Bài giảng Địa chất dầu khí (Petroleum geology)

Chương 2: BỂ CHỨA DẦU

GIỚI THIỆU ĐIỀU KIỆN TÍCH TRỮ DẦU

KHÍ

• Đá mẹ đã trưởng thành

Đá chứa

Con đường vận chuyển

Đá chắn

Bẫy dầu

Bꢀ CHꢁA

• Dầu khí tồn tại trong các lỗ rỗng của đá

chứa.Mỗi bể chứa có một áp lực đơn hệ thống

và không có sự liên lạc với các bể chứa khác

Là một phần của bẫy chứa dầu, bao gồm đá

chứa, lỗ rỗng và chất lỏng

Là một bể, hồ hay môi trường được dung để

chứa chất lỏng

Bể chứa Cửu Long và bồn trũng Nam

Côn Sơn

Bꢀ CHꢁA

• + Một bể chứa tốt phải có 2 thuộc tính vật lý

cơ bản sau:

• lỗ rỗng hay những khoảng trống đủ để chứa

dầu mỏ quan trọng

• Tính thấm: khả năng của dầu có thể chảy vào

trong hay ra khỏi những khoảng trống này

• + Những loại đá có sự kết hợp tốt của độ lỗ

rỗng và tính thấm để trở thành đá chứa là cát

kết và đá cacbonat

Lꢂ RꢂNG

• +Đô

trống trên tꢄng thê

hiệu là  : 0 ≤  ≤ 1

• + lô rỗng hiệu dꢅng: là sô

bên trong có thê liên thong với nhau, va

mà có thê truyꢇn được chất lỏng

rỗng ko hiệu dꢅng:la những lô

rỗng bꢈ nước hấp phu

̣

lô

̃

rỗng là ti

̉

lê

̣

phần trăm thê

̉ ꢃch khoảng

̉

ꢃch của đa.Nó được ki

́

̃

́

lượng khoảng trống

vꢆ thế

̉

̀

̉

• + lô

̃

̀

̃

rỗng bꢈ cô

lấp

lập va

đầy.

̀

thê

̉

ꢃch lô

̃

̣

Biểu đô

̀

biểu diꢉn mối quan hê

̣ giữa độ

lô rỗng va

̃

̀

kha năng chứa dầu khi

̉

́

• Gần như mọi bê

trong khoảng tư

khoảng tư 15 – 20%

̉

chứa đꢇu có đô

̣ lỗ rỗng nꢊm

̀

5 – 30% va phần lớn rơi vào

̀

lỗ rỗng

• + Có 3 loại lỗ rỗng chính:

• Lô

lô

• Lô

̃

rỗng liên thông: những lô

rỗng xung quanh

rỗng liên kết: chꢋ có một lối đi liên kết với các lô

̃

rỗng có thê

̉

thông với các

rỗng

̃

khác

• Lô

̃

rỗng cô lập: không thê

̉

kết nối với các lô

̃ rỗng khác

• +Lô

̃

rỗng liên thông va

̀

lô

̃

rỗng liên kết tạo thành lỗ

rỗng hiệu dꢅng vꢆ các hyrocacbon có thê

khỏi chꢌng.

̉ di chuyển ra

•

• Lỗ rỗng liên kết

• Lỗ rỗng liên thông

• Lỗ rỗng cô lập

ĐÁ CHỨA DẦU KHÍ

• Đá chứa là loại đá có khả năng chứa nhưng đồng thời

có khả năng cho chất lưu đi qua có 2 thông số:

• Có khoảng trống để chứa hay lổ rỗng để chứa tốt phải

nhiều lổ rỗng tính theo tỉ lệ đối với thể tích khối đá

chứa: độ rỗng

• Sự thấm: chất lưu di cư từ chỗ này sau chỗ khác: độ

thấm: lực thấm đi qua

• Độ rỗng: là thông số tính theo % của tổng thể tích của

các lổ rỗng trong đá đối với đá đó và bất kể các

khoảng trống này có thông nhau hay không (có thể

chứa dầu hay không) (độ rỗng chung hay độ rỗng lý

thuyết)

• Độ rỗng hiệu dụng: Là khoảng trống trong đá

được lấp đầy dầu khí (thông nhau) do đó dầu

khí dịch chuyển.

• Độ rỗng hiệu dụng chiếm 40-70% độ rỗng lý

thuyết

• Loại trừ trầm tích chưa gắn kết thành đá

• Độ lổ rỗng từ  : 0-5% : chứa không đáng kể

• Độ lổ rỗng từ : 5-10% : chứa kém

• Độ lổ rỗng từ : 10-15% : chứa trung bình

• Độ lổ rỗng từ : 15-20% : chứa tốt

• Độ lổ rỗng từ : >20% : chứa rất tốt

II. Bản chất độ rỗng

• Độ rỗng được hình thành nguyên sinh hay thứ sinh

• Độ rỗng nguyên sinh: hình thành đồng thời tạo đá

trầm tích hay đá magma

• Độ rỗng thứ sinh: hình thành do quá trình biến đổi

muộn hơn, sau khi thành tạo đá

+ Lổ rỗng nguyên sinh: lổ rỗng của các hạt và phần tử

cấu tạo đá trầm tích.

• Hình thành do khoảng trống giữa các hạt trầm tích,

hình thành hai giai đoạn khác nhau →hạt độ khác

nhau.

+ Lỗ rỗng thứ sinh:

• Lổ rỗng trong đá do sự hòa tan trong quá trình thành đá

tạo lổ rỗng.

• Khe nứt xuất hiện khi có sụt co rút của đá

• Khe nứt và lổ rỗng hình thành do sự tái kết tinh, thay

đổi bản chất, co rút tạo đường nứt

• Khe nứt và lổ rỗng sinh ra do hoạt động kiến tạo của vỏ

trái đất

• Khe nứt và lổ rỗng sinh ra do phong hóa của đá

• Khe nứt và lổ rỗng sinh ra do sự thay thế các KV có

kích thước lớn → các KV có kích thước nhỏ

• Hạt vật liệu trầm tích nằm chồng lên nhau chưa nén

ép tạo lổ rỗng nguyên sinh.

• Theo thời gian, áp suất, nhiệt độ →nén ép chặt lại

→tạo lổ rỗng thứ sinh

• Khe hở: do sự phong hóa các khoáng vật như felspat,

hoặc do nứt trong khối đá giữa các hạt khoáng vật.

PHÂN LOꢍI Lꢂ RꢂNG

• Lô

nguồn gốc:

• + Lô rỗng nguyên sinh:

• Lô rỗng liên hạt hay lô

hạt trầm ꢃch

• Lô rỗng liên hạt hay lô

̃ rỗng có thể được phân thành 2 loại chính dựa theo

̃

rỗng giữa các hạt xuất hiện giữa các

rỗng giửa các hạt xuất hiện ngay bên

̃

trong các hạt trầm ꢃch

• + Lô

• - Lô

• - Giữa tinh thê

• - Dung dꢈch, đa

• - Sư gãy vơ

̃

rỗng thư

́ sinh:

̃

rỗng trong lớp đa

́

̉

́

lô

̃

rỗng hꢆnh cầu

̣

̃

• Lô

• Được chia thành 2 loại: lô

rỗng giữa các hạt , xuất hiện giữa các hạt

trầm ꢃch ( hꢆnh 1) va lô rỗng giữa các hạt tinh

thê

̃ rꢀng nguyên sinh:

̃

rỗng liên hạt hay lỗ

̀

̃

̉

• Lỗ rỗng liên hạt • Lỗ rỗng giữa các hạt tinh thể

Bài giảng Địa chất dầu khí (Petroleum geology) - Chương 2: Bể chứa dầu