Bài giảng Thiết bị thủy lực - khí nén (Hydraulic and pneumatic equipments)
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
KHOA CÔNG NGHỆ TỰ ĐỘNG HÓA
Bộ môn Công nghệ và thiết bị tự động
BÀI GIẢNG
THIẾT BỊ THỦY LỰC – KHÍ NÉN
(Hydraulic and pneumatic equipments)
Thái Nguyên 2013
Mục lục
CHƢƠNG I. MỞ ĐẦU ................................................................................................... 5
1.1 Tổng quan về hệ truyền động thuỷ lực-khí nén..................................................... 5
1.2 Lịch sử phát triển của môn học.............................................................................. 6
2.1 Cơ sở lý thuyết về truyền động thủy lực.............................................................. 12
2.1.1 Chất lỏng thủy lực......................................................................................... 12
2.1.1.2 Phân loại chất lỏng thủy lực. ................................................................. 12
2.1.3 Cơ sở kĩ thuật thủy tĩnh................................................................................. 18
2.1.3.3 Phƣơng trình cơ bản thủy tĩnh............................................................... 23
2.1.3.4 Tính áp lực thủy tĩnh.............................................................................. 24
2.1.3.5 Một số định luật thủy tĩnh. .................................................................... 32
2.1.4 Cơ sở kĩ thuật thủy động............................................................................... 33
2.1.4.3 Các đặc trƣng động học......................................................................... 35
2.1.4.4 Phƣơng trình liên tục. ............................................................................ 39
2.1.4.6 Áp dụng phƣơng trình Becnuli.............................................................. 44
2.2 Cơ sở lý thuyết về truyền động khí nén............................................................... 46
2.2.2 Đơn vị đo trong hệ thống điều khiển ............................................................ 46
2.2.3 Cơ sở tính toán khí nén ................................................................................. 47
3.1 Máy và thiết bị thủy lực....................................................................................... 56
3.1.1.1 Bơm và động cơ thủy lực. ..................................................................... 56
3.1.1.2 Xi lanh thủy lực và động cơ lắc............................................................. 67
3.1.2. Các van thủy lực.......................................................................................... 72
3.1.2.1. Các phƣơng tiện tác động van. ............................................................. 72
3.1.2.2 Phân loại van. ........................................................................................ 73
3.1.2.3 Các dạng kết nối van. ............................................................................ 89
3.1.3.3. Thùng dầu............................................................................................. 94
3.1.3.4. Bình lọc. ............................................................................................... 95
3.1.3.5. Bộ phận trao đổi nhiệt. ......................................................................... 98
3.1.4. Các thiết bị đóng ngắt mạch và thiết bị đo................................................... 99
3.1.5. Kí hiệu mạch thủy lực................................................................................ 101
3.2. Máy và thiết bị khí nén. .................................................................................... 104
3.2.1.1. Máy nén khí........................................................................................ 104
3.1.1.2. Động cơ khí nén. ................................................................................ 114
3.2.1.4. Bộ biến đổi áp lực............................................................................... 119
3.2.2. Thiết bị xử lý khí nén ................................................................................. 120
3.2.2.1. Yêu cầu về khí nén. ............................................................................ 120
3.2.2.2. Các phƣơng pháp xử lý khí nén.......................................................... 121
3.2.2.3. Bộ lọc.................................................................................................. 124
3.2.3. Hệ thống thiết bị phân phối khí nén. .......................................................... 126
3.2.3.1. Yêu cầu. .............................................................................................. 126
3.2.3.2. Bình trích chứa khí nén....................................................................... 127
3.2.3.3. Mạng đƣờng ống dẫn khí nén.................................................................. 128
4.1. Thiết kế mạch điều khiển thủy lực.................................................................... 130
4.1.1. Các ví dụ thủy lực ...................................................................................... 130
4.1.2. Thiết kế và tính toán hệ thống thủy lực. .................................................... 134
4.1.4. Thí dụ ứng dụng truyền động thủy lực....................................................... 142
4.2. Thiết kế mạch điều khiển khí nén..................................................................... 147
4.2.1. Khái niệm cơ bản. ...................................................................................... 147
4.2.2. Biểu diễn phần tử logic của khí nén........................................................... 150
4.2.2.1. Phần tử NOT....................................................................................... 154
4.2.2.2. Phần tử OR và NOR. .......................................................................... 155
4.2.2.3. Phần tử AND v à NAND................................................................... 156
4.2.2.4. Phần tử EXC- OR. .............................................................................. 158
4.2.2.5. Một số mạch thông dụng.................................................................... 159
4.2.3. Biều diễn chức năng quá trình điều khiển.................................................. 165
4.2.3.1. Biểu đồ trạng thái................................................................................ 165
4.2.3.2. Sơ đồ chức năng.................................................................................. 167
4.2.3.3. Lƣu đồ tiến trình. ................................................................................ 169
4.2.4. Phân loại phƣơng pháp điều khiển. ............................................................ 171
4.1.4.1. Điều khiển bằng tay............................................................................ 171
4.2.4.5. Điều khiển theo tầng........................................................................... 182
4.2.4.6. Điều khiển theo nhịp. ......................................................................... 192
5.2. Hệ thống điều khiển điện-thủy lực ................................................................... 219
5.2.1. Các phần tử điện – thủy lực. ...................................................................... 219
5.2.2. Thiết kế hệ thống điện – thủy lực .............................................................. 223
5.2.3. Nguyên tắc thiết kế..................................................................................... 223
5.2.6. Bộ dịch chuyển theo nhịp........................................................................... 225
5.2.7. Mạch điều khiển theo tầng......................................................................... 227
5.3. Hệ thống điều khiển điện-khí nén..................................................................... 230
5.3.1. Các phần tử điện – khí nén......................................................................... 230
5.3.2. Thiết kế hệ thống điện – khí nén................................................................ 240
CHƢƠNG I. MỞ ĐẦU
1.1. Tổng quan về hệ truyền động thuỷ lực-khí nén
Trong các hệ thông tự động hóa và điều khiển tự động, thì truyền động thủy lực khí
nén đƣợc xếp vào chuyên ngành kĩ thuật truyền lực. Nhiệm vụ của kĩ thuật truyền lực
là xây dựng hệ thống truyền lực của máy hay thiết bị sao cho nhiệm vụ công nghệ của
chúng đƣợc thực hiện tối ƣu.VD: hệ thống truyền lực của máy ép, của máy xúc….
Động Cơ
Truyền động
Máy hay thiết bị
Cần dẫn động
Hệ thống
truyền động
Ma ,a,(Fa,va)
Me ,e
Hình 1.1: Sơ đồ nguyên lý hệ thống truyền lực
Cấu trúc cơ bản của một hệ thống truyền lực đƣợc trình bầy nhƣ trên hình1. Đông cơ
truyền động có thể là động cơ điện (DC,AC ) hoặc động cơ đốt trong (diezen, động cơ
xăng.. ), cung câp công suất ,truyền lực cho hệ thống,dƣới dạng chuyển động quay đặc
trƣng bởi 2 thông số Me ( mô men xoắn ), e( vận tốc góc ). Các thong số này đƣợc
đƣợc chuyển đổi thành thông số vào của máy hay thiết bị công tác chuyển động quay
Ma, a hoặc chuyển động tịnh tiến Fa,va nhờ một bộ chuyển đổi. Nhiệm vụ chuyển đổi
năng lƣợng này đƣợc các hệ thống truyền động đảm nhiệm. Đối với các máy , thiết bị
công tác khác nhau, các nhà thiết kế có rất nhiều dang truyền động khác nhau để lựa
chọn phù hợp với điều kiện cụ thể.
Các hệ thống truyền động có thể đƣợc phân loại theo loại phần tử dùng để chuyển
đổi các thông số vào thành các thông số ra.
Truyền động cơ học – cơ khí : Các phần tử truyền năng lƣợng là các bộ phận, chi
tiết cơ khí ( vd: bánh răng, đai, xích ..)… Loại truyền động này, thì cần yêu cầu về
không gian lắp đặt xác định giữa động cơ dẫn động và máy công tác,trong nhiều trƣờng
hợp do yêu cầu thiết kế, mà kích thƣớc các chi tiêt cơ khí rất cồng kềnh, gia công chế
tạo cũng rất khó khăn
Truyền động điện : Do miền thay đổi và điều khiển vận tốc quay của các loại động
cơ điện ngày nay đƣợc mở rộng. Nên một phần chức năng truyền động từ động cơ và
điều khiển truyền động, đã đƣợc thực hiện ngay trên động cơ điện. Tuy vậy, đa số các
trƣờng hợp, hệ thống truyền động điện vẫn cần kết hợp với bộ truyền cơ học, có tỷ số
truyền xác định, nhằm đồng bộ hóa, thích ứng mô men quay, vận tốc quay của động cơ
điện với thông số yêu cầu của thiết bị công tác. Hệ thống truyền động điện cũng yêu
cầu một không gian xác định giữa động cơ và máy công tác.
Truyền động thủy lực: Trong hệ thống truyền động thủy lực, việc truyền công suất
là do chất lỏng đảm nhiệm. Tùy theo việc sử dụng năng lƣợng của dòng chất lỏng là
thế năng hay động năng, mà hệ thống đƣợc gọi là truyền động thủy tĩnh hay truyền
động thủy động.
-Truyền động thủy tĩnh :làm việc theo nguyên lý choán chỗ. Trong trƣờng hợp cơ
bản, hệ thống gồm bơm, đƣợc truyền chuyển động cơ học sẽ cũng cấp một lƣu lƣợng
chất lỏng để làm chuyển động một xi lanh, hoặc một động cơ thủy lực.
Áp suất tạo bởi tải trọng trên động cơ hay xi lanh lực cùng với lƣu lƣợng đƣa đến từ
bơm tạo thành công suất cơ học truyền đến các máy công tác. Đặc tính của truyền lực
thủy tĩnh có tính chất : tần số quay cũng nhƣ vận tốc của máy công tác trong thực tế
không phụ thuộc vào tải trọng. Do có khả năng tách bơm và động cơ theo không gian
và sử dụng các đƣờng ống rất linh động nên không cần một không gian lắp đặt xác
định giữa động cơ và máy công tác. Trên hệ thống truyền động thủy tĩnh có thể thay
đổi tỷ số truyền vô cấp trong một khoảng rộng. Chất lỏng thủy lực hiện nay có thể
đƣợc sử dụng là dầu mỏ, chất lỏng khó cháy, dầu có nguồn gốc thực vật hoặc nƣớc
-Truyền động thủy động: đƣợc cấu tạo từ một phần bơm và một phần động cơ (
tuabin) Việc chuyển đổi mô men và tần số quay đƣợc thực hiện nhờ động năng của
khối chất lỏng. Đƣờng đặc tính của truyền động thủy động có tính chất: tần số quay của
phần bị động giảm khi mô men quay tăng. Trong sử dụng, truyền động thủy động có
cấu trúc gọn nhƣng yêu cầu có một không gian xác định giữa động cơ và thiết bị cần
dẫn động.
-Truyền động khí nén : Cấu trúc tổng quát của truyền động khí nén cũng tƣơng tự
nhƣ cấu trúc của truyền động thủy tĩnh. Điều khác biệt cơ bản dẫn đến sự khác biệt về
tính chất hoạt động và cấu trúc của các chi tiết là môi chất truyền năng lƣợng. Trong
các hệ thống truyền động khí nén môi chất là không khí nén – một chất “ lỏng” chịu
nén. Nhƣ vậy có thể lấy không khí từ môi trƣờng, nén lại, truyền dẫn làm hoạt động
các động cơ khí nén hoặc xy lanh khí nén và lại thải ra môi trƣờng .
Ngoài ra, để thiết kế một hệ thống truyền lực còn có các giải pháp kết hợp: thủy
lực- khí nén: điện- khí nén; điện – thủy lực, v..v….Giải pháp tối ƣu cho một nhiệm vụ
điều khiển và truyền lực luôn phụ thuộc vào mức độ thực hiện các yêu cầu công nghệ ,
kỹ thuật và kinh tế.Trong kỹ thuật có hàng loạt các trƣờng hợp ứng dụng và các lĩnh
vực ứng dụng tiêu biểu. Khi đó việc lựa chọn sử dụng loại truyền lực và truyền động
nào là đƣa vào các lợi thế đặc biệt của mỗi loai. Các bộ truyền lực tịnh tiến để khắc
phục tải lớn với vận tốc nhỏ thƣờng đƣợc thực hiện bằng thủy kực. Thí dụ cho các
trƣờng hơp này là các máy nén ép trong công nghiệp ô tô, và công nghệp chế tạo vật
liệu nhân tạo, bộ phận nâng hạ trong các máy nâng hạ hàng hóa. Máy xúc và cần cẩu
tự hành…. Cả truyền động của các máy công tác hạng nặng và các máy công nghiệp
cũng đƣợc thực hiện bằng thuy kực. Đặc biệt các bộ truyêng thủy lực- điện và khí nén
– điện ngày càng đƣợc phát triển rộng rãi do đƣợc kết nối với máy tính và ứng dụng ký
thuật điều khiển số. Các hệ thống thủy lực và khí nén điều khiển số ngày càng có ý
ngĩa lớn trong sản xuất.
1.2. Lịch sử phát triển của môn học
1.2.1. Lịch sử phát triển của truyền động thủy lực.
- 1920 hệ thống truyền động thủy lực đã ứng dụng trong lĩnh vực máy công cụ.
- 1925 hệ thống truyền động thủy lực đƣợc ứng dụng trong nhiều lĩnh vực công
nghiệp khác nhƣ: nông nghiệp, máy khai thác mỏ, máy hóa chất, giao thông vận tải,
hàng không…..
- 1960 đến nay, hệ thống truyền động thủy lực đƣợc ứng dụng trong tự động hóa
thiết bị và dây chuyền thiết bị với trình độ cao, có khả năng điều khiển bằng máy tính
tạo ra những hệ thống truyền động thủy lực với công suất rất lớn – điều khiển linh hoạt
hơn, tin cậy hơn.
1.2.2 .Lịch sử phát triển của truyền động khí nén.
- Ứng dụng của khí nén con ngƣời đã biết đến từ trƣớc công nguyên thông qua các
thiết bị bắn đá, bắn tên…, tiếp đến là một số phát minh sáng chế của Klesibios và
Heron nhƣ thiết bị đóng, mở cửa bằng khí nén;bơm; súng phun lửa đƣợc ứng dụng.
- Mãi cho đến thế kỷ 17 nhà kỹ sƣ chế tạo ngƣời Đức Otto von Guerike (1602-
1689), nhà toán học và triết học ngƣời Pháp Blaise Pascal (1623-1662), nhà vật lý
ngƣời Pháp Denis Papin (1647-1712) đã xây dựng nên nền tảng cơ bản ứng dụng
truyền động khí nén.
- Cho đến thế kỷ 19, một số thiết bị sử dụng năng lƣợng khí nén lần lƣợt đƣợc phát
minh nhƣ việc vận chuyển trong đƣờng ống bằng khí nén (1835), điều khiển phan xe
bằng khí nén (1880), búa tán đinh bằng khí nén (1861)…
- Ngày nay việc ứng dụng năng lƣợng bằng khí nén trong kỹ thuật điều khiển đang
phát triển khá mạnh. Các dụng cụ, thiết bị, phần tử khí nén mới đƣợc cải tiến, sáng chế
và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, sƣ kết hợp khí nén với điện – điện tử sẽ
mở ra nhiều triển vọng và nó sé là một trong những nhân tố quyết định sự phát triển
của kỹ thuật điều khiển tự động.
1.3.Đối tƣợng, phƣơng pháp nghiên cứu của môn học-ứng dụng.
1.3.1. Đối tƣợng.
Đối tƣợng nghiên cứu của môn học là chất lỏng.Chất lỏng ở đây hiểu theo nghĩa
rộng bao gồm chất lỏng thể nƣớc - chất lỏng không nén đƣợc ( khối lƣợng riêng
không thay đổi) và chất lỏng ở thế khí- chất lỏng nén đƣợc ( khối lƣợng riêng thay đổi
≠ const)
Kĩ thuật thủy lực khí nén, nghiên cứu các quy luật cân bằng và chuyển động của
chất lỏng, từ đó xác định đƣợc sự phân bố vận tốc,áp suất, khối lƣợng riêng và nhiệt độ
trong chất lỏng cũng nhƣ xác định đƣợc tác dụng tƣơng hỗ giữa chất lỏng và vật rắn
xung quanh nó, nhằm ứng dụng vào máy thủy khí.( giải những bài toán thiết kế hệ
thống thủy lực – khí nén )
1.3.2 .Phƣơng pháp nghiên cứu môn học.
Dùng 3 phƣơng pháp sau đây:
-Phƣơng pháp lý thuyết: sử dụng công cụ toán học. chủ yếu nhƣ giải tích, phƣơng
trình vi phân. ( sử dụng các định lý tổng quát của cơ học: định lí bảo toàn khối lƣợng,
năng lƣợng, định lí biến thiên động lƣợng, mô men động lƣợng…. )
-Phƣơng pháp thực nghiệm: dùng trong một số trƣờng hợp mà không thể giải bằng
bài toán lý thuyết vd: xác định hệ số lực cản cục bộ.
-Phƣơng pháp bán thực nghiệm, kết hợp giữa lí thuyến và thực nghiệm
1.3.3 .Ứng dụng.
Ứng dụng rộng rãi trong các ngành kĩ thuật chế tạo máy, điều khiển tự động …cũng
nhƣ các ngành giao thông vận tải, hành không...
1.4. Cấu trúc và hoạt động của bộ truyền động thủy lực –khí nén
Cấu trúc và tác động lẫn nhau của các nhóm cấu trúc truyền động thủy lực đƣợc
trình bầy nhƣ hình 1.1. Phần thủy lực bao gồm bơm thủy lực để tạo dòng dầu có áp
suất, xy lanh thủy lực hoặc động cơ thủy lực là phụ tải. Giữa các phần tử cơ bản còn có
ống dẫn dầu , các van điều khiển và các bộ phận phụ trợ thủy lực đặc biệt nhƣ bình loc,
bộ làm mát , bộ tích áp và các bộ khác.
Hình 1.2: Sơ đồ truyền công suất trong thiết bị thủy lực.
Máy động lực thƣờng đƣợc sử dụng là động cơ điện hoặc động cơ đốt trong,
truyền cho bơm mô men quay M1 và tần số quay n1(v/s) và cung cấp một công suất cơ
học:
ch
1 1
Công suất này đƣợc chuyển đổi thành công suất thủy lực trong bơm:
rl
Trong đó :
p là áp suất dầu yêu cầu từ máy công tác;
Q- lƣu lƣợng đƣợc tính từ tần số quay và kích thƣớc của bơm.
Dòng dầu có áp suất trong thiết bị thủy lực đƣợc dẫn qua các đƣờng ống và các van
điều khiển đến xy lanh lực hoặc động cơ thủy lực, tại đó công suất thủy lực lại đƣợc
biến đổi thành công suất cơ học cần thiết của máy công tác, Đối với các xy lanh thủy
lực công suất cần thiết đƣợc tính theo lực yêu cầu trên cần pittong và vận tốc pittong:
P Fv
ch
Đối với động cơ thủy lực công suất yêu cầu đƣợc tính theo số liệu của máy công tác:
P 2 M2n2
mech
Sơ đồ kỹ thuật biểu diễn bộ truyền theo kí hiệu mạch xy lanh thủy lực đƣợc trình
bày trên hình 1.3. Hình trên cùng (1.3a) mô tả hoạt động chung của bơm thủy lực, xy
lanh thủy lực và thùng dầu, Trong sơ đồ này sử dụng bơm có thể tích làm việc không
đổi và một xy lanh tác động kép.Bơm thủy lực hút dầu từ bình và cung cấp lƣu lƣợng
dầu Q với áp suất p đến xy lanh .Lƣu lƣợng Q tỷ lệ thuận với tần số quay của bơm dầu
và xác định vận tốc của pittong. Mô men truyền lực tỷ lệ thuận với áp suất đƣợc tạo ra
ứng với tải trọng tác động lên pittong.
Hình 1.3: Truyền động cho một xy lanh thủy lực
a-Cấu trúc cơ bản; b- Hành trình tiến;c- Hành trình trả về
Do bơm chỉ cung cấp một phía, trong khí đó xylanh lại cần chuyển động đƣợc cả
hai chiều , cho nên cần bố trí một van phân phối để hƣớng dẫn dòng dầu đến mỗi phía
mong muốn của pittong. Van phân phối xác định việc khởi hành , dừng lại và chiều
chuyển động ( nghĩa là toàn bộ quá trình chuyển động ) của pittong. Trên hình 1.3b van
phân phối đang ở vị trí điều khiển hành trình tiến của pittong. Lúc đó dòng dầu từ bơm
chuyển động qua van đến phần bên trái của xylanh và đẩy pittong chuyển động sang
phải, đồng thời phần dầu ở ngăn bên phải pittong đƣợc chảy qua van trở về thùng.
Hành trình trả về đƣợc thực hiện khi van phân phối ở vị trí đối diện ( hình 1.3c). Tạ vị
trí trung gian của van phân phối cả hai đƣờng dầu đến xy lanh đều bị chặn lại và dòng
dầu từ bơm có thể chảy gần nhƣ không có áp suất về thùng.
Để đảm bảo an toàn cho thiết bị thủy lƣck hoặc hạn chế áp suất cực đại, ngƣời ta
sử dụng các van giới hạn áp suất ( hinh 1,3b và 1,3c) . Khi áp suất dầu tạo ra áp lực lớn
hơn lực lò xo, van sẽ mở ra và dòng dầu từ bơm sẽ chảy qua van về thùng mang theo
cả phần nhiệt lƣợng sinh ra khi đó trong hệ thống .
Sơ đồ truyền động cho một động cơ thủy lực cũng có thể đƣợc sử dụng tƣơng tự.
Sơ đồ hoạt động và sơ đồ mạch thủy lực đối với động cơ thủy lực không thay đổi thể
tích làm việc đƣợc trình bày trên hình 1.4. Động cơ có thể quay hai chiều nhờ chuyển
mạch van phân phối .Van giới hạn áp suất đƣợc bố trí để giới hạn mô men quay khi
quá tải.
Hình 1.4: Truyền động cho một động cơ thủy lực
1- Van giới hạn áp suất; 2-Van phân phối 4/3; 2- Động cơ thủy lực.
1.5. Ƣu, nhƣợc điểm của bộ truyền động thủy lực-khí nén.
Trong nhiều trƣờng hợp sử dụng cần tìm những giải pháp thích hợp cho các hệ
thống truyền lực. Khi đó cần biết ƣu điểm, nhƣợc điểm của mỗi loại truyền lực.Các
tính chất ƣu việt của truyền động thủy lực – khí nén đƣợc tóm tắt nhƣ sau.
1.5.1 .Ƣu nhƣợc điểm của hệ thống truyền động thủy lực.
Ưu điểm.
+Truyền động đƣợc công suất cao và lực lớn, ( nhờ các cơ cấu tƣơng đối đơn giản,
hoạt động với độ tin cậy cao nhƣng đòi hỏi ít về chăm sóc, bảo dƣỡng).
+ Điều chỉnh đƣợc vận tốc làm việc tinh và vô cấp, ( dễ thực hiện tự động hóa theo
điều kiện làm việc hay theo chƣơng trình có sẵn).
+ Kết cấu gọn nhẹ, vị trí của các phần tử dẫn và bị dẫn không lệ thuộc nhau
+ Có khả năng giảm khối lƣợng và kích thƣớc nhờ chọn áp thủy lực cao.
+ Nhờ có quán tính nhỏ của bơm và động cơ thủy lực, nhờ tính chịu nén của dầu nên
có thể sử dụng ở vận tốc cao mà không sợ bị va đập mạnh (nhƣ trong cơ khí và điện ).
+ Dễ biến đổi chuyền động quay của động cơ thành chuyển động tịnh tiến của cơ
cấu chấp hành.
+Bảo vệ quá tải đơn giản nhờ van an toàn giới hạn áp suất.
+ Dễ theo dõi và quan sát bằng áp kế, kể cả các hệ phức tạo, nhiều mạch.
+Có khả năng tự động hóa đơn giản, kể cả các thiết bị phức tạp, bằng cách dùng các
phần tử tiêu chuẩn hóa.
Nhược điểm.
+Mất mát trong đƣờng ống dẫn và rit bên trong các phần tử, làm giảm hiệu suất và
hạn chế phạm vi sử dụng.
+Khó giữ đƣợc vận tốc không đôỉ khi phụ tải thay đổi do tính nén đƣợc của chất
lỏng và tính đàn hồi của đƣờng ống dẫn, do hiện tƣợng trƣợt giữa phần chủ động và
phần thụ động. do hao tổn lọt dòng.
+Khi mới khởi động, nhiệt độ của hệ thống chƣa ổn định, vận tốc làm việc thay đổi
do độ nhớt của chất lỏng thay đổi.
+Chi phí chế tạo cao do yêu cầu độ chính xác cao của các phần tử cấu trúc trong hệ
thống thủy lực
1.5.2 .Ƣu nhƣợc điểm của hệ thống truyền động khí nén.
Ưu điểm.
+Có khả năng truyền năng lƣợng đi xa, bởi vì độ nhớt động học của khí nén nhỏ và
tổn thất áp suất trên đƣờng dẫn nhỏ.
+ Do khả năng chịu nén ( đàn hồi) lớn của không khí, nên có thể trích chứa khí nén
rất thuận lợi. Vì vậy có khả năng ứng dụng để thành lập một trạm trích chứa khí nén.
+ Không khí dùng đề nén , hầu nhƣ có số lƣợng không giới hạn và có thể thải ra
ngƣợc trở lại bầu khí quyển.
+ Hệ thống khí nén sạch sẽ, dù cho có sự do` rỉ không khí nén ở hệ thống ống dẫn,
do đó không tồn tại mối đe dọa bị nhiễm bẩn.
+ Chi phí nhỏ để thiết lập một hệ thống truyền động bằng khí nén, bởi vì phần lớn
trong các xí nghiệp nhà máy đã có sẵn các đƣờng dẫn khí nén.
+ Hệ thống phòng ngừa quá áp suất đƣợc đảm bảo nên tính nguy hiểm của quá trình
sử dụng hệ thống truyền động bằng khí nén thấp.
+ Các thành phần vận hành trong hệ thống ( cơ cấu dẫn động,van,… ) có cấu tạo
đơn giản, và giá thành không đắt.
+ Các van khí nén phù hợp một cách lý tƣởng đối với các chức năng vận hành logic,
và do đó đƣợc sử dụng để điều khiển trình tự phức tạp và các mức phức hợp.
Nhược điểm.
+ Lực để truyền tải trọng đến cơ cấu chấp hành thấp.
+ Khi tải trọng trong hệ thống thay đổi, thì vận tốc truyền cũng thay đổi theo, bởi vì
khả năng đàn hồi của khí nén lớn. ( Không thể thực hiện đƣợc những chuyển động
thẳng hoặc quay đều.).
+ Dòng khí thoát ra ở đƣờng dẫn ra gây lên tiếng ồn.
CHƢƠNG II. CƠ SỞ LÝ THUYẾT TRUYỀN ĐỘNG THỦY LỰC-KHÍ NÉN
2.1. Cơ sở lý thuyết về truyền động thủy lực.
2.1.1. Chất lỏng thủy lực.
2.1.1.1. Định nghĩa và yêu cầu chất lỏng thủy lƣc.
Chất lỏng thủy lực là môi chất mang năng lượng trong hệ thống thủy lực. Kiến
thức về loại chất lỏng, về tính chất và về tính chất hoạt động có ý nghĩa rất lớn với việc
thiết kế và vận hành các thiết bị thủy lực.
Nhiệm vụ của chất lỏng thủy lực là truyền lực và lƣu thong dƣới dạng một đƣờng
chất lỏng có áp suất từ bơm thủy lực đến động cơ và xi lanh thủy lực.Ngoài ra chất
lỏng thủy lực còn đảm nhận việc bôi trơn,chống rỉ và làm mát các chi tiết của hệ thống.
Yêu cầu về chất lỏng thủy lực xuất phát từ nhiệm vụ của chúng.Tuy nhiên, với
các thiết bị khác nhau, có các dạng yêu cầu khác nhau.Một số các yêu cầu quan trọng :
- Tính chất nhiệt độ- độ nhớt hợp lý, độ nhớt cần thay đổi ít nhất trong khoảng
nhiệt độ thay đổi.
-Tính chất chống mòn và bôi trơn tốt, cần lƣu ý là luôn xuất hiện chếđộ ma sát hỗn
hợp nhất là đối với các máy thuỷ lực pít tông;
-Tính chống rỉ tốt, thích ứng với các phớt làm kín, các phần tử cao su, vật liệu nhân
tạo và hợp kim ;
- Độ bền lão hoá tốt kể cả trong các điều kiện làm việc nặng nề ;
- Khả năng tách bọt khí tốt
2.1.1.2. Phân loại chất lỏng thủy lực.
a) Phân loại.
Trong truyền động thuỷ tĩnh ngƣời ta sử dụng chủ yếu các loại chất lỏng thuỷ lực sau:
- Chất lỏng thuỷ lực từ dầu mỏ (dầu khoáng);
- Chất lỏng thuỷ lực khó cháy.
Dầu khoáng là chất lỏng thuỷ lực đƣợc sử dụng phổ biến nhất, đây là loại dầu
chuyên dùng cho các thiết bị thuỷ lực có pha thêm một số chất phụ gia. Các chất phụ
gia dùng để cải thiện các tính chất của dầu thuỷ lực, thí dụ tính chất nhớt – nhiệt độ,
tính chất bôi trơn – chống mòn, tính chất chống rỉ hoặc độ bền lão hoá.
Chất lỏng thuỷ lực khó cháy có nhiệt độ bắt cháy cao hơn hẳn dầu khoáng, thƣờng
đƣợc sử dụng trên các thiết bị có nguy cơ cháy nổ. Có hai loại chất lỏng thuỷ lực khó
cháy là chất lỏng chứa nƣớc có nguồn gốc dầu mỏ và chất lỏng không chứa nƣớc trên
cơ sở vật liệu tổng hợp.
Ngoài ra trên các thiết bị tự hành còn sử dụng dầu động cơ và dầu truyền lực làm
chất lỏng thuỷ lực. Dầu này đƣợc sử dụng trong một mạch dầu chung vừa để bôi trơn
động cơ và hộp số, vừa để thực hiện cả nhiệm vụ truyền lực trong hệ thống thuỷ lực.
Đôi khi trên các thiết bị di động và có nhiệt độ làm việc thấp ngƣời ta còn sử dụng
dầu truyền lực tựđộng (ATF) làm chất lỏng thuỷ lực, ví dụ trong bộ phận lái tuỳđộng
của PKW.
b) Cơ sở phân loại
Dầu khoáng đƣợc phân loại theo độ nhớt (Viscosity Grad: VG). Cơ sở phân loại
theo độ nhớt là dựa trên độ nhớt động học trung bình tại nhiệt độ chuẩn 400 C .Để thiết
bị thuỷ lực hoạt động tốt cần giữ một giới hạn độ nhớt xác định, giới hạn đó đƣợc các
nhà sản xuất dầu thuỷ lực quy định. Dƣới đây là một số giá trị kinh nghiệm có thể tham khảo:
Chất lỏng thủy lực khó cháy đƣợc phân ra 4 vùng độ nhớt dựa trên độ nhớt động
học trung bình tại nhiệt độ chuẩn 50 0C
Dầu động cơ va dầu truyền lực đƣợc phân loại theo tiêu chuẩn SAE dựa trên độ nhớt
động học trung bình tại nhiệt độ chuẩn 400 C
2.1.2 .Một số định nghĩa, đơn vị đo và tính chất cơ lý của chất lỏng.
2.1.2.1. Áp suất.
Áp suất là một đại lƣợng vật lý ( kí hiệu là p), thể hiện cƣờng độ thành phần lực tác
động vuông góc trên một đơn vị đo diện tích bề mặt vật chất.
p
S
Đơn vị theo SI là Pascal (Pa) – 1 Pascal là áp suất phân bố đều lên bề mặt có diện
tích 1m2 với lực tác động vuông góc lên bề mặt đó là 1Newton (N)
1 Pa =1N/m2 trong thực tế ngƣời ta hay dùng đơn vị bội số của Pa là Megapascal
(MPa) 1 MPa =106 Pa, ngoài ra còn dùng đơn vị bar, với 1bar =105 Pa
Ngoài ra còn dùng đơn vị áp suất kg/cm2 :
1kg/cm2 0,1N/mm2 =10N/cm2=105N/m2 =1bar
Trong kĩ thuật khí nén, áp suất còn dùng đơn vị atmosphere (1atm =1,03.102 Pa ),
mmHg=1/760atm=133,3Pa )
2.1.2.2.Lực.
Lực F à một đại lƣợng vật lý đƣợc dùng để biểu thị tƣơng tác giữa các vật, làm thay
đổi trạng thái chuyển động hoặc làm biến đổi hình dạng của các vật.
Lực F cũng có thể đƣợc miêu tả bằng nhiều cách khác nhau nhƣ đẩy hoặc kéo. Lực
tác động vào một vật thể có thể làm nó xoay hoặc biến dạng , hoặc thay đổi về ứng
suất, và thậm chí thay đổi về thể tích. Lực bao gồm cả hai yếu tố là độ lớn và hƣớng.
Đơn vị lực là Newton (N) 1N=1kg.m/s2.
2.1.2.3.Công.
Công cơ học, gọi tắt là công, là năng lƣợng đƣợc thực hiện khi có một lựctác dụng
lên vật thể làm vật thể và điểm đặt của lực chuyển dời. Công cơ học thu nhận bởi vật
thể đƣợc chuyển hóa thành sự thay đổi công năng của vật thể, khi nội năng của vật thể
này không đổi.
Công đƣợc xác định bởi tích vô hƣớng của véctơ lực và véctơ đƣờng đi:
A=F.s
Trong đó:
- A là công, trong hệ đơn vị SI tính theo J.
- F là vecto lực không biến đổi trên quãng đƣờng di chuyển, trong hệ SI tính theo N
- s là véc-tơ quãng đƣờng thẳng mà vật đã di chuyển, trong SI tính theo m
- "." là nhân vô hƣớng
Khi quãng đƣờng cong và/hoặc lực biến thiên trên đƣờng đi, công đƣợc tính
theo tích phân đƣờng:
với :
- A là công
- C là đƣờng cong mà vật đã đi
-
-
là véc-tơ lực
là véc-tơ vị trí
- "." là nhân vô hƣớng
2.1.2.4.Lưu lượng.
Lƣu lƣợng Q chất lỏng qua mặt cắt ngang của một ống dẫn là đại lƣợng đo bằng thể
tích chất lỏng chuyển động qua mặt cắt đó trong một đơn vị thời gian (hay có thể nói :
Lƣu lƣợng là vận tốc dòng chảy của lƣu chất qua một tiết diện dòng chảy ). Đơn vị của
lƣu lƣợng thƣờng dùng là l/min ( lít / phút) hoặc m3/phút.
Trong cơ cấu biến đổi năng lƣợng dầu ép( bơm dầu, động cơ dầu ) cũng có thể dùng
đơn vị là m3/ vòng,hoặc l/vòng.
Q= v.S
trong đó: Q- lƣu lƣợng, v- vận tốc dòng chảy,S- diện tích cắt ngang của ống dẫn (
tiết diện dòng chảy )
2.1.2.5 Công suất.
Công suất P là một đại lƣợng cho biết công đƣợc thực hiện ΔW hay năng
lƣợng biến đổi ΔE trong một khoảng thời gian T = Δt.
E W
P
t
t
dW(t)
hay ở dạng vi phân
P(t)
dt
Công suất trung bình:
1 T
P
P(t)dt
T
0
Trong hệ SI, công suất có đơn vị đo là watt (W).
Trong kĩ thuật thủy lực khí nén , nhằm tránh nhầm lẫn với kí hiệu đại lƣợng áp suất
P, ngƣời ta kí hiệu công suất là H
Q(l / min)*P(bar)
600
H
(kW)
2.1.2.6 . Tính chất cơ lý của chất lỏng.
a,Độ nhớt
Độ nhớt là một thông số đặc trƣng đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực kỹ thuật thuỷ
lực. Độ nhớt cung cấp thông tin về ma sát trong của chất lỏng thuỷ lực và cùng với khối
̣
lƣợng riêng của chất lỏng cung cấp thông tin về tính chất cản trên dng chảy (thí dụ trên
đƣờng ống), và quan trọng hơn cả là cung cấp thông tin về khả năng tải của chất lỏng,
có nghĩa là về khả năng chịu tải của các phần tử máy, các trục trên ổ trƣợt hoặc pít tông và
xy lanh.
Để dễ dàng làm sáng tỏ khái niệm độ nhớt có thể sử dụng một thí dụ quen thuộc dƣới
́
đây (hnh 1.4): Hai tấm phẳng song song chuyển động tƣơng đối với nhau với một vận tốc
nhỏ có môi trƣờng ngăn cách là chất lỏng. Tấm phẳng dƣới không chuyển động co
̣
n
tấm phẳng trên chuyển động sang phải với vận tốc vxp. Trong khoảng cách giữa hai tấm
có sự phân bố vận tốc chất lỏng theo tỷ lệ:
Hình 2.1: Phân bố vận tốc chất lỏng giữa 2 tấm phẳng
Từ đó xuất hiện sức cản ma sát trên một đơn vị diện tích hay còn gọi là ứng suất trƣợt
ma sát:
dVx
.
dy
Đây là định luật Newton quen thuộc về ma sát, trong đó hệ số tỷ lệ η đƣợc gọi là độ
nhớt động lực học.
Đối với kỹ thuật thuỷ lực độ nhớt động học ν thƣờng có khả năng biểu hiện cao hơn v
́
nó mô tả tính chất động chảy của chất lỏng dƣới ảnh hƣởng của quán tính khối lƣợng và
lực trọng trƣờng.
v
Các hệ đơn vị dƣới đây đƣợc sử dụng cho độ nhớt:
+ Độ nhớt động lực học η ( là lực ma sát tính bằng 1N tác động lên một đơn vị diện tích bề
mặt 1m2 của hai lớp phẳng song song với dòng chảy của chất lỏng, cách nhau 1m và có vận
tốc chảy 1m/s
1 Ns/m2 = 1 Pa.s = 103 mPa.s
hoặc 1 P (Poise) = 100 cP = 10-1 Ns/m2;
+ Độ nhớt động học ν: ( tỉ số giữa độ nhớt động lực học η với khối lƣợng riêng của
chất lỏng
1 m2/s = 106 mm2/s
hoặc 1 St (Stoke) = 100 cSt(centiStock ) = 100 mm2/s.
Cả hai loại độ nhớt phụ thuộc rất mạnh vào nhiệt độ và áp suất
+Độ nhớt Engler (E0) : là tỉ số quy ƣớc dùng để so sánh thời gian chảy của 200cm3 dầu
qua ống dẫn có đƣờng kính 2,8mm với thời gian chảy của 200cm3 nƣớc cất ở nhiệt độ 200C
qua ống dẫn có cùng đƣờng kính, ký hiệu : E0=t/tn .
Độ nhớt Engler (E0) thƣờng đƣợc đo khi dầu ở nhiệt độ 200C, 500C, 1000C, và kí hiệu
tƣơng ứng với nó: E020 ; E050 ; E0100
.
b,Ảnh hưởng của độ nhớt đến truyền động thủy lực
Khi chỉ số độ nhớt quá cao sẽ làm tăng sẽ làm tăng hệ số ma sát trƣợt của dầu thủy
lực với những phần mà nó tiếp xúc. Nhƣ vậy hệ số ma sát tăng sẽ làm phát sinh nhiệt
nhiều hơn. Suy ra dẫn đến tổn thất công suất nhiều hơn. Đồng thời tổn thất áp suất
cũng tăng. Dẫn đến hiệu xuất của hệ sẽ thấp đi. Động cơ làm việc nặng tải hơn bình
thƣờng. Hơi nƣớc khó thoát hơn làm tăng hiện tƣợng nhũ tƣơng trong dầu. Làm giảm
tốc độ các cơ cấu chấp hành. Tăng khả năng xâm thực của bơm vì khả năng dâng kém.
Hình 2.2
Máy nén làm việc nặng tải hơn
Hình 2.3
ma sát tăng cao >>> tốn that công
Khi chỉ số độ nhớt quá thấp dò rỉ trong bơm sẽ tăng nên. Hiệu suất thể tích sẽ kém
đi và nhƣ vậy dẫn đến áp suất làm việc theo yêu cầu không đƣợc đáp ứng. Do có sự dò
rỉ của van và xi lanh nên xi lanh xẽ bị thu lại do phản lực. Còn động cơ không sản sinh
ra đủ mô men yêu cầu đáp ứng. Nó cũng làm tăng khả năng bị mài mòn của thiết bị.
Hình 2.4
Hình 2.5
Hiệu suất máy bơm kém đi
Dò rỉ dầu trong xilanh tăng lên
Theo nhƣ khuyến cáo thì tại các vùng ôn đới thì dùng dầu thủy lực có chỉ số ISO
VG=32, những vùng nhiệt đới dùng dầu thủy lực có chỉ số ISO VG = 46. Dầu có ISO
VG=68 và 100 hoạt động trong những máy có môi trƣờng nhiệt độ cao.
Lƣu ý: Nếu môi trƣờng hoạt động của máy dƣợc làm mát kém, Máy có độ chính xác cơ
khí không cao. Đã quá cũ thì nên dùng dầu có chỉ số độ nhớt cao.
- Mối quan hệ giữa nhiệt độ- áp suất- độ nhớt.
Nhiệt độ càng tăng độ nhớt của chất lỏng càng giảm. Chất lỏng thuỷ lực bị loăng đi
́
thì sức cản ma sát giảm, tuy nhiên khả năng tải của chất lỏng cũng giảm.
Áp suất tăng sẽ làm tăng độ nhớt của chất lỏng thuỷ lực. Chất lỏng trở nên đặc hơn
sẽ làm tăng sức cản ma sát, tuy nhiên cũng làm tăng khả năng tải.
- Mối quan hệ giữa nhiệt độ- áp suất- khối lượng riêng.
Khối lƣợng riêng của chất lỏng là tỷ lệ giữa khối lƣợng và thể tích của nó
Khối lƣợng riêng là một thông số đặc trƣng để tính toán sức cản dòng chảy có
nghĩa là hao tổn dòng chảy và cũng là thông số để tính toán hao tổn va đập trong
đƣờng ống và các phần tử cấu trúc.
Khi nhiệt độ tăng thì khối lƣợng riêng của chất lỏng thủy lực giảm ( ví dụ với dầu
0
thủy lực, dƣới áp suất khí quyển, khi nhiệt độ tăng 50 C thì khối lƣợng riêng giảm từ
0,877 xuống 0,847 g/cm 3)
Khi áp suất tăng thì khối lƣợng riêng của chất lỏng thủy lực tăng ( ví dụ với dầu
0
thủy lực,tại nhiệt độ 15 C, áp suất tăng từ 1 đến 301 bar thì khối lƣợng riêng tăng từ
0,877 đến 0,982 g/cm 3 )
- Khả năng tiếp nhận không khí của dầu thủy lực
Không khí có thể đƣợc hàm chứa trong dầu thuỷ lực ở hai dạng:
- Không khí hoà tan;
- Không khí không hoà tan, có nghĩa là ở dạng bọt khí.
Khi còn ở dạng hoà tan trong dầu, không khí không ảnh hƣởng đến tính chất của
dầu thuỷ lực, có nghĩa là không làm thay đổi đến tính chịu nén của dầu. Trong trạng
thái bão hoà, dầu khoáng có thể hoà tan khoảng 9% thể tích không khí, có nghĩa là
trong một lít dầu có thể hoà tan đƣợc 90 cm3 không khí. Khả năng tiếp nhận không khí
của dầu tăng khi áp suất tăng, trong khi sự thay đổi của nhiệt độ lại hầu nhƣ không ảnh
hƣởng đến khả năng này.
Bọt khí sẽ xuất hiện trong dầu khi khả năng tiếp nhận không khí của dầu ở dạng
hoà tan đã vƣợt quá mức giới hạn. Đồng thời không khí ở dạng hoà tan cũng có thể
chuyển thành bọt khí ở những nơi có áp suất vƣợt qua giá trị áp suất bão hoà, thí dụ
trên đƣờng ống nạp, tại các chỗ cong gấp, đằng sau vị trí tiết lƣu,… Bọt khí cũng có
thể xâm nhập khi nạp khí, do lọt khí tại các chỗ nứt trên đƣờng dầu về thùng. Bọt khí
làm cho dầu bị “mềm” đi, làm giảm mô đun nén K. Khi tăng áp suất có thể gây va đập
sau bơm, gây chuyển động ngƣợc, làm cho tần số quay thay đổi theo dạng bậc, gây ồn,
gãy hoặc mài mòn (xâm thực). Chính vì vậy cần phải thiết kế bộ phận tách bọt, mà
trƣớc hết là tách bọt trong thùng dầu.
2.1.3. Cơ sở kĩ thuật thủy tĩnh
2.1.3.1.Áp suất thủy tĩnh. Phân biệt các loại áp suất.
2.1.3.1.1. Khái niệm và phân loại trạng thái tĩnh
Khái niệm chung.
trạng thái tĩnh (mọi điểm trong chất lỏng đều đứng yên).
Phân loại trạng thái tĩnh.
Tĩnh tuyệt đối: Chất lỏng không chuyển động so với hệ toạ độ cố định (gắn liền với
trái đất).
Tĩnh tƣơng đối: Chất lỏng chuyển động so với hệ toạ độ cố định, nhƣng giữa chúng
không có sự chuyển động tƣơng đối.
2.1.3.1.2. Áp lực – áp suất thủy tĩnh
a, Áp lực
Định nghĩa: Lực mà khối chất lỏng tiếp xúc với thành tác động lên thành đó theo
phƣơng vuông góc với thành.
Kí hiệu: thƣờng kí hiệu là F
Đơn vị: (N)
b, Áp suất
Định nghĩa: Là những ứng suất gây ra bởi các lực khối và lực bề mặt.
Kí hiệu: p
Đơn vị đo: N/m2 - xem thêm bảng 2-1
Bảng 2-1: Đổi đơn vị đo áp suất
at
atm
atmôtphe
vật lý
Pa
bar
mmHg
(N/m2)
1 Pa (N/m2)
1
10-5
0.102×10-4
1
0.0075
736
760
1
0.987×10-5
0.968
1at
98100
101325
133
0.981
1.013
1atm
1.033
1
1 mmHg
0.00132
0.00132
0.00133
Ví dụ: 1 Pa = 1 N/m2 = 10−5 bar = 10,197×10−6 at = 9,8692×10−6 atm, v.v…
Ghi chú: mmHg là viết tắt của milimét thủy ngân.
Áp suất thủy tĩnh : là những ứng suất gây ra bởi các lực mặt và lực khối tác dụng lên
chất lỏng ở trạng thái tĩnh.
Các tính chất của áp suất thủy tĩnh:
Tính chất 1:Áp suất thuỷ tĩnh luôn luôn tác dụng
thẳng góc và hƣớng vào mặt tiếp xúc (Hình 2-1) có thể
tự chứng minh bằng phản chứng.
Tính chất 2: Áp suất thuỷ tĩnh tại một điểm theo
mọi phƣơng là nhƣ nhau.
Biểu thức: px = py =pz = pn
2.1.3.1.3. Phân biệt các loại áp suất
Áp suất chất lỏng tại một điểm bất kì trong lòng chất lỏng là giá trị áp lực lên một
đơn vị diện tích đặt tại điểm đó.
Công thức tính áp suất: p=d.h
h: độ sâu tính từ điểm tính áp suất tới mặt thoáng chất lỏng
d:trọng lƣợng riêng của chất lỏng
. Kí hiệu: p
. Đơn vị: N/m2, Pa (Pascal).
Công thức tính áp suất chất lỏng là : d.h
Trong đó là độ sâu tính từ điểm tính áp suất tới mặt thoáng chất lỏng , là trọng
lƣợng riêng của chất lỏng.
Áp suất khí quyển là áp suất của khí quyển Trái Đất tác dụng lên mọi vật ở bên
trong nó và lên trên bề mặt Trái Đất.
Càng lên cao, áp suất khí quyển tác dụng vào vật càng giảm. Áp suất khí quyển tại
các địa điểm khác nhau thì khác nhau. Áp suất tại cùng một địa điểm vào các thời điểm
khác nhau thì khác nhau. Áp suất khí quyển thƣờng đƣợc đo bằng đơn vị át-mốt-phe, kí
hiệu là atm: 1 atm = 101325 Pa đây cũng chính là áp suất khí quyển tại mặt nƣớc biển.
Một đơn vị khác để đo áp suất khí quyển là milimet thủy ngân mmHg hay gọi
là Torr (1 Torr = 133,3 Pa = 1 mmHg , 760 mmHg= 1 atm).
Các đơn vị sau là tƣơng đƣơng, nhƣng chỉ viết số thập phân: 760 mmHg (Torr),
29,92 inHg, 14,696 psi, 1013,25 millibars
Áp suất thủy tĩnh :
Trong chất lỏng. áp suất ( do trọng lƣợng, ngoại lực) tác dụng lên mỗi phần tử chất
lỏng không phụ thuộc vào hình dạng binh chứa nó, mà chỉ phụ thuộc vào độ sâu từ
mặt thoáng chất lỏng, đến điểm tính áp suất.
Hình 2.7: Áp suất thủy tĩnh
Ta có :
Hình a: ps= h.g +pL
F
Hình b: pF=
A
F
F2
A2
l2 A2
A
F
1
1
Hình c:
pF
và
A
l1
F2
1
1
Trong đó:
- khối lƣợng riêng của chất lỏng ;
h- chiều cao của cột nƣớc;
g- gia tốc trong trƣờng;
ps- áp suất do lực trọng trƣờng;
pL-áp suất của tải trọng ngoài;
A,A1,A2 – diện tích bề mặt tiếp xúc;
F-tải trọng ngoài.
Áp suất tuyệt đối là tổng áp suất gây ra bởi cả khí quyển và cột chất lỏng tác dụng
lên điểm trong lòng chất lỏng.
Kí hiệu: pa
Công thức:
trong đó:
. p0 là áp suất khí quyển
.
là trọng lƣợng riêng của chất lỏng
. g là gia tốc rơi tự do: 9.81m/s²
. h là độ sâu thẳng đứng từ mặt thoáng chất lỏng đến điểm đƣợc xét
Tải về để xem bản đầy đủ
251 trang
25120
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Thiết bị thủy lực - khí nén (Hydraulic and pneumatic equipments)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_thiet_bi_thuy_luc_khi_nen_hydraulic_and_pneumatic.pdf
