Giáo trình Kinh tế công cộng - Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o

Tr−êngꢀ®¹iꢀhäcꢀn«ngꢀnghiÖpꢀiꢀhꢁꢀnéiꢀ

Chñ biªn: TS. NguyÔn V¨n Song

Gi¸o tr×nh

KINH TÕ c«ng céng

hµ néi - 2005

ꢀ

Danh môc nh÷ng ch÷ viÕt t¾t

ꢀ

TØꢀlÖꢀthayꢀthÕꢀbiªnꢀküꢀthuËtꢀgi÷aꢀvènꢀvꢁꢀlaoꢀ®éngꢀ

MRTS_KL

MP

S¶nꢀphÈmꢀbiÓnꢀ

TØꢀlÖꢀthayꢀthÕꢀbiªnꢀgi÷aꢀhꢁngꢀho¸ꢀXꢀvꢁꢀhꢁngꢀho¸ꢀYꢀ

TØꢀlÖꢀchuyÓnꢀ®æiꢀbiªnꢀ

Tho¶ꢀdôngꢀ(h÷uꢀdông)ꢀbiªnꢀ

LîiꢀÝchꢀbiªnꢀ

MRS_XY

MRT

MU

MB

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀ

MC

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀxꢂꢀhéiꢀ

MÊtꢀtr¾ngꢀcñaꢀxꢂꢀhéiꢀ

ChiꢀphÝꢀngo¹iꢀøngꢀ

MSC

DWL

MEC

MPC

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀcñaꢀhꢂngꢀ

Hꢁngꢀho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀ

Hꢁngꢀho¸ꢀt−ꢀnh©nꢀ

HHCC

HHTN

WTP

B»ngꢀlßngꢀtr¶ꢀ

DoanhꢀnghiÖpꢀc«ngꢀcéngꢀ

DoanhꢀnghiÖpꢀt−ꢀnh©nꢀ

B¶oꢀhiÓmꢀyꢀtÕꢀ

DNCC

DNTN

BHYT

bhxh

bhtn

B¶oꢀhiÓmꢀxꢂꢀhéiꢀ

B¶oꢀhiÓmꢀt−ꢀnh©nꢀ

ꢀ

Lêi nãi ®Çu

NÒnꢀkinhꢀtÕꢀthÞꢀtr−êngꢀt¹oꢀraꢀsùꢀc¹nhꢀtranhꢀquyÕtꢀliÖtꢀgi÷aꢀnh÷ngꢀng−êiꢀs¶nꢀxuÊt,ꢀ

tiªuꢀdïngꢀhꢁngꢀho¸ꢀdÞchꢀvô.ꢀSùꢀc¹nhꢀtranhꢀtùꢀnãꢀ®emꢀl¹iꢀlîiꢀÝchꢀchoꢀxꢂꢀhéiꢀd−íiꢀgãcꢀ®éꢀ

hiÖuꢀqu¶ꢀPareto.ꢀNh−ngꢀtrongꢀmétꢀnÒnꢀkinhꢀtÕ,ꢀkh«ngꢀph¶iꢀtÊtꢀc¶ꢀc¸cꢀlo¹iꢀhꢁngꢀho¸,ꢀdÞchꢀ

vôꢀ®ÒuꢀcãꢀthÓꢀcãꢀ®−îcꢀmétꢀthÞꢀtr−êngꢀc¹nhꢀtranhꢀhoꢁnꢀh¶o.ꢀHꢁngꢀho¸,ꢀdÞchꢀvôꢀc«ngꢀcéngꢀ

lꢁꢀmétꢀtrongꢀnh÷ngꢀlo¹iꢀhꢁngꢀho¸ꢀ®ã.ꢀHꢁngꢀho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀcãꢀhaiꢀ®Æcꢀ®iÓmꢀquanꢀträngꢀ

®ãꢀlꢁ:ꢀkh«ngꢀcãꢀsùꢀc¹nhꢀtranhꢀtrongꢀsöꢀdông,ꢀkh«ngꢀcãꢀtÝnhꢀchÊtꢀlo¹iꢀtrõꢀtrongꢀqu¸ꢀtr×nhꢀ

söꢀdông.ꢀChiꢀphÝꢀbiªnꢀkhiꢀcãꢀthªmꢀmétꢀng−êiꢀsöꢀdôngꢀhꢁngꢀho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀthuÇnꢀtuýꢀ

kh«ngꢀt¨ng,ꢀnh−ngꢀlîiꢀÝchꢀbiªnꢀcãꢀthÓꢀt¨ng.ꢀChÝnhꢀv×ꢀvËyꢀmꢁꢀviÖcꢀcungꢀcÊp,ꢀtiªuꢀthôꢀhꢁngꢀ

ho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀcãꢀnh÷ngꢀ®Æcꢀthïꢀriªngꢀkh¸cꢀvíiꢀhꢁngꢀho¸ꢀvꢁꢀdÞchꢀvôꢀt−ꢀnh©n.ꢀNÕuꢀc¬ꢀchÕꢀ

thÞꢀtr−êngꢀ®iÒuꢀtiÕtꢀnÒnꢀkinhꢀtÕꢀchñꢀyÕuꢀth«ngꢀquaꢀ"bꢀnꢁtayꢁv«ꢁh×nh"ꢀth×ꢀc¬ꢀchÕꢀphiꢀthÞꢀ

tr−êngꢀl¹iꢀlꢁꢀsùꢀcanꢀthiÖp,ꢀ®iÒuꢀtiÕtꢀcñaꢀchÝnhꢀphñꢀëꢀnh÷ngꢀlÜnhꢀvùcꢀmꢁꢀthÞꢀtr−êngꢀkh«ngꢀ

thÓꢀ®iÒuꢀtiÕtꢀhoÆcꢀ®iÒuꢀtiÕtꢀkh«ngꢀhiÖuꢀqu¶.ꢀVíiꢀnh÷ngꢀlýꢀdoꢀtrªn,ꢀviÖcꢀtrangꢀbÞꢀchoꢀsinhꢀ

viªnꢀkinhꢀtÕꢀvꢁꢀb¹nꢀ®äcꢀnh÷ngꢀkiÕnꢀthøcꢀc¬ꢀb¶nꢀvÒꢀc¸cꢀquyꢀluËt,ꢀhꢁnhꢀviꢀøngꢀxöꢀcñaꢀ

ng−êiꢀtiªuꢀdïng,ꢀng−êiꢀcungꢀcÊpꢀvꢁꢀhiÖuꢀqu¶ꢀcñaꢀqu¸ꢀtr×nhꢀ®ãꢀ®èiꢀvíiꢀhꢁngꢀhãaꢀc«ngꢀ

céngꢀtrongꢀnÒnꢀkinhꢀtÕꢀthÞꢀtr−êngꢀcãꢀsùꢀ®iÒuꢀtiÕtꢀcñaꢀnhꢁꢀn−ícꢀlꢁꢀyªuꢀcÇuꢀhÕtꢀsøcꢀcÇnꢀ

thiÕt.ꢀ

§Óꢀ®¸pꢀøngꢀyªuꢀcÇuꢀcÊpꢀb¸chꢀ®ã,ꢀbéꢀm«nꢀKinhꢀtÕ,ꢀkhoaꢀKinhꢀtÕꢀvꢁꢀPh¸tꢀtriÓnꢀn«ngꢀ

th«nꢀtiÕnꢀhꢁnhꢀbiªnꢀso¹nꢀgi¸oꢀtr×nhꢀ"KinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéng".ꢀ

Gi¸oꢀtr×nhꢀKinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéngꢀ®−îcꢀchiaꢀlꢁmꢀs¸uꢀch−¬ng:ꢀ

Ch−¬ngꢀI:ꢀNÒnꢀkinhꢀtÕꢀhçnꢀhîpꢀvꢁꢀkhuꢀvùcꢀkinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéngꢀ

Ch−¬ngꢀII:ꢀC¬ꢀsëꢀho¹tꢀ®éngꢀkinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéngꢀ®èiꢀvíiꢀchÝnhꢀphñꢀ

Ch−¬ngꢀIII:ꢀLýꢀthuyÕtꢀvÒꢀkinhꢀtÕꢀhäcꢀphócꢀlîiꢀ

Ch−¬ngꢀIV:ꢀLýꢀthuyÕtꢀvÒꢀchiꢀtiªuꢀc«ngꢀcéngꢀ

Ch−¬ngꢀV:ꢀC¸cꢀch−¬ngꢀtr×nhꢀchiꢀtiªuꢀcñaꢀchÝnhꢀphñꢀ

Ch−¬ngꢀVI:ꢀLýꢀthuyÕtꢀvÒꢀthuÕꢀ

MÆcꢀdïꢀ®ꢂꢀcãꢀnhiÒuꢀcèꢀg¾ng,ꢀnh−ngꢀch¾cꢀch¾nꢀgi¸oꢀtr×nhꢀnꢁyꢀkh«ngꢀtr¸nhꢀ®−îcꢀ

métꢀsèꢀthiÕuꢀsãtꢀvꢁꢀh¹nꢀchÕ.ꢀT¸cꢀgi¶ꢀmongꢀnhËnꢀ®−îcꢀnh÷ngꢀ®ãngꢀgãpꢀch©nꢀthꢁnh,ꢀquýꢀ

b¸uꢀcñaꢀc¸cꢀ®ångꢀnghiÖp,ꢀanhꢀchÞꢀemꢀsinhꢀviªnꢀvꢁꢀ®«ngꢀ®¶oꢀb¹nꢀ®äc.ꢀ

ꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀ

ꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀHꢀꢁNéi,ꢁngꢀyꢁ1ꢁth¸ngꢁ10ꢁn¨mꢁ2004ꢁ

ꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀꢀChñꢀbiªn:ꢀTS.ꢀNguyÔnꢀV¨nꢀSongꢀ

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng ……………………………

5

Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t

ꢀ

TØꢀlÖꢀthayꢀthÕꢀbiªnꢀküꢀthuËtꢀgi÷aꢀvènꢀvꢁꢀlaoꢀ®éngꢀ

S¶nꢀphÈmꢀbiªnꢀ

MRTS_KL

MP

TØꢀlÖꢀthayꢀthÕꢀbiªnꢀgi÷aꢀhꢁngꢀho¸ꢀXꢀvꢁꢀhꢁngꢀho¸ꢀYꢀ

TØꢀlÖꢀchuyÓnꢀ®æiꢀbiªnꢀ

Tho¶ꢀdôngꢀ(h÷uꢀdông)ꢀbiªnꢀ

LîiꢀÝchꢀbiªnꢀ

MRS_XY

MRT

MU

MB

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀ

MC

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀxꢂꢀhéiꢀ

MSC

MÊtꢀtr¾ngꢀcñaꢀxꢂꢀhéiꢀ

ChiꢀphÝꢀngo¹iꢀøngꢀ

DWL

MEC

MPC

ChiꢀphÝꢀbiªnꢀcñaꢀhꢂngꢀ

Hꢁngꢀho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀ

Hꢁngꢀho¸ꢀt−ꢀnh©nꢀ

HHCC

HHTN

WTP

B»ngꢀlßngꢀtr¶ꢀ

DoanhꢀnghiÖpꢀc«ngꢀcéngꢀ

DoanhꢀnghiÖpꢀt−ꢀnh©nꢀ

B¶oꢀhiÓmꢀyꢀtÕꢀ

DNCC

DNTN

BHYT

bhxh

bhtn

B¶oꢀhiÓmꢀxꢂꢀhéiꢀ

B¶oꢀhiÓmꢀt−ꢀnh©nꢀ

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng ……………………………

6

Môc lôc

Ch−¬ngꢀ

ꢀ

Môcꢀ

Trangꢀ

Lêiꢀnãiꢀ®Çuꢀ

ꢀ

1ꢀ

2ꢀ

3ꢀ

5ꢀ

Iꢀ

ꢀ

NÒnꢀkinhꢀtÕꢀhçnꢀhîpꢀvꢁꢀkhuꢀvùcꢀkinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéngꢀ

1.ꢀ1ꢀ§èiꢀt−îngꢀnghiªnꢀcøuꢀcñaꢀkinhꢀtÕꢀhäcꢀc«ngꢀcéngꢀ

1.ꢀ2ꢀChÝnhꢀphñꢀvꢁꢀvaiꢀtrßꢀcñaꢀChÝnhꢀphñꢀ

ꢀ

1.ꢀ3ꢀMéꢀsèꢀm«ꢀh×nhꢀkinhꢀtÕꢀvꢁꢀnÒnꢀkinhꢀtÕꢀhçnꢀhîpꢀ

ꢀ

1.4ꢀNh÷ngꢀkhuyÕtꢀtËtꢀcñaꢀnÒnꢀkinhꢀtÕꢀthÞꢀtr−êngꢀvꢁꢀhꢁnhꢀviꢀ

cñaꢀChÝnhꢀphñꢀ

ꢀ

1.5ꢀNh÷ngꢀkhuyÕtꢀtËtꢀtrongꢀ®iÒuꢀhꢁnhꢀkinhꢀtÕꢀcñaꢀChÝnhꢀphñꢀ

6ꢀ

7ꢀ

ꢀ

1.6ꢀNh÷ngꢀvÊnꢀ®ÒꢀkinhꢀtÕꢀc¬ꢀb¶nꢀcñaꢀkhuꢀvùcꢀkinhꢀtÕꢀc«ngꢀ

céngꢀ

C¬ꢀsëꢀho¹tꢀ®éngꢀkinhꢀtÕꢀc«ngꢀcéngꢀ®èiꢀvíiꢀChÝnhꢀphñꢀ

11ꢀ

17ꢀ

IIꢀ

2.1ꢀHiÖuꢀqu¶ꢀcñaꢀnÒnꢀkinhꢀtÕꢀthÞꢀtr−êngꢀc¹nhꢀtranhꢀ

ꢀ

2.2ꢀ Nh÷ngꢀ thÊtꢀ b¹iꢀ cñaꢀ nÒnꢀ kinhꢀ tÕꢀ thÞꢀ tr−êng,ꢀ c¬ꢀ sëꢀ ®iÒuꢀ

hꢁnhꢀcñaꢀChÝnhꢀphñꢀ

2.3ꢀPh©nꢀphèiꢀl¹iꢀvꢁꢀhꢁngꢀho¸ꢀkhuyÕnꢀdôngꢀc¬ꢀs¬ꢀ®iÒuꢀhꢁnhꢀ

cñaꢀChÝnhꢀphñꢀ

22ꢀ

23ꢀ

ꢀ

2.4ꢀHaiꢀc¸chꢀ®¸nhꢀgi¸ꢀvÒꢀvaiꢀtrßꢀcñaꢀchÝnhꢀphñꢀ

26ꢀ

IIIꢀ

ꢀ

LýꢀthuyÕtꢀvÒꢀkinhꢀtÕꢀhäcꢀphócꢀlîiꢀ

3.1ꢀKh¸iꢀniÖmꢀvꢁꢀchøcꢀn¨ngꢀ

3.2ꢀLùaꢀchänꢀcñaꢀxꢂꢀhéiꢀ

32ꢀ

ꢀ

37ꢀ

IVꢀ

ꢀ

LýꢀthuyÕtꢀvÒꢀchiꢀtiªuꢀc«ngꢀcéngꢀ

4.1ꢀHꢁngꢀho¸ꢀc«ngꢀcéngꢀvꢁꢀhꢁngꢀho¸ꢀt−ꢀnh©nꢀdoꢀc«ngꢀcéngꢀ

cungꢀcÊpꢀ

4.ꢀ2ꢀLùaꢀchänꢀc«ngꢀcéngꢀ

47ꢀ

49ꢀ

51ꢀ

ꢀ

4.3ꢀM«ꢀh×nhꢀx¸cꢀ®ÞnhꢀmøcꢀHHCCꢀtèiꢀ−uꢀ

4.4ꢀS¶nꢀxuÊtꢀc«ngꢀcéngꢀvꢁꢀbéꢀm¸yꢀhꢁnhꢀchÝnhꢀ

60ꢀ

66ꢀ

67ꢀ

Vꢀ

C¸cꢀch−¬ngꢀtr×nhꢀchiꢀtiªuꢀcñaꢀchÝnhꢀphñꢀ

5.1ꢀPh©nꢀtÝchꢀchÝnhꢀs¸chꢀchiꢀtiªuꢀ

5.2ꢀCh¨mꢀsãcꢀsøcꢀkhoÎꢀ

ꢀ

5.3ꢀC¬ꢀsëꢀcñaꢀchÝnhꢀphñꢀtrongꢀviÖcꢀcungꢀcÊpꢀtꢁiꢀchÝnh,ꢀ®iÒuꢀ

tiÕtꢀch¨mꢀsãcꢀsøcꢀkhoÎꢀ

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng ……………………………

7

5.4ꢀB¶oꢀhiÓmꢀsøcꢀkhoÎꢀ

5.5ꢀQuècꢀphßngꢀ

69ꢀ

70ꢀ

74ꢀ

75ꢀ

77ꢀ

ꢀ

5.6ꢀB¶oꢀhiÓmꢀxꢂꢀhéiꢀ

5.7ꢀCh−¬ngꢀtr×nhꢀphócꢀlîiꢀvꢁꢀph©nꢀphèiꢀl¹iꢀthuꢀnhËpꢀ

5.8ꢀGi¸oꢀdôcꢀ

83ꢀ

88ꢀ

96ꢀ

VIꢀ

LýꢀthuyÕtꢀvÒꢀthuÕꢀ

6.1ꢀPhÇnꢀgiíiꢀthiÖuꢀ

ꢀ

6.2ꢀꢀPh¹mꢀviꢀ¶nhꢀh−ëngꢀcñaꢀthuÕꢀ

6.3ꢀNh÷ngꢀnh©nꢀtèꢀt¸cꢀ®éngꢀ®Õnꢀph©nꢀtÝchꢀph¹mꢀviꢀ¶nhꢀh−ëngꢀ

cñaꢀthuÕꢀ

6.4ꢀThuÕꢀvꢁꢀhiÖuꢀqu¶ꢀkinhꢀtÕꢀtrongꢀtiªuꢀdïngꢀ

6.5ꢀThuÕꢀvꢁꢀhiÖuꢀqu¶ꢀkinhꢀtÕꢀtrongꢀcungꢀlaoꢀ®éngꢀ

6.6ꢀChÕꢀ®éꢀthuÕꢀtèiꢀ−uꢀ

98ꢀ

ꢀ

107ꢀ

112ꢀ

123ꢀ

TꢁiꢀliÖuꢀthamꢀkh¶oꢀ

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng ……………………………

8

ꢀ

Chương I

NꢀN KINH Tꢁ HꢂN HꢃP VÀ KHU VꢄC KINH Tꢁ CÔNG CꢅNG

1. ðꢀI TƯꢁNG NGHIÊN CꢂU CꢃA KINH Tꢄ HꢅC CÔNG CꢆNG

1.1. Nghiên cꢀu nhꢁng hoꢂt ñꢃng cꢄa khu vꢅc công cꢃng và tꢆ chꢀc nhꢁng

hoꢂt ñꢃng kinh tꢇ công cꢃng

Kinh tꢇ hꢈc nghiên cꢉu trꢊ lꢋi câu hꢌi: vì sao các cá nhân, hoꢍc mꢎt nhóm ngưꢋi

(sꢊn xuꢏt hoꢍc tiêu dùng) ra các quyꢇt ñꢐnh và làm như thꢇ nào trong các quyꢇt ñꢐnh sꢑ

dꢒng và phân phꢓi nguꢔn lꢕc con ngưꢋi và nguꢔn lꢕc tꢕ nhiên mꢎt cách hiꢖu quꢊ nhꢏt.

Kinh tꢇ hꢈc chia ra hai phꢗn: Kinh tꢅ vi mô nghiên cꢉu hành vi ꢉng xꢑ cꢘa các cá

nhân hoꢍc mꢎt nhóm cá nhân (ngưꢋi sꢊn xuꢏt và ngưꢋi tiêu dùng) nhꢙm ñꢚt ñưꢛc các

mꢒc tiêu cꢘa hꢈ; nghiên cꢉu các bꢎ phꢜn hoꢚt ñꢎng trong kinh tꢇ thꢐ trưꢋng và sꢕ vꢜn

dꢒng các quy luꢜt khách quan vào các hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ vi mô. Kinh tꢅ vĩ mô nghiên

cꢉu hoꢚt ñꢎng, các ꢉng xꢑ cꢘa toàn bꢎ nꢝn kinh tꢇ và các công cꢒ ñiꢝu hành nꢝn kinh

tꢇ. Nó nhꢏn mꢚnh tꢞi sꢕ tương tác trong nꢝn kinh tꢇ tꢟng thꢠ.

Nói mꢎt cách ñꢗy ñꢘ, kinh tꢇ hꢈc là môn khoa hꢈc cꢘa sꢕ lꢕa chꢈn. Nó nghiên

cꢉu, giꢊi quyꢇt nhꢡng vꢏn ñꢝ mà con ngưꢋi và xã hꢎi lꢕa chꢈn như thꢇ nào ñꢠ sꢑ dꢒng

nguꢔn tài nguyên khan hiꢇm mꢎt cách có hiꢖu quꢊ và phân phꢓi các sꢊn phꢢm hàng hoá,

dꢐch vꢒ cho các thành viên trong xã hꢎi tiêu dùng cꢊ thꢋi hiꢖn tꢚi và thꢋi tương lai.

Kinh tꢅ công cꢄng nghiên cꢉu các hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ cꢘa khu vꢕc công cꢎng (chꢘ

yꢇu là các chương trình chi tiêu cꢘa Chính phꢘ) và tꢟ chꢉc các hoꢚt ñꢎng, chi tiêu cꢘa

Chính phꢘ sao cho có hiꢖu quꢊ nhꢏt dưꢞi góc ñꢎ toàn xã hꢎi, không riêng cho mꢎt cá

nhân và ñơn vꢐ nào.

1.2. Tìm hiꢈu và dꢅ ñoán nhꢁng hꢉu quꢊ mà các hoꢂt ñꢃng cꢄa Chính phꢄ có

thꢈ gây ra

Hoꢚt ñꢎng cꢘa Chính phꢘ rꢏt ña dꢚng, là cơ quan ñiꢝu hành trên tꢗm vĩ mô, Chính

phꢘ có rꢏt nhiꢝu công viꢖc và chính sách phꢊi ban hành trong mꢎt năm. Các chính sách

này không bao giꢋ thoꢊ mãn ñưꢛc mꢈi góc ñꢎ cꢘa xã hꢎi. ðꢍc biꢖt là vꢏn ñꢝ công bꢙng

và hiꢖu quꢊ. Khi ñánh thuꢇ mꢎt sꢊn phꢢm nào ñó, ai sꢣ là ngưꢋi thꢕc chꢏt phꢊi chꢐu

thuꢇ? Ngưꢋi tiêu dùng hay ngưꢋi sꢊn xuꢏt hoꢍc cꢊ hai. Như chúng ta ñã biꢇt, chính sách

thuꢇ thưꢋng không chꢤ làm giꢊm lꢛi nhuꢜn cꢘa công ty mà mꢎt phꢗn thuꢇ còn chuyꢠn

cho ngưꢋi tiêu dùng phꢊi chꢐu. Viꢖc Chính phꢘ thay ñꢟi chꢇ ñꢎ tuꢟi nghꢤ hưu sꢣ có hꢜu

quꢊ gì vꢝ an toàn xã hꢎi? Hꢜu quꢊ cꢘa viꢖc thu hꢈc phí ꢥ các trưꢋng công? Hꢜu quꢊ cꢘa

viꢖc tăng giꢊm lãi suꢏt ngân hàng và tꢤ giá hꢓi ñoái? Hꢜu quꢊ cꢘa viꢖc huy ñꢎng vꢓn

trong dân ñꢠ ñꢗu tư cho các công trình cꢘa Chính phꢘ?

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................7

Các kꢇt quꢊ cꢘa các chính sách cꢘa Chính phꢘ thưꢋng rꢏt khó ñánh giá mꢎt cách

chính xác. Ngay cꢊ khi các chính sách này ñã ñưꢛc thꢕc hiꢖn, mꢍc dù vꢜy vꢦn còn nhiꢝu

ý kiꢇn tranh luꢜn vꢝ tác dꢒng cꢘa nó.

1.3. ðánh giá các phương án chính sách

ðꢠ ñánh giá ñưꢛc các phương án chính sách chúng ta không chꢤ hiꢠu biꢇt hꢜu quꢊ

cꢘa các phương án chính sách, mà còn cꢗn ñưa ra nhꢡng chuꢢn mꢕc ñꢠ ñánh giá chính

sách mꢎt cách cꢒ thꢠ. Các bưꢞc ñꢠ ñánh giá mꢎt phương án chính sách ñưꢛc tiꢇn hành

như sau:

− Trưꢞc tiên phꢊi xác ñꢐnh mꢒc tiêu chꢘ yꢇu cꢘa các chính sách cꢘa Chính phꢘ

là gì? trong giai ñoꢚn nào?

− Bưꢞc tiꢇp theo là xác ñꢐnh mꢉc ñꢎ các phương án nhꢙm ñáp ꢉng ñưꢛc mꢒc

tiêu, tiêu chuꢢn cꢘa chính sách.

− Dꢕ ñoán, ñánh giá hꢜu quꢊ và các ꢊnh hưꢥng cꢘa chúng trong phꢚm vi xã hꢎi,

kinh tꢇ, môi trưꢋng ñꢍc biꢖt là giꢡa sꢕ công bꢙng xã hꢎi và hiꢖu quꢊ kinh tꢇ.

2. CHÍNH PHꢃ VÀ VAI TRÒ CꢃA CHÍNH PHꢃ

2.1. Chính phꢄ là ai

Tꢏt cꢊ chúng ta ñꢝu có mꢎt sꢓ ý tưꢥng chung nào ñó vꢝ các cơ quan nhà nưꢞc như:

Quꢓc hꢎi và các cơ quan lꢜp pháp tꢚi chính quyꢝn trung ương cũng như ñꢐa phương, chꢘ

tꢐch nưꢞc, chꢘ tꢐch các tꢤnh, huyꢖn và toà án các cꢏp.

ðiꢝu gì là sꢕ khác biꢖt chꢘ yꢇu giꢡa Chính phꢘ và các cơ quan tư nhân?

Có hai ñiꢠm cꢗn phân biꢖt ñó là:

Thꢆ nhꢇt: Nhꢡng ngưꢋi chꢐu trách nhiꢖm các cơ quan công lꢜp do dân bꢗu ra.

Tính hꢛp pháp cꢘa nhꢡng ngưꢋi ñưꢛc giꢡ chꢉc vꢒ ñưꢛc phát sinh trꢕc tiꢇp, hoꢍc gián

tiꢇp tꢧ quá trình bꢗu cꢑ. Ngưꢛc lꢚi, nhꢡng ngưꢋi quꢊn lý công ty tư nhân do cꢟ ñông

bꢗu ra, hoꢍc do ban quꢊn trꢐ chꢈn lꢕa.

Thꢆ hai: Chính phꢘ ñưꢛc giao mꢎt sꢓ quyꢝn hꢚn nhꢏt ñꢐnh mà các công ty tư nhân

không ñưꢛc giao. Ví dꢒ: Chính phꢘ có thꢠ buꢎc các cá nhân, công ty phꢊi ñóng thuꢇ, ñi

nghĩa vꢒ quân sꢕ, thꢜm chí Chính phꢘ có quyꢝn hꢚn chꢇ mꢎt sꢓ hoꢚt ñꢎng cꢘa các công

ty tư nhân.

2.2. Vai trò cꢄa Chính phꢄ

Thꢇ kꢨ 18 ngưꢋi ta cho rꢙng (ví dꢒ ꢥ Pháp), Chính phꢘ có mꢎt vai trò tích cꢕc

trong viꢖc xúc tiꢇn thương mꢚi và công nghiꢖp.

Sang thꢇ kꢨ 19, John S. Mill và Nasau Senor ñưa ra lý thuyꢇt Laissez faire. Thuyꢇt

này cho rꢙng, Chính phꢘ nên ñꢠ cho khu vꢕc kinh tꢇ tư nhân tꢕ hoꢚt ñꢎng. Cꢚnh tranh

tꢕ do sꢣ phꢒc vꢒ cho nhꢡng lꢛi ích tꢓt và hiꢖu quꢊ nhꢏt cꢘa nꢝn kinh tꢇ, xã hꢎi.

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................8

Adam Smith cho ưu ñiꢠm cꢘa nꢝn kinh tꢇ hoàn toàn tꢕ do cꢚnh tranh là “bàn tay

vô hình”. Bàn tay vô hình cꢘa Adam Smith sꢣ ñiꢝu hành các công ty tư nhân cꢚnh

tranh và tꢚo ra hiꢖu quꢊ kinh tꢇ cho xã hꢎi. Karl Mark là ngưꢋi có ꢊnh hưꢥng nhꢏt

trong sꢓ nhꢡng ngưꢋi ꢘng hꢎ vai trò lꢞn hơn cꢘa nhà nưꢞc trong viꢖc kiꢠm soát tư liꢖu

sꢊn xuꢏt.

Chúng ta sꢣ nghiên cꢉu sau nhꢡng thꢏt bꢚi cꢘa nꢝn kinh tꢇ hoàn toàn tꢕ do cꢚnh

tranh do “bàn tay vô hình” ñiꢝu khiꢠn, nhꢡng thꢏt bꢚi ñó là cơ sꢥ, minh chꢉng cho mꢎt

ñiꢝu rꢙng có nhiꢝu vꢏn ñꢝ mà nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng hoàn hꢊo không thꢠ giꢊi quyꢇt ñưꢛc

mꢎt cách thoꢊ ñáng. Hiꢖu quꢊ Pareto mꢞi chꢤ giꢊi quyꢇt ñưꢛc vꢏn ñꢝ hiꢖu quꢊ kinh tꢇ,

còn các vꢏn ñꢝ khác vꢝ công bꢙng và thꢏt bꢚi cꢘa nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh hoàn

hꢊo thì “bàn tay vô hình” không thꢠ giꢊi quyꢇt ñưꢛc.

Ngày nay, có rꢏt nhiꢝu quan ñiꢠm và mô hình quꢊn lý nꢝn kinh tꢇ cꢘa mꢎt quꢓc

gia. Nhưng quan ñiꢠm thꢐnh hành nhꢏt hiꢖn nay là Chính phꢘ can thiꢖp có giꢈi hꢁn làm

giꢊm bꢞt (nhưng không giꢊi quyꢇt ñưꢛc) các vꢏn ñꢝ thꢏt bꢚi cꢘa nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng.

Chính phꢘ nên có vai trò tích cꢕc trong viꢖc sꢑ dꢒng toàn vꢩn vꢏn ñꢝ lao ñꢎng và giꢊm

nhꢡng mꢍt xꢏu nhꢏt cꢘa sꢕ ñói nghèo, nhưng doanh nghiꢖp tư nhân nên giꢡ vai trò trung

tâm, hiꢖu quꢊ trong nꢝn kinh tꢇ.

3. MꢆT Sꢀ MÔ HÌNH KINH Tꢄ VÀ NꢪN KINH Tꢄ HꢫN HꢁP

3.1. Mô hình kinh tꢇ kꢇ hoꢂch hoá tꢉp trung

ðꢍc trưng cơ bꢊn nhꢏt cꢘa mô hình này là viꢖc lꢕa chꢈn, quyꢇt ñꢐnh 3 vꢏn ñꢝ kinh

tꢇ cơ bꢊn ñꢝu do Chính phꢘ thꢕc hiꢖn (cơ chꢇ mꢖnh lꢖnh áp ñꢍt tꢧ trên xuꢓng). Ưu ñiꢉm

cꢘa nꢝn kinh tꢇ tꢟ chꢉc theo mô hình kꢇ hoꢚch hoá tꢜp trung là quꢊn lý tꢜp trung thꢓng

nhꢏt viꢖc sꢑ dꢒng nguꢔn lꢕc nên ñã giꢊi quyꢇt ñưꢛc nhu cꢗu công cꢎng, xã hꢎi và

nhꢡng cân ñꢓi lꢞn cꢘa nꢝn kinh tꢇ. Hꢚn chꢇ phân hoá giàu nghèo và ñꢊm bꢊo sꢕ công bꢙng

xã hꢎi. Nhưꢊc ñiꢉm: Bꢎ máy quꢊn lý cꢔng kꢝnh, quan liêu và hoꢚt ñꢎng kém hiꢖu quꢊ.

Tꢏt cꢊ nhꢡng vꢏn ñꢝ kinh tꢇ cơ bꢊn ñꢝu do các cơ quan kꢇ hoꢚch cꢘa Chính phꢘ quyꢇt

ñꢐnh nên chꢤ cꢗn sai sót nhꢌ cꢘa các nhà kꢇ hoꢚch sꢣ dꢦn ñꢇn sꢕ bꢏt ꢟn ñꢐnh cho nꢝn

kinh tꢇ. Trong thꢕc tꢇ, Chính phꢘ không ñꢘ sꢉc làm toàn bꢎ các công viꢖc này và nꢇu

có thì cũng không hoàn toàn có hiꢖu quꢊ. Ngưꢋi sꢊn xuꢏt và ngưꢋi tiêu dùng kém năng

ñꢎng sáng tꢚo bꢥi hꢈ không có quyꢝn lꢕa chꢈn. Phân phꢓi mang tính chꢏt bình quân

không xuꢏt phát tꢧ nhu cꢗu thꢐ trưꢋng dꢦn ñꢇn tình trꢚng thꢧa thiꢇu hàng hoá mꢎt cách

giꢊ tꢚo. Do vꢜy viꢖc khai thác sꢑ dꢒng các nguꢔn lꢕc kém hiꢖu quꢊ, nꢝn kinh tꢇ phát

triꢠn chꢜm.

3.2. Mô hình kinh tꢇ thꢋ trưꢌng

ðꢍc trưng cơ bꢊn cꢘa mô hình này là tꢏt cꢊ 3 vꢏn ñꢝ kinh tꢇ cơ bꢊn ñꢝu do thꢐ

trưꢋng quyꢇt ñꢐnh (theo sꢕ dꢦn dꢬt cꢘa giá thꢐ trưꢋng - “Bàn tay vô hình”). Ưu ñiꢉm:

Ngưꢋi sꢊn xuꢏt và ngưꢋi tiêu dùng ñưꢛc quyꢝn tꢕ do lꢕa chꢈn và ra quyꢇt ñꢐnh trong sꢊn

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................9

xuꢏt tiêu dùng nên tính năng ñꢎng, chꢘ ñꢎng sáng tꢚo cao. Kích thích nâng cao năng suꢏt,

chꢏt lưꢛng và hiꢖu quꢊ quá trình sꢊn xuꢏt kinh doanh, công nghꢖ kꢭ thuꢜt thưꢋng xuyên

ñưꢛc ñꢟi mꢞi. Phi tꢜp trung hoá các quyꢝn lꢕc trên các phương diꢖn các quyꢇt ñꢐnh cho

các chꢘ thꢠ sꢊn xuꢏt. Khai thác sꢑ dꢒng các nguꢔn lꢕc có hiꢖu quꢊ và thúc ñꢢy tꢓc ñꢎ tăng

trưꢥng kinh tꢇ. Nhưꢊc ñiꢉm: Do cꢚnh tranh vì lꢛi nhuꢜn và coi lꢛi nhuꢜn là mꢒc tiêu duy

nhꢏt nên dꢦn ñꢇn ô nhiꢮm môi trưꢋng (tꢕ nhiên, kinh tꢇ, xã hꢎi). Phân hoá giàu nghèo và

bꢏt công xã hꢎi ngày càng tăng. Mâu thuꢦn quan hꢖ kinh tꢇ vꢞi quan hꢖ truyꢝn thꢓng.

Nhiꢝu vꢏn ñꢝ xã hꢎi hꢇt sꢉc nan giꢊi nꢊy sinh. Phát sinh nhiꢝu rꢘi ro, tiêu cꢕc...

3.3. Mô hình kinh tꢇ hꢍn hꢎp

Mô hình kinh tꢇ hꢯn hꢛp là mô hình vꢧa phát huy ñưꢛc nhân tꢓ khách quan (quy

luꢜt kinh tꢇ thꢐ trưꢋng) lꢚi vꢧa coi trꢈng ñưꢛc nhân tꢓ chꢘ quan (can thiꢖp cꢘa con

ngưꢋi). ðó là sꢕ kꢇt hꢛp chꢍt chꢣ giꢡa tác ñꢎng khách quan cꢘa thꢐ trưꢋng vꢞi vai trò

cꢘa Chính phꢘ.

Ưu ñiꢉm cꢘa mô hình này là phát huy ñưꢛc nhꢡng ưu ñiꢠm và hꢚn chꢇ ñꢇn mꢉc

thꢏp nhꢏt các tꢔn tꢚi cꢘa hai mô hình trên nên viꢖc khai thác sꢑ dꢒng các nguꢔn lꢕc có

hiꢖu quꢊ hơn, nꢝn kinh tꢇ phát triꢠn nhanh và ꢟn ñꢐnh. Do vꢜy ngưꢋi ta cho rꢙng: ñây là

mô hình có hiꢖu quꢊ nhꢏt và ñưꢛc nhiꢝu nưꢞc trên thꢇ giꢞi áp dꢒng. Tuy nhiên, tuỳ ñiꢝu

kiꢖn cꢒ thꢠ cꢘa mꢯi nưꢞc mà vꢜn dꢒng vai trò cꢘa thꢐ trưꢋng và Chính phꢘ cho phù hꢛp.

Ngày nay, mꢎt sꢓ nưꢞc tư bꢊn phát triꢠn có mꢎt nꢝn kinh tꢇ hꢯn hꢛp như Mꢭ,

Anh, Nhꢜt...trong khi nhiꢝu hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ do các hãng tư nhân thꢕc hiꢖn, thì Chính

phꢘ cũng thꢕc hiꢖn nhiꢝu hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ khác. Thêm vào ñó Chính phꢘ còn làm thay

ñꢟi hoꢍc tác ñꢎng ñꢇn khu vꢕc kinh tꢇ tư nhân mꢎt cách cꢓ ý hoꢍc không cꢓ ý bꢙng

nhiꢝu loꢚi quy chꢇ, thuꢇ khoá và các khoꢊn trꢛ cꢏp. Ví dꢒ: mꢎt trăm năm trưꢞc ñây, ꢥ

Mꢭ ñã có mꢎt sꢓ ñưꢋng cao tꢓc và toàn bꢎ ñưꢋng sꢬt là cꢘa tư nhân. Nhưng ngày nay

không có con ñưꢋng cao tꢓc lꢞn cꢘa tư nhân tꢚi Mꢭ và hꢗu hꢇt hành khách ñi lꢚi trong

các bang tꢚi Mꢭ bꢙng ñưꢋng cꢘa Amtrak, mꢎt doanh nghiꢖp công ñưꢛc nhà nưꢞc trꢛ

cꢏp.

Ngưꢛc lꢚi, ꢥ mꢎt sꢓ nưꢞc xã hꢎi chꢘ nghĩa trưꢞc ñây, hꢗu hꢇt các hoꢚt ñꢎng ñꢝu

do nhà nưꢞc thꢕc hiꢖn.

Do nꢝn kinh tꢇ hꢯn hꢛp luôn gꢍp phꢊi các vꢏn ñꢝ xác ñꢐnh ranh giꢞi thích hꢛp giꢡa

các hoꢚt ñꢎng cꢘa Chính phꢘ và tư nhân cho nên viꢖc nghiên cꢉu vꢝ kinh tꢇ công cꢎng

là mꢎt ñiꢝu cꢗn thiꢇt.

Các câu hꢌi ñꢍt ra là: Tꢁi sao Chính phꢋ tiꢅn hành thꢌc hiꢃn các hoꢁt ñꢄng này

mà không thꢌc hiꢃn các hoꢁt ñꢄng khác? Tꢁi sao quy mô hoꢁt ñꢄng cꢋa Chính phꢋ lꢁi

như vꢍy mà không lꢈn hơn, hoꢎc nhꢏ hơn? Liꢃu Chính phꢋ có làm quá nhiꢐu và tꢑt các

công viꢃc dꢌ ñꢒnh làm không? Và có làm tꢑt hơn ñưꢊc nꢓa không? ðây là nhꢓng câu

hꢏi trꢂng tâm mà môn kinh tꢅ công cꢄng nghiên cꢆu.

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................10

Phꢗn sau ñây chúng ta sꢣ nghiên cꢉu nhꢡng thꢏt bꢚi (khuyꢇt tꢜt) cꢘa mꢎt nꢝn kinh

tꢇ thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh hoàn hꢊo.

4. NHꢰNG KHUYꢄT TꢱT CꢃA NꢪN KINH Tꢄ THꢲ TRƯꢳNG CꢴNH

TRANH HOÀN HꢵO

Trưꢞc hꢇt chúng ta cꢗn khꢶng ñꢐnh rꢙng mꢎt nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh

hoàn hꢊo sꢣ ñem lꢚi hiꢖu quꢊ dưꢞi góc ñꢎ kinh tꢇ. Nhưng chꢤ vꢞi chꢤ tiêu hiꢖu quꢊ

nhꢏt thì ñiꢝu ñó chưa thoꢊ mãn yêu cꢗu cꢘa mꢎt xã hꢎi phát triꢠn bꢝn vꢡng. Ngoài ra,

các khuyꢇt tꢜt (thꢏt bꢚi) cꢘa thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh hoàn hꢊo cũng cꢗn phꢊi ñưꢛc làm

giꢊm bꢞt thông qua các chính sách cꢘa Chính phꢘ nhꢙm làm cho vai trò hiꢖu quꢊ cꢘa

thꢐ trưꢋng cao hơn.

Nhꢡng khuyꢇt tꢜt (thꢏt bꢚi) cꢘa nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh hoàn hꢊo ñó là:

Chênh lꢖch thu nhꢜp và hiꢖn tưꢛng nghèo ñói; ðꢎc quyꢝn sꢊn xuꢏt hoꢍc tiêu thꢒ hàng

hoá dꢐch vꢒ; Hàng hoá công cꢎng; Chi phí ngoꢚi ꢉng; Thꢐ trưꢋng không hoàn hꢊo do

quá ít ngưꢋi mua hoꢍc ngưꢋi bán như thꢐ trưꢋng bꢊo hiꢠm, thꢐ trưꢋng phꢒ trꢛ, thꢐ trưꢋng

bác sĩ, thuꢓc chꢡa bꢖnh; Thông tin không hoàn hꢊo do ngưꢋi sꢊn xuꢏt hoꢍc tiêu dùng

không nꢬm vꢡng ñưꢛc thông tin hoꢍc bꢐ thông tin sai lꢖch; Thꢏt nghiꢖp, lꢚm phát và mꢏt

cân bꢙng; Phân phꢓi lꢚi hàng hoá khuyꢇn dꢒng.

5. NHꢰNG KHUYꢄT TꢱT TRONG ðIꢪU HÀNH KINH Tꢄ CꢃA CHÍNH PHꢃ

Nhꢡng thꢏt bꢚi cꢘa thꢐ trưꢋng ñã dꢦn ñꢇn viꢖc ñꢝ ra nhꢡng chương trình lꢞn cꢘa

Chính phꢘ, nhꢡng khiꢇm khuyꢇt cꢘa nhꢡng chương trình ñó lꢚi dꢦn các nhà khoa hꢈc và

kinh tꢇ ñꢇn viꢖc nghiên cꢉu sꢕ thꢏt bꢚi cꢘa Chính phꢘ. Trong nhꢡng ñiꢝu kiꢖn nào ñó

thì các chương trình cꢘa Chính phꢘ thꢕc hiꢖn không tꢓt? Nhꢡng thꢏt bꢚi cꢘa các chương

trình ñó có phꢊi thuꢗn tuý và tình cꢋ hay không, hay chúng là nhꢡng kꢇt quꢊ có thꢠ dꢕ

ñoán trưꢞc, do bꢊn chꢏt vꢓn có cꢘa Chính phꢘ? Có thꢠ rút ra ñưꢛc nhꢡng bài hꢈc cho

tương lai vꢝ các chương trình này ñưꢛc không?

Có bꢓn lý do cơ bꢊn gây ra các thꢏt bꢚi có tính chꢏt hꢖ thꢓng cꢘa các chương trình cꢘa

Chính phꢘ ñó là: Thꢆ nhꢇt, thông tin cꢋa Chính phꢋ bꢒ hꢁn chꢅ; Thꢆ hai, kiꢉm soát hꢁn chꢅ

cꢋa Chính phꢋ ñꢑi vꢈi các phꢔn ꢆng cꢋa tư nhân; Thꢆ ba, kiꢉm soát hꢁn chꢅ cꢋa Chính phꢋ

vꢈi bꢄ máy hành chính quan liêu và thꢆ tư, nhꢓng hꢁn chꢅ cꢋa các quá trình chính trꢒ áp ñꢎt.

5.1. Thông tin hꢂn chꢇ

Các hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ cꢘa Chính phꢘ cũng như cꢘa các hãng tư nhân nhꢙm mꢒc

ñích chính là lꢛi nhuꢜn. Các hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ cꢘa Chính phꢘ ngoài mꢒc tiêu chính là

lꢛi nhuꢜn còn chú ý tꢞi vꢏn ñꢝ công bꢙng cꢘa xã hꢎi. Nhưng ñꢓi vꢞi các hãng tư nhân

thì cơ chꢇ cꢚnh tranh tꢚo cho hꢈ mꢎt mꢒc tiêu chính duy nhꢏt là lꢛi nhuꢜn. Chính vì vꢜy

mà bꢙng mꢈi giá, ngay cꢊ viꢖc bưng bít thông tin, ñưa ra nhꢡng thông tin sai lꢖch các

hãng cũng dám làm (ñꢠ trꢓn thuꢇ, hoꢍc ñánh bꢚi ñꢓi thꢘ v.v…).

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................11

Hꢜu quꢊ cꢘa các chính sách, hoꢚt ñꢎng cꢘa Chính phꢘ rꢏt phꢉc tꢚp và khó thꢏy

trưꢞc. Do nhꢡng hꢚn chꢇ vꢝ thông tin, hoꢍc các thông tin sai lꢖch sꢣ dꢦn tꢞi các chính

sách và hành ñꢎng cꢘa Chính phꢘ có kꢇt quꢊ không như mong muꢓn.

5.2. Kiꢈm soát hꢂn chꢇ ñꢏi vꢐi các phꢊn ꢀng cꢄa tư nhân

Chính phꢘ chꢤ có thꢠ kiꢠm soát mꢎt cách hꢚn chꢇ ñꢓi vꢞi các kꢇt quꢊ hành ñꢎng

cꢘa mình bꢥi vì mꢎt chính sách trên tꢗm vĩ mô ra ñꢋi sꢣ ꢊnh hưꢥng tꢞi rꢏt nhiꢝu các lĩnh

vꢕc mà thꢜm chí có lưꢋng trưꢞc, Chính phꢘ cũng không thꢠ thꢏy hꢇt ñưꢛc nhꢡng ꢊnh

hưꢥng thꢕc tꢇ trong ngꢬn hꢚn và ñꢍc biꢖt là trong dài hꢚn cꢘa chính sách ñó.

Ví dꢒ: Khi UBND thành phꢓ ra mꢎt văn bꢊn pháp luꢜt vꢝ kiꢠm soát tiꢝn thuê nhà

cꢘa thành phꢓ, nhꢡng ngưꢋi ra văn bꢊn này ñã bꢌ qua mꢎt thꢕc tꢇ là nꢇu lꢛi nhuꢜn bꢐ

giꢊm thì chꢘ tư nhân ñang cho thuê nhà có thꢠ quay sang ñꢗu tư lĩnh vꢕc khác. Nhꢡng

ngưꢋi ra văn bꢊn ñã không dꢕ ñoán ñưꢛc rꢙng sꢓ lưꢛng nhà cho thuê sꢣ bꢐ giꢊm và chꢏt

lưꢛng dꢐch vꢒ cꢘa chꢘ cho thuê cũng có thꢠ bꢐ xuꢓng cꢏp. Mꢍc dù chính phꢘ ñã nꢯ lꢕc

kiꢠm soát sꢕ xuꢓng cꢏp này bꢙng cách áp ñꢍt các tiêu chuꢢn phꢒc vꢒ ñꢓi vꢞi các chꢘ cho

thuê nhà, nhưng nhꢡng áp ñꢍt này rꢏt tꢓn kém, không bꢝn vꢡng và chꢤ thành công mꢎt

phꢗn.

5.3. Kiꢈm soát hꢂn chꢇ ñꢏi vꢐi bꢃ máy hành chính quan liêu

Quꢓc hꢎi và các cơ quan lꢜp pháp xây dꢕng luꢜt pháp, viꢖc thꢕc hiꢖn luꢜt pháp

này bꢙng các văn bꢊn dưꢞi luꢜt lꢚi ñưꢛc giao quyꢝn cho mꢎt sꢓ cơ quan chꢉc năng bên

dưꢞi. Các cơ quan chꢉc năng này bꢌ ra khá nhiꢝu thꢋi gian ñꢠ viꢇt các văn bꢊn chi tiꢇt

dưꢞi luꢜt. Trong nhiꢝu trưꢋng hꢛp, viꢖc không thꢕc hiꢖn ñưꢛc ý ñꢐnh cꢘa Quꢓc hꢎi

không phꢊi nhꢙm tránh ý muꢓn cꢘa Quꢓc hꢎi mà là do kꢇt quꢊ thiꢇu rõ ràng trong ý

ñꢐnh cꢘa Quꢓc hꢎi. Ngoài ra, còn mꢎt vꢏn ñꢝ nꢡa là viꢖc ñꢊm bꢊo ñꢠ nhꢡng ngưꢋi thi

hành pháp luꢜt làm viꢖc mꢎt cách công minh và hiꢖu quꢊ. Nhꢡng yꢇu tꢓ này làm cho

viꢖc thꢕc thi các chính sách cꢘa Quꢓc hꢎi và các cơ quan lꢜp pháp ñôi khi không hoàn

toàn ñi ñúng ý ñꢐnh, mꢒc tiêu cơ bꢊn, nguyên gꢓc cꢘa Quꢓc hꢎi và các cơ quan lꢜp pháp

ñꢝ ra.

5.4. Nhꢁng hꢂn chꢇ cꢄa các quá trình chính trꢋ áp ñꢑt

Ngay cꢊ khi Chính phꢘ có ñꢗy ñꢘ thông tin vꢝ các hꢜu quꢊ cꢘa các chương trình

trong dài hꢚn và trong ngꢬn hꢚn thì viꢖc chꢈn lꢕa trong sꢓ nhꢡng phương pháp thꢕc

hiꢖn chương trình ñó cũng có thꢠ gây ra nhꢡng khó khăn nhꢏt ñꢐnh. Hành ñꢎng, thꢕc

hiꢖn cꢘa Chính phꢘ ꢊnh hưꢥng tꢞi toàn dân, nhưng lꢚi chꢤ có mꢎt nhóm ngưꢋi quyꢇt

ñꢐnh. Do ñó, thꢏt bꢚi cꢘa mꢎt sꢓ chính khách trong viꢖc thꢕc hiꢖn công viꢖc dưꢋng như

vì lꢛi ích cꢘa công chúng, ñó có thꢠ là hꢜu quꢊ cꢘa nhꢡng công trình và cơ chꢇ. Không

phꢊi hoàn toàn các thꢏt bꢚi cꢘa Chính phꢘ là do thông tin hꢚn chꢇ, quan liêu hoꢍc phꢊn

ꢉng cꢘa khu vꢕc tư nhân mà còn do chính bꢊn thân cꢘa cơ chꢇ, chính sách sinh ra. Khi

các chương trình, chính sách cꢘa Chính phꢘ ñưa ra mang tính áp ñꢍt, duy ý chí, không

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................12

tuân theo các quy luꢜt kinh tꢇ, xã hꢎi môi trưꢋng, tꢕ nhiên v.v… cꢘa mꢎt nhóm ngưꢋi

trong bꢎ máy cꢘa Chính phꢘ cũng là mꢎt nguyên nhân dꢦn tꢞi thꢏt bꢚi cꢘa Chính phꢘ.

Bꢓn hꢚn chꢇ trên trong hành ñꢎng cꢘa Chính phꢘ là tiꢝn ñꢝ ñꢠ xây dꢕng các chính

sách thành công cꢘa Chính phꢘ.

6. NHꢰNG VꢷN ðꢪ KINH Tꢄ CƠ BꢵN CꢃA KHU VꢸC KINH Tꢄ CÔNG CꢆNG

Kinh tꢇ hꢈc nói chung là nghiên cꢉu làm thꢇ nào và vì sao các cá nhân, hoꢍc mꢎt

nhóm ngưꢋi (sꢊn xuꢏt hoꢍc tiêu dùng) ra quyꢇt ñꢐnh sꢑ dꢒng và phân phꢓi nguꢔn lꢕc

con ngưꢋi và nguꢔn lꢕc tꢕ nhiên (các nguꢔn lꢕc khan hiꢇm) mꢎt cách hiꢖu quꢊ nhꢏt.

Giꢓng như mꢈi lĩnh vꢕc khác cꢘa kinh tꢇ hꢈc, kinh tꢇ hꢈc vꢝ khu vꢕc công cꢎng

liên quan ñꢇn nhꢡng câu hꢌi cơ bꢊn vꢝ sꢕ chꢈn lꢕa sau ñây:

6.1. Sꢊn xuꢒt cái gì?

ðây cũng là câu hꢌi cꢘa cꢗu liên quan ñꢇn ngưꢋi tiêu dùng. Dꢕa vào nhu cꢗu thꢐ

trưꢋng và ñiꢝu kiꢖn các nguꢔn lꢕc cꢘa Chính phꢘ mà chꢈn lꢕa chꢈn và quyꢇt ñꢐnh các

vꢏn ñꢝ như: Nên dành bao nhiêu nguꢔn lꢕc ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng hoá công cꢎng (HHCC),

như quꢓc phòng, ñưꢋng giao thông, giáo dꢒc..., bao giꢋ thì tiꢇn hành sꢊn xuꢏt và nên

dành bao nhiêu nguꢔn lꢕc ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng hoá tư nhân (HHTN) như xe máy, ti vi

v.v…

A

HHTN

B

ðưꢋng khꢊ năng SX

PPF

C

D

HHCC

Hình 1.1. ðưꢋng giꢞi hꢚn năng lꢕc SX cꢘa xã hꢎi giꢡa HHCC và HHTN

6.2. Sꢊn xuꢒt cái ñó như thꢇ nào?

ꢹ ñây cꢗn ñꢍt ra câu hꢌi, khi nào Chính phꢘ nên nhꢜn trách nhiꢖm sꢊn xuꢏt ra

nhꢡng hàng hoá do công cꢎng cung cꢏp và khi nào Chính phꢘ nên mua các loꢚi hàng

hoá này tꢧ các hãng tư nhân. Có mꢎt thꢕc tꢇ rꢙng, hꢗu hꢇt vũ khí ñꢝu do các hãng tư

nhân sꢊn xuꢏt, trong khi ñó chꢤ mꢎt phꢗn nhꢌ tꢤ lꢖ chi tiêu cꢘa giáo dꢒc ñꢇn vꢞi các

trưꢋng hꢈc tư ꢥ các nưꢞc.

Có hai quan ñiꢠm vꢝ ai sꢊn xuꢏt cái gì. Mꢎt quan ñiꢠm cho rꢙng doanh nghiꢖp nhà

nưꢞc nên sꢊn xuꢏt ra hàng hoá dꢐch vꢒ như ñiꢖn thoꢚi, thép, ñiꢖn ñꢠ bán cho các cá nhân

và chꢧng nào sꢓ hàng hoá này không do các doanh nghiꢖp nhà nưꢞc sꢊn xuꢏt ra thì

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................13

ngưꢋi tiêu dùng còn bꢐ bóc lꢎt. Mꢎt quan ñiꢠm khác cho rꢙng, các doanh nghiꢖp nhà

nưꢞc có bꢎ máy quꢊn lý cꢔng kꢝnh kém hiꢖu quꢊ hơn nhiꢝu so vꢞi các hãng tư nhân,

chính vì vꢜy nên hꢛp ñꢔng hoꢍc ñꢠ cho tư nhân sꢊn xuꢏt các loꢚi hàng hoá dꢐch vꢒ này

và Chính phꢘ dùng ngân sách mua các loꢚi hàng hoá này tꢧ các hãng tư nhân.

ðꢠ giꢊi quyꢇt vꢏn ñꢝ trên, cꢗn ñꢍt ra câu hꢌi tꢟng quát là chính sách cꢘa Chính

phꢘ có tác ñꢎng ñꢇn viꢖc hãng sꢊn xuꢏt ra hàng hoá như thꢇ nào. Ví dꢒ: luꢜt bꢊo vꢖ môi

trưꢋng hꢚn chꢇ các hãng gây ra ô nhiꢮm, thuꢇ thu nhꢜp và các loꢚi thuꢇ khác làm tăng

chi phí hꢚn chꢇ ngưꢋi sꢊn xuꢏt, ngưꢋi tiêu dùng như thꢇ nào?

6.3. Phân phꢏi cho ai?

Ai sꢣ là ngưꢋi ñưꢛc hưꢥng lꢛi tꢧ nhꢡng hàng hoá, dꢐch vꢒ, công trình do Chính

phꢘ xây dꢕng nên. Nhꢡng quyꢇt ñꢐnh cꢘa Chính phꢘ vꢝ ñánh thuꢇ hay chương trình

phúc lꢛi có tác ñꢎng ra sao ñꢇn khoꢊn tiꢝn thu nhꢜp mà các cá nhân có ñưꢛc ñꢠ chi tiêu.

Tương tꢕ như vꢜy, Chính phꢘ phꢊi quyꢇt ñꢐnh nên sꢊn xuꢏt HHCC nào? Mꢎt sꢓ nhóm

ngưꢋi sꢣ có lꢛi tꢧ mꢎt sꢓ hàng hoá công cꢎng này và ngưꢛc lꢚi.

6.4. Thꢅc hiꢓn các chꢔn lꢅa tꢉp thꢈ như thꢇ nào?

Cách thꢕc hiꢖn nhꢡng chꢈn lꢕa tꢜp thꢠ là mꢎt lĩnh vꢕc mà kinh tꢇ hꢈc công cꢎng

quan tâm hơn so vꢞi các lĩnh vꢕc khác. Nhꢡng lꢕa chꢈn tꢜp thꢠ là cái mà xã hꢎi và

chúng ta phꢊi cùng nhau thꢕc hiꢖn, ví dꢒ như cơ cꢏu luꢜt pháp, quy mô quân sꢕ, chi tiêu

vào HHCC. ðây là mꢎt viꢖc làm và ñꢠ ra ñưꢛc quyꢇt ñꢐnh thì phꢉc tꢚp và khó hơn

nhiꢝu trong lĩnh vꢕc HHTN. Thông thưꢋng các quyꢇt ñꢐnh lꢕa chꢈn này thưꢋng thông

qua biꢠu quyꢇt tꢜp thꢠ tꢧ Quꢓc hꢎi và các cơ quan chꢉc năng cꢘa Chính phꢘ. Nhưng

ñiꢝu này không thꢠ tránh khꢌi nhꢡng ý ñꢐnh riêng cꢘa mꢎt nhóm cá nhân, tꢜp ñoàn.

Ngoài ra, viꢖc bꢗu cꢑ cũng có nhꢡng hꢚn chꢇ trong nguyên tꢬc cꢘa nó (chúng ta sꢣ

nghiên cꢉu vꢏn ñꢝ này trong phꢗn sau).

TÓM TꢆT NꢅI DUNG CHƯƠNG I

1. Trong nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng có sꢕ ñiꢝu tiꢇt cꢘa nhà nưꢞc (nꢝn kinh tꢇ hꢯn hꢛp),

hoꢚt ñꢎng kinh tꢇ do cꢊ các doanh nghiꢖp tư nhân và Chính phꢘ thꢕc hiꢖn.

2. Thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh hoàn hꢊo do “bàn tay vô hình” ñiꢝu khiꢠn sꢣ cung cꢏp

hàng hoá dꢐch vꢒ mꢎt cách hꢡu hiꢖu. Nhưng nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng không phꢊi hoàn

toàn có ưu ñiꢠm, nhꢡng hꢚn chꢇ cơ bꢊn cꢘa khu vꢕc kinh tꢇ tư nhân trong viꢖc ñáp ꢉng

các nhu cꢗu cơ bꢊn cꢘa xã hꢎi. Chính phꢘ là ngưꢋi ñꢉng ra sꢑa chꢡa nhꢡng hꢚn chꢇ này

nhꢙm làm cho nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng hoꢚt ñꢎng hiꢖu quꢊ hơn. Ngoài vai trò sꢑa chꢡa

nhꢡng hꢚn chꢇ cꢘa nꢝn kinh tꢇ thꢐ trưꢋng, vai trò trong phân phꢓi lꢚi và hàng hoá

khuyꢇn dꢒng là chꢉc năng cơ bꢊn cꢘa Chính phꢘ.

3. Nhꢡng hꢚn chꢇ cꢘa các chương trình công cꢎng cꢘa các chính phꢘ thưꢋng do

nhꢡng nguyên nhân chính sau ñây: Thꢆ nhꢇt, ꢊnh hưꢥng và kꢇt quꢊ cꢘa các chính sách

và hoꢚt ñꢎng cꢘa Chính phꢘ là rꢏt phꢉc tꢚp và khó dꢕ ñoán trưꢞc ñưꢛc hꢇt; thꢆ hai,

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................14

Chính phꢘ chꢤ có thꢠ kiꢠm soát ꢥ mꢎt mꢉc ñꢎ nào ñó (không thꢠ toàn bꢎ) cꢘa các hꢚn

chꢇ này; thꢆ ba, nhꢡng ngưꢋi xây dꢕng chính sách, pháp luꢜt chꢤ có vai trò và sꢕ kiꢠm

soát hꢚn chꢇ vꢞi nhꢡng ꢊnh hưꢥng này; thꢆ tư, các nhà chính sách có thꢠ hành ñꢎng ñꢠ

làm cho lꢛi ích ñꢍc biꢖt cꢘa tư nhân ñi xa hơn.

4. Kinh tꢇ công cꢎng chꢘ yꢇu nghiên cꢉu lꢕa chꢈn giꢡa khu vꢕc công và tư nhân

và nhꢡng lꢕa chꢈn trong khu vꢕc kinh tꢇ công cꢎng. ðiꢝu này liên quan ñꢇn các câu

hꢌi cơ bꢊn sau: Sꢊn xuꢏt cái gì? Sꢊn xuꢏt nhꢡng cái ñó như thꢇ nào? Sꢊn xuꢏt cho ai?

Và quá trình ra các quyꢇt ñꢐnh, chính sách này như thꢇ nào?

5. Kinh tꢇ hꢈc thꢕc chꢉng nghiên cꢉu quy mô chính sách, hoꢚt ñꢎng cꢘa Chính

phꢘ và ꢊnh hưꢥng cũng như kꢇt quꢊ cꢘa các chính sách và các hoꢚt ñꢎng ñó. Kinh tꢇ

hꢈc chuꢢn tꢬc cꢓ gꢬng ñánh giá các phương án mà Chính phꢘ theo ñuꢟi.

CÂU HꢇI THꢈO LUꢉN VÀ ÔN TꢉP CHƯƠNG I

1. ðꢓi tưꢛng môn hꢈc KTCC là gì?

2. Các bưꢞc ñꢠ ñánh giá mꢎt phương án chính sách ñưꢛc tiꢇn hành như thꢇ nào?

3. Chính phꢘ là ai và vai trò cꢘa chính phꢘ là gì dưꢞi góc ñꢎ KTCC?

4. So sánh ưu, nhưꢛc ñiꢠm cꢘa 3 mô hình kinh tꢇ cơ bꢊn?

5. Phân tích nhꢡng thꢏt bꢚi trong ñiꢝu hành cꢘa chính phꢘ?

6. Phân tích 3 vꢏn ñꢝ kinh tꢇ cơ bꢊn cꢘa khu vꢕc KTCC?

Chương II

CƠ Sꢊ HOꢋT ðꢅNG KINH Tꢁ CÔNG CꢅNG ðꢌI VꢍI CHÍNH PHꢎ

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................15

Chương II

CƠ Sꢊ HOꢋT ðꢅNG KINH Tꢁ CÔNG CꢅNG ðꢌI VꢍI CHÍNH PHꢎ

1. HIꢺU QUꢵ CꢃA NꢪN KINH Tꢄ THꢲ TRƯꢳNG CꢴNH TRANH

1.1. Các ñꢋnh lý cơ bꢊn vꢕ kinh tꢇ hꢔc phúc lꢎi

ðꢋnh lý 1: Trong các ñiꢝu kiꢖn nhꢏt ñꢐnh, thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh sꢣ dꢦn tꢞi viꢖc

phân bꢟ các nguꢔn lꢕc ꢥ ñó, không thꢠ phân bꢟ lꢚi nguꢔn lꢕc có thꢠ làm mꢎt cá nhân

nào ñó có lꢛi hơn mà không làm cho ai ñó bꢐ thiꢖt (hiꢖu quꢊ Pareto).

U_A

1

2

ðưꢋng khꢊ năng hꢡ

u

dꢒng

U_B

Hình 1.2. ðưꢋng khꢊ năng hꢡu dꢒng cꢘa A và B

ðꢋnh lý 2: Mꢈi ñiꢠm trên ñưꢋng khꢊ năng thoꢊ dꢒng ñꢝu có thꢠ ñꢚt ñưꢛc bꢙng

viꢖc phân bꢟ ñúng các nguꢔn lꢕc trong nꢝn kinh tꢇ cꢚnh tranh.

Khi nói vꢝ hiꢖu quꢊ Pareto, chúng ta chưa ñꢝ cꢜp ñꢇn viꢖc phân phꢓi thu nhꢜp như

thꢇ nào. ꢥ bꢏt kỳ ñiꢠm nào trên ñưꢋng khꢊ năng thoꢊ dꢒng ñꢝu ñꢚt ñưꢛc hiꢖu quꢊ

Pareto, nhưng nꢇu tꢚi ñiꢠm 1 thì A quá nhiꢝu mà B lꢚi quá ít. ðꢒnh lý thꢆ hai hàm ý

rꢙng nꢇu chúng ta không thích phân phꢓi do thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh tꢚo ra, chúng ta

không cꢗn phꢊi loꢚi bꢌ chúng. ðiꢝu mà chúng ta cꢗn làm là phân phꢓi lꢚi, phꢗn còn lꢚi

ñꢠ thꢐ trưꢋng cꢚnh tranh giꢊi quyꢇt.

1.2. Hiꢓu quꢊ Pareto cꢄa nꢕn kinh tꢇ thꢋ trưꢌng

a) Hiꢃu quꢔ trong sꢔn xuꢇt

Giꢊ sꢑ hàm sꢊn xuꢏt X = F (L_X,K_X) và Y = F (L_Y,K_Y).

Trong ñó:

X và Y là lưꢛng hàng hoá

L_Xlà lưꢛng lao ñꢎng sꢑ dꢒng ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng hoá X

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................16

K_Xlà lưꢛng vꢓn ñꢠ sꢑ dꢒng sꢊn xuꢏt hàng hoá X

L_Ylà lưꢛng lao ñꢎng sꢑ dꢒng ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng hoá Y

K_Ylà lưꢛng vꢓn ñꢠ sꢑ dꢒng sꢊn xuꢏt hàng hoá Y

ðꢠ ñꢚt ñưꢛc hiꢖu quꢊ trong quá trình sꢊn xuꢏt ñòi hꢌi quá trình sꢊn xuꢏt hàng hoá

X và Y phꢊi thoꢊ mãn các ñiꢝu kiꢖn sau:

X

MP_K

r

X

MRTS_KL= ------------ = ------- ñꢓi vꢞi hàng hoá X

X

MP_L

w

Y

MP_K

r

Y

MRTS_KL= ------------ = ------- ñꢓi vꢞi hàng hoá Y

Y

MP_L

w

r

MRTS_KL^Y= MRTS_KL^X= -----

w

Trong ñó:

MRTS_KL^Xlà tꢤ lꢖ thay thꢇ cꢜn biên kꢭ thuꢜt giꢡa vꢓn và lao ñꢎng ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng

hoá X.

MRTS_KL^Ylà tꢤ lꢖ thay thꢇ cꢜn biên kꢭ thuꢜt giꢡa vꢓn và lao ñꢎng ñꢠ sꢊn xuꢏt hàng

hoá Y.

MP_L^Xlà sꢊn phꢢm biên cꢘa hàng hoá X khi sꢑ dꢒng thêm mꢎt ñꢗu vào lao ñꢎng

MP_K^Xlà sꢊn phꢢm biên cꢘa hàng hoá X khi sꢑ dꢒng thêm mꢎt ñꢗu vào vꢓn

MP_L^Ylà sꢊn phꢢm biên cꢘa hàng hoá Y khi sꢑ dꢒng thêm mꢎt ñꢗu vào lao ñꢎng

MP_K^Ylà sꢊn phꢢm biên cꢘa hàng hoá Y khi sꢑ dꢒng thêm mꢎt ñꢗu vào vꢓn

w là tiꢝn lương ñơn vꢐ

r là lãi suꢏt vꢓn vay

Kꢅt luꢍn: ðꢉ ñꢁt ñưꢊc hiꢃu quꢔ trong quá trình sꢔn xuꢇt ñòi hꢏi tꢕ lꢃ thay thꢅ biên

(marginal rate of Substitution) giꢓa vꢑn và lao ñꢄng sꢔn xuꢇt hàng hoá X bꢖng vꢈi tꢕ lꢃ

thay thꢅ biên giꢓa vꢑn và lao ñꢄng cꢋa hàng hoá Y ñꢗng thꢀi bꢖng vꢈi tꢕ lꢃ giꢓa tiꢐn

lương và giá cꢋa vꢑn (lãi suꢇt).

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................17

K

O_Y

K_Y

w/r

B

A

I₂

K_X

I₁

L

O_X

L_Y

L_X

ðưꢋng ñꢔng phí

Hình 2.2. Hiꢖu quꢊ trong sꢊn xuꢏt

b) Hiꢃu quꢔ trong quá trình tiêu dùng

Giꢊ sꢑ hàm hꢡu dꢒng U = U (X,Y)

Trong ñó:

U là hàm hꢡu dꢒng khi ngưꢋi tiêu dùng sꢑ dꢒng hai loꢚi hàng hoá X và Y.

ðꢠ ñꢚt ñưꢛc hiꢖu quꢊ tꢓi ña trong sꢑ dꢒng hai loꢚi hàng hoá X và Y ñꢓi vꢞi hai

ngưꢋi tiêu dùng A và B ñòi hꢌi phꢊi thoꢊ mãn các ñiꢝu kiꢖn sau:

A

MU_X

P_X

A

MRS_XY= ------------ = ----- ñꢓi vꢞi ngưꢋi tiêu dùng A

A

MU_Y

P_Y

B

MU_X

P_X

B

MRS_XY= ------------ = ----- ñꢓi vꢞi ngưꢋi tiêu dùng B

B

MU_Y

P_Y

P_X

MRS_XY^A= MRS_XY^B= -----

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................18

P_Y

Trong ñó:

MRS_XY^Alà tꢤ lꢖ thay thꢇ cꢜn biên giꢡa hai loꢚi hàng hoá X và Y ñꢓi vꢞi ngưꢋi tiêu

dùng A.

MRS_XY^Blà tꢤ lꢖ thay thꢇ cꢜn biên giꢡa hai loꢚi hàng hoá X và Y ñꢓi vꢞi ngưꢋi tiêu

dùng B.

MU_X^Alà hꢡu dꢒng biên cꢘa ngưꢋi tiêu dùng A khi sꢑ dꢒng hàng hoá X

MU_Y^Alà hꢡu dꢒng biên cꢘa ngưꢋi tiêu dùng A khi sꢑ dꢒng hàng hoá Y

MU_X^Blà hꢡu dꢒng biên cꢘa ngưꢋi tiêu dùng B khi sꢑ dꢒng hàng hoá X

MU_Y^Blà hꢡu dꢒng biên cꢘa ngưꢋi tiêu dùng B khi sꢑ dꢒng hàng hoá Y

P_Xlà giá cꢘa hàng hoá X

P_Ylà giá cꢘa hàng hoá Y

Y

B

Y_B

B

P_X/P_Y

A

U₃

Y_A

U₂

U₁

X

A

X_A

X_B

ðưꢏng ngân sách

Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi -- Giáo trình Kinh tꢅ Công cꢄng .............................19