
trong trường hợp này, nguồn thông tin “truyền miệng” phát huy tác dụng theo hướng
tích cực, khi hình ảnh điểm đến trong tâm trí du khách được tác động khá mạnh qua
lời giới thiệu của bạn bè, người thân và truyền miệng trực tuyến (e-WOM).
Nguồn thông tin “TV/Radio”, “mạng xã hội”, “sách hướng dẫn du lịch”, “tạp
chí” và “trải nghiệm thực tế” là những nguồn thông tin có giá trị ảnh hưởng trung
bình trong việc hình thành hình ảnh điểm đến Việt Nam. Tuy nhiên độ lệch chuẩn
của các sự lựa chọn tương đối lớn, trong đó lớn nhất là nguồn thông tin từ mạng
xã hội và trải nghiệm thực tế. Sở dĩ như vậy là nhờ internet phổ biến, trong khi số
người sử dụng mạng xã hội thì ít hơn và còn tùy thuộc vào độ tuổi hoặc các nhân
tố khác (39,8% người trả lời cho biết mạng xã hội ảnh hưởng lên hình ảnh điểm
đến của mình, trong khi đó có đến 82,3% phản hồi cho rằng hình ảnh điểm đến bị
ảnh hưởng bởi nguồn thông tin từ internet).
Nguồn thông tin từ trải nghiệm thực tế có độ lệch chuẩn cao nhất bởi vì sự
khác nhau giữa nhóm du khách đã đến Việt Nam và nhóm du khách chưa đến Việt
Nam. Thông tin từ “brochure du lịch” và “đại lý lữ hành” có mức ảnh hưởng thấp
đến sự hình thành hình ảnh điểm đến của Việt Nam, trong đó chỉ có 12,9% du
khách cho rằng hình ảnh điểm đến Việt Nam của mình bị ảnh hưởng bởi brochure
du lịch và con số này là 8,8% đối với đại lý lữ hành. Điều này cho thấy các thông
tin chuyên nghiệp từ phía ngành du lịch Việt Nam chưa được phổ biến và khả năng
phủ sóng chưa cao.
Cuối cùng, nguồn thông tin ít ảnh hưởng nhất trong việc định hình hình ảnh
điểm đến Việt Nam trong tâm trí du khách châu Âu là “hội chợ, triển lãm” với chỉ
3,5% phản hồi. Trong năm 2015, Việt Nam đã tham dự những hội chợ du lịch ở
Moscow (Nga), Slovakia, ITB Berlin (Đức), tuy nhiên hiệu quả quảng bá tại các
hội chợ chưa cao do các hội chợ du lịch thường dành cho người trong ngành hơn
là cho khách du lịch thông thường.
118
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
5. Kết luận
Kết quả nghiên cứu cho thấy hình ảnh điểm đến Việt Nam được đặc trưng đa
dạng với cảnh thiên nhiên đẹp như núi rừng, biển đảo, ruộng bậc thang... cùng bề
dày lịch sử và truyền thống văn hóa thú vị. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng mang đến
cho du khách những hình ảnh đối lập nhau, từ những làng quê thanh bình đến các
thành phố sôi động. Sự hình thành những hình ảnh đó trong tâm trí du khách phụ
thuộc một phần rất lớn vào những kênh thông tin mà du khách được tiếp xúc, trong
đó internet và truyền miệng là hai nguồn thông tin quan trọng bậc nhất.
Nghiên cứu này một lần nữa khẳng định: Trong hoạt động du lịch ngày nay,
thay vì sử dụng các nguồn thông tin truyền thống như thông tin từ tạp chí hay đại
lý du lịch thì những người có dự định du lịch hoàn toàn có thể sử dụng internet như
là một công cụ chính truy cập các thông tin để lên kế hoạch chuyến đi cho mình.
Nếu như trước đây, ảnh hưởng giữa các cá nhân được thể hiện qua các thông tin
truyền miệng về một sản phẩm dịch vụ mà họ chia sẻ trực tiếp cho nhau, thì ngày
nay trước những cách thức chia sẻ thông tin mới, các thông tin truyền miệng được
số hóa và trở thành các thông tin truyền miệng điện tử (eWOM) có sức mạnh to lớn
trong việc lan truyền các đánh giá, nhận xét của người dùng.
T T N L - L T H L - T T N D
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Attitudes of Europeans towards Tourism: Reports 2011-2015.
publicopinion/flash/fl370 en.pdf (assessed on 12/10/2016).
2. Baloglu S., McCleary K. W. (1999). “A Model of Destination Image Formation”. Annals of
Tourism Research, 26(4), 868-897.
3. Beerli A., Martín J. D. (2004). “Tourists’ Characteristics and the Perceived Image of
Tourist Destinations: A Quantitative Analysis - A Case Study of Lanzarote, Spain”. Tourism
Management, 25, 623-636.
4. Bigné J. E., Sánchez M. I., Sánchez J. (2001). “Tourism Image, Evaluation Variables and
After Purchase Behavior: Inter-relationship”. Tourism Management, 22 (6), 607-617.
5. Crompton J. L. (1979). “Motivations for Pleasure Vacations”. Annals of Tourism Research,
6(4), 408-424.
6. Chen C., Tsai D. (2007). “How Destination Image and Evaluative Factors Affect Behavioral
Intentions?”. Tourism Management, 28, 1115-1122.
7. Chi C., Qu H. (2008). “Examining the Structural Relationships of Destination Image, Tourist
Satisfaction and Destination Loyalty:An IntegratedApproach”. Tourism Management, 29, 624-636.
8. Dimitrios, W. Schertler (eds) (1999). Information and Communication Technologies in
Tourism. Vienna: Springer.
9. Echtner C. M., Ritchie, J. B. (1991). “The Meaning and Measurement of Destination Image”.
Journal of Travel Studies, 2 (2), 2-12.
119
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
10. Echtner C. M., Ritchie J. B. (2003). “The Meaning and Measurement of Destination Image”.
The Journal of Tourism Studies, 14(1), 37-48.
11. Frias D. M., Rodriguez M. A., Castaneda J. A. (2008). “Internet vs. travel agencies on pre-
visit destination image formation: An information processing view”. Tourism Management,
29(1), 163-179.
12. Gallarza M. G., Saura, I. G., Garcia H. C. (2002). “Destination Image: Towards a Conceptual
Framework”. Annals of Tourism Research, 29(1), 56 - 76.
13. Gartner, W. C. (1993). “Image Formation Process”. Journal of Travel and Tourism Marketing,
2 (2-3), 191-215.
14. Gunn, C. A. (1988). Vacationscape, Designing Tourist Regions (2nd Ed.). New York: Van
Nostrand Reinhold.
15. Hunt, J. (1975). “Images as a Factor in Tourism Development”. Journal of Travel Research,
13 (3), 1-7.
16. Kotler P., Gertner, D. (2004). Country as Brand, Product and Beyond: A Place Marketing and
Brand Management Perspective. In Morgan, N.; Pritchard, A.; Pride, R. (2002). Destination
Branding: Creating the unique destination proposition. Burlington, MA: Elsevier.
17. Le Tuan Anh (2010). Marketing Vietnam’s Tourism to Japan: Identifying and Improving the
Images of Vietnam as a Tourism Destination for Japanese Travelers. PhD Thesis.
18. MacKay, K. J., Fesenmaier, D.R. (1997). “Pictorial element of destination in image formation”.
Annals of Tourism Research, 24(3), 537–565.
19. Molina A., Gomez M., Martin-Consuegra D. (2010). “Tourism Marketing Information and
Destination Image Management”. African Journal of Business Management, 4(5), 22-728.
20. Morgan N., Pritchard A., & Pride R. (2004). Destination Branding - Creating the Unique
Destination Proposition. (2nd Ed). Oxford: Butterworth-Heinemann.
21. Oppermann M. (2000). “Tourism Destination Loyalty”. Journal of Travel Research, 39, 78-84.
22. Pan B., Xiang Z. (2011). “Travel Queries on Cities in the United States: Implications for
Search Engine Marketing in Tourist Destinations”. Tourism Management, 32(1), 88-97.
23. Pearce P. L. (1988). The Ulysses Factor: Evaluating Visitors in Tourist Settings. New York:
Springer-Verlag.
24. PrayagG.(2009).“Tourist’sEvaluationofDestinationImage,SatisfactionandFutureBehavioural
Intentions - The Case of Mauritius”. Journal of Travel & Tourism Marketing, 26, 836-853.
25. Reynolds T. J. & Gutman J. (1984). “Advertising is Image Management”. Journal of
Advertising Research, 24(1), 27-37.
26. Reynolds W. H.(1965). The role of the Consumer in Image Building. California Management
Review, 7, 69-76.
27. Seongseop S., McKercher B. & Lee H. (2009). “Tracking Tourism Destination Image
Perception”. Annals of Tourism Research, 36 (4), 715-718.
28. Shaojun Ji (2011). Projected and Perceived Destination Images of Qingdao, China. Doctor
of Philosophy in Geography thesis, University of Waterloo, Canada.
29. Um S., Crompton J. L. (1990). “Attitude Determinants in Tourism Destination Choice”. Annals
of Tourism Research, 17, 432 - 448.
30. Vietnam National Administration of Tourism (VNAT) (2015): Visitors Statistics Report. URL:
120
Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 2 (136) . 2017
31. WoodsideA. G., Lysonski S. (1989). “Ageneral model of traveler destination choice”. Journal
of Travel Research, April (27), 8-14.
32. Zhang H., Fu X., Cai L. A., Lu L. (2014). “Destination Image and Tourist Loyalty: A Meta-
Analysis”. Tourism Management, 40, 213-223.
TÓM TẮT
Nghiên cứu này được thực hiện dựa trên cơ sở các dữ liệu thu thập được thông qua
cuộc điều tra khảo sát ý kiến của 150 khách châu Âu tại các điểm tham quan ở Đức, Pháp, Anh
và Ba Lan. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nguồn thông
tin đến việc hình thành hình ảnh của điểm đến Việt Nam đối với khách du lịch châu Âu. Kết quả
nghiên cứu của các tác giả nước ngoài đã chỉ ra rằng nguồn thông tin có vai trò trọng yếu trong
việc hình thành hình ảnh điểm đến đối với du khách (Baloglu và McCleary 1999, Beerli và Martin
2004, Shaojun 2011). Kết quả phân tích của nghiên cứu này cho thấy rằng đối với khách châu
Âu, internet và truyền miệng (bao gồm cả truyền miệng truyền thống - WOM và truyền miệng điện
tử - eWOM) là nguồn thông tin tác động mạnh mẽ nhất và hội chợ - triển lãm du lịch là nguồn
thông tin ít ảnh hưởng nhất đến quá trình hình thành hình ảnh điểm đến Việt Nam trong thị trường
khách du lịch châu Âu.
ABSTRACT
IMPACT OF INFORMATION SOURCES ON THE IMAGE OF VIETNAM TOWARDS EURO-
PEAN TOURISTS
This study was based on data collected through surveys of 150 European visitors at tourist
attractions in Germany, France, the U.K and Poland. The main objective of the study is to assess
the impact of information sources on the image of Vietnam to European tourists. Research works
show that information sources play an essential role in creating the image of destination towards
visitors (Baloglu and McCleary 1999, Beerli and Martin 2004, Shaojun 2011). The analysis re-
sults of this study indicate that, for European tourists, the internet and word of mouth (including
traditional word of mouth - WOM and electronic word of mouth - eWOM) are the most influential
sources of information; meanwhile, fairs and tourism exhibitions are the least influential in the
process of creating destination image of Vietnam in the tourism market of European visitors.
15 trang
08/01/2024
15020
Free
Bạn đang xem tài liệu "Ảnh hưởng của các nguồn thông tin lên hình ảnh điểm đến Việt Nam đối với khách du lịch Châu Âu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- anh_huong_cua_cac_nguon_thong_tin_len_hinh_anh_diem_den_viet.pdf
