Giáo trình Nguyên lý thống kê kinh tế - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI
PGS. TS. Ngô Thị Thuận (Chủ biên )
TS. Phạm Vân Hùng - TS. Nguyễn Hữu Ngoan
GIÁO TRÌNH
NGUYÊN LÝ THỐNG KÊ KINH TẾ
(Dùng cho sinh viên các ngành kinh tế, kế toán,
kinh doanh và quản trị doanh nghiệp)
HÀ NỘI – 2006
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 1
LỜI NÓI ĐẦU
hống kê là một trong các nghiệp vụ không thể thiếu được trong công tác
Tquản lý nhà nước và quản trị kinh doanh của doanh nghiệp. Nó còn
được sử dụng như một công cụ bắt buộc trong nghiên cứu khoa học và triển khai
các hoạt động thực tiễn. Do vậy, nguyên lý thống kê kinh tế là môn học không thể
thiếu được trong hầu hết các ngành đào tạo.
Trước đây, công tác thống kê ở nước ta chủ yếu được áp dụng trong khu vực
kinh tế nhà nước nhằm thu thập các thông tin phục vụ cho việc quản lý kinh tế, xã
hội của các ngành, các cấp. Cùng với chính sách mở cửa và cải cách quản lý kinh
tế, công tác thống kê ngày càng được chú trọng trong các doanh nghiệp ở tất cả
các ngành. Để đáp ứng nhu cầu đào tạo ngày càng cao, phù hợp với xu thế ”hội
nhập và phát triển”, Bộ môn Kinh tế lượng, Khoa Kinh tế & Phát triển nông thôn
biên soạn giáo trình "Nguyên lý thống kê kinh tế”.
Giáo trình được biên soạn theo chương trình môn học đã được Hội đồng
khoa học giáo dục Khoa Kinh tế & Phát triển nông thôn thông qua với phương
châm chú trọng thực hành, gắn kết với thực tế, có ứng dụng và khai thác các phần
mềm tin học thông dụng.
Giáo trình bao gồm các chương:
Chương I
: Giới thiệu môn học
Chương II
Chương III
Chương IV
Chương V
Chương VI
Chương VII
: Thu thập thông tin thống kê
: Tổng hợp và trình bày các dữ liệu thống kê
: Thống kê mức độ của hiện tượng
: Điều tra chọn mẫu
: Kiểm định thống kê
: Thống kê biến động của hiện tượng
Chương VIII : Phân tích tương quan và hồi quy
Từng chương có các bài tập và một số bài có gợi ý cách giải.
Tham gia biên soạn cuốn giáo trình "Nguyên lý thống kê kinh tế” gồm:
- PGS.TS. Ngô Thị Thuận (chủ biên) và viết các chương I, II, III, IV, VI,
VII.
- TS. Phạm Vân Hùng viết chương VIII
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 2
- TS. Nguyễn Hữu Ngoan cùng viết chương V.
Chúng tôi hy vọng cuốn giáo trình "Nguyên lý thống kê kinh tế” sẽ phục vụ
được đông đảo bạn đọc, các nhà nghiên cứu, các nhà doanh nghiệp và sinh viên
các ngành kinh tế, kế toán, quản trị kinh doanh của các trường đại học có các
ngành đào tạo này.
Mặc dù các tác giả đã rất cố gắng, song do khả năng có hạn và cùng với
những điểm mới bổ sung, nên nội dung giáo trình biên soạn khó tránh khỏi thiếu
sót và những hạn chế nhất định.
Chúng tôi mong muốn nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc để giáo
trình ngày càng hoàn thiện hơn.
CÁC TÁC GIẢ
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 3
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ĐBSCL
ĐHNNI
ĐVT
Đồng bằng sông Cửu Long
Đại học Nông nghiệp I
Đơn vị tính
HTX
Hợp tác xã
NN & PTNT
TSCĐ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Tài sản cố định
UBND
Uỷ ban nhân dân
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 4
Chương I
GIỚI THIỆU MÔN HỌC
1. SƠ LƯỢC VỀ SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỐNG KÊ HỌC
1.1. Khái niệm về thống kê
Trong thực tế sản xuất kinh doanh, cũng như trong đời sống kinh tế xã hội chúng
ta thường sử dụng thuật ngữ ”thống kê” như thống kê lại các công việc đã làm trong
ngày, các số liệu đã có, các khoản thu, chi... Vậy thống kê học là gì? Trước khi xét đến
khái niệm thống kê học, chúng ta quan sát các ví dụ sau:
Ví dụ 1: Kết quả chính thức điều tra mức sống hộ gia đình Việt Nam 2002 và kết
quả sơ bộ khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam năm 2004 của Tổng cục Thống kê
về tỷ lệ hộ nghèo cho năm 2002 và 2004 theo chuẩn nghèo được Thủ tướng Chính phủ
ban hành áp dụng cho giai đoạn 2006 - 2010 (200 nghìn đồng/người/tháng cho khu vực
nông thôn, 260 nghìn đồng/người/tháng cho khu vực thành thị) như sau:
Biểu 1.1. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới
ĐVT: %
Năm
Năm
Diễn giải
2002
2004
Số liệu bảng 1.1 cho thấy,
tính chung cả nước tỷ lệ hộ
nghèo đã giảm từ 23,0% năm
2002 còn 18,1% năm 2004.
Cả nước
23,0
18,1
Chia theo khu vực
Thành thị
10,6
26,9
8,6
Vùng Đồng bằng sông Hồng
là một trong những vùng có tỷ lệ
số nghèo giảm nhanh nhất, năm
2002 là 18,2%, năm 2004 chỉ còn
12,9%.
Nông thôn
21,2
Chia theo vùng
Đồng bằng sông Hồng
Đông Bắc
18,2
28,5
54,5
37,1
23,3
43,7
8,9
12,9
23,2
46,1
29,4
21,3
29,2
6,1
Vùng Tây Bắc tỷ lệ hộ
nghèo cao nhất, năm 2002 là
54,5%, năm 2004 có giảm nhưng
chậm vẫn còn 46,1%.
Tây Bắc
Bắc Trung Bộ
Duyên hải Nam Trung Bộ
Tây Nguyên
Vùng Đông Nam Bộ có tỷ lệ
hộ nghèo ít nhất.
Đông Nam Bộ
Đồng bằng sông Cửu Long
17,5
15,3
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 5
Ví dụ 2: Có tài liệu về diện tích, dân số của 13 tỉnh ở Đồng bằng sông Cửu Long
(ĐBSCL) năm 2003 ở bảng 2.1.
Các số liệu ở bảng 2.1 cho biết: Đồng bằng sông Cửu Long gồm 13 tỉnh, với tổng
diện tích là 39.763 km2; 16,964 triệu dân và 10,164 triệu lao động trong độ tuổi. Bình
quân số dân trên 1 đơn vị diện tích là 427 người/km2. Kiên Giang là tỉnh có diện tích
lớn nhất. Tỉnh có số dân đông nhất là An Giang. Thành phố Cần Thơ có diện tích đất ít
nhưng số dân tương đối đông, nên mật độ dân số là cao nhất (807 người/km2).
Bảng 2.1. Diện tích và dân số 13 tỉnh ĐBSCL năm 2003
Diện tích tự
nhiên
Lao động trong
tuổi
Dân số
(người)
Mật độ
(người/km2)
TT
Tỉnh
(km2)
(người)
1
2
3
4
5
6
7
8
9
TP Cần Thơ
Hậu Giang
Tiền giang
Long An
1.390
1.607
2.367
4.493
3.238
2.322
2.215
1.475
3.406
6.269
3.223
2.547
5.211
39.763
1.121.141
772.239
807
481
699
307
507
581
456
704
633
259
386
308
228
427
696003
470.130
1.655.000
1.381.305
1.640.309
1.348.137
1.009.643
1.038.965
2.155.121
1.623.834
1.243.982
784.462
1.178.000
823.119
Đồng Tháp
Bến Tre
1.016.309
841.726
Trà Vinh
606.493
Vĩnh Long
An Giang
665.000
1.038.520
832.859
10 Kiên Giang
11 Sóc Trăng
12 Bạc Liêu
13 Cà Mau
Cộng
771.269
486.366
1.190.676
16.964.814
738.219
10.164.696
Nguồn: Niên giám thống kê kinh tế - xã hội tỉnh ĐBSCL năm 2003
Từ các ví dụ nêu trên chúng ta có nhận xét sau:
- Các số liệu thể hiện trong các bảng là các số liệu thống kê. Các số liệu này thu
thập được là dựa vào các tài liệu thống kê;
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 6
- Tài liệu thống kê có được do kết quả tổng hợp của các cơ quan từ xã - huyện -
tỉnh - toàn quốc bằng cách ghi chép quá trình diễn biến trong sản xuất, trong đời sống xã
hội, văn hoá... và lập các báo cáo hàng năm;
- Từ các tài liệu thống kê từng năm, ta có thể tính bình quân rồi so sánh giữa các
giai đoạn thời gian khác nhau dựa vào số liệu của từng giai đoạn.
- Các số liệu thống kê cho phép đánh giá kết quả (bản chất) của các hiện tượng
kinh tế xã hội của một đất nước ở từng năm và xu hướng phát triển của nó qua các năm
(theo thời gian).
- Các số liệu này cũng gợi mở cho người sử dụng nó các biện pháp thúc đẩy quá
trình sản xuất tốt hơn hoặc dự kiến khả năng đạt được trong giai đoạn tới.
Tóm lại: Tất cả các công việc từ theo dõi diễn biến của các hiện tượng, ghi chép tài
liệu - tổng hợp tài liệu ở phạm vi rộng hơn, phân tích rút ra kết luận về bản chất, tính
quy luật và đề ra các biện pháp chỉ đạo... là một quá trình nghiên cứu thống kê.
Như vậy, thống kê không chỉ là việc cộng dồn đơn thuần các số liệu sẵn có mà là
cả một quá trình nghiên cứu theo trình tự nhất định có nội dung, mục đích và phương
pháp khoa học để đáp ứng các nhu cầu của xã hội. Một cách tổng quát, chúng ta có thể
đi đến khái niệm về thống kê như sau:
Thống kê học là hệ thống các phương pháp dùng để thu thập, xử lý và phân tích
các con số (mặt lượng) của hiện tượng kinh tế-xã hội để tìm hiểu bản chất và tính quy
luật vốn có của chúng (mặt chất) trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể.
Như vậy, từ “Thống kê’ có 2 nghĩa: Nghĩa thông thường là thu thập số liệu; nghĩa
rộng là một môn khoa học về bố trí, hoạch định các quan sát và thí nghiệm; thu thập và
phân tích các số liệu và rút ra kết luận về các số liệu đã phân tích. Do đó, thống kê được
coi là một công cụ của nghiên cứu khoa học, quản lý kinh tế và quản lý xã hội. Đây
chính là “bộ đồ nghề” của các nhà nghiên cứu và lãnh đạo.
1.2. Sơ lược về sự ra đời và phát triển của thống kê
Thống kê ra đời từ bao giờ và quá trình phát triển của nó ra sao? Để trả lời câu hỏi
này các nhà khoa học chuyên nghiên cứu sự hình thành và phát triển của thống kê học
đã đưa ra nhận định sau: Thống kê học ra đời và phát triển theo yêu cầu của xã hội . Để
chứng minh cho nhận định này người ta thường điểm lại lịch sử phát triển của xã hội
loài người qua các thời kỳ:
- Thời kỳ cộng sản nguyên thuỷ: Thời kỳ này chưa có sản xuất, chưa có sở hữu tư
nhân về tư liệu sản xuất, của cải do thiên nhiên cung cấp và là của chung, loài người
chưa có tính toán, nên chưa có nhu cầu về thống kê.
- Thời kỳ chiếm hữu nô lệ: Thời kỳ này, có sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất , đất,
nông nô, có sản xuất, có dư thừa, của cải thuộc về người chiếm hữu tư liệu sản xuất
(chủ nô) nên chủ nô hoặc trực tiếp hoặc gián tiếp ghi chép, tính toán những tài sản thuộc
quyền chiếm hữu của mình như: Có bao nhiêu ruộng đất, trâu bò, nhà cửa... Thực tế có
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 7
di tích cổ mà người ta đã tìm thấy ở Trung Quốc, Hy Lạp, Ai Cập, La Mã... thì những
ghi chép và tính toán này còn đơn giản, mang tính chất cộng dồn, trong phạm vi hẹp, có
thể nói rằng mới là công việc sơ khai của thống kê.
- Thời kỳ phong kiến: Thời kỳ này, sản xuất phát triển hơn, sản phẩm nhiều hơn,
phạm vi chiếm hữu tư liệu sản xuất mở rộng hơn nên yêu cầu tính toán nhiều hơn và
phức tạp hơn.
Các tài liệu cũ cho biết, hầu hết các nước ở châu Âu, châu Á đã tổ chức việc đăng
ký kê khai về ruộng đất, nhân khẩu, tài sản... Những công việc này đã thể hiện tính chất
thống kê. Sản xuất nông nghiệp ngày càng phát triển, sản phẩm dồi dào dẫn đến nhu cầu
trao đổi hàng hoá, các ngành nghề thủ công ra đời... từ đó công việc ghi chép mở rộng
ra ngoài lĩnh vực mỗi ngành, nhưng thống kê học chưa được hình thành.
- Thời kỳ tư bản chủ nghĩa cũ: Thời kỳ này, lực lượng sản xuất phát triển hơn, các
ngành sản xuất mới ra đời, công nghiệp, giao thông vận tải, thương nghiệp... Các hoạt
động kinh tế xã hội ngày càng phức tạp hơn, sự phân công lao động xã hội cũng phát
triển, phân chia giai cấp và đấu tranh giai cấp cùng gay gắt. Để phục vụ cho giai cấp
thống trị, đòi hỏi phải theo dõi mọi mặt của xã hội (kinh tế, chính trị). Người ta đã đi
sâu nghiên cứu về lý luận và phương pháp thu thập, tính toán các tài liệu sao cho phản
ánh đúng hiện tượng và giúp cho người làm công tác quản lý kinh tế, quản lý xã hội
điều hành tốt các công việc của mình.
Cuối thế kỷ 17, một số tài liệu sách báo của thống kê được xuất bản hoặc một số
trường đã bắt đầu giảng môn lý luận thống kê. Năm 1660, H.Cohring - nhà kinh tế học
người Đức giảng bài tại Trường đại học Holmsted về phương pháp nghiên cứu hiện
tượng xã hội dựa vào số liệu điều tra cụ thể. Năm 1682, cuốn sách “Số học chính trị”
của William Petty – nhà kinh tế học người Anh; năm 1759, G.Achen Wall (1719-1772)
-giáo sư người Đức dùng từ “statistik”, “status” (Thống kê). Ở thời kỳ này, sự phát triển
của toán học, nhất là lý thuyết xác suất cũng rất mạnh mẽ đã góp phần trang bị thêm
phương pháp tính toán và quản lý công việc của các nhà thống trị.
Trong hoàn cảnh đó, thống kê đã được hình thành. Như vậy, thống kê học hình
thành vào cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18 và chủ nghĩa tư bản cũ đã tạo điều kiện cho
thống kê ra đời và phát triển.
Nhưng trong xã hội có giai cấp, sự phân hoá giàu nghèo rất rõ rệt, đặc biệt là trong
chiến tranh giữa các nước, các cường quốc, giai cấp thống trị thường sử dụng các tài
liệu thống kê như một công cụ để phục vụ cho giai cấp mình, để xoa dịu đấu tranh giai
cấp hoặc che dấu bí mật kinh doanh, nên họ thường đưa ra những tài liệu thống kê
không trung thực và khách quan lắm. Vì lý do đó mà giai đoạn cuối của chủ nghĩa tư
bản cũ (chủ nghĩa đế quốc) thống kê không phát huy được vai trò tiến bộ của mình.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 8
- Thời kỳ hình thành và phát triển của hệ thống XHCN: Theo quan điểm của
CNXH muốn cho toàn dân hiểu được thực tế khách quan về sản xuất, kinh tế và xã hội
để mỗi người đều có trách nhiệm góp phần của mình vào việc thúc đẩy xã hội tiến lên,
CNXH đã tạo điều kiện cho khoa học thống kê phát huy tác dụng tích cực và ngày càng
hoàn thiện về lý luận và phương pháp để có thể phản ánh đúng thực tế khách quan xã
hội.
- Ngày nay, do sự phát triển của xã hội loài người, do sự tiến triển của khoa học -
kỹ thuật đòi hỏi khoa học thống kê cũng ngày càng hoàn thiện về lý luận, về phương
pháp, có nhiều thông tin nhanh, phong phú, phương tiện tổng hợp tốt hơn, phương pháp
phân tích, đánh giá và dự báo ngày càng hiện đại hơn...
Thống kê chính là một công cụ mạnh mẽ nhất để nhận thức xã hội. Tuy nhiên, tuỳ
theo mục đích khác nhau mà thứ công cụ này phục vụ có khác nhau.
- Ở nước ta: Trong kháng chiến chống Pháp (1945-1954), chúng ta đã sử dụng
công tác thống kê với các thành tựu của khoa học thống kê thế giới để lên án chế độ
thực dân, phong kiến, động viên toàn dân làm kháng chiến thắng lợi. Cùng với sự phát
triển của đất nước, thống kê học ngày càng hoàn thiện dần về mạng lưới thống kê, về
phương pháp tổ chức, về kỹ thuật tổng hợp, phân tích. Song do nền kinh tế nước ta chưa
ổn định, chuyển hướng liên tục... nên thống kê học ở nước ta còn có những hạn chế nhất
định.
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA THỐNG KÊ
Các nhà thống kê học nổi tiếng trên thế giới đều thống nhất đưa ra nhận định sau
đây về đối tượng nghiên cứu của thống kê.
Thống kê học là môn khoa học xã hội, nghiên cứu mặt lượng trong mối liên hệ chặt
chẽ với mặt chất của các hiện tượng kinh tế- xã hội số lớn, trong điều kiện thời gian và
địa điểm cụ thể.
Từ nhận định này, chúng ta cần hiểu đúng đối tượng nghiên cứu của thống kê ở các
điểm chính sau.
2.1. Thống kê học là một môn khoa học xã hội
Thống kê học là một môn khoa học xã hội, bởi vì thống kê nghiên cứu các hiện
tượng kinh tế - xã hội hay quá trình kinh tế xã hội. Các hiện tượng và quá trình đó
thường là:
* Các hiện tượng về quá trình tái sản xuất mở rộng như cung cấp nguyên liệu, quy
trình công nghệ, chế biến sản phẩm...
* Các hiện tượng về phân phối, trao đổi, tiêu dùng sản phẩm (marketing) như giá
cả, lượng hàng xuất, nhập hàng hoá, nguyên liệu...
* Các hiện tượng dân số, lao động như tỷ lệ sinh, tử, nguồn lao động, sự phân bố
dân cư, lao động...
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 9
* Các hiện tượng về văn hoá, sức khoẻ như trình độ văn hoá, số người mắc bệnh,
các loại bệnh, phòng chống bệnh...
* Các hiện tượng về đời sống chính trị, xã hội, bầu cử, biểu tình...
* Ngoài ra thống kê còn nghiên cứu ảnh hưởng của các hiện tượng tự nhiên đến sự
phát triển của các hiện tượng kinh tế xã hội, như ảnh hưởng của khí hậu, thời tiết, của
các biện pháp kỹ thuật tới quá trình sản xuất nông nghiệp, kết quả sản xuất nông nghiệp
và đời sống nhân dân.
2.2. Thống kê nghiên cứu mặt lượng trong mối liên hệ chặt chẽ với mặt chất
của số lớn hiện tượng và quá trình kinh tế xã hội
a) Mặt lượng (những biểu hiện cụ thể, đo lường được):
* Quy mô của hiện tượng: Các mức độ to nhỏ, lớn bé, rộng hẹp.
Ví dụ: Diện tích canh tác của 1 doanh nghiệp nông nghiệp A năm 2005 là 500 ha,
dân số trung bình của Việt Nam 2003 là 80,90 triệu người (Niên giám thống kê 2003),
tổng số sinh viên của 1 lớp năm học 2005 - 2006 là 80 người.
* Kết cấu của hiện tượng: Hiện tượng tạo nên từ các bộ phận nào, mỗi bộ phận
chiếm bao nhiêu %;
Ví dụ: Lớp có 50 học sinh, nam là 40 học sinh, chiếm 80%, nữ là 10, chiếm 20%.
* Tốc độ phát triển của hiện tượng: So sánh mức độ của hiện tượng theo thời gian
để thấy mức độ tăng hay giảm của hiện tượng;
* Trình độ phổ biến của hiện tượng: Tính cụ thể phạm vi xảy ra hiện tượng, cá biệt
hay phổ biến từ đó thấy được ảnh hưởng của nó tới hiện tượng lớn hơn.
Ví dụ: Tỷ lệ tai nạn giao thông xe máy năm 2004 là 2%, có nghĩa là cứ 100 người
đi xe máy thì có 2 người tai nạn...
* Mối quan hệ tỷ lệ giữa các hiện tượng hoặc giữa các tiêu thức của cùng một hiện
tượng.
b) Liên hệ chặt chẽ với mặt chất của số lớn hiện tượng:
* Thông qua các mặt lượng của hiện tượng để đánh giá bản chất của hiện tượng
như quy mô to nhỏ, bộ phận nào nhiều hay ít, xu hướng tiến lên hay giảm đi, mức độ
phổ biến của hiện tượng thế nào... nhưng để đánh giá một cách khách quan bản chất của
hiện tượng thì mặt lượng của hiện tượng phải được thể hiện ở số lớn đơn vị chứ không
phải ở từng đơn vị cá biệt.
Ví dụ, đánh giá kết quả học tập 2 sinh viên A, B cần dựa vào kết quả học tập nhiều
học kỳ, nhiều môn; dựa vào ý thức phấn đấu, sự tham gia các phong trào đoàn, quan hệ
bạn bè... Việc làm như vậy người ta gọi là nghiên cứu mặt lượng ở số lớn .
Nhưng để hiểu sâu sắc hơn bản chất của hiện tượng, người ta cũng nghiên cứu
những đơn vị tiên tiến, hoặc lạc hậu là những biểu hiện cá biệt.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 10
* Thống kê không nghiên cứu bản chất và quy luật của hiện tượng, mà thông qua
mặt lượng có thể đánh giá được bản chất và tính quy luật của hiện tượng.
2.3. Thống kê nghiên cứu các hiện tượng và quá trình kinh tế xã hội trong điều
kiện địa điểm và thời gian cụ thể
Mỗi hiện tượng, hay quá trình kinh tế xã hội ở thời gian, địa điểm khác nhau thì
mặt lượng cũng khác nhau. Do đó, đối tượng nghiên cứu của thống kê học cũng cần cụ
thể hoá ở thời gian nào, địa điểm nào hay trả lời câu hỏi bao giờ ? và ở đâu ?
3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA THỐNG KÊ
3.1. Phương pháp luận của thống kê
- Khái niệm: Tổng hợp về mặt lý luận các phương pháp chuyên môn của thống kê
gọi là phương pháp luận của thống kê học
- Cơ sở phương pháp luận: Dựa vào định luật số lớn trong lý thuyết xác suất đã
xác định.
Định luật này được vận dụng và thể hiện là quan sát số lớn các đơn vị cá biệt đến
mức đủ lớn để có thể tổng hợp, phân tích, đánh giá bản chất khách quan và tính quy
luật của hiện tượng. Vì từ sự kiện cá biệt, ngẫu nhiên quan sát số lớn giúp chúng ta suy
ra sự kiện chung. Qua tổng hợp số lớn, sự kiện cá biệt sẽ bù trừ cho nhau.
- Mức độ lớn phụ thuộc vào hiện tượng và mục đích nghiên cứu.
Phương pháp luận này của thống kê được thể hiện rất rõ trong các phương pháp
chuyên môn của thống kê.
3.2. Các phương pháp chuyên môn của thống kê
- Điều tra thống kê: Điều tra toàn bộ, điều tra chọn mẫu, điều tra trực tiếp, điều tra
gián tiếp;
- Tổng hợp thống kê: Hệ thống hoá các tài liệu, phân tổ thống kê.
- Phân tích thống kê: Phân tích mức độ, động thái, mối liên hệ...
3.3. Tính quy luật của thống kê
Tính quy luật của thống kê là tính quy luật số lớn các đơn vị trong đó có sự chênh
lệch về lượng của từng đơn vị cá biệt. Tính quy luật này cũng phụ thuộc vào địa điểm
và thời gian nhất định.
4. MỘT SỐ KHÁI NIỆM THƯỜNG DÙNG TRONG THỐNG KÊ
4.1. Tổng thể thống kê và đơn vị tổng thể
a) Tổng thể thống kê:
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 11
Tổng thể thống kê (còn gọi là tổng thể chung) là tập hợp các đơn vị cá biệt (hay
phần tử) thuộc hiện tượng nghiên cứu, cần quan sát, thu thập và phân tích mặt lượng
của chúng theo một hay một số tiêu thức nào đó.
Xác định tổng thể là xác định phạm vi của đối tượng nghiên cứu. Tuỳ theo mục
đích nghiên cứu mà tổng thể xác định có khác nhau.
Ví dụ, dân số trung bình của Việt Nam năm 2003 là 80,9 triệu người thì tổng số
dân trung bình năm 2003 là tổng thể thống kê; hoặc số mẫu đất phân tích tính chất lý
hoá để lập bản đồ nông hoá thổ nhưỡng của 1 xã năm 2004 là 300 mẫu thì tổng số mẫu
đất cần phân tích năm 2004 là một tổng thể.
b) Đơn vị tổng thể:
Các đơn vị cá biệt (hay phần tử) cấu thành nên tổng thể thống kê gọi là đơn vị tổng
thể. Tuỳ mục đích nghiên cứu mà xác định tổng thể và từ tổng thể xác định được đơn vị
tổng thể.
Ví dụ (quay lại ví dụ trên): Đơn vị tổng thể là người dân, là từng mẫu đất. Đơn vị
tổng thể bao giờ cũng có đơn vị tính phù hợp.
Đơn vị tổng thể là xuất phát điểm của quá trình nghiên cứu thống kê, bởi vì nó
chứa đựng những thông tin ban đầu cần cho quá trình nghiên cứu. Trên thực tế có xác
định được đơn vị tổng thể thì mới xác định được tổng thể. Thực chất xác định tổng thể
là xác định các đơn vị tổng thể.
c) Các loại tổng thể thống kê:
* Tổng thể bộc lộ: Tổng thể trong đó bao gồm các đơn vị (hay phân tử) mà ta có
thể quan sát hoặc nhận biết trực tiếp được.
Thí dụ: Tổng số sinh viên của Trường đại học Nông nghiệp I năm học 2005-2006.
* Tổng thể tiềm ẩn: Tổng thể trong đó bao gồm các đơn vị (hay phân tử) mà ta
không thể quan sát hoặc nhận biết trực tiếp được.
Thí dụ: Tổng số sinh viên yêu ngành nông nghiệp.
* Tổng thể đồng chất: Tổng thể trong đó bao gồm các đơn vị (hay phân tử) giống
nhau ở một hay một số đặc điểm chủ yếu có liên quan đến mục đích nghiên cứu.
Thí dụ: Sản lượng lúa của Việt Nam năm 2004.
* Tổng thể không đồng chất: Tổng thể trong đó bao gồm các đơn vị (hay phân tử)
không giống nhau ở một hay một số đặc điểm chủ yếu có liên quan đến mục đích
nghiên cứu.
Thí dụ: Sản lượng các loại cây hàng năm.
* Tổng thể mẫu: Tổng thể bao gồm một số đơn vị được chọn ra từ tổng thể chung
theo một phương pháp lấy mẫu nào đó.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 12
Thí dụ: Số sinh viên được chọn tham dự Đại hội Đảng bộ Trường ĐHNNI Hà Nội
năm 2005 là 150 người.
4.2. Tiêu thức
Tiêu thức thống kê là chỉ đặc tính của đơn vị tổng thể.
Ví dụ, mỗi người dân có tiêu thức giới tính, độ tuổi, trình độ văn hoá, nghề nghiệp.
Mỗi doanh nghiệp có các tiêu thức như số lao động, diện tích đất, vốn cố định, vốn lưu
động...
Mỗi đơn vị tổng thể có nhiều tiêu thức. Mỗi tiêu thức có thể biểu hiện giống nhau
hoặc khác nhau ở các đơn vị tổng thể.
Tiêu thức được phân chia thành các loại sau:
* Tiêu thức bất biến và tiêu thức biến động
- Tiêu thức bất biến biểu hiện giống nhau ở mọi đơn vị tổng thể, căn cứ vào tiêu
thức này người ta tập hợp các đơn vị tổng thể để xây dựng nên tổng thể.
Ví dụ: Tiêu thức quốc tịch “Việt Nam” xây dựng tổng số dân Việt Nam. Giới tính
“nam”, “nữ” xây dựng tổng thể dân số nữ, dân số nam.
- Tiêu thức biến động là tiêu thức biểu hiện của nó không giống nhau ở các đơn vị
tổng thể. Ví dụ độ tuổi, trình độ văn hoá...
* Tiêu thức số lượng và tiêu thức chất lượng
- Tiêu thức số lượng là tiêu thức thể hiện trực tiếp bằng con số. Ví dụ độ tuổi, mức
lương...
- Tiêu thức chất lượng là tiêu thức thể hiện không bằng con số. Ví dụ giới tính,
quốc tịch, trình độ ngoại ngữ.
* Tiêu thức thay phiên chỉ có 2 biểu hiện không trùng nhau. Thí dụ: giới tính, sinh
tử...
* Chú ý: Có những tiêu thức thể hiện tương đối tổng hợp nhiều đặc tính của đơn vị
tổng thể thì có thể trùng với chỉ tiêu thống kê như năng suất lúa, năng suất lao động, giá
thành...
4.3. Lượng biến
Lượng biến là biểu hiện cụ thể về lượng của các đơn vị tổng thể theo tiêu thức số
lượng.
Ví dụ: Độ tuổi 3, 4, 5, 10, 20 tuổi là lượng biến của tiêu thức độ tuổi, biểu hiện
mức độ của tiêu thức số lượng.
Có hai loại lượng biến. Lượng biến rời rạc và lượng biến liên tục.
- Lượng biến rời rạc là lượng biến mà các giá trị có thể có của nó là hữu hạn hay vô
hạn nhưng có thể đếm được.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 13
Thí dụ: Số công nhân trong một doanh nghiệp; số sản phẩm sản xuất ra trong một
ngày của 1 phân xưởng may.
- Lượng biến liên tục: Là lượng biến mà các giá trị có thể có của nó được lấp kín cả
một khoảng trên trục số.
Thí dụ: năng suất cây trồng; giá bán hàng hoá.
4.4. Chỉ tiêu thống kê
* Khái niệm:
Chỉ tiêu thống kê là một khái niệm thể hiện tổng hợp mối quan hệ giữa lượng và
chất của hiện tượng hay quá trình kinh tế xã hội trong điều kiện địa điểm và thời gian cụ
thể.
* Đặc điểm của chỉ tiêu thống kê:
- Phản ánh kết quả nghiên cứu thống kê.
- Mỗi chỉ tiêu thống kê phản ánh nội dung mặt lượng trong mối liên hệ với mặt chất
về một khía cạnh, một đặc điểm nào đó của hiện tượng.
- Đặc trưng về lượng biểu hiện bằng những con số cụ thể, khác nhau trong điều
kiện thời gian và địa điểm cụ thể, có đơn vị đo lường và phương pháp tính đã quy định.
Ví dụ: Tổng diện tích trồng trọt toàn quốc tính bình quân 3 năm 1989 - 1990 là
8.933.000 ha. Tổng diện tích gieo trồng toàn quốc là chỉ tiêu thống kê, nó có nội dung
kinh tế, có ý nghĩa, có lượng là 8933000 ha, là một con số cụ thể gọi là số liệu thống
kê, thời gian bình quân 3 năm 1989-1990, địa điểm toàn quốc, phương pháp tính bình
quân, đơn vị tính ha.
* Các loại chỉ tiêu thống kê:
- Chỉ tiêu thống kê khối lượng: Phản ánh quy mô về lượng của hiện tượng nghiên
cứu. Ví dụ tổng số dân, diện tích gieo trồng, số học sinh.
- Chỉ tiêu chất lượng: Phản ánh các đặc điểm về mặt chất của hiện tượng như trình
độ phổ biến, mức độ tốt xấu và quan hệ của các tiêu thức. Ví dụ giá thành, giá cả, hiệu
quả sử dụng vốn.
* Hình thức đơn vị đo lường: Có 2 hình thức hiện vật và giá trị
- Chỉ tiêu hiện vật là chỉ tiêu thể hiện bằng các số liệu có đơn vị đo lường tự nhiên
như cái, con, đơn vị đo chiều dài, trọng lượng.
- Chỉ tiêu giá trị là chỉ tiêu biểu hiện số liệu có đơn vị đo lường là tiền.
4.5. Hệ thống chỉ tiêu thống kê
Hệ thống chỉ tiêu thống kê là tập hợp nhiều chỉ tiêu có quan hệ mật thiết với nhau,
có thể phản ánh nhiều mặt của hiện tượng hay quá trình kinh tế xã hội trong điều kiện
thời gian và địa điểm cụ thể.
- Ai xác định? Tổng cục thống kê.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 14
- Cho từng ngành và toàn nền kinh tế quốc dân.
- Nó được thay đổi và bổ sung, hoàn chỉnh trong các điều kiện lịch sử cụ thể.
5. CÁC LOẠI THANG ĐO
Để lượng hoá hiện tượng nghiên cứu, tuỳ theo tính chất của dữ liệu, thống kê đo
lường bằng các loại thang đo sau.
5.1. Thang đo định danh
Thang đo định danh là thang đo dùng các mẫ số để phân loại các đối tượng. Thang
đo dịnh danh không mang ý nghĩa nào cả mà chỉ để lượng hoá các dữ liệu cần cho
nghiên cứu. Nó thường được sử dụng cho các tiêu thức thuộc tính. Người ta thường
dùng các chữ số tự nhiên như 1, 2, 3, 4... để làm mã số.
Thí dụ: Giới tính: người ta thường mã số nam là 1; nữ là 2.
Tình trạng gia đình: 1: Độc thân ; 2: Kết hôn; 3: Ly dị; 4: Khác.
5.2. Thang đo thứ bậc
Thang đo thứ bậc là thang đo sự chênh lệch giữa các biểu hiện của tiêu thức có
quan hệ thứ bậc hơn kém. Sự chênh lệch này không nhất thiết phải bằng nhau. Nó được
dùng cho cả tiêu thức thuộc tính và tiêu thức số lượng.
Thí dụ:
- Tiền lương của công nhân trong doanh nghiệp hàng tháng là: < 800 ngàn đồng; từ
800-1000 ngàn đồng; từ 1000-1500 ngàn đồng và > 1500 ngàn đồng.
- Mức độ khó khăn của nông dân Việt Nam:
Thứ nhất : Thiếu vốn
Thứ hai: Thiếu kiến thức
Thứ ba: Thiếu lao động
....
5.3. Thang đo khoảng
Thang đo khoảng là thang đo thứ bậc có khoảng cách đều nhau. Nó được dùng cho
cả tiêu thức thuộc tính và tiêu thức số lượng. Thang đo khoảng cho phép chúng ta đo
lường một cách chính xác sự khác nhau giữa hai giá trị.
Thí dụ: Đề nghị sinh viên hãy cho biết ý kiến của mình về tầm quan trọng của các
vấn đề sau đây trong dạy học ở đại học bằng cách khoanh tròn các con số tương ứng
trên thang đánh giá chỉ mức độ từ 1 đến 5 như sau:
Không
quan trọng
Rất
quan trọng
Các vấn đề
Bình thường
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 15
1. Giảng viên giỏi
1
1
1
1
1
2
2
2
2
2
3
3
3
3
3
4
4
4
4
4
5
5
5
5
5
2. Có giáo trình, tài liệu
3. Sự say sưa và ham học của sinh viên
4. Giảng đường hiện đại
5. Môi trường không khí trong lành
5.4. Thang đo tỷ lệ
Thang đo tỷ lệ là loại thang đo cao nhất trong thống kê. Nó sử dụng các số tự nhiên
như từ 1 đến 9 và 0 để lượng hoá các dữ liệu. Nó được sử dụng chủ yếu cho các tiêu
thức số lượng. Thí dụ: Doanh thu của một cửa hàng bán văn phòng phẩm Trâu Quỳ
tháng 1/2005 là 200 triệu đồng; Nhiệt độ ngày 2/12/2005 là 23 oC.
Trong thực tế thang đo rất phức tạp và quan trọng, vì đôi khi chúng ta có thể áp
dụng thang đo định tính cho tiêu thức số lượng và ngược lại.
6. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU THỐNG KÊ
Xác định vấn đề, mục đích, nội dung,
đối tượng nghiên cứu
Giai đoạn I: Điều tra
thống kê
Xây dựng hệ thống các khái niệm,
chỉ tiêu thống kê
Điều tra thống kê
Xử lý số liệu
- Tập hợp, sắp xếp số liệu
- Chọn các phần mềm xử lý số liệu
- Phân tích thống kê sơ bộ
- Lựa chọn các phương pháp phân tích
thống kê sơ bộ
Giai đoạn II: Tổng hợp
thống kê
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 16
Phân tích và giải thích kết quả, dự đoán
xu hướng phát triển
Giai đoạn III: Phân tích
thống kê
Báo cáo và truyền đạt kết quả nghiên cứu
Sơ đồ 1.1. Quá trình nghiên cứu thống kê
Quá trình nghiên cứu thống kê theo trình tự được khái quát hoá bằng sơ đồ 1.1.
Theo sơ đồ này, quá trình nghiên cứu thống kê được chia thành 6 bước theo 3 giai đoạn
với trình tự từ trên xuống. Hai mũi tên có hướng đi từ dưới lên nhằm chỉ rõ các cộng
đoạn cần phải kiểm tra lại, bổ sung thông tin hoặc làm lại nếu dữ liệu chưa đạt yêu cầu
Giai đoạn I: Điều tra thống kê bao gồm thu thập các thông tin ban đầu về các tiêu
thức ở từng đơn vị tổng thể;
Giai đoạn II: Tổng hợp thống kê bao gồm tổng hợp và hệ thống hoá các tài liệu đã
thu thập được từ giai đoạn I;
Giai đoạn III: Phân tích thống kê nhằm sử dụng những phương pháp chuyên môn
của thống kê để phát hiện các vấn đề làm cơ sở đề xuất các giải pháp.
Các bước và các giai đoạn này đều có mối liên hệ rất chặt chẽ. Kết quả và chất
lượng kết quả của bước trước làm cơ sở và có ảnh hưởng đến chất lượng bước sau.
CÂU HỎI THẢO LUẬN CHƯƠNG I
1. Đối tượng nghiên cứu của thống kê là gì? Giải thích và chứng minh?
2. Các khái niệm thường dùng trong thống kê là gì? Giải thích, cho ví dụ cụ thể?
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 17
Chương II
THU THẬP THÔNG TIN THỐNG KÊ
Theo quá trình nghiên cứu thống kê, sau khi xác định được hướng, mục đích, nội
dung và đối tượng nghiên cứu, thì việc thu thập các thông tin phục vụ cho quá trình
nghiên cứu là bước rất cần thiết và quan trọng. Công việc thu thập thông tin đòi hỏi
nhiều thời gian, công sức và chi phí cho nên việc thu thập thông tin cần được tiến hành
một cách có hệ thống, theo một kế hoạch thống nhất để thu thập các thông tin sao cho
vừa đáp ứng mục tiêu, nội dung và vừa phù hợp với khả năng nhân lực và kinh phí
trong giới hạn cho phép.
1. THÔNG TIN THỐNG KÊ
1.1. Khái niệm và ý nghĩa
a) Khái niệm:
Thông tin là gì ? Thông tin là một phạm trù được dùng để mô tả các tin tức của một
hiện tượng, một sự vật, một sự kiện, một quá trình… đã xuất hiện ở mọi lúc, mọi nơi
trong các hoạt động kinh tế- xã hội của con người.
Thông tin thống kê là gì? Thông tin thống kê là tin tức của hiện tượng hay quá
trình kinh tế- xã hội do cơ quan thống kê thu thập trong điều kiện thời gian và không
gian cụ thể.
Như vậy, thông tin thống kê là một trong các loại thông tin, nên nó cũng mang
những đặc trưng và giá trị của thông tin nói chung như: nội dung mới (không có cái mới
thì không có thông tin); hình thức biểu hiện đa dạng (ngôn ngữ, con số, chữ viết); vật
dẫn thông tin (sóng âm, trang giấy, băng đĩa từ) và có nội dung tin tức (thể hiện ý định,
biểu đạt).
b) Ý nghĩa:
Thông tin thống kê là một nguồn lực của sản xuất kinh doanh, là nguồn lực vô giá.
Nó có thể sử dụng cho nhiều mục tiêu và sử dụng nhiều lần. Với các giá trị này, khi sử
dụng thông tin cần xử lí thông tin và xây dựng ngân hàng cơ sở dữ liệu cho nề nếp.
Thông tin thống kê cũng có các tính chất sau: khách quan, phụ thuộc, lan truyền,
cùng hưởng, có hiệu lực, biến động, khuyếch tán và thu gọn.
Thông tin cần thu thập là gì?
Thông tin cần thu thập là những thông tin phục vụ cho vấn đề và mục đích cần
nghiên cứu.
Xác định thông tin cần thu thập là xác định rõ những dữ liệu nào, thứ tự ưu tiên
của các dữ liệu này và phạm vi dữ liệu cần thu thập.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 18
Tại sao phải xác định thông tin cần thu thu thập?
Trong thực tế có rất nhiều thông tin liên quan đến hiện tượng hay quá trình kinh tế
xã hội. Tuỳ theo vấn đề và mục tiêu nghiên cứu mà xác định những thông tin hay dữ
liệu nào cần thiết. Do đó, vấn đề đầu tiên của công việc thu thập thông tin là xác định rõ
và cụ thể những dữ liệu nào cần thu thập, thứ tự ưu tiên của các dữ liệu này. Nếu không
thực hiện được điều này sẽ dẫn đến tình trạng dữ liệu thu thập được rất nhiều nhưng dữ
liệu đáp ứng cho mục đích nghiên cứu thì ít hoặc thiếu, gây lãng phí thời gian, tiền bạc.
Thí dụ: Nghiên cứu mối liên hệ giữa tình hình tự học và kết quả học tập của sinh
viên Đại học Nông nghiệp I Hà Nội, hai nhóm dữ liệu cần thu thập là: tình hình tự học
và kết quả học tập. Về nhóm dữ liệu tình hình tự học, có thể thu thập các dữ liệu sau:
1. Có tự học ở nhà không?
2. Thời gian dành cho tự học ở nhà thế nào? (hàng ngày, hàng tuần)
3. Phương pháp sử dụng thời gian tự học ở nhà thế nào?
4. Mục đích tự học?
5. Hình thức tự học: học một mình, học nhóm ?
6. Khó khăn và thuận lợi khi tự học?
7. Kết quả và hiệu quả tự học?
8. Các yếu tố ảnh hưởng đến tự học.
Có nhiều dữ liệu khác có liên quan đến tự học, nhưng không liên quan lắm đến
mục đích nghiên cứu “mối liên hệ giữa tự học với kết quả học tập” thì không nhất thiết
phải thu thập. Thí dụ:
- Bạn thường mặc quần áo gì khi tự học?
- Người cùng học với bạn quê ở đâu?
- Bạn có uống nước hay ăn gì trong giờ tự học không?
- Ai nhắc nhở bạn tự học?
1.2. Các loại thông tin cần thu thập
Có nhiêu tiêu chí để phân loại thông tin. Tuỳ thuộc vào mục đích, ý nghĩa và phạm
vi ứng dụng mà người ta có thể lựa chọn những tiêu thức phù hợp. ở đây trình bày một
số phân loại thông tin được sử dụng chủ yếu trong nghiên cứu thống kê.
a) Căn cứ tính chất của thông tin:
Có hai loại dữ liệu chủ yếu là dữ liệu định tính và dữ liệu định lượng.
* Dữ liệu định tính là dữ liệu phản ánh tính chất và sự hơn kém về tính chất của đối
tượng nghiên cứu. Thí dụ như giới tính của sinh viên (nam, hay nữ); thời gian tự học ở
nhà dài hay ngắn (dưới 2 giờ; từ 2 đến 4 giờ; trên 4 giờ).
Dữ liệu định tính được thu thập dễ hơn và người ta thường dùng các thang đo định
danh hay thứ bậc để xác định.
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 19
* Dữ liệu định lượng là dữ liệu phản ánh mức độ hay mức độ hơn, kém theo một
tiêu thức số lượng nào đó của đối tượng nghiên cứu. Thí dụ như độ tuổi của sinh viên,
thời gian tự học 1 ngày, 1 tuần.
Dữ liệu định lượng trong nghiên cứu thống kê thường gặp nhiều hơn, dễ áp dụng
những phương pháp tính toán, phân tích hơn. Khi xác định các dữ liệu định tính, người
ta thường dùng thang đo khoảng cách hay thứ bậc.
Mục đích của cách phân loại này nhằm giúp cho người nghiên cứu xác định trước
các phương pháp xử lý, tổng hợp và phân tích cần sử dụng cho từng loại dữ liệu sao cho
phù hợp và đáp ứng mục tiêu nghiên cứu đặt ra.
Thí dụ: Các dữ liệu và phương pháp phân tích có thể áp dụng trong nghiên cứu mối
liên hệ giữa tự học và kết quả học tập của sinh viên cho ở bảng 1.2.
Bảng 1.2.
Tự học ở nhà/ngày
Kết quả học tập
Định tính
Thang đo
Phương pháp phân tích
Phân tổ
Định tính:
Thứ bậc
- Dưới 2 giờ
- Từ 2 đến 4 giờ
- Trên 4 giờ
- Khá giỏi
- Trung bình
- yếu kém
Định danh
Định tính
Định lượng
Thứ bậc
Phân tích phương sai 1 yếu tố
- Dưới 2 giờ
- Từ 2 đến 4 giờ
- Trên 4 giờ
- Điểm trung bình chung
học tập/1 sinh viên
Khoảng
cách
Định lượng
Định lượng
Khoảng
Phân tích hồi quy và tương
cách
quan
- Số giờ tự học 1
tuần
- Điểm trung bình chung
học tập/1 sinh viên
b) Căn cứ nguồn cung cấp:
Theo nguồn cung cấp thông tin có hai loại dữ liệu: dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ
cấp.
* Dữ liệu thứ cấp là dữ liệu thu thập từ những nguồn có sẵn. Những dữ liệu này đã
qua tổng hợp, xử lý công bố hay xuất bản.
Thí dụ: Những dữ liệu về kết quả học tập của sinh viên có thể lấy ở phòng đào tạo
hay trợ lý đào tạo của từng khoa là dữ liệu thứ cấp.
Dữ liệu thứ cấp có ưu điểm là thu thập nhanh, rẻ nhưng thiếu chi tiết và đôi khi
không đáp ứng đúng yêu cầu nghiên cứu.
Nguồn dữ liệu thứ cấp khá phong phú thường gặp ở các nguồn chủ yếu sau:
Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội – Giáo trình Nguyên Lỹ Thống kê…………………………… 20
Tải về để xem bản đầy đủ
118 trang
09/01/2024
15341
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Nguyên lý thống kê kinh tế - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_nguyen_ly_thong_ke_kinh_te_truong_dai_hoc_nong_ng.pdf
