Bài giảng Lý thuyết mạch 1 - Bài: Phần tử cơ bản của mạch điện - Nguyễn Công Phương
Phần tử cơ bản của mạch điện
Cơ sở lý thuyết mạch điện
Nội dung
• Thông số mạch
• Phần tử mạch
– Nguồn áp
– Nguồn dòng
– Điện trở
– Cuộn dây
– Tụ
• Mạch một chiều
• Mạch xoay chiều
• Mạng hai cửa
• Mạch ba pha
• Quá trình quá độ
Phần tử cơ bản của mạch điện
2
Phần tử cơ bản của mạch điện
• Có 2 lớp chính: chủ động & thụ động
• Chủ động: có khả năng tự phát ra năng lượng điện (về lý thuyết là
vô tận)
• Thụ động: không thể tự phát ra năng lượng điện
• Chủ động:
– Nguồn: thiết bị có thể chuyển hoá năng lượng phi điện thành năng lượng
điện & ngược lại
– Nguồn áp & nguồn dòng
• Thụ động:
– Điện trở
– Cuộn dây
– Tụ
Phần tử cơ bản của mạch điện
3
Nguồn áp (1)
• (lý tưởng) Là một phần tử mạch có khả năng duy trì một
điện áp danh định trên 2 cực của đầu ra, điện áp này
không phụ thuộc vào dòng điện chảy giữa 2 cực đó
• Nói cách khác, điện áp không phụ thuộc vào tải
• Điện áp có thể không đổi (một chiều) hoặc biến thiên
(thường là xoay chiều)
• Điện trở trong bằng không (0)
• Ví dụ: ắcquy, pin, máy phát điện
Phần tử cơ bản của mạch điện
4
Nguồn áp (2)
u
• Chiều của mũi tên ở phía trong vòng tròn biểu diễn chiều
tăng của điện áp
Phần tử cơ bản của mạch điện
5
Nguồn dòng
• (lý tưởng) Là một phần tử mạch có khả năng duy trì một
dòng điện danh định chảy giữa 2 cực của đầu ra, dòng
điện này không phụ thuộc vào điện áp trên 2 cực đó
• Nói cách khác, dòng điện không phụ thuộc vào tải
• Dòng điện có thể không đổi (một chiều) hoặc biến thiên
(thường là xoay chiều)
• Điện trở trong vô cùng lớn
Phần tử cơ bản của mạch điện
6
Điện trở (1)
• Đặc trưng cho khả năng cản trở dòng điện
l
• Đơn vị: ohm (Ω)
• Ký hiệu R hoặc r
R = ρ
S
• Ví dụ: dây tóc bóng đèn
• Điện dẫn:
– Nghịch đảo của điện trở
– Đơn vị: siemens (S) hoặc mho
– Ký hiệu G hoặc g
) Ω (
Phần tử cơ bản của mạch điện
7
Điện trở (2)
Phần tử cơ bản của mạch điện
8
Điện trở (3)
R
i
u
u = Ri
u
i =
R
u u2
p = ui = u =
R R
p = ui = Rii = Ri2
Công suất của điện trở luôn dương
Phần tử cơ bản của mạch điện
9
Điện trở (4)
Hở mạch: R = ∞
Ngắn mạch: R = 0
u = Ri = 0
u
i = lim = 0
R→∞ R
R = 0
R = ∞
i = 0
u = 0
u
i
Phần tử cơ bản của mạch điện
10
Cuộn dây (1)
• Dây dẫn quấn xung quanh lõi
• Liên quan đến từ trường
• Từ trường biến thiên sinh ra điện áp
• Thông số đặc trưng: điện cảm L, đo bằng henry (H)
• H = Vs/A
• Điện cảm: đặc trưng cho tính chất chống lại sự thay đổi
của dòng điện chảy qua cuộn dây
Phần tử cơ bản của mạch điện
11
Cuộn dây (2)
Phần tử cơ bản của mạch điện
12
Cuộn dây (3)
L
i
u
di
u = L
dt
t
t
1
1
1
→ i = u(t)dt = u(t)dt + i(t0 )
→ di = udt
∫
∫
t0
−∞
L
L
L
i(t0 ) = i
−∞<t<t0
i(−∞) = 0
Phần tử cơ bản của mạch điện
13
Cuộn dây (4)
L
i
u
di
⎛ ⎞
p = ui = L i
⎜ ⎟
dt
⎝ ⎠
t
t
di
⎛ ⎞
→ w = ∫ pdt = ∫ L idt
−∞ ⎜ ⎟
−∞
dt
⎝ ⎠
t
1
1
= L idi = Li2 (t) − Li2 (−∞)
1
w = Li2
2
∫
−∞
2
2
i(−∞) = 0
Phần tử cơ bản của mạch điện
14
Cuộn dây (5)
L
i
u
di
u = L
dt
→ u = 0
→ di = dI = 0
Mạch DC: i = I = const
Trong mạch DC, cuộn dây tương đương với ngắn mạch
Phần tử cơ bản của mạch điện
15
Cuộn dây (6)
L
i
u
di
u = L
dt
→ u → ∞
(vô lý)
Nếu
dt → 0
Dòng điện trong cuộn cảm không thể biến thiên đột ngột
Phần tử cơ bản của mạch điện
16
Cuộn dây (7)
• Cuộn dây lý tưởng có điện trở bằng không
• Thực tế cuộn dây có một điện trở Rw nhỏ
• Có thể mô hình hoá bằng một cuộn dây lý tưởng nối tiếp
với Rw
L
Rw
• Chỉ đề cập đến cuộn dây lý tưởng
Phần tử cơ bản của mạch điện
17
Tụ (1)
• Gồm có 2 tấm dẫn điện (bản cực) phân tách bằng một
lớp cách điện (điện môi)
• Liên quan đến điện trường
• Điện tích biến thiên sinh ra dòng điện giữa hai bản cực
• Thông số đặc trưng: điện dung C, đo bằng farad (F)
• F = C/V
• C là hệ số liên hệ giữa điện tích trên một bản cực &
hiệu điện thế giữa 2 bản cực
Phần tử cơ bản của mạch điện
18
Tụ (2)
Phần tử cơ bản của mạch điện
19
Tụ (3)
i
C
u
dq
dt
i =
du
i = C
dt
q = Cu
t
t
1
1
→ u = idt = idt + u(t0 )
∫ ∫
C −∞
C t
0
q(t0 )
u(t0 ) =
C
Phần tử cơ bản của mạch điện
20
Tải về để xem bản đầy đủ
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Lý thuyết mạch 1 - Bài: Phần tử cơ bản của mạch điện - Nguyễn Công Phương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
bai_giang_ly_thuyet_mach_1_bai_phan_tu_co_ban_cua_mach_dien.pdf

