Bài giảng Máy điện 1 - Chương 15: Khởi động và điều chỉnh tốc độ của động cơ điện không đồng bộ - Bùi Tấn Lợi
1
Âai Hoc Âa Nàng - Træång Âai hoc Bach Khoa
Khoa Âiãn - Nhom Chuyãn män Âiãn Cäng Nghiãp
Giao trçnh
MAY ÂIÃN 1
Biãn soan: Bui Tán Låi
Chæång 15
KHÅI ÂÄNG VA ÂIÃU CHÈNH TÄC ÂÄ
ÂÄNG CÅ ÂIÃN KHÄNG ÂÄNG BÄ
14.1. KHÅI ÂÄNG ÂÄNG CÅ KHÄNG ÂÄNG BÄ
Phæång trçnh cán bàng mämen trong qua trçnh khåi âäng:
dΩ
M − Mc = J
dt
trong âo:
M : Mämen âiãn tæ cua âäng cå âiãn: f1(Ω).
MC : Mämen can cua tai: f2(Ω).
J : Mämen quan tênh.
Ta tháy: + Tàng täc âä thuán låi khi dΩ/dt > 0 → M > MC
+ (M - MC) cang lån thç täc âä tàng cang nhanh.
+ May co quan tênh lån thç thåi gian khåi âäng tk láu.
Dong âiãn khåi âäng Ik : khi khåi âäng Ω = 0 , s = 1 nãn :
U1
Ik =
(r1 + C1r2' )2 + (x1 + C1x'2 )2
Thæång thç : Ik = (4÷7)Iâm æng våi Uâm .
Mämen khåi âäng Mk :
2 '
m1
U r
1 2
Mk =
×
(r1 + C1r2' )2 + (x1 + C1x'2 )2
Ω1
Yãu cáu khi khåi âäng âäng cå :
• Mämen Mk phai lån âã thêch æng våi âàc tênh tai.
• Dong Ik cang nho cang tät âã khäng anh hæång âãn cac phu tai khac.
• Thåi gian tk cán nhanh âã may co thã lam viãc âæåc ngay.
• Thiãt bë khåi âäng âån gian, re tiãn, tin cáy va êt tän nàng læång.
Nhæng yãu cáu trãn la trai ngæåc nhau, vç thã tuy theo yãu cáu sæ dung va cäng
suát cua læåi âiãn ma ta chon phæång phap khåi âäng thêch håp.
2
14.1.1. Khåi âäng træc tiãp
Trãn hçnh 14.1 la så âä näi dáy khåi âäng træc tiãp âäng cå khäng âäng bä.
Âong cáu dao CD näi træc tiãp dáy quán stato vao læåi, âäng cå quay.
Æu âiãm cua phæång phap nay:
+ Thiãt bë khåi âäng âån gian.
+ Mämen khåi âäng Mk lån,
+ Thåi gian khåi âäng tk nho.
U1
Khuyãt âiãm cua phæång phap nay la dong
âiãn khåi âäng Ik lån lam anh hæång âãn cac
phu tai khac. Do váy phæång phap náy dung
CD
cho nhæng âäng cå cäng suát nho va cäng suát
cua nguän lån hån nhiãu lán cäng suát âäng
cå.
ÂC
Hçnh 16-1 Khåi âäng træc tiãp
14.1.2. Khåi âäng bàng cach giam âiãn ap âàt vao dáy quán stato
Cac phæång phap sau âáy nhàm muc âêch giam dong âiãn khåi âäng Ik. Nhæng
khi giam âiãn ap khåi âäng thç mämen khåi âäng cung giam theo.
1. Khåi âäng dung cuän khang màc näi tiãp vao mach stato:
Trãn hçnh 14.2 la så âä näi dáy khåi
âäng âäng cå khäng âäng bä dung cuän
khang CK. Khi khåi âäng : CD2 càt,
âong CD1 âã näi dáy quán stato vao læåi
âiãn thäng qua CK, âäng cå quay än
âënh, âong CD2 âã ngàn mach âiãn
khang, näi træc tiãp dáy quán stato vao
læåi.
U1
CD1
CD2
CK
Âiãn ap âàt vao dáy quán stato kâ:
U’k= kU1
Âong âiãn khåi âäng:
I’k= kIk
(k < 1)
ÂC
Våi Ik: dong khåi âäng træc tiãp våi U1.
Mämen khåi âäng:
Hçnh 14. 2 Khåi âäng dung âiãn
Mk= k2Mk.
2. Khåi âäng dung mba tæ ngáu:
Trãn hçnh 14.3 la så âä näi dáy khåi âäng âäng cå khäng âäng bä dung may
biãn ap tæ ngáu (MBA TN). Træåc khi khåi âäng : càt CD2, âong CD3, MBA TN
âã å vë trê âiãn ap âàt vao âäng cå khoang (0.6÷0,8)Uâm, âong CD1 âã näi dáy
3
quán stato vao læåi âiãn thäng qua MBA TN, âäng cå quay än âënh, càt CD3, âong
CD2 âã ngàn mach MBA TN, näi træc tiãp dáy quán stato vao læåi.
Khi khåi âäng, âäng cå âæåc cáp
âiãn:
U1
Uk= kT U1
(k < 1)
Luc âo dong âiãn khåi âäng:
I’k= kT Ik
CD1
CD2
våi Ik: dong khåi âäng træc tiãp.
Dong âiãn MBATN nhán tæ læåi âiãn:
I1 = kTI’k = k2 I
T k
Mämen khåi âäng:
M’k= k2 Mk.
T
ÂC
Hçnh 14.3 Khåi âäng dung MBA TN
CD3
3. Khåi âäng bàng cach âäi näi Y→ Δ:
Trãn hçnh 14.4 la så âä näi dáy khåi âäng bàng cach âäi näi sao Y sang Δ
âäng cå khäng âäng bä. Phæång phap nay chè dung cho âäng cå luc may lam viãc
bçnh thæång näi Δ, khi khåi âäng näi Y, sau khi täc âä quay gán än âënh chuyãn vã
näi Δ âã lam viãc.
Âiãn ap pha khi khåi âäng:
U1
1
U'kf =
Uk
3
CD1
CD2
Dong âiãn khi khåi âäng näi Y:
1
IkY = I'kf =
Ikf
3
Dong âiãn khi khåi âäng træc tiãp:
IkΔ = 3Ikf
Δ
ÂC
IkΔ
IkY
3Ikf
Ta co:
=
= 3
Ikf
Y
3
Mämen khåi âäng Mk giam âi 3 lán.
Hçnh 14. 4 Khåi âäng âäi näi Y→ Δ
14.1.3. Khåi âäng bàng cach thãm Rp vao mach räto dáy quán:
Phæång phap náy chè dung cho nhæng âäng cå räto dáy quán vç âàc âiãm cua
loai âäng cå nay la co thã thãm âiãn trå phu vao mach räto. Khi âiãn trå räto thay
4
âäi thç âàc tênh M = f(s) cung thay âäi theo. Khi âiãu chènh âiãn trå mach räto
thêch âang thç Mk = Mmax (âæång 3). Sau khi räto quay âã giæ mät mämen âiãn tæ
nhát âënh trong qua trçnh khåi âäng ta càt dán âiãn trå näi thãm vao mach räto lam
cho qua trçnh tàng täc âäng cå tæ âàc tênh náy sang âàc tênh khac va sau khi càt
toan bä âiãn trå thç se tàng täc âãn âiãm lam viãc cua âàc tênh cå tæ nhiãn.
M
U1
r2
r2+ rp2+rp1
r2+ rp2
CD1
3
ÂC
K2
K1
s
0
rp2
rp1
1
(b)
Hçnh 14. 5 Khåi âäng âäng cå räto dáy quán.
a) Så âäkhåi âäng; b) Âàc tênh khåi âäng
(a)
Æu âiãm cua phæång phap náy la Mk lån con dong âiãn khåi âäng IK nho.
Nhæåc âiãm cua phæång phap náy la âäng cå räto dáy quán chã tao phæc tap
hån räto läng soc nãn gia thanh âàt hån, bao quan kho khàn hån va hiãu suát cung
tháp hån.
14.2. ÂIÃU CHÈNH TÄC ÂÄ ÂÄNG CÅ KHÄNG ÂÄNG BÄ
Træåc âáy, nãu co yãu cáu âiãu chènh täc âä cao thæång dung âäng cå âiãn
mät chiãu. Nhæng ngay nay nhå ky thuát âiãn tæ phat triãn nãn viãc âiãu chènh täc
âä âäng cå khäng âäng bä khäng gàp kho khàn máy våi yãu cáu pham vi âiãu
chènh, âä bàng phàng khi âiãu chènh va nàng læång tiãu thu.
Ta tháy cac phæång phap âiãu chènh chu yãu co thã thæc hiãn :
+ Trãn stato : Thay âäi âiãn ap U âæa vao dáy quán stato, thay âäi sä âäi cæc tæ
p dáy quán stato va thay âäi tán sä f nguän âiãn.
+ Trãn räto : Thay âäi âiãn trå räto, näi cáp hoàc âæa sââ phu vao räto.
14.2.1. Âiãu chènh täc âä bàng cach thay âäi âiãn ap
Ta âa biãt, hã sä træåt tåi han sm khäng phu thuäc vao âiãn ap. Theo (14.40) va
(14.43), nãu r’2 khäng âäi thç khi giam âiãn ap nguän U1, hã sä træåt tåi han sm se
khäng âäi con Mmax giam tè lã våi U12 . Váy ho âàc tênh thay âäi nhæ hçnh (14.7) lam
cho täc âä thay âäi theo. Phæång phap náy chè thæc hiãn khi may mang tai, con khi
may khäng tai giam âiãn ap nguän, täc âä gán nhæ khäng âäi.
5
n
B
C
A
MC
nm
U1
U2
U3
M
ÂC
0
(a)
(b)
Hçnh 14.6 Âiãu chènh täc âä bàng cach thay âäi âiãn ap nguän âiãn
a) Så âä mach âäng læc; b) Âàc tênh cå våi cac U khac nhau
14.2.2. Âiãu chènh täc âä bàng cach thay âäi tán sä
Våi âiãu kiãn nàng læc qua tai khäng âäi, co thã tçm ra âæåc quan hã giæa âiãn
ap U1, tán sä f1 va mämen M. Trong cäng thæc vã mämen cæc âai, khi bo qua âiãn
trå r1 thç mämen cæc âai co thã viãt thanh :
U12
f12
Mmax = C
;
Trong âo C la mät hã sä.
n
MC
Rectifier
(ac- dc)
Invertor
(dc - ac)
IM
3φ
V control
f control
M
0
(a)
(b)
Hçnh 14.7. Âiãu chènh täc âä bàng cach thay âäi tán sä nguän âiãn
a) Så âä khäi; b) Âàc tênh cå U1/f khäng âäi
Gia thiãt U’1 va M’ la âiãn ap va mämen luc tán sä f1’, càn cæ vao âiãu kiãn
nàng læc qua tai khäng âäi, ta co :
6
M'max Mmax
=
M'
M
M'max U1'2f12
Mmax
M'
hay
=
=
U12f1'2
M
U1' f1' M'
Do âo ta co:
=
f1
M
U1
Trong thæc tã æng dung, thæång yãu cáu mämen khäng âäi, nãn ta co :
U1' f1'
=
f1
U1
U1
f1
hay
= const
Træång håp yãu cáu cäng suát Pcå khäng âäi, nghéa la mämen tè lã nghëch våi tán
sä, ta co :
M1' f1
=
;
M1 f1'
Thã vao trãn ta âæåc :
U1'
U1
f1'
f1
=
Tom lai, khi thay âäi tán sä f1, ta phai âäng thåi thay âäi U1 âæa vao âäng cå.
Træång håp U1/f = Cte va tán sä giam co âàc tênh cå nhæ hçnh 14.7b, cach âiãu
chènh nay co cac âàc tênh thêch håp våi loai tai cán MC = Cte khi ván täc thay âäi.
14.2.3. Âiãu chènh täc âä bàng cach âiãu chènh âiãn trå räto
Thay âäi âiãn trå dáy quán räto, bàng cach màc thãm biãn trå ba pha vao mach
räto cua âäng cå räto dáy quán nhæ hçnh 14.15a.
Do biãn trå âiãu chènh phai lam viãc láu dai nãn co kêch thæåc lån hån biãn trå
khåi âäng. Ho âàc tênh cå cua ÂK räto dáy quán khi dung biãn trå âiãu chènh täc
âä trãn hçnh 14.15b. Khi tàng âiãn trå, täc âä quay cua âäng cå giam.
Tán sä âong càt va âiãn trå tæång âæång cua mach BÂX :
1
1
T
t1
t1
f =
= ; RC = R
= R
= R1ρ
t1 + t2
1 t1 + t2
1 T
Phæång phap náy gáy tän hao trong biãn trå nãn lam hiãu suát âäng cå giam.
Tuy váy, âáy la phæång phap kha âån gian, täc âä âæåc âiãu chènh liãn tuc trong
pham vi tæång âäi räng nãn âæåc dung nhiãu trong cac âäng cå cäng suát cå trung
bçnh.
7
M
U1
r2
r2+ rp1
r2+ rp2+rp1
CD1
IM
s
rp
0
(a)
s1 s2 s3 s4 s5
1
(b)
3φ
Id
Rcå
+
UC
R
IM
−
(c)
3φ
Id
Rcå
+
UC
Tach
IM
R
−
(d)
n
Id
α
−
n*
+
Σ
Σ
+
Hçnh 14.8 Âiãu chènh täc âä âäng cå räto dáy quán dung âiãn trå
a) Så âä âiãu chènh; b) Âàc tênh; c. Så âä mach hå; d. Så âä mach kên
14.2.4. Âiãu chènh täc âä bàng cach näi cáp tra nàng læång vã nguän
Nàng læång træåt tán sä f2 = sf1 le ra tiãu hao trãn âiãn trå phu âæåc chènh læu
thanh nàng læång mät chiãu (hçnh 15.9), sau âo qua bä nghëch læu âæåc biãn âäi
thanh nàng læång xoay chiãu tán sä f tra vã nguän.
Quan hã giæa hã sä træåt s va goc må α cua thyristor :
• Âiãn ap ra cua chènh læu cáu ba pha : UC =1,35sKDU
• Âiãn ap ra cua nghëch cáu : UN =1,35 KBUcosα
W2kdq2
Våi KD =
;
sKDU: âiãn ap ra cua räto; KB : tè sä biãn ap
W kdq1
1
8
U
CD1
BA
ÂC
Bä CL
Bä NL
UCL
UNL
(a)
3φ
Id
+
UNL
−
+
UCL
Tach
IM
(b)
−
n
−
Id
α
−
n*
Σ
Σ
+
+
Hçnh 14.9 Âiãu chènh täc âä ÂC bàng cach tra nàng læång vã nguän
a. Så âä mach hå; b. Så âä mach kên
Váy, tæ cac cäng thæc trãn ta co:
KB
KD
s = −
cosα
våi 900 < α < 1800 nãn cosα < 0
] R
R^
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Máy điện 1 - Chương 15: Khởi động và điều chỉnh tốc độ của động cơ điện không đồng bộ - Bùi Tấn Lợi", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
bai_giang_may_dien_1_chuong_15_khoi_dong_va_dieu_chinh_toc_d.pdf

