Bài giảng Nhập môn về lập trình - Chương 5: Vòng lặp while / do-while / for

Chương 5

Vong lặp

̀

while / do-while / for

Presenter:

Slide 1

Nhập môn về lập trình (C5)

Learning outcomes

L.O.3.1 – Liệt kê được các kiểu điều khiển và vẽ sơ đồ mô

tả chúng.

L.O.3.2 – Mô tả được được nguyên tắc kết hợp các kiểu

điều khiển để mô tả các giải thuật.

L.O.3.3 – Hiện thực được các kiểu điều khiển bằng ngôn

ngữ C.

L.O.3.4 – Sử dụng các cấu trúc điều khiển để giải quyết bài

toán thực tế.

Slide 2

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp là gì ?

❖ In ra 5 dòng chữ “Hello”

printf("Hello\n");

❖ In ra 100 dòng chữ “Hello”

Slide 3

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp là gì ?

❖ Bài toán: Nhập và tính tổng điểm của 10 sinh viên

❖ float

a;

float

sum = 0;

scanf(“%f”, a);

sum = sum + a;

scanf(“%f”, a);

sum = sum + a;

…………………………………

Slide 4

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp là gì ?

❖ Chương trình sẽ rất dài nếu yêu cầu nhập và tính tổng

điểm cho 100, 200, 1000 sinh viên v.v.

❖ Để ý thấy chương trình trên lặp đi lặp lại động tác sau

nhiều lần:

scanf(“%f”, a);

sum = sum + a;

Slide 5

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp là gì ?

❖ Vòng lặp là các phát biểu điều khiển dùng để thực hiện

một công việc nhiều lần.

❖ Các phát biểu thực hiện công việc trong vòng lặp gọi là

thân vòng lặp.

❖ Một vòng lặp thường có các phần :

• Khởi động vòng lặp.

• Thân vòng lặp.

• Điều khiển vòng lặp.

❖ Có thể phân loại vòng lặp theo các tiêu chuꢀn sau :

• Điều kiện : đi trước hoặc đi sau.

• Số lần lặp : biết trước hoặc không biết trước.

Slide 6

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp

Phân loại

❖ VC++ cho phép sử dụng 3 loại vòng lặp với cú pháp như

sau:

• Vòng lặp while

while (condition) statement;

• Vòng lặp do

do statement while (condition);

• Vòng lặp for

for (init_opt; cond_opt; loop_opt) statement;

Slide 7

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp while

❖Cú pháp : while (condition) statement

❖Nghĩa là : trong khi điều kiện condition còn đúng thì làm

phát biểu statement.

• condition là biểu thức luận lý điều khiển vòng lặp:

✓ Đúng thì lặp.

✓ Sai thì kết thúc.

• statement có thể là phát biểu ghép { ... }.

❖Vòng lặp while là vòng lặp có điều kiện đi trước và số lần

lặp không biết trước.

Slide 8

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp while

Lưu đô

̀

vâ

̣

̀

Điều kiện đi trước

Sai

condition

Đꢀng

Statement

Kꢁt thꢀc lꢂp

Slide 9

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp while

❖ In ra các số từ 1 đến 10

int count;

count = 1; // initialize count

printf(“%d ", count);

count = count + 1;

printf(“%d ", count);

count = count + 1;

printf(“%d ", count);

count = count + 1;

…………………………………………………………..

Slide 10

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp while

Slide 11

Nhập môn về lập trình (C5)

Vòng lặp while

int count;

count = 1; // initialize count

while (count <= 10)

{

printf("%d ", count);

count = count + 1;

}

// increment count

Slide 12

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến đếm

❖ Bài toán:

• Cần nhập 10 giá trị số thực, sau đó tính giá trị trung bình của 10

giá trị trên

gán total (tổng điểm) bằng 0

gán biến đếm số lần nhập điểm bằng 1

while biến đếm nhỏ hơn hoặc bằng 10

yêu cầu người dùng nhập giá trị tiếp theo

đọc giá trị

cộng giá trị này vào total

cộng biến đếm lên 1

giá trị trung bình bằng total chia cho 10

in giá trị trung bình

Slide 13

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến đếm

❖ Kỹ thuật sử dụng một biến để đếm số lần lặp

❖ Vòng lặp dừng khi biến đếm vượt quá một số cho trước

❖ Gọi là lặp dựa trên biến đếm (counter-controlled

repitition)

❖ Lặp hữu hạn vì biết trước số lần lặp

❖ Hãy hiện thực đoạn mã giả trên vào chương trình mẫu

Slide 14

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến đếm

int

counter;

float val, total, average;

total = 0.0;

counter = 1;

while (counter <= 10){

printf("Nhap gia tri: ");

scanf("%f", &val);

total = total + val;

counter = counter + 1;

}

average = total/10.0;

printf("Gia tri trung binh la %f", average);

Slide 15

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến đếm

Slide 16

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến cờ

❖ Bài toán:

• Viết ứng dụng tính điểm trung bình cho lớp, với số sinh viên ngẫu

nhiên trong mỗi lần nhập điểm

❖ Khác với bài toán trước:

• Chúng ta không biết trước số lần nhập

• Làm sao biết khi nào dừng nhập điểm?

Slide 17

Nhập môn về lập trình (C5)

Lặp dựa trên biến cờ

❖ Dùng biến cờ (sentinel) để báo kết thúc nhập

❖ Giá trị biến cờ phải không lẫn lộn với giá trị nhập vào có

nghĩa

• Điểm là số nguyên không âm

• Chọn giá trị biến cờ là -1

• 95, 96, 75, 89 rồi -1

• Trung bình điểm sẽ là (95 + 96 + 75 + 89)/4

❖ Xây dựng giải thuật để giải bài toán

Slide 18

Nhập môn về lập trình (C5)

Từ trên xuống, tinh chỉnh từng

bước

❖ Kỹ thuật xây dựng ứng dụng có cấu trúc chặt chẽ

❖ Trên là một câu lệnh thể hiện chức năng chung của ứng

dụng

xác định điểm trung bình của lớp

◼ Chỉ thể hiện ứng dụng, chưa đủ để viết ứng dụng C#

◼ Bắt đầu tinh chỉnh

Slide 19

Nhập môn về lập trình (C5)

Từ trên xuống, tinh chỉnh từng

bước

❖ Chia trên thành các tác vụ nhỏ hơn và liệt kê theo thứ tự

thực hiện

❖ Bước tinh chỉnh đầu tiên:

khởi tạo biến

nhập giá trị, tính tổng lại rồi đếm số điểm đã nhập

tính toán và in ra điểm trung bình

◼ Mỗi lần tinh chỉnh mô tả cùng giải thuật, chỉ khác về mức

độ chi tiết

◼ Ba bước chung: khởi tạo, nhập và xử lý biến, tính toán

và xuất kết quả

Slide 20

Nhập môn về lập trình (C5)