Giáo trình Mô đun 02: Bảo dưỡng động cơ điện - Nghề Sửa chữa máy nông nghiệp
1
M ĐU
BẢ DƯỠ
Đ CƠ ĐI
MÃ SỐ: MĐ 02
: SỬA CHỮA M Y N NG NGHI
: S
2
UYÊ Ố Ả QUY
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ L U: MĐ 02
3
LỜ Ớ U
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai
nhiều nước, sản xuất nông nghiệp được chuyên môn hóa trong tất cả các khâu
đầu vào sản xuất lớn, bao gồm cả việc sử dụng hóa chất diệt sâu, diệt cỏ, phân
bón, chọn lọc, lai tạo giống, nghiên cứu các giống mới và mức độ cơ giới hóa
cao.
Như vậy cơ sở để nâng cao năng suất lao động trong nông nghiệp là áp
dụng cơ giới hóa tổng hợp và sử dụng các phương tiện tự động, áp dụng các hệ
thống máy phù hợp với điều kiện của từng vùng sản xuất. Trong ngành trồng
trọt ở Việt Nam hiện nay, việc sử dụng máy nông nghiệp trong một khâu hay
một Hệ thống máy canh tác cho các loại cây trồng rất phổ biến. Việc áp dụng hệ
thống máy hiện đại có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao sản lượng cây
trồng, hạ giá thành sản phẩm, giảm nhẹ lao động và nâng cao năng suất lao
động.
Thực hiện đề án 1956 của chính phủ khắp các địa phương trên cả nước
tích cực phát triển lực lượng lao động nông thôn có tay nghề có trình độ kỹ thuật
và đầu tư thêm nhiều các máy móc thiết bị nhằm tăng năng suất lao động.
Từ những vấn đề trên đòi hỏi phải có một đội ngũ lao động sử dụng thành
thạo cũng như chăm sóc bảo dưỡng tốt các thiết bị máy móc nhằm đáp ứng tốt
yêu cầu lao động sản xuất và tránh lãng phí hao tốn tiền của công sức. Nghề Sửa
chữa máy nông nghiệp được triển khai đào tạo cho người lao động nông thôn là
chủ trương đúng đắn giúp bà con nông thôn có phương pháp sử dụng đúng và
chăm sóc bảo dưỡng bảo trì đảm bảo yêu cầu kỹ thuật các máy nông nghiệp
phục vụ tốt cho quá trình lao động sản xuất ở địa phương.
Chương trình đào tạo nghề “Sửa chữa máy nông nghiệp” cùng với bộ
giáo trình được biên soạn đã tích hợp những kiến thức, kỹ năng cần có của nghề,
đã cập nhật những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và thực tế sản xuất tại các địa
phương trong cả nước, do đó có thể coi là cẩm nang cho người đã, đang và sẽ sử
dụng hoặc sửa chữa máy nông nghiệp.
Bộ giáo trình gồm 6 quyển:
1) Giáo trình mô đun Bảo dưỡng động cơ đốt trong
2) Giáo trình mô đun Bảo dưỡng động cơ điện
3) Giáo trình mô đun Sửa chữa máy làm đất
4) Giáo trình mô đun Sửa chữa máy bơm nước li tâm
5) Giáo trình mô đun Sửa chữa máy phun thuốc trừ sâu
6) Giáo trình mô đun Sửa chữa máy đập lúa
Để hoàn thiện bộ giáo trình này chúng tôi đã nhận được sự chỉ đạo, hướng
dẫn của Vụ Tổ chức Cán bộ – Bộ Nông nghiệp và PTNT; Tổng cục dạy nghề -
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Sự hợp tác, giúp đỡ của Công ty TNHH
4
Minh Ngọc - Sửa chữa điện tử, điện dân dụng tại thị trấn Hương Canh, Bình
Xuyên, Vĩnh Phúc. Đồng thời chúng tôi cũng nhận được các ý kiến đóng góp
của Ban Giám Hiệu và các thầy cô giáo Trường Cao đẳng nghề cơ khí nông
nghiệp. Chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Nông
nghiệp và PTNT, Tổng cục dạy nghề, Ban lãnh đạo các cơ sở sản xuất, các nhà
khoa học, các cán bộ kỹ thuật, các thầy cô giáo đã tham gia đóng góp nhiều ý
kiến quý báu, tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành bộ giáo trình này.
Bộ giáo trình là cơ sở cho các giáo viên soạn bài giảng để giảng dạy, là tài
liệu nghiên cứu và học tập của học viên học nghề “Sửa chữa máy nông nghiệp”.
Các thông tin trong bộ giáo trình có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế và tổ
chức giảng dạy các mô đun một cách hợp lý. Giáo viên có thể vận dụng cho phù
hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế trong quá trình dạy học.
Giáo trình “Bảo dưỡng động cơ điện” giới thiệu khái quát về cấu tạo,
nguyên lý hoạt động của các bộ phận trong động cơ điện; các hư hỏng thường
gặp trong động cơ điện; quy trình và cách tiến hành chăm sóc bảo dưỡng động
cơ điện .
Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót,
chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các cán
bộ kỹ thuật, các đồng nghiệp để giáo trình hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tham gia biên soạn
1. Ông: Nguyễn Văn An
2. Ông: Hoàng Ngọc Thịnh
3. Ông Phạm Văn Úc
Chủ biên
Thành viên
Thành viên
Thành viên
Thành viên
Thành viên
Thành viên
4. Ông Phạm Tố Như
5. Ông Vũ Quang Huy
6. Ông Phạm Ngọc Tuấn
7. Ông Nguyễn Đình Thanh
5
MỤC LỤC
1.1.1 Nhiệm vụ của động cơ điện 1 pha ............................................................ 8
1.1.2 Phân loại động cơ điện 1 pha.................................................................... 8
1.3.1 Tháo nắp trước........................................................................................ 10
1.3.2 Tháo nắp sau ........................................................................................... 11
1.3.3 Tháo nắp chắn mỡ ổ bi ........................................................................... 11
1.3.4 Làm sạch ổ bi.......................................................................................... 12
1.3.5 Tra mỡ mới vào ổ bi ............................................................................... 12
1.3.6 Lắp nắp chắn mỡ ổ bi ............................................................................. 12
1.3.7 Lắp nắp trước.......................................................................................... 13
1.3.8 Lắp nắp sau ............................................................................................. 13
1.4 Kiểm t a t ay tụ iệ .................................................................................. 14
1.4.1 Tháo tụ điện ........................................................................................... 14
1.4.2 Kiểm tra tụ điện ..................................................................................... 15
1.4.3 Lắp tụ điện .............................................................................................. 16
1.5.1 Tháo đầu nối dây ở hộp đấu nối ............................................................ 17
1.5.3 Lắp đầu nối dây ở hộp đấu nối ............................................................... 17
2.1.2 Phân loại động cơ điện 3 pha.................................................................. 19
2.2.1 Làm sạch nắp trước................................................................................. 21
2.2.2 Làm sạch nắp sau.................................................................................... 21
2.2.3 Làm sạch vỏ stator.................................................................................. 21
2.3.1 Tháo nắp trước........................................................................................ 22
2.3.2 Tháo nắp sau ........................................................................................... 22
2.3.3 Tháo nắp chắn mỡ ổ bi ........................................................................... 24
2.3.4 Làm sạch ổ bi.......................................................................................... 24
6
2.3.7 Lắp nắp trước.......................................................................................... 25
2.3.8 Lắp nắp sau ............................................................................................. 26
2.4.1 Tháo đầu nối dây ở hộp đấu nối ............................................................ 26
7
M ĐU : Ả DƯỠ Đ CƠ Đ
Mã mô u : MĐ02
iới t iệu mô u
Mô đun Bảo dưỡng động cơ điện là mô đun chuyên môn nghề, mang tính
tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành bảo dưỡng động cơ; nội dung mô
đun trình bày các cơ cấu và hệ thống trong điện, cách thực hiện chuẩn bị vị trí
làm việc, dụng cụ, vật tư để bảo dưỡng, quy trình và cách tiến hành bảo dưỡng
các cơ cấu và hệ thống của động cơ điện, cách phòng ngừa hư hỏng và cách bảo
quản động cơ. Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực
hành cho từng bài dạy và bài thực hành khi kết thúc mô đun. Học xong mô đun
này, học viên có được những kiến thức và kỹ năng cơ bản về các bước công việc
bảo dưỡng động cơ điện và có kỹ năng thực hiện xử lý một số hư hỏng thông
thường của động cơ điện để đảm bảo kỹ thuật cho động cơ hoạt động, kết hợp
với máy công tác thực hiện các công việc trong sản xuất nông nghiệp.
8
1: Ả DƯỠ Đ CƠ Đ 1 A
Mã bài: MĐ02-1
Mụ tiêu
- Trình bày được khái quát chung về động cơ điện 1 pha.
- Bảo dưỡng được động cơ điện 1 pha đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ sạch sẽ, gọn gàng.
A. i du
1.1 K ái quát u v iệ 1 a
1.1.1 Nhiệm vụ của động cơ điện 1 pha
Biến đổi điện năng thành cơ năng truyền mômen đến các máy công tác
dùng trong sản xuất nông nghiệp
1.1.2 Phân loại động cơ điện 1 pha
Động cơ khởi động bằng tụ điện hoặc động cơ khởi động bằng vòng ngắn mạch
1.1.3 Sơ đồ cấu tạo của động cơ điện 1 pha
Hình 1.1 Động cơ dùng rotor lồng sóc
Hình 1.2 Vỏ động cơ và stator
Hình 1.4 Dây quấn rotor
Hình 1.3 Rotor
1.1.4 Nguyên lý hoạt động của động cơ điện 1 pha
Cho dòng điện xoay chiều hình sin chạy vào dây quấn stator thì từ trường stator
có phương không đổi nhưng có độ lớn thay đổi hình sin theo thời gian gọi là từ
trường đập mạch B= Bm sin ωt cosα, từ trường này sinh ra dòng điện cảm ứng
trong dây quấn rotor tạo ra từ thông rotor chống lại từ thông stator do đó rotor
không thể tự quay, để rotor quay cần dùng dây quấn phụ và tụ để khởi động.
9
Hình a: Từ thông và lực từ tác dụng lên rotor
Hình b: Từ trường đập mạch
Ngoài ra, để cải thiện đặc tính
làm việc và mômen khởi động
ta dùng hai tụ điện. Một tụ khởi
động (hình a) và một tụ thường
trực (hình b). Khi khởi động tốc
độ động cơ đạt đến 75÷85% tôc
độ đồng bộ tụ khởi động được
cắt ra khỏi cuộn phụ chỉ còn tụ
điện thường trực nối với cuộn
dây phụ làm việc bình thường.
1.1.5 Những hư hỏng của động cơ điện 1 pha
- Không khởi động được động cơ hoặc động cơ quay chậm do hỏng tụ điện
- Động cơ hoạt động có tiếng ồn lớn do bi đỡ trục mòn hoặc vỡ.
- Động cơ không hoạt động do hỏng stator, rotor.
1.2 Làm sạ bê oài
1.2.1 Làm sạch nắp trước
Dùng giẻ lau làm sạch bên ngoài nắp
trước của động cơ
Hình 1.2.1
15
Dùng tuốcnơvít tháo các vít bắt tụ điện
và giá đỡ tụ
Hình 1.4.1c
1.4.2 Kiểm tra tụ điện
Dùng đồng hồ vạn năng đặt thang đo
điện trở để mỗi đầu que đo vào 1 đầu
dây tụ điện nếu đồng hồ báo ở 1 giá trị
điện trở nào đó ( ≈ 0) sau đó kim đồng
hồ nhanh chóng trở về ∞ là tụ điện tốt
Hình 1.4.2a
Dùng đồng hồ vạn năng đặt thang đo
điện trở đảo đầu que đo so với trước
rồi để vào đầu dây tụ điện nếu đồng hồ
lại báo ở 1 giá trị điện trở nào đó ( ≈ 0)
sau đó kim đồng hồ nhanh chóng trở
về ∞ là tụ điện tốt
Hình 1.4.2b
17
1.5 Kiểm t a á iệ u dây
1.5.1 Tháo đầu nối dây ở hộp đấu nối
Dùng tuốcnơvít tháo các vít bắt ở cầu
đấu nối dây tháo rời đầu dây điện ra
Hình 1.5.1
1.5.2 Kiểm tra cách điện cuộn dây với vỏ máy
Dùng đồng hồ vạn năng thang đo điện
trở một đầu que đo để vào 1 đầu dây
của cuộn dây một đầu que đo còn lại
để vào vỏ máy nếu giá trị đo được là ∞
thì cuộn dây được cách điện tốt
Hình 1.5.2
1.5.3 Lắp đầu nối dây ở hộp đấu nối
Dùng tuốcnơvít siết lại các vít bắt ở
cầu đấu nối dây lắp lại đầu dây điện
vào với tụ và dây nguồn.
Hình 1.5.3
18
. Câu ỏi và bài tậ t ự à
ài tậ 1: Làm sạch động cơ điện.
ài tậ 2: Bảo dưỡng bi đỡ trục.
ài tậ 3: Kiểm tra cuộn dây và tụ điện.
C. i ớ
Cần chú ý các nội dung trọng tâm:
- Tháo các nắp trước và nắp sau phải vam hoặc gõ đều nhẹ nhàng.
- Phương pháp đo khi kiểm tra tụ điện và cách điện cuộn dây.
19
B 2. Ả DƯỠ Đ CƠ Đ 3 A
Mã bài: MĐ02-2
Mụ tiêu:
- Trình bày được khái quát chung về động cơ điện 3 pha.
- Bảo dưỡng được động cơ điện 3 pha đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ sạch sẽ, gọn gàng.
A. i du
2.1 K ái quát u v iệ 3 pha
2.1.1 Nhiệm vụ của động cơ điện 3 pha
Biến đổi điện năng thành cơ năng truyền mômen đến các máy công tác
dùng trong sản xuất nông nghiệp
2.1.2 Phân loại động cơ điện 3 pha
Động cơ dùng rotor lồng sóc hoặc rotor dây quấn
2.1.3 Sơ đồ cấu tạo của động cơ điện 3 pha
1. Lõi thép
2. Dây quấn stator
3. Nắp máy
4. Ổ bi đỡ trục
5. Trục động cơ
6. Hộp đấu nối
7. Rotor
8. Vỏ động cơ
9. Quạt gió
10. Hộp quạt
Hình 2.1 Động cơ điện 3 pha
Gồm 2 phần chính: phần tĩnh stator và phần quay rotor
2.1.3.1 Phần tĩnh Stator
Phần tĩnh gồm các bộ phận là lõi thép và dây
quấn ngoài ra còn có vỏ máy và nắp máy (hình
2.2)
a. Lõi thép stator
Lõi thép stator hình trụ do các lá thép kỹ thuật
điện được dập rãnh ở bên trong, ghép lại với nhau
tạo thành các rãnh theo hướng trục. Lõi thép được
ép vào trong vỏ máy (hình 2.3)
Hình 2.2
20
b. Dây quấn 3 pha
Dây quấn stator làm bằng dây dẫn điện được bọc
cách điện đặt trong các rãnh của lõi thép. Dòng
điện xoay chiều ba pha chạy trong ba dây quấn ba
pha stator sẽ tạo ra từ trường quay. Dây quấn ba
pha có thể nối hình sao hoặc nối tam giác.
c. Vỏ máy
Được chế tạo bằng nhôm hoặc gang dùng để giữ
chặt lõi thép, cố định máy trên bệ, bảo vệ máy và
đỡ trục rôtor
Hình 2.3
2.1.3.2 Phần quay Rotor
Gồm lõi thép, dây quấn và trục máy
Hình 2.4 Rotor
a. Lõi thép rotor
Gồm các lá thép kỹ thuật điện được dập rãnh mặt ngoài ghép lại, tạo
thành các rãnh theo hướng trục, ở giữa các lỗ để lắp trục.
b. Dây quấn
Trong các rãnh của lõi thép rôto đặt các thanh đồng (hoặc nhôm), các
thanh đồng thường đặt nghiêng so với trục, hai đầu nối ngắn mạch bằng 2 vòng
đồng (nhôm), tạo thành lồng sóc.
2.1.4 Nguyên lý hoạt động của động cơ điện 3 pha
Khi ta cho dòng điện ba pha tần số f
vào ba dây quấn stato sẽ tạo ra từ
trường quay với tốc độ là n1 = 60f/p.
Từ trường quay cắt các thanh dẫn của
dây quấn rôto và cảm ứng các sức điện
động. Vì dây quấn rôto nối kín mạch,
nên sức điện động cảm ứng sẽ sinh ra
dòng điện trong các thanh dẫn rôto.
Lực tác dụng tương hỗ giữa từ trường
quay của máy với thanh dẫn mang
dòng điện rôto, kéo rôto quay với tốc
độ n < n1 và cùng chiều với n1.
Hình 2.4 Nguyên lý hoạt động
Tải về để xem bản đầy đủ
32 trang
10/01/2024
4500
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Mô đun 02: Bảo dưỡng động cơ điện - Nghề Sửa chữa máy nông nghiệp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_mo_dun_02_bao_duong_dong_co_dien_nghe_sua_chua_ma.pdf
