Giáo trình Kết cấu khung, thân vỏ ô tô và các ảnh hưởng do và đập - Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI  
Chủ biên : Nguyễn văn Thảo  
Đồng tác giả:  
GIÁO TRÌNH  
KẾT CẤU KHUNG, THÂN VỎ Ô TÔ VÀ CÁC ẢNH HƯỞNG  
DO VA ĐẬP  
Hà nội 2017  
MỤC LỤC  
LỜI NÓI ĐẦU  
Trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa tổ chức PLAN, KOICA và tập  
đoàn Hyundai với trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội về việc đào tạo  
nghề cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn Hà Nội, Trường Cao đẳng nghề  
Công nghiệp Hà Nội nhận xây dựng chương trình đào tạo 2 nghề sửa chữa Thân  
vỏ và Sơn Ô tô mỗi nghề 6 tháng đào tạo nhằm mục đích để chương trình đào  
tạo với gần với thực tế, đáp ứng nhu cầu đông đảo của các đối tượng thanh niên  
khó khăn, chưa tốt nghiệp cấp 3 và sớm có thu nhập. Đáp ứng nhu cầu của người  
sử dụng lao động vừa đảm bảo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã  
hội. Được sự cho phép của Tổng cục Dạy nghề dưới sự tài trợ của tổ chức  
PLAN, KOICA và tập đoàn Hyundai,Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà  
nội đã triển khai thực hiện biên soạn giáo trình " Kết cấu khung, thân vỏ ô tô và  
các ảnh hưởng do va đập " - Nghề Công nghệ sửa chữa khung, thân vỏ ô tô dùng  
cho trình độ sơ cấp nghề 06 tháng. Cấu trúc của giáo trình gồm 2 bài sau:  
Bài 1: Kết cấu khung, thân vỏ ô tô  
Bài 2: Các ảnh hưởng do va đập  
Các bài trên, được viết theo cấu trúc: Phần Lý thuyết được viết ngắn gọn  
phù hợp với khả năng của người học, phần thực hành có hệ thống từ kỹ năng vận  
hành thiết bị cơ bản đến các kỹ năng sửa chữa các chi tiết Thân vỏ và Sơn Ô tô,  
đi kèm với các phiếu giao việc cụ thể hóa công việc và kết quả của người học,  
phần câu hỏi ôn tập được triển khai trong từng bài nhằm hướng dẫn học sinh ôn  
lại kiến thức cũ và dễ cập nhật kiến thức mới.  
Trong quá trình biên soạn, nhóm biên soạn đã tuân thủ quy định của Tổng  
cục dạy nghề và chương trình khung đã được thẩm định, đồng thời tham khảo  
nhiều nguồn tài liệu trong và ngoài nước như: Giáo trình của các trường Đại học  
Sư phạm kỹ thuật. Tài liệu đào tạo của các hãng TOYOTA, HUYNDAI, hướng  
dẫn trong các dự án nâng cao năng lực đào tạo nghề....  
Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự cho phép và động viên của Tổng  
Cục dạy nghề, sự ủng hộ nhiệt tình của lãnh đạo trường Cao đẳng nghề Công  
nghiệp Hà nội, Khoa Công nghệ ô tô, Khoa Cơ khí cùng các bạn đồng nghiệp đã  
có nhiều giúp đỡ để nhóm tác giả hoàn thành giáo trình đảm bảo tiến độ và thời  
gian như dự kiến.  
Đặc biệt, xin chân thành cảm ơn sự tài trợ và quan tâm của tổ chức PLAN,  
KOICA và tập đoàn Hyundai để nhóm hoàn thành giáo trình này.  
 
Mặc dù có rất nhiều cố gắng trong quá trình chuẩn bị và triển khai thực hiện  
biên soạn giáo trình, song chắc chắn không thể tránh khỏi những sai sót. Nhóm  
biên soạn rất mong nhận được sự đóng góp của các bạn đồng nghiệp và bạn đọc  
để giáo trình ngày càng hoàn chỉnh hơn.  
Nhóm biên soạn xin chân thành cảm ơn.  
Hà nội, ngày tháng năm 2017  
Tham gia biên soạn giáo trình  
MODULE 03: KẾT CẤU KHUNG, THÂN VỎ Ô TÔ VÀ CÁC ẢNH HƯỞNG  
DO VA ĐẬP  
1.Mục đích của Module:  
- Tìm hiểu kết cấu khung thân xe; các biến dạng khung thân xe và những  
ảnh hưởng do va đập.  
2.Yêu cầu: Học xong MĐ này, học viên đạt được:  
Kiến thức :  
- Hiểu rõ các nguy cơ mất an toàn và biết cách phòng tránh tai nạn, bệnh  
nghề nghiệp.  
- Phân tích được biến dạng, các yêu cầu về phục hồi kích thước, hình dạng  
thân vỏ xe.  
Kỹ năng :  
- Sử dụng thành thạo các phương tiện đo.  
- Xác định đúng các biến dạng kết cấu thân vỏ, khung sườn xe  
Thái độ: Tuân thủ qui trình làm việc.  
3.Điều kiện thực hiện:  
- Môi trường học tập, thực hành đảm bảo các điều kiện an toàn.  
- Máy chiếu; Máy tính để bàn; Quần áo bảo hộ, mặt nạ phòng độc, kính bảo  
vệ; Bình chữa cháy; Các biển, báo chỉ dẫn nguy cơ mất an toàn.  
- Kết cấu điển hình: thân- vỏ; khung- sườn xe con bị biến dạng do va đập  
- Tài liệu học tập liên quan.  
4. Phương pháp đánh giá:  
- Trắc nghiệm học viên thông qua hình ảnh các loại thân xe và quan sát kết  
cấu thực.  
- Nhận biết các hưởng của va đập thông qua xác định vị trí, đặc điểm biến  
dạng kết cấu xe.  
Chương trình chi tiết Module 03  
Thời lượng đào tạo (giờ)  
Mã  
Nội dung  
Trong đó  
Tổng  
 
số  
Lý  
Thực Kiể  
thuyết hành m tra  
MD 03 Khung, thân vỏ ô tô và các ảnh 20  
hưởng do va đập  
5
3
3
12  
7
3
Bài 1  
Kết cấu khung, thân vỏ ô tô  
A.LÝ THUYẾT  
10  
1.Tổng quan về khung- thân, vỏ xe  
2. Kết cấu thân xe  
- Phân loại xe  
- Đặc điểm kết cấu thân xe tổ hợp  
- Đặc điểm kết cấu nắp capo, nắp  
khoang hành lý  
3. Loại xe có Khung độc lập  
- Các loại khung xe  
- Đặc điểm kết cấu thân xe có loại  
khung độc lập  
- Liên kết giữa thân và khung xe  
- Đặc điểm kết cấu nâng cao tính an  
Toàn thụ động của thân, khung xe  
B. THỰC HÀNH  
Rèn luyện cơ bản:  
-Nhận dạng các loại thân xe khác  
nhau  
-Nhận dạng cách bố trí các cụm chi  
tiết trên thân xe  
7
-Phương pháp liên kết các chi tiết trên  
thân xe  
-Kết cấu thân và khung xe để nâng  
cao tính an toàn thụ động  
Bài 2  
Các ảnh hưởng của va đập  
A.LÝ THUYẾT  
10  
2
5
3
1. Lực va đập và hư hỏng  
2. Sự hấp thụ va đập  
3. Sự lan truyền tác động  
B. THỰC HÀNH  
2
2
Rèn luyện cơ bản:  
Nhận biết các biến dạng khung thân  
xe  
5
3
5
3
Kiểm tra  
BÀI 1: BIẾN DẠNG KHUNG VÀ THÂN XE  
A. LÝ THUYẾT  
1.Tổng quan về khung- thân, vỏ xe  
1.1. Giới thiệu chung về Ô tô:  
1.1.1. Dựa vào mục đích sử dụng thiết kế có các loại khung vỏ xe khác  
nhau, tương ứng với loại ôtô khác nhau như:  
- Xe chở hàng hóa -> xe tải  
- Xe chở người -> xe bus ( > 9 người) -> xe ôtô con ( < 9 người)  
Hình 1. Khung xe tải  
Hình 2. Xe ô tô buýt  
       
Hình 3. Xe ô tô 9 chỗ  
1.1.2. Cấu tạo ôtô gồm:  
- Hệ thống điện: điều khiển động cơ, các thiết bị phụ trợ khác trên xe  
- Động cơ: nguồn động lực chính của ôtô  
- Hệ thống gầm: gồm các hệ thống truyền lực, treo, lái, phanh...  
- Khung vỏ: không gian chở người, hàng hóa, lắp đặt các hệ thống khác của  
ôtô  
1.2. Chức năng của khung thân vỏ xe:  
1.2.1 Kết cấu chịu tải  
- Là cơ sở để bố trí, lắp đặt các cụm và các hệ thống trên xe...  
1.2.2. Không gian cho hàng hóa và hành khách  
1.2.3. Không gian cho người lái  
1.3. Những yêu cầu đối với khung vỏ:  
1.3.1.Yêu cầu đối với khung vỏ  
Yêu cầu đối với khung vỏ liên quan đến: Chức năng vận hành, môi trường  
giao thông (được đặc trưng bởi các đặc tính và các thông số hình học của đường,  
   
mật độ và hình dạng chướng ngại vật, vấn đề kích thước, không gian của hệ  
thống giao thông)  
1.3.2. Chế tạo  
Chế tạo phải đảm bảo được yêu cầu chức năng như: Chỗ ngồi cho người lái,  
không gian cho hàng hóa và hành khách, kết cấu chịu tải...  
1.3.3. Vận hành:  
Năng suất vận chuyển, độ tin cậy, khả năng khắc phục địa hình (tính năng  
thông qua) bảo đảm cho hàng vận chuyển, tuổi thọ  
1.3.4. Môi trường giao thông  
Được đặc trưng bởi, các đặc tính và các thông số hình học của mặt đường,  
mật độ và hình dạng của chướng ngại vật, điều kiện khí hậu xung quanh  
1.3.5. Phương pháp chế tạo  
Phải bảo đảm tính liên tục công nghệ, kết cấu phải có mức độ đồng hóa cao,  
tốn ít nguyên vật liệu, chi phí sản xuất thấp, các biện pháp, khả năng thay thế....  
1.4. Yêu cầu đối với khung vỏ liên quan đến an toàn giao thông  
1.4.1. An toàn tích cực (an toàn tự động)  
Là đặc tính an toàn bao gồm tất cả các tính chất của ôtô giúp cho người lái  
điều khiển ôtô vượt qua các chướng ngại vật.  
- Bao gồm các yếu tố: An toàn chuyển động, trạng thái, khả năng quan sát  
và khả năng điều khiển.  
1.4.2. An toàn thụ động  
Bao gồm các đặc tính và chất lượng kết cấu khung vỏ, để khi xảy ra tai nạn  
đảm bảo tổn thất là ít nhất nhằm bảo vệ được các phương tiện tham gia giao  
thông, bảo vệ được người ngồi bên trong xe, bảo vệ được hàng hóa trên xe...  
1.4.3. An toàn tích cực và các biện pháp nâng cao ATTC liên quan đến kết  
cấu khung vỏ xe.  
 
1.4.4. An toàn chuyển động  
Đặc tính làm giảm khuyết tật chuyển động phụ thuộc các yếu tố sau:  
Công suất, khả năng gia tốc, thuộc tính phanh, vấn đề về tính ổn định và  
hiệu quả của hệ thống phanh, sự ổn định hướng và tính điều khiển của các vấn đề  
liên quan tới hệ thống lái  
Về dao động: có hệ thống treo,  
Về sự ổn định của khí động học: có hình dạng khí động học  
1.4.5. An toàn trạng thái  
Những biện pháp để đảm bảo tính tiện nghi của phương tiện khi chuyển  
động -> giảm mệt mỏi cho người lái -> giảm tai nạn giao thông.  
1.4.6. Khí hậu  
Đảm bảo thông gió, điều hòa không khí (sởi ấm, làm mát), tiếng ồn và sự  
rung động, kết cấu của hệ thống treo, kết cấu của vỏ xe, tính chất tín hiệu, âm  
thanh, chỗ ngồi, kích thước hình học: rộng (thoải mái), hẹp (gò bó), quan hệ giữa  
người điều khiển và vị trí các thiết bị, sự thích hợp của ghế ngồi, không gian làm  
việc cho người lái(kích thước buồng lái), sự truyền của dao động-> kích thích sự  
thoải mái về tâm lý.  
1.4.7. An toàn quan sát  
Nhìn thấy và được nhìn thấy: gồm các yếu tố liên quan như tầm nhìn từ xa:  
- Phía trước: đầu xe, trụ đỡ kính, góc đặt kính...  
- Phía sau: gương chiếu hậu, kính phía sau =>Nhằm đáp ứng tốt khoảng  
quan sát thực của người lái  
- Tính chất của hệ thống chiếu sáng: ánh sáng của đèn chiếu xa, gần (pha,  
cốt), chiếu sáng nội thất, đảm bảo tầm quan sát và khả năng nhìn thấy.  
2. Kết cấu thân xe  
2.1. Thân xe dạng khung  
Loại kết cấu này bao gồm thân xe và khung xe (trên đó có lắp động cơ, hộp  
số và hệ thống treo) tách rời.  
2.2. Thân xe dạng vỏ  
Loại kết cấu này bao gồm thân xe và khung xe được gắn liền thành một  
khối. Toàn bộ thân xe chắc khỏe dưới dạng một khối thống nhất.  
GOA (Được đánh giá hoàn hảo trên toàn cầu)  
     
GOA được hiểu là các tiêu chuẩn an toàn về va đập chặt chẽ nhất do Toyota  
thiết lập để phân loại các dạng khác nhau của cấu trúc tai nạn. Nó bao gồm thân  
xe hấp thụ năng lượng va đập hàng đầu thế giới và khoang hành khách có độ  
cứng vững cao.  
Phần thân xe trước và sau có thể chùn lại và các khu vực khoang hành  
khách cứng vững cao sẽ hấp thụ một cách có hiệu quả và phân tán năng lượng  
của va chạm. Do đó, loại thân xe an toàn khi va đập này sẽ giảm đến mức thấp  
nhất sự biến dạng của khoang hành khách.  
2.3 Dầm bảo vệ va đập sườn xe  
 
Dầm bảo vệ va đập sườn xe là một loại vật liệu tăng cường được lắp trong  
cửa xe để đảm bảo độ cứng vững của cửa xe trong trường hợp tai nạn từ bên  
sườn.  
2.4 Các bộ phận lắp bên ngoài  
1: Bađờ sốc trước 2: Lưới che két nước 3: Nắp capô 4: Kính chắn gió 5: Trụ  
xe phía trước 6: Cửa trời (cửa trần) 7: Nóc xe 8: Khung cửa 9: Trụ giữa 10: Kính  
cửa sổ trước 11: Tay nắm ngoài 12: Gương chiếu hậu bên ngoài 13: Cửa 14: Tai  
xe trước 15: Nẹp ngoài (nẹp bảo vệ) 16: Chắn bùn 17: Kính hậu 18: Tấm hướng  
gió sau 19: Nắp khoang hành lý 20: Nắp cửa nạp nhiên liệu 21: Tai xe sau 22 :  
Trụ sau  
2.5 Các bộ phận lắp bên trong  
   
1: Cửa gió 2: Hộp che dầm giữa 3: Bảng táplô 4: Gương chiếu hậu bên  
trong 5: Tấm chắn nắng 6: Tấm ốp cửa 7: Tay nắm phụ 8: Tựa tay ghế sau giữa  
9: Đai an toàn 10: Tựa đầu 11: Lưng ghế 12: Cần điều chỉnh độ ngả ghế 13: Ghế  
(nệm ghế) 14:Cần trượt ghế 15: Tấm ốp bậu cửa 16: Hộp đựng găng tay (đựng  
đồ)17: Tay nắm cửa bên trong 18: Tựa tay trên cửa 19: Nút khóa cửa 20: Gioăng  
cửa 21: Ngăn để đồ trên cửa 22: Tay quay kính cửa  
Các bộ phận cơ bản của một chiếc ô tô  
Ngoại thất  
Nắp ca-pô: Là phần khung kim loại ở phía đầu xe có công dụng bảo vệ cho  
khoang động cơ, có thể đóng mở để bảo trì và sửa chữa các bộ phận bên trong.  
Lưới tản nhiệt: Hầu hết ô tô đều trang bị lưới tản nhiệt ở mặt trước để bảo  
vệ bộ tản nhiệt và động cơ, đồng thời cho phép không khí luồn vào bên trong.  
Ngoài ra, lưới tản nhiệt có thể được đặt ở một số vị trí như phía trước bánh xe  
(để làm mát hệ thống phanh) hoặc trên phía sau xe, đối với các xe có động cơ đặt  
sau.  
Các bộ phận ở ngoại thất chiếc ô tô  
Đèn pha: Là thiết bị chiếu sáng thường đặt ở hai góc trái phải nối liền giữa  
nắp capô và mặt trước của xe. Đèn pha tạo ra luồng sáng mạnh và tập trung,  
chiếu ngang mặt đường và có khả năng chiếu sáng khoảng 100 m. Đèn pha có  
thể được dùng kết hợp với đèn cốt (đèn chiếu gần) trong cùng một chóa đèn,  
hoặc lắp bổ sung cho độ chiếu sáng tối ưu.  
Cản: Là cấu trúc gắn liền hoặc được tích hợp vào phía trước và phía sau  
của ô tô để hấp thụ lực tác động khi xảy ra va chạm, góp phần giảm thiểu chấn  
thương cho người ngồi trong xe và hư hại ở các bộ phận khác.  
Kính chắn gió: Là một dạng cửa sổ kính nằm ở phía trước của ô tô, không  
chỉ có công dụng chắn gió, bụi, mưa… vào trong xe, mà còn tham gia vào việc  
gia tăng độ cứng vững cho kết cấu xe và bảo vệ an toàn cho hành khách trong  
một số tình huống va chạm.  
Gương chiếu hậu: Là gương được gắn bên góc của hai cửa trước nhằm  
mục đích hỗ trợ người lái nhìn thấy khu vực phía sau và hai bên của chiếc xe.  
Nội thất  
Vô lăng: Là một phần trong hệ thống lái được điều khiển bởi tài xế. Phần  
còn lại của hệ thống sẽ phản ứng với những tác động từ người lái lên vô lăng  
thông qua sự phối hợp giữa hai cặp cơ cấu lái bánh răng - thanh răng và trục vít -  
bánh vít, đồng thời có thể được hỗ trợ từ bơm thủy lực.  
Các bộ phận bên trong nội thất của chiếc ô tô  
Bảng đồng hồ: Là một hệ thống thông tin bao gồm các đồng hồ, màn hình  
và đèn báo giúp người lái biết được thông tin về tình trạng hoạt động của một số  
hệ thống chính trong xe. Thông tin hiển thị dưới 2 dạng: kim hoặc số.  
Đồng hồ đo tốc độ (Speedometer): Dùng để đo lường và hiển thị tốc độ tức  
thời của chiếc xe, là trang bị tiêu chuẩn trên các phương tiện gắn động cơ từ năm  
1910, thường kết hợp với đồng hồ đo quãng đường (Odometer) để báo quãng  
đường xe đã đi được từ lúc bắt đầu hoạt động và đồng hồ hành trình (Tripmeter)  
để đo các khoảng cách ngắn.  
Đồng hồ đo vòng tua: Là công cụ đo tốc độ quay của trục khuỷu động cơ,  
hiển thị số vòng/phút (RPM - Revolution per minute). Đối với xe số sàn, thông  
số này có ý nghĩa quan trọng, cho biết động cơ có đang hoạt động trong dải mô  
men xoắn tối ưu và tốc độ không tải có đạt chuẩn hay không. Còn với xe số tự  
động, người lái theo dõi đồng hồ để duy trì tình trạng hoạt động của động cơ ở  
dải vòng tua hợp lý và tiết kiệm nhiên liệu.  
Bàn đạp ga: Là bộ phận trong ô tô mà khi tác động lực sẽ làm cho xe chạy  
nhanh hơn. Bàn đạp ga được điều khiển bởi chân phải và có công dụng kiểm soát  
lượng nhiên liệu bơm vào động cơ. Người lái đạp ga càng mạnh, nhiên liệu bơm  
vào động cơ càng lớn làm cho xe chạy nhanh hơn. Khi nhả chân ga, xe sẽ chạy  
chậm lại. Bàn đạp ga phản ứng rất nhanh nhạy dù lực tác động không lớn.  
Bàn đạp phanh: Bộ phận này cũng được điều khiển bởi chân phải và sử  
dụng trong trường hợp muốn giảm tốc độ hoặc dừng hẳn xe lại. Khi người lái tác  
động lên bàn đạp phanh, dầu phanh trong hệ thống sẽ di chuyển theo các đường  
ống dẫn đến các xi lanh bánh xe, dưới tác dụng của lực sinh ra do áp suất dầu  
phanh tác động lên piston, cơ cấu phanh sẽ thực hiện nhiệm vụ giảm tốc hoặc  
dừng xe. Thời gian và quãng đường để xe phanh phụ thuộc vào lực tác động lên  
bàn đạp. Tuy nhiên, tốt nhất người lái nên tăng áp lực dần dần cho đến khi xe đạt  
được tới điểm dừng một cách nhẹ nhàng, tránh phanh gấp.  
Bàn đạp ly hợp (chỉ có trên xe số sàn): Bàn đạp này được điều khiển bằng  
chân trái của người lái và sử dụng khi muốn điều khiển xe ra khỏi một vị trí cố  
định, chuyển số và dừng xe mà không làm cho động cơ bị tắt đột ngột. Để xe  
chuyển động không bị rung giật, khi nhả bàn đạp ly hợp cần thực hiện theo trình  
tự: Khoảng 2/3 hành trình đầu nhả nhanh cho đĩa ma sát của ly hợp tiếp giáp với  
bánh đà, khoảng 1/3 hành trình sau nhả từ từ để tăng dần mô men xoắn truyền từ  
động cơ đến hệ thống truyền lực. Khi nhả hết bàn đạp ly hợp, người lái nên đặt  
chân xuống sàn xe để tránh hiện tượng trượt ly hợp.  
Cần số: vận hành cùng với bộ ly hợp. Việc điều khiển cần số sẽ tác động  
lên sự ăn khớp giữa các bánh răng trong hộp số, làm thay đổi sức kéo và tốc độ  
chuyển động của ô tô.  
Thiết kế, trang bị hay thông số kỹ thuật động cơ là những yếu tố cố định  
theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất, dù chủ xe có hiểu rõ cũng không ứng dụng  
được nhiều vào quá trình sử dụng. Trong khi đó, một khi nắm vững nguyên lý  
hoạt động của các bộ phận được đề cập như trên, người lái có thể linh hoạt điều  
khiển chiếc xe tùy theo từng điều kiện khác nhau, từ đó tối ưu hóa khả năng vận  
hành cho chiếc xe. Chính vì thế, đừng nên xem thường bất cứ chi tiết cơ bản nào,  
bởi một cơ cấu đơn giản cũng có thể sở hữu công dụng to lớn.  
B. THỰC HÀNH  
Rèn luyện cơ bản:  
-Nhận dạng các loại thân xe khác nhau  
-Nhận dạng cách bố trí các cụm chi tiết trên thân xe  
-Phương pháp liên kết các chi tiết trên thân xe  
-Kết cấu thân và khung xe để nâng cao tính an toàn thụ động  
 
Tải về để xem bản đầy đủ
pdf 36 trang Hứa Trọng Đạt 09/01/2024 4720 Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Kết cấu khung, thân vỏ ô tô và các ảnh hưởng do và đập - Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfgiao_trinh_ket_cau_khung_than_vo_o_to_va_cac_anh_huong_do_va.pdf