Bài giảng Tin học đại cương - Bài 6: Vào ra dữ liệu trong C

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG

Bài 6. Vào ra dữ liệu trong C

Các lệnh vào ra dữ liệu

• C cung cấp 2 hàm vào ra cơ bản:

– printf()

– scanf()

• Muốn sử dụng 2 hàm printf()và

scanf()ta cần khai báo tệp tiêu đề

stdio.h:

#include <stdio.h>

Hoặc

#include “stdio.h”

2

1

1. Hàm printf()

• Mục đích:

– Hiển thị ra màn hình các loại dữ liệu cơ bản

như: Số, kí tự và xâu kí tự

– Một số hiệu ứng hiển thị đặc biệt như xuống

dòng, sang trang,…

3

Mục đích và cú pháp

• Cú pháp:

printf(xâu_định_dạng , danh_sách_tham_số);

–xâu_định_dạng: Qui định cách thức hiển thị dữ

liệu ra màn hình máy tính.

–danh_sách_tham_số: Danh sách các giá trị

được hiển lên màn hình theo cách thức được qui

định trong xâu_định_dạng. Có thể sử dụng:

• Biến số

• Hằng số

• Biểu thức

• Hàm

• Giá trị cụ thể

4

2

Mục đích và cú pháp

• Ví dụ: Chương trình sau

#include <conio.h> //Khai bao tep tieu de

#include <stdio.h> //Khai bao tep tieu de

int main(){ //Viet chuong trinh chinh

int a = 5;

float x = 1.234;

printf(“Hien thi mot so nguyen a = %d và

mot so thuc

x = %f”,a,x);

getch();

return 0

}

• Sẽ cho ra kết quả:

Hien thi mot so nguyen a = 5 va mot so thuc x =1.234000

5

Mục đích và cú pháp

• Trong xâu_định_dạng chứa:

– Các kí tự thông thường: Được hiển thị ra màn

hình.

– Các nhóm kí tự định dạng: Xác định quy cách

hiển thị các tham số trong phần

danh_sách_tham_số.

– Các kí tự điều khiển: Dùng để tạo các hiệu

ứng hiển thị đặc biệt như xuống dòng (‘\n’)

hay sang trang (‘\f’)…

6

3

Mục đích và cú pháp

• Mỗi nhóm kí tự định dạng chỉ dùng cho

một kiểu dữ liệu

Ví dụ: %d dùng cho kiểu nguyên

%f dùng cho kiểu thực

• Nếu giữa nhóm kí tự định dạng và tham

số tương ứng không phù hợp với nhau thì

sẽ hiển thị ra kết quả không như ý.

7

Mục đích và cú pháp

• danh_sách_tham_số phải phù hợp với các

nhóm kí tự định dạng trong

xâu_định_dạng về:

– Số lượng

– Kiểu dữ liệu

– Thứ tự

8

4

Một số nhóm định dạng phổ biến

Nhóm kí tự

định dạng

Kiểu dữ liệu

Kết quả

%c

char

Kí tự đơn lẻ

%i, %d

%o

int, char

Số thập phân

Số bát phân

(không có 0 đằng trước)

%x, %X

%u

int, char

Số hexa

(chữ thường/chữ hoa)

unsigned

int/char

Số thập phân

9

Một số nhóm định dạng phổ biến

Nhóm kí tự

định dạng

Kiểu dữ liệu

Kết quả

%ld, %li

long

Số thập phân

%lo

long

Số bát phân

(không có 0 đằng trước)

%lx, %LX

%lu

Số hexa

(chữ thường/chữ hoa)

unsigned long Số thập phân

10

5

Một số nhóm định dạng phổ biến

Nhóm kí tự

định dạng

Kiểu dữ liệu

Kết quả

%s

char []

Hiển thị xâu kí tự

kết thúc bởi ‘\0’

%f

float/double

Số thực dấu

phẩy tĩnh

%e, %E

%

Số thực dấu

phẩy động

Hiển thị kí tự %

11

Độ rộng hiển thị - số nguyên

• Đối với số nguyên

– Có dạng %md, với m là số nguyên không âm

– Ví dụ: Có số a = 1234

Lệnh:

printf("%5d",a);//danh 5 cho de hien thi a

printf(“\n%5d",34);

Cho ra kết quả: 1234

34

( kí hiệu cho dấu cách đơn (space) )

12

6

Độ rộng hiển thị - số nguyên

• Ví dụ:

printf("\n%3d%15s%3c", 1, "nguyen van a", 'g');

printf("\n%3d%15s%3c", 2, "tran van b", 'k');

• Kết quả:

1

nguyen van a

g

k

2

tran van b

13

Độ rộng hiển thị - số thực

• m, n là 2 số nguyên không âm

%m.nf

Trong đó:

– m vị trí để hiển thị số thực (dấu ‘.’ được tính

1 vị trí

– n vị trí trong m vị trí đó để hiển thị phần thập

phân.

14

7

Độ rộng hiển thị - số thực

• Ví dụ:

printf("\n%f",17.345);

printf("\n%.2f",17.345);

printf("\n%7.2f",17.345);

• Kết quả:

17.345000

17.35

15

Độ rộng hiển thị - Chú ý

• Khi số chỗ cần thiết để hiển thị nội dung

dữ liệu lớn hơn trong định dạng Tự

động cung cấp thêm chỗ mới để hiển thị

trong các trường hợp sau:

– Số nguyên

– Phần nguyên của số thực

– Xâu ký tự

• Ví dụ: a = 1000

printf(“So a la: %1d”, a);

– Kết quả:

So a la: 1000

16

8

Căn lề phải, lề trái

• Căn lề phải:

– Khi hiển thị dữ liệu, mặc định C căn lề phải

• Căn lề trái:

– Nếu muốn căn lề trái khi hiển thị dữ liệu ta chỉ

cần thêm dấu trừ - vào ngay sau dấu %.

17

Căn lề phải, lề trái

• Ví dụ:

printf("\n%-3d %-15s %5.2f %-3c",

9, "nguyen van a", 7.5, 'g');

printf("\n%-3d %-15s %5.2f %-3c",

10, “nguyen ha", 6.75, 'k');

• Kết quả:

9 nguyen van a

10 nguyen ha

7.50g

6.75k

18

9

2. Hàm scanf()

• Mục đích:

– Hàm scanf() dùng để nhập dữ liệu từ bàn phím

• Cú pháp:

scanf(xâu_định_dạng,danh_sách_địa_chỉ);

• Ví dụ:

scanf(“%d %f”, &a, &b);

19

Mục đích và cú pháp

• xâu_định_dạng:

– Gồm các ký tự được qui định cho từng loại dữ

liệu được nhập vào.

– Ví dụ: Với dữ liệu định nhập vào là kiểu

nguyên thì xâu định dạng là : %d

• danh_sách_địa_chỉ:

– Bao gồm các địa chỉ của các biến (toán tử &),

phân tách nhau bởi dấu phẩy (,)

20

10

Mục đích và cú pháp

• danh_sách_địa_chỉ phải phù hợp với các

nhóm kí tự định dạng trong

xâu_định_dạng về:

– Số lượng

– Kiểu dữ liệu

– Thứ tự

21

Một số nhóm định dạng phổ biến

Nhóm kí tự

định dạng

Kiểu dữ liệu

Chú thích

%c

char

Kí tự đơn lẻ

Số thập phân

Số bát phân

Số hexa

%d

%o

%x

%u

int

unsigned int

Số thập phân

22

11

Một số nhóm định dạng phổ biến

Nhóm kí tự

định dạng

Kiểu dữ liệu

Chú thích

%s

char[]

float

Hiển thị xâu kí tự

kết thúc bởi ‘\0’

%f

Số thực dấu

phẩy tĩnh

%ld

%lf

long

Số nguyên

double

Số thực dấu

phẩy tĩnh

%

Đọc ký tự %

23

Ví dụ

#include <conio.h>

#include <stdio.h>

int main()

{

// khai bao bien

int a;

float x;

char ch;

// Nhap du lieu

printf(“Nhap vao mot so nguyen”);

scanf(“%d”,&a);

printf(“\n Nhap vao mot so thuc”);

scanf(“%f”,&x);

24

12

Ví dụ

printf(“\n Nhap vao mot ki tu”);

fflush(stdin); scanf(“%c”,&ch);

// Hien thi du lieu vua nhap vao

printf(“\n Nhung du lieu vua nhap vao”);

printf(“\n So nguyen: %d”,a);

printf(“\n So thuc : %.2f”,x);

printf(“\n Ki tu: %c: ”,ch);

getch();

return 0;

}

25

Ví dụ

• Kết quả:

Nhap vao mot so nguyen: 2007

Nhap vao mot so thuc: 17.1625

Nhap vao mot ki tu: b

Nhung du lieu vua nhap vao

So nguyen: 2007

So thuc: 17.16

Ki tu: b

26

13

Một số quy tắc cần lưu ý

• Quy tắc 1: Khi đọc số

– Hàm scanf() quan niệm rằng mọi kí tự số, dấu

chấm (‘.’) đều là kí tự hợp lệ.

– Khi gặp các dấu phân cách như tab, xuống

dòng hay dấu cách (space bar) thì scanf() sẽ

hiểu là kết thúc nhập dữ liệu cho một số

27

Một số quy tắc cần lưu ý

• Quy tắc 2: Khi đọc kí tự:

 Hàm scanf() cho rằng mọi kí tự có trong bộ

đệm của thiết bị vào chuẩn đều là hợp lệ, kể

cả các kí tự tab, xuống dòng hay dấu cách.

Trước khi nhập dữ liệu kí tự hay xâu kí tự ta

nên dùng lệnh fflush(stdin) để xóa bộ

đệm.

28

14

3. Các lệnh vào ra khác

• Hàm getch(): thường dùng để chờ người

sử dụng ấn một phím bất kì rồi sẽ kết thúc

chương trình.

• Cú pháp

getch();

• Để sử dụng các hàm getch()ta cần khai

báo tệp tiêu đề conio.h.

29

Ví dụ

#include <conio.h>

#include <stdio.h>

int main()

{

int a, b;

printf("Nhap a: "); scanf("%d", &a);

printf("Nhap b: "); scanf("%d", &b);

printf("Tong hai so la: %d", a+b);

printf("Nhan mot phim bat ky de ket

thuc!");

getch();

return 0;

}

30

15

Ví dụ

• Kết quả:

Nhap a: 1

Nhap b: 9

Tong hai so la: 10

Nhan mot phim bat ky de ket thuc!

31

Bài tập

• Viết chương trình tính tổng, hiệu, tích của

2 số thực a và b

• Viết chương trình tính giá trị hàm số

f(x) = 3sin(x) + 4cos(x)

g(x, y) = 3|x| + y²

32

16

Bài giảng Tin học đại cương - Bài 6: Vào ra dữ liệu trong C - Bùi Trọng Tùng