Bài giảng tóm tắt môn Chi tiết máy

Chöông 7: OÅ laên

Chöông 7

OÅ LAÊN

7.3. KÍ HIEÄU OÅ LAÊN

Theo TCVN, oå laên ñöôïc kyù hieäu goàm 7 chöõ soá vôùi thöù töï tính töø phaûi sang traùi:

7

6

5

4

3

2

1

Chöõ soá thöù 7

Chöõ soá thöù 5, 6

Chöõ soá thöù 4

Chöõ soá thöù 3

Hai soá ñaàu

. Hai soá ñaàu 1+2: bieåu thò ñöôøng kính voøng trong cuûa oå d

Neáu d < 20mm thì: d = 10mm  00

d = 12mm  01

d = 15mm  02

d = 17mm  03

Neáu d  20mm thì:

d = (hai soá ñaàu) x 5

. Chöõ soá thöù ba: bieåu thò côõ oå theo ñöôøng kính ngoaøi D

8, 9  sieâu nheï

1, 7  raát nheï

2, 5  nheï

(thöôøng gaëp: 1, 2, 3, 4)

3, 6  trung

4

 naëng

. Chöõ soá thöù tö: bieåu thò loaïi oå

0  oå bi ñôõ moät daõy

1  oå bi ñôõ loàng caàu hai daõy

2  oå ñuõa truï ngaén ñôõ

3  oå ñuõa loàng caàu hai daõy

4  oå kim

5  oå ñuõa truï xoaén

6  oå bi ñôõ chaën

7  oå ñuõa coân

8  oå bi chaën, oå bi chaën ñôõ

9  oå ñuõa chaën, oå ñuõa chaën ñôõ

. Chöõ soá thöù 5, 6: bieåu thò ñaëc ñieåm keát caáu.

. Chöõ soá thöù 7: kyù hieäu loaït chieàu roäng oå.

Ví duï: 6300  oå bi ñôõ chaën, côõ trung, d = 10mm.

7317  oå coân, côõ trung, d = 85mm.

304  oå bi ñôõ moät daõy, côõ trung, d = 20mm (xem chöõ soá thöù tö laø 0).

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-1-

Chöông 7: OÅ laên

7.4.2. Chæ tieâu tính

Tính toaùn oå laên theo khaû naêng taûi (khoâng theo öùng suaát) nhö sau:

. Caùc oå laên laøm vieäc vôùi vaän toác thaáp (n<1voøng/phuùt): tính theo khaû naêng taûi tónh ñeå traùnh

bieán daïng dö beà maët laøm vieäc.

. Caùc oå laên laøm vieäc vôùi vaän toác cao (n>10voøng/phuùt): tính theo khaû naêng taûi ñoäng (ñoä

beàn laâu) ñeå traùnh troùc vì moûi. Tröôøng hôïp (1voøng/phuùt ≤ n ≤10voøng/phuùt), ta tính theo

khaû naêng taûi ñoäng vaø laáy giaù trò n=10voøng/phuùt.

7.5. TÍNH TOAÙN OÅ LAÊN THEO TUOÅI THOÏ

- ÖÙng suaát tieáp xuùc (  _H) sinh ra trong oå laên laø moät haøm cuûa löïc höôùng taâm vaø löïc doïc

truïc. Ñeå deã daøng cho vieäc khaûo saùt, ta xem öùng suaát tieáp xuùc chæ phuï thuoäc vaøo taûi troïng töông

ñöông Q:

  f (Q)

(7.1)

- Ñoái vôùi oå ñôõ vaø oå ñôõ chaën: Q laø taûi troïng höôùng taâm.

- Ñoái vôùi oå chaën

: Q laø taûi troïng doïc truïc.



 ^mN  const

_N

_r

Ñieåm chuyeån tieáp

N

t

N₀

Hình 7.4. Ñöôøng cong moûi

- Soá chu kyø laøm vieäc cho ñeán luùc hoûng phuï thuoäc vaøo tuoåi thoï cuûa oå:

N  f (L)

(7.2)

- Ta coù:

 ^mN  const

(7.3)

(7.4)



Q^mL  const  C_d^m

trong ñoù C_d Q^mL laø khaû naêng taûi ñoäng cuûa oå, N.

- Ñieàu kieän beàn:

C_d Q^mL  [C]

(7.5)

vôùi Q : taûi troïng töông ñöông, N,

L : tuoåi thoï cuûa oå, trieäu voøng,

m : baäc cuûa ñöôøng cong moûi, oå bi: m=3 ; oå ñuõa: m=10/3,

[C] : taûi troïng ñoäng cho pheùp, N. (tra baûng trong saùch Baøi taäp Chi tieát maùy - Ng.Höõu Loäc).

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-2-

Chöông 7: OÅ laên

. Tuoåi thoï cuûa oå:

60.n.L_h

10⁶

L 

(trieäu voøng)

(7.6)

vôùi L_hlaø tuoåi thoï cuûa oå tính baèng giôø: L_h K_ng.24.K_n.365.L_n

. Taûi troïng töông ñöông Q:

 OÅ ñôõ: chòu löïc höôùng taâm vaø moät phaàn löïc doïc truïc ( F  0,3F

)

a

r

Q  (X.V.F Y.F ).K_d.K_t

(7.7)

r

a

trong ñoù,

V

: heä soá phuï thuoäc voøng naøo quay, voøng trong quay: V 1

,

voøng ngoaøi quay: V 1,2

,

X,Y : heä soá taûi troïng höôùng taâm vaø doïc truïc, (tra baûng 11.3 vaø 11.4, trang

395, taøi lieäu [1]),

K_d: heä soá xeùt ñeán aûnh höôûng cuûa taûi troïng (tra baûng 11.2, trang 394, taøi

lieäu [1]),

K_t: heä soá xeùt ñeán aûnh höôûng cuûa nhieät ño,

t⁰C

K_t

150

1,11

175

1,15

200

1,25

250

1,4

≤ 100

1

 OÅ ñôõ chaën: chòu caû löïc höôùng taâm vaø löïc doïc truïc

Q  (X.V.F Y. F ).K .K

(7.8)



r

a

d

t

Trong oå ñôõ chaën, do ñaëc ñieåm keát caáu neân taùc duïng cuûa löïc höôùng taâm seõ sinh ra



löïc doïc truïc phuï

S . Do ñoù, ta phaûi xeùt ñeán caùc löïc doïc truïc phuï khi tính taûi troïng

doïc truïc ñeå xaùc ñònh taûi troïng töông ñöông Q.

F



a

Ví duï: Xeùt sô ñoà laép oå ñôõ chaën nhö hình



F_a



S_A



S_B





r_A



F

r_B

F



S

Löïc doïc truïc phuï

tính nhö sau:

coù phöông // ñöôøng taâm truïc, chieàu nhö hình veõ vaø ñoä lôùn ñöôïc

* OÅ bi ñôõ chaën: S  e.F

r

vôùi

e

tra baûng 11.3, trang 395, taøi lieäu [1].

* OÅ ñuõa coân : S  0,83.e.F  0,83.(1,5.tg).F

r

vôùi



tra baûng hoaëc choïn sô boä  12⁰

.

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-3-

Chöông 7: OÅ laên

Xeùt oå A:

F ^A F  S

(khoâng tính löïc doïc truïc phuï S_Aï taïi oå A)



a

B

Neáu

F ^A S thì choïn

F ^A S



a

A

a

A

Xeùt oå B:

F^B F  S

(khoâng tính löïc doïc truïc phuï S_Bï taïi oå B)



a

A

Neáu

F^B S thì choïn

F^B S



a

B

a

B

 OÅ chaën: chæ chòu löïc doïc truïc

Q  F_a.K_d.K_t

(7.9)

7.6. TÍNH TOAÙN OÅ LAÊN THEO KHAÛ NAÊNG TAÛI TÓNH

Ñieàu kieän choïn vaø kieåm tra oå:

Q₀ C₀

(7.10)

trong ñoù, C₀: khaû naêng taûi tónh, tra baûng trong saùch baøi taäp,

Q₀: taûi troïng qui öôùc, xaùc ñònh nhö sau:

+ Ñoái vôùi oå ñôõ vaø oå ñôõ chaën: choïn giaù trò lôùn nhaát trong hai giaù trò sau:

Q₀ X₀F Y₀F

(7.11)

(7.12)

r

a

Q₀ F

r

trong ñoù X₀, Y₀laø caùc heä soá taûi troïng höôùng taâm vaø doïc truïc, tra baûng 11.6,

trang 399, taøi lieäu [1].

+ Ñoái vôùi oå chaën: Q₀ F_a

(7.13)

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-4-

Bài giảng tóm tắt môn Chi tiết máy - Chương 7: Ổ lăn