Bài giảng Tin học đại cương - Bài 7: Các cấu trúc lập trình trong C - Bùi Trọng Tùng
TRƯỜnG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ nỘI
VIỆn CÔnG nGHỆ THÔnG TIn VÀ TRUYỀn THÔnG
TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG
Bài 07. Các cấu trúc lập trình trong C
Nội dung
2. Cấu trúc rẽ nhánh
2.1. Cấu trúc if, if … else
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
3. Cấu trúc lặp
3.1. Vòng lặp for
3.2. Vòng lặp while
4. Các lệnh thay đổi cấu trúc lập trình
4.1. continue
4.2. break
2
1
1. Cấu trúc lệnh khối
• Thể hiện cấu trúc tuần tự
• Lệnh khối là dãy các câu lệnh được đặt trong
cặp dấu ngoặc nhọn {}
{
lenh_1;
lenh_2;
….
lenh_n;
}
• C cho phép khai báo biến trong lệnh khối,
nhưng phần khai báo phải nằm trước câu lệnh.
3
1. Cấu trúc lệnh khối (2)
• Lệnh khối lồng nhau:
– Trong một lệnh khối có thể chứa lệnh khối khác
– Sự lồng nhau là không hạn chế
{
lenh;
{
lenh;
...
}
…
}
4
2
1. Cấu trúc lệnh khối (2)
•
Ví dụ:
#include <conio.h>
#include <stdio.h>
int main()
//noi dung cua ham main() cung la mot khoi lenh
{
// khai bao bien
int c = 10;
printf(“Gia tri cua c = %d day la c ngoai”,c);
// bat dau mot khoi lenh khac
{
int c = 20;
printf(“\n Gia tri cua c = %d day la c trong”,c);
printf(“\n Tang gia tri cua c them 10 don vi”);
c = c + 10;
printf(“\n Gia tri cua c = %d day la c trong”,c);
}
printf(“\n Gia tri cua c = %d day la c ngoai”,c);
getch();
return 0;
}// ket thuc khoi lenh cua ham main()
5
1. Cấu trúc lệnh khối (2)
• Kết quả:
Gia tri cua c = 10 day la c ngoai
Gia tri cua c = 20 day la c trong
Tang gia tri cua c them 10 don vi
Gia tri cua c = 30 day la c trong
Gia tri cua c = 10 day la c ngoai
6
3
Nội dung
1. Cấu trúc lệnh khối
2.1. Cấu trúc if, if … else
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
3. Cấu trúc lặp
3.1. Vòng lặp for
3.2. Vòng lặp while
4. Các lệnh thay đổi cấu trúc lập trình
4.1. continue
4.2. break
7
Cấu trúc rẽ nhánh
• nếu biểu thức điều kiện
đúng (giá trị chân lý là
True) thực hiện công việc
1.
• nếu biểu thức điều kiện
đúng (giá trị chân lý là True)
thực hiện công việc 1.
• nếu biểu thức điều kiện sai
(giá trị chân lý là False)
thực hiện công việc 2.
8
4
2.1. Cấu trúc if, if … else
• Cú pháp cấu trúc if
if (bieu_thuc_dieu_kien)
lenh; //bieu_thuc_dieu_kien đúng
• Cú pháp cấu trúc if … else
if (bieu_thuc_đieu_kien)
lenh_1;//bieu_thuc_dieu_kien đúng
else
lenh_2;// bieu_thuc_dieu_kien sai
9
Biểu thức điều kiện
• bieu_thuc_dieu_kien
– Biểu thức logic : !, &&, ||
– Biểu thức quan hệ : ==, !=, >, >=, <, <=
• Biểu thức số học
if (bieu_thuc_so_hoc) tương đương với
if (bieu_thuc_so_hoc != 0)
– Phức hợp
• Kiểm tra điều kiện bộ 3 số (a,b,c) là số đo 3 cạnh
của một tam giác
(a < b + c) && (b < c + a) && (c < a + b)
• Kiểm tra với 3 cạnh (a,b,c), tam giác có cân không ?
(a == b) || (b == c) || (c == a)
10
5
Ví dụ
• Tìm số lớn hơn trong 2 số thực a và b:
•
Kết quả:
Nhap vao 2 gia tri a va b: 23 247
So lon nhat trong hai so 23 va 247 la 247
11
Kết hợp lệnh khối
if (bieu_thuc_dieu_kien)
{
Khoi_lenh_1;
}
else
{
Khoi_lenh_2;
}
12
6
Ví dụ
//Khai báo tệp tiêu đề
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
//nội dung chương trình chính
int main (){
float x,y; //khai báo 2 biến đầu vào
float thuong; //Khai báo thương 2 số
if (y==0)
printf(“Loi chia cho 0”);
else {
thuong = x/y;
printf(“Ket qua la : %f”,thuong);
}
getch();
return 0;
}
13
Biểu thức điều kiện (tiếp)
• bieu_thuc_dieu_kien
– Kết quả thực hiện 1 lệnh khác dưới dạng lời gọi hàm:
• Thành công : trả về giá trị khác 0
• Có lỗi : trả về giá trị = 0
printf(“Hay nhap 1 so nguyen : ");
if (scanf("%d",&a))
printf("\n a = %d",a);
else {
printf("Loi nhap du lieu!!!\n");
printf(“So ban da nhap khong phai so nguyen”);
}
14
7
Cấu trúc if...else if
• “Rẽ” nhiều nhánh
if (bieu_thuc_dieu_kien_1)
{
Khoi_lenh_1;
}
else if (bieu_thuc_dieu_kien_2)
{
Khoi_lenh_2;
}
...
else if (bieu_thuc_dieu_kien_n)
{
Khoi_lenh_n;
}
else
{
Khoi_lenh_cuoi_cung;
}
15
Bài tập – Giải phương trình bậc nhất
• Giải phương trình ax + b = 0
16
8
Bài tập - Giải phương trình bậc 2
1. Giải PT bậc 2 trên
tập số thực
ax2 + bx + c = 0
(a ≠ 0)
2. Cải tiến 1 : giải
trên tập số phức
3. Cải tiến 2 : kiểm
tra điều kiện của a
17
Chú ý
• Tương đương ?
if (dieu_kien)
Cong_viec_1;
if (dieu_kien)
Cong_viec_1;
if (! dieu_kien)
else Cong_viec_2;
Cong_viec_2;
if (dieu_kien_1){
if (dieu_kien_2)
Cong_viec_1;
else
if (dieu_kien_1)
if (dieu_kien_2)
Cong_viec_1;
else
Cong_viec_2;}
?
if (dieu_kien_1){
if (dieu_kien_2)
Cong_viec_1;}
else
Cong_viec_2;
18
Cong_viec_2;
9
Bài tập
Viết chương trình có những chức năng sau:
1. Hiển thị một bảng chọn sau
2. Cho phép người dùng nhập 2 số nguyên dương
3. Cho phép người dùng đưa ra lựa chọn 1 chức năng. Tùy
theo lựa chọn của người dùng, hãy thực hiện công việc
tương ứng. nếu người dùng nhấn 1 phím khác hãy
thông báo và dừng chương trình.
19
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
•
Cú pháp cấu trúc switch
switch (bieu_thuc)
{
case gia_tri_1: lenh_1; break;
case gia_tri_2: lenh_2; break;
…
case gia_tri_n: lenh_n; break;
default: lenh_n+1; break;
}
•
Giá trị của biểu thức kiểm tra (bieu_thuc) phải là số nguyên:
– Phải có kiểu dữ liệu là char, int, long.
•
•
Tương ứng các giá trị sau case (gia_tri_1, gia_tri_2,…) cũng phải là
số nguyên.
case chỉ đóng vai trò là “nhãn”, lệnh breakđược sử dụng để thoát
ra khỏi cấu trúc switch
20
10
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
• Ví dụ:
– Trong một năm các tháng có 30 ngày là 4, 6,
9, 11 còn các tháng có 31 ngày là 1, 3, 5, 7, 8,
10, 12. Riêng tháng hai có thể có 28 hoặc 29
ngày.
– Hãy viết chương trình nhập vào 1 tháng, sau
đó đưa ra kết luận tháng đó có bao nhiêu
ngày.
21
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch (6)
#include <conio.h>
#include <stdio.h>
int main ()
{
int thang; clrscr();
printf("\n nhap vao thang trong nam ");
scanf("%d",&thang);
switch(thang)
{
case 1:
case 3:
case 5:
case 7:
case 8:
case 10:
case 12:
printf("\n Thang %d co 31 ngay ",thang);
break;
22
11
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch (7)
case 4:
case 6:
case 9:
case 11:
printf("\n Thang %d co 30 ngay ",thang);
break;
case 2:
printf ("\ Thang 2 co 28 hoac 29 ngay");
break;
default :
printf("\n Khong co thang %d", thang);
break;
}
getch();
return 0;
}
23
Bài tập
24
12
Bài tập (tiếp)
Bài 4: Để đánh giá mức độ gầy hay béo của một người,
các nhà khoa học sử dụng chỉ số BMI được tính theo công
thức BMI = Cân nặng/(Chiều cao)2
Trong đó Chiều cao tính bằng đơn vị mét. Ví dụ một người
cao 1.70 m, nặng 65kg có chỉ số BMI = 65/1.702 = 22.5.
Kết quả đánh giá như sau:
Chỉ số
Đánh giá
BMI < 18
người gầy
18 ≤ BMI <25
25 ≤ BMI < 30
BMI ≥ 30
Cân nặng bình thường
Thừa cân
Béo phì
Viết chương trình kiểm tra chỉ số BMI của một người.
25
Bài tập (tiếp)
Bài 5: Đơn giá điện sinh hoạt được tính theo
bảng sau
Mức tiêu thụ (kWh)
0 đến 50
Giá tiền
1000 đồng
1200 đồng
1500 đồng
2000 đồng
51 đến 100
101 đến 150
Trên 150
Viết chương trình tính số tiền điện phải trả
của một gia đình trong tháng.
26
13
Nội dung
1. Cấu trúc lệnh khối
2. Cấu trúc rẽ nhánh
2.1. Cấu trúc if, if … else
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
3.1. Vòng lặp for
3.2. Vòng lặp while
4. Các lệnh thay đổi cấu trúc lập trình
4.1. continue
4.2. break
27
Cấu trúc lặp
•
nếu biểu thức điều kiện còn
đúng, thực hiện công việc trong
vòng lặp
•
Thực hiện công việc trong vòng
lặp 1 lần
Khi biểu thức điều kiện còn
đúng, thực hiện công việc trong
việc trong vòng lặp
28
14
3.1. Vòng lặp while và do...while
• Mục đích:
– Dùng để thực hiện lặp đi lặp lại một công việc trong
khi còn thỏa mãn điều kiện nào đó.
• 2 cấu trúc:
while (bieu_thuc_dieu_kien)
{
Khoi_lenh;
}
hoặc
do
{
Khoi_lenh;
} while (bieu_thuc_dieu_kien);
29
3.2. Vòng lặp while và do ... while (2)
• while:
• do{…} while:
– Thực hiện Khoi_lenh
trước rồi mới kiểm tra
bieu_thuc_dieu_kien
của vòng lặp.
– Kiểm tra giá trị của
bieu_thuc_dieu_kien
trước rồi mới thực hiện
Khoi_lenh
– Các câu lệnh có thể không
được thực hiện lần nào.
– Các câu lệnh được thực
hiện ít nhất 1 lần.
30
15
3.2. Vòng lặp while và do...while (3)
• bieu_thuc_dieu_kien
– Biểu thức logic : !, &&, ||
– Biểu thức quan hệ : ==, !=, >, >=, <, <=
• Biểu thức số học
while (bieu_thuc_so_hoc) tương đương với
while (bieu_thuc_so_hoc != 0)
– Phức hợp
• Sau mỗi bước lặp, kiểm tra lại giá trị của
bieu_thuc_dieu_kien
31
3.2. Vòng lặp while (4)
• Ví dụ: nhập vào điểm của một sinh viên,
nếu điểm đó không [0, 10] thì thông báo
cho người dùng nhập lại.
• nhận xét:
– nếu dùng lệnh if Chỉ kiểm tra được 1 lần
– Chưa biết trước số lần lặp, người dùng được
nhập ít nhất 1 lần
32
16
3.1. Vòng lặp while (5)
• Sử dụng cấu trúc do {...} while
• Sử dụng cấu trúc while {...}
33
Ví dụ
• Cài đặt thuật toán
• Bổ sung 1 : kiểm tra
giá trị n
• Bổ sung 2 : cho người
dùng thực hiện lại cho
đến khi nhấn phím ‘X’
• Bổ sung 3 : Kiểm tra
tính hoàn hảo của n
34
17
Thảo luận
• Vòng lặp vô hạn : Khi nào xảy ra? Tác hại?
– Trong một số trường hợp cần dùng while (1) {...} thì trong
vòng lặp phải có các câu lệnh thay đổi cấu trúc để thoát ra ngoài.
• Vòng lặp hữu hạn : làm thế nào để điều kiện dừng xảy ra
?
• nhận xét
while(dieu_kien1 || dieu_kien2) { }
tương đương với
while (1) {
if (! (dieu_kien1 || dieu_kien2) exit;
}
while(dieu_kien1 && dieu_kien2) {}
Tương đương với ?
35
3.2. Vòng lặp for
• Mục đích
– Dùng để thực hiện lặp đi lặp lại một công việc nào đó
(thông thường với số lần lặp xác định)
• Cú pháp:
for(bieu_thuc_1;bieu_thuc_2;bieu_thuc_3)
{
Khoi_lenh;
}
• Trong đó:
– bieu_thuc_1:Khởi tạo giá trị ban đầu cho vòng lặp
– bieu_thuc_2:Điều kiện tiếp tục vòng lặp
– bieu_thuc_3:Thay đổi giá trị biến điều khiển vòng
lặp
– Chú ý các biểu thức 1, 2, 3 có thể có hoặc không
36
18
3.2. Vòng lặp for (2)
• Ví dụ: Đưa ra màn hình các số nguyên lẻ nhỏ hơn 100
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
int main()
{
int i;
for(i = 1;i < 100;i++)
{
if(i%2 == 1) printf(“%5d”,i);
if((i+1)%20 == 0) printf(“\n”);
}
getch();
return 0;
}
37
3.2. Vòng lặp for (3)
• Ví dụ: Đưa ra màn hình các số nguyên lẻ nhỏ hơn 100
#include <stdio.h>
#include <conio.h>
int main()
{
int i;
for(i = 1;I < 100;i+=2)
{
printf(“%5d”,i);
if((i+1)%20 ==0) printf(“\n”);
}
getch();
return 0;
}
38
19
3.2. Vòng lặp for (4)
• Kết quả thực hiện
1
3 5
7
9 11 13 15 17 19
21 23 25 27 29 31 33 35 37 39
41 43 45 47 49 51 53 55 57 59
61 63 65 67 69 71 73 75 77 79
81 83 85 87 89 91 93 95 97 99
39
Nội dung
1. Cấu trúc lệnh khối
2. Cấu trúc rẽ nhánh
2.1. Cấu trúc if, if … else
2.2. Cấu trúc lựa chọn switch
3. Cấu trúc lặp
3.1. Vòng lặp for
3.2. Vòng lặp while
4.1. continue
4.2. break
40
20
Tải về để xem bản đầy đủ
24 trang
25160
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Tin học đại cương - Bài 7: Các cấu trúc lập trình trong C - Bùi Trọng Tùng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_tin_hoc_dai_cuong_bai_7_cac_cau_truc_lap_trinh_tro.pdf
