Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật nữ trong một số tiểu thuyết của Nhất Linh và Khái Hưng
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
NGHỆ THUẬT MIÊU TẢ NGOẠI HÌNH NHÂN VẬT NỮ
TRONG MỘT SỐ TIỂU THUYẾT CỦA NHẤT LINH VÀ KHÁI HƯNG
Nguyễn Thị Hồng1
TÓM TẮT
Tự lực văn đoàn là một tổ chức văn học có tôn chỉ, mục đích rõ ràng và cơ quan
ngôn luận riêng. Là những cây bút đắc lực của nhóm Tự lực văn đoàn, Nhất Linh và
Khái Hưng đã tạo nên một hiện tượng văn học mới của văn học Việt Nam giai đoạn
1930 - 1945. Tiểu thuyết của Nhất Linh và Khái Hưng thể hiện một cách nhìn, cách
hiểu về những con người mới trong xã hội đương thời. Thành công của Nhất Linh và
Khái Hưng khi xây dựng nhân vật là tập trung miêu tả đầy đủ vẻ đẹp ngoại hình và
nội tâm. Trong một chừng mực nào đó, miêu tả ngoại hình nhân vật nữ là một đặc
điểm tiêu biểu, một trong những tiêu chí hàng đầu mà hai nhà văn đặt ra trong quá
trình xây dựng nhân vật.
Từ khóa: Nhất Linh và Khái Hưng, tiểu thuyết, nhân vật nữ, ngoại hình
1. Mở đầu
riêng khó trộn lẫn. Đọc sáng tác của
Nhất Linh và Khái Hưng, chúng tôi
nhận thấy các ông dành nhiều tâm huyết
để sáng tạo chân dung người phụ nữ
thành những hình tượng sinh động gắn
liền với quan niệm thẩm mỹ trong đời
sống xã hội đương thời.
Nhân vật chính là phương tiện cơ
bản để nhà văn khái quát hiện thực một
cách hình tượng. Cho nên dù đề cập đến
vấn đề gì đi nữa thì trong tác phẩm văn
học “không thể thiếu nhân vật, bởi vì đó
là hình thức cơ bản để qua đó văn học
miêu tả thế giới một cách hình tượng”
[1, tr. 277]. Có thể nói, nhân vật chính
là linh hồn của tác phẩm, là con đẻ tinh
thần của nhà văn. Nói như nhà văn Tô
Hoài: “Nhân vật là nơi duy nhất tập
trung hết thảy, giải quyết hết thảy một
sáng tác” [2, tr. 127]. Là kết quả sáng
tạo có tính chất hư cấu của nhà văn,
nhân vật trong tác phẩm là phương diện
đặc sắc giúp nhà văn thể hiện quan
niệm nghệ thuật của mình về con người.
Với vai trò quan trọng như vậy, cũng
như các nhà văn khác trong nhóm Tự
lực văn đoàn, Nhất Linh và Khái Hưng
rất coi trọng việc xây dựng nhân vật
trong tác phẩm. Trong hàng loạt tiểu
thuyết, Nhất Linh và Khái Hưng đã xây
dựng một hệ thống nhân vật phong phú
và đa dạng. Mỗi nhân vật được khắc
họa với một dáng hình, một tính cách
Đầu thế kỷ XX, văn học hiện đại kế
thừa những thành tựu của nền văn hóa
phương Tây, quan niệm về con người
trong văn học thay đổi. Các nhà văn
đương thời đã đặt con người làm trung
tâm, thiên nhiên trở thành công cụ đắc
lực để phản ánh con người. Vẻ đẹp của
con người là trung tâm và hiện lên
thông qua những hình ảnh thiên nhiên
đầy nhục cảm. Tiếp bước các thế hệ cha
anh, Nhất Linh và Khái Hưng đã có
những cách tân táo bạo. Hai tác giả tập
trung khắc họa vẻ đẹp của các nhân vật
nữ là chủ yếu. Các nhân vật nam ít được
chú trọng miêu tả ngoại hình, nếu có
cũng chỉ là vài chi tiết ngắn gọn như vẻ
đẹp “rắn rỏi, cương quyết của một
người có chí khí cao rộng” của Dũng
hay “vẻ mặt tầm thường và một cuộc
đời mà nàng biết chắc cũng tầm
1Trường Đại học Đồng Nai
Email: nghong78@gmail.com
90
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
thường” của Thân trong Đoạn tuyệt.
Nhất Linh và Khái Hưng dồn ngòi bút
để miêu tả vẻ đẹp của các nhân vật nữ
như Loan (Đoạn tuyệt); Nhung (Lạnh
lùng); Thu, Tuyết (Đời mưa gió); Thu,
Nhạn (Bướm trắng); Mai (Nửa chừng
xuân)… Tất cả các nhân vật nữ trở
thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho hai
nhà văn.
Hà Minh Đức từng khẳng định:
“Ngoại hình là một khái niệm nhằm chỉ
hình dáng trang phục, cử chỉ, tác
phong… tóm lại là toàn bộ những biểu
hiện tạo nên dáng vẻ bề ngoài của nhân
vật” [3, tr. 134]. Khi miêu tả các nhân
vật nữ, Nhất Linh và Khái Hưng đã chú
ý miêu tả vẻ đẹp ngoại hình. Đó là một
trong những thủ pháp nghệ thuật quan
trọng để xây dựng nhân vật. Các tác giả
miêu tả ngoại hình nhân vật nữ ở hai
phương diện chủ yếu là vẻ đẹp mang
tính chất đô thị và vẻ đẹp thân thể.
con người nói chung và biểu hiện của
con người hiện đại ở thành thị nói riêng.
Các nhân vật trong tiểu thuyết của
Nhất Linh và Khái Hưng đã bày tỏ quan
điểm và ý thức được vẻ đẹp trở nên quan
trọng. Chính sắc đẹp là yếu tố tạo sự thu
hút đối với chính bản thân nhân vật và
với những người khác giới. Chẳng hạn
nhân vật Hảo trong Thanh Đức không
ngần ngại bộc lộ quan điểm coi sắc đẹp
là vị trí số một trong cuộc đời cô: “Đẹp,
đó là mục đích của đời nàng. Nàng cho
một thiếu nữ không đẹp thì không thể
nào sung sướng được. Thông minh, có
học vấn thì càng hay nhưng thiếu cái
nhan sắc cần thiết thì thông minh, học
vấn cũng bằng thừa, cũng vứt đi. Thông
minh, có học vấn cũng chỉ làm tôi tớ
cho nhan sắc mà thôi. Muốn đắc thắng,
muốn có một tương lai vẻ vang, trước
hết cần phải đẹp” [5, tr. 1132]. Hảo tin
chắc như thế, vì nàng luôn nhớ lại, nàng
ngắm lại cái đời quá khứ vẻ vang của
mẹ cô. Là một trí thức, Thư trong Đẹp
cũng có quan niệm như Hảo: “Sống là
cạnh tranh, mà lúc có sắc đẹp bên mình
là lúc mình sống nhất, không cạnh tranh
sao được” [5, tr. 874]. Còn nhân vật
Hiền trong Trống mái lại cho rằng
“muốn bình đẳng phải đồng đẳng mà
trước hết phải đồng đẳng về thân thể
tráng kiện” [6, tr. 16].
2. Nội dung
2.1. Vẻ đẹp mang tính chất đô thị
Trong “Mô hình tiểu thuyết Tự lực
văn đoàn”, tác giả Nguyễn Thị Tuyến
nhấn mạnh: “Nét nhấn mới mẻ trong
nghệ thuật khắc họa nhân vật của Nhất
Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo là làm nổi
bật ở các nhân vật một vẻ đẹp hình thức
gắn với những trang phục hiện đại, nhất
là sự tô đậm giới tính và sự trẻ trung”
[4, tr. 78]. Tinh thần đề cao cái đẹp thể
chất của quan niệm thẩm mỹ phương
Tây đã ảnh hưởng sâu sắc và tạo nên ý
thức coi trọng cái đẹp hình thức, cái đẹp
thể chất ở nhân vật trong tiểu thuyết của
Nhất Linh và Khái Hưng. Nhất Linh và
Khái Hưng quan tâm đến việc thể hiện
vẻ đẹp của nhân vật qua việc miêu tả
trang điểm, trang phục. Đây chính là
yếu tố tạo nên vẻ đẹp ngoại hình của
Sắc đẹp là yếu tố quan trọng, không
thể xem nhẹ của lớp người trẻ tuổi trong
xã hội. Nó còn là điều đáng tự hào của
họ. Nhung trong Lạnh lùng vừa có cái
khó chịu vừa có niềm vui nhận thấy
trong vẻ mặt các chị em nhìn nàng có ý
khâm phục và thèm muốn nhan sắc của
mình. Nghĩ đến người bạn tình của
mình, “Nhung có cái sung sướng ngây
thơ nghĩ rằng Nghĩa đã nhìn nàng trong
91
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
một lúc nàng có nét mặt xinh đẹp khác
thường” [7, tr. 201].
khuyên của bác sĩ để cơ thể phát triển
được đều đặn, cân đối. Cô Hồng (Thoát
ly) không chỉ chú ý đến việc trang điểm
mà chú ý cả những bộ trang phục hiện
đại khi đi gặp người tình. Cô chọn cái áo
nhung đỏ may kiểu mới mà ở nhà cô
không bao giờ dám mặc, cái áo thắt đáy
và nở ngực khiến cô trẻ hẳn đi mấy tuổi
để đi gặp người yêu với hy vọng khi gặp,
Lương sẽ được chiêm ngưỡng mình với
vẻ đẹp lộng lẫy. Cô Hiền (Trống mái) ra
biển chọn cho mình bộ áo tắm sặc sỡ
làm nổi bật đường nét cơ thể.
Vẻ đẹp mới gắn liền với quan niệm
thẩm mỹ thời đại mới, mang lối sống
của văn hóa đô thị với cách trang phục
của phương Tây đã thấm vào đời sống
của người Việt. Đầu thế kỷ XX, phong
trào Âu hóa diễn ra một cách rầm rộ ở
các vùng đô thị trong cả nước. Tuy mục
đích của phong trào này của thực dân
Pháp là tiêu cực nhưng nó cũng chi
phối, tạo ra những biến đổi tích cực
trong nhận thức của người dân thị thành
về vấn đề bảo vệ và chăm lo thân thể.
Các nhà văn hiện thực như Nguyễn
Công Hoan, Vũ Trọng Phụng nhìn sự
biến đổi này dưới góc nhìn trào phúng,
châm biếm, chế giễu. Họ nhìn thấy sự
lai căng, tha hóa trong cách con người
tiếp cận với trang phục Âu hóa, cách ăn
mặc nửa ta nửa Tây. Ngược lại, Nhất
Linh và Khái Hưng lại tìm ra những giá
trị tiến bộ. Đó là cái quyền của con
người được tận hưởng. Con người được
tự do, được làm đẹp, được tôn trọng và
được hạnh phúc. Đó chính là sản phẩm
được kiến tạo của thời đại mới khi tiếp
xúc với văn hóa, tư tưởng, lối sống của
phương Tây.
Ý thức được sắc đẹp là yếu tố quan
trọng và cần thiết trong thời hiện đại,
các nhân vật nữ đều tự làm đẹp bằng
cách trang điểm, trang phục cho bản
thân. Nhiều nhân vật nữ thường làm đẹp
bằng cách tự trang điểm cho mình.
Chẳng hạn cô Nhung trong Lạnh lùng:
“Rời chỗ bóng tối giá lạnh, Nhung cầm
gương ra ngồi ở bàn về phía có ánh
nắng lọt vào. Nàng thong thả chải tóc
rồi thong thả mở hộp phấn mà đã lâu
lắm nàng chưa dùng đến. Nàng cầm quả
bông chấm nhẹ lên hai gò má rồi cởi
cúc áo cánh chấm dần dần xuống cổ,
xuống vai. Trên da lạnh, nàng khoan
khoái đưa đi đưa lại cái quả bông êm
ấm; trước mặt nàng, bụi phấn thơm bay
tỏa ra trong ánh nắng và làm mờ bóng
nàng trong gương” [7, tr. 219-220]. Còn
cô Tuyết trước khi đi đâu cũng đều
trang điểm sửa sang: mở ví lấy cái
gương con và cái bông đánh phấn để
sửa lại nhan sắc (Đời mưa gió). Cùng
với quan điểm của Nhung và Tuyết,
nhân vật Hồng (Thoát ly) cũng cho rằng
đánh phấn và trang điểm là việc rất tự
nhiên, là việc cần nữa.
Các nhân vật nữ trong tiểu thuyết
của Nhất Linh và Khái Hưng thường
xuyên chú ý việc làm đẹp cho bản thân
không chỉ là cách trang điểm như thế
nào mà còn chú ý đến cách ăn mặc, trang
phục sao cho phù hợp để làm hài lòng
hoặc gây sự chú ý cho người khác. Cô
Mai (Nửa chừng xuân) làm đẹp lòng
người yêu bằng cách thay đổi liên tục
trang phục theo ý của Lộc đến nỗi ở quê
ra tỉnh hơn một năm, nàng đã phục sức
hệt một thiếu nữ tân thời. Cô Hảo (Băn
khoăn) lựa chọn thực đơn theo lời
2.2. Vẻ đẹp hình thể
Nhất Linh và Khái Hưng không chỉ
92
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
miêu tả vẻ đẹp của các nhân vật nữ qua
cách trang điểm, trang phục mà còn chú
trọng miêu tả vẻ đẹp hình thể của nhân
vật. Các nhân vật nữ đều có ngoại hình
rất đẹp. Sắc đẹp là yếu tố đầu tiên gây
thiện cảm với mọi người. Trong tiểu
thuyết của Nhất Linh và Khái Hưng,
việc thể hiện vẻ đẹp ngoại hình luôn
gắn liền với nhu cầu giải phóng cảm
giác của con người cá nhân - nhu cầu
thưởng thức cái đẹp. Tất cả các nhân vật
nữ trong tiểu thuyết của Nhất Linh và
Khái Hưng đều được miêu tả một cách
ấn tượng cho người đọc là họ rất xinh
đẹp. Nếu con người trong văn học truyền
thống yêu nhau vì nghĩa, trọng nhau vì
tài thì con người trong tiểu thuyết của
Nhất Linh và Khái Hưng được miêu tả
sắc đẹp gây ấn tượng đầu tiên mang đến
cảm giác trong tình yêu. Trong Hồn
bướm mơ tiên, Ngọc đã thú nhận với chú
tiểu Lan: “Thưa ni cô, ni cô không ngại,
tôi xin thú thực với ni cô rằng tôi yêu ni
cô, tôi yêu ngay từ lúc còn tưởng ni cô là
trai. Ni cô là một người thông minh, đĩnh
độ xinh đẹp như thế thì ai lại không yêu
được” [5, tr. 48]. Lộc và họa sĩ Bạch Hải
trong Nửa chừng xuân có cảm tình và yêu
Mai ngay từ phút đầu có lẽ vì Mai đẹp.
Vẻ đẹp ngoại hình được miêu
sự kết hợp hài hòa giữa nét đẹp truyền
thống và hiện đại. Đó là vẻ đẹp của mái
tóc dài, làn da trắng, đôi mắt đen. Tuy
nhiên những vẻ đẹp ấy được tôn lên bởi
ý thức chăm chút của các nhân vật. Họ
đã ý thức được sắc đẹp là yếu tố đầu
tiên gây thiện cảm. Chính vì thế, khi
đọc tiểu thuyết của Nhất Linh và Khái
Hưng, người đọc quý trọng các cô gái
thành thị có học thức và rất xinh đẹp.
Ngoại hình của các cô hiện ra dần dần
với những đường nét ấn tượng về vẻ
đẹp bên ngoài.
Vẻ đẹp của Nhung chỉ thấp thoáng
hiện ra ở từng đoạn điểm xuyết. Lần thứ
nhất, khi tác giả tả nàng tắm ở phần đầu
tác phẩm: “Nàng cởi áo cánh rồi vội
vàng lấy gáo múc đầy thau nước, giội
mạnh từ cổ xuống chân dưới bóng
trăng, hai bàn tay tròn trĩnh của nàng đã
trắng lại càng trắng hơn” [7, tr.193-
194]. Lần thứ hai, ở đoạn kết thúc tác
phẩm: “Mặc dù trời rét, Nhung cởi tà áo
trong để lộ hai cánh tay trắng tròn trĩnh”
[6, tr. 268]. Ngoại hình đầy gợi cảm của
Hiền (Trống mái) lúc thì hiện ra khi
nàng thay đổi trang phục: “Bộ áo tắm
màu xanh non rất ngắn để hở cặp đùi
hồng hào, cái ngực trắng bong và cái
lưng lằn những bắp thịt” [6, tr. 13]. Khi
thì vẻ đẹp đó được miêu tả trong sự so
sánh với người mẹ: “Hai người lặng lẽ
đi ra bãi biển. Bà Hậu trong cái áo
khoác vải bông trắng dài chấm mắt cá
trông còn khỏe mạnh, cứng cáp. Đi bên
cạnh bà, Hiền như một cây mạ non
đương bồng bột lớn và chứa đầy nhựa
buổi đầu xuân. Một tấm nhan sắc hoạt
động, hùng tráng, thanh khiết trái ngược
với thứ nhan sắc nhu nhược, ủy mị, kín
đáo biểu hiện của dục tình” [6, tr. 15].
Điều đặc biệt là Nhất Linh và Khái
thông qua sự cảm nhận trực tiếp của
các nhân vật khác, hoặc tự nhân vật
cảm nhận về mình. Dù được miêu tả
qua con mắt của bất kỳ nhân vật nào
thì các tác giả luôn chú ý khắc họa
những đường nét gợi hình, gây ấn
tượng. Vẻ đẹp dịu dàng, thánh thiện
như Thu hay hiện thân của sự cám dỗ
như Tuyết (Đời mưa gió) thì họ đều
khẳng định được vẻ đẹp của mình.
Qua lăng kính của các nhà văn, vẻ
đẹp hình thể của những nhân vật nữ là
93
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
Hưng đã đồng quan điểm khi đặt ngòi
bút sáng tác. Hai nhà văn nhường chỗ
cho một số nhân vật nam trong tác
phẩm cảm nhận và đánh giá vẻ đẹp của
các nhân vật nữ. Trước tiên là vẻ đẹp
của Nhung trong Lạnh lùng qua sự
chiêm ngưỡng của bạn trai là sự hấp
dẫn từ “khuôn mặt diễm lệ, tươi sáng
và hai con mắt long lanh”. Hay vẻ đẹp
của Lan trong Hồn bướm mơ tiên gây
sự chú ý cho Ngọc là vẻ đẹp của “nước
da trắng mát”. Ngoại hình của Tuyết
(Đời mưa gió) không hiện ra rõ nét
ngay một lúc mà hiện ra qua sự cảm
nhận bất chợt của Chương ở những
thời điểm khác nhau. Có khi giữa
những lời đối thoại, Chương bỗng nhận
ra vẻ đẹp quyến rũ trên khuôn mặt
Tuyết: “Tuyết vừa cười, vừa liếc mắt
long lanh hoạt động nhìn Chương một
cách tình tứ. Cặp môi bôi sáp hình trái
tim nhếch một nụ cười làm hai lúm
đồng tiền ở hai bên má mơn mởn như
trái đào Lạng Sơn mới hái” [8, tr. 156].
Có khi tác giả còn miêu tả ngoại hình
của Tuyết với vẻ đẹp thoáng hiện ra ở
hai bàn tay: “Tuyết đương ngồi cặm cụi
mạng chiếc áo lót. Chương đứng dừng
lại ngắm cánh tay trắng muốt, mềm mại
cử động” [8, tr. 173]. Vẻ đẹp cuốn hút
của Lan Hương trong Thanh Đức qua
cảm xúc của Cảnh là một vẻ cuốn hút
của cái đẹp “tình tứ, âm thầm, yêu
đương và bí mật, nhất là bí mật, bí ẩn ở
cái miệng nhỏ có một vẻ mệt nhọc và ít
nói ở cặp mắt sáng to và sâu che sau
hàng mi dài và cong lên” [5, tr. 1019].
Có khi Nhất Linh và Khái Hưng đã
bỏ vào phong bì, rồi đứng dậy vào
buồng thay áo tắm. Mặc xong nàng đưa
tay nắm cặp đùi chắc nịch và xoa bộ
ngực nở nang, khoan khoái, sung sướng
thở ra một hơi dài… nàng vừa thấy
bóng mình lờ mờ in nghiêng vào một
bên cửa kính. Tuy những miếng kính
phản chiếu không được rõ ràng tấm
thân đầy đặn cân đối của nàng nhưng
nàng cũng ngắm thấy đường lưng
thẳng, nét ngực phồng và cái bụng thon
thon” [6, tr. 12].
Trong tiểu thuyết của Nhất Linh và
Khái Hưng, có một điểm đáng chú ý là
khi miêu tả ngoại hình, các tác giả luôn
chú ý miêu tả đôi mắt của các nhân vật
nữ. Đôi mắt của nhân vật nữ chính đều
được miêu tả rất đẹp. Những đôi mắt
đẹp là sự diễn tả thế giới tâm hồn của
nhân vật. Đôi mắt của Mai (Nửa chừng
xuân) với “quầng mắt đen sâu hoắm
càng làm tăng vẻ rực rỡ long lanh của
hai con ngươi sáng dịu như hai ngôi sao
lấp lánh sau làn mây mỏng”. Đôi mắt
đó luôn biểu hiện rõ tính cách của nàng:
dịu dàng, trong trắng nhưng đầy nghị
lực. Trong đáy mắt long lanh của Hồng
(Thoát ly) chứa đựng một tình yêu nồng
nàn mà Lương đã cảm nhận được: “Trời
ơi, đôi con mắt mới tình tứ làm sao, như
muốn trao cả linh hồn cho mình. Đôi
con mắt đáng giá nghìn vàng” [5, tr.
717]. Hay Nghĩa (Lạnh lùng) luôn đọc
được suy nghĩ trong đôi mắt của Nhung
như trao hết linh hồn cho người mình
yêu: “hai con mắt đen lóng lánh nhìn
chàng” [7, tr. 209]. Đôi mắt “ướt và dịu
dàng” của Tuyết trong Đời mưa gió báo
cho Chương biết rằng chàng nghĩ lầm
khi nghi ngờ tình yêu của nàng.
để cho nhân vật cảm nhận về vẻ đẹp của
mình. Hiền trong Trống mái cảm nhận
về vẻ đẹp ngoại hình đầy quyến rũ của
thân thể mình: “Hiền gấp vội bức thư
Nhất Linh và Khái Hưng miêu tả
thân thể người phụ nữ quyến rũ, gắn với
94
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
biểu hiện về sắc dục. Cái đẹp được
miêu tả một cách trực diện, thành một
quan niệm thẩm mỹ rất Tây. Không chỉ
gợi vẻ tình tứ, hấp dẫn từ “cặp mắt to,
đen và sáng long lanh như ướt”, “gò má
ửng hồng rất trẻ, rất tươi, kiêu hãnh một
cách ngây thơ”, từ “nước da hồng hào”,
“cặp môi tươi thắm”, “hai má đỏ hây
hây”, “đôi má hồng đào”, “hai bàn tay
tròn trĩnh”, “cái cổ tròn trắng dịu” của
các cô nàng… Nhất Linh và Khái Hưng
còn có ý thức tô đậm những đường nét
mang tính sắc dục ở người phụ nữ như
“thân hình vừa thướt tha vừa nở nang”,
“bộ ngực nở nang chứa đầy sinh lực”
của cô gái dậy thì (Lan trong Đẹp), “cặp
đùi chắc nịch”, “đường lung thẳng, nét
ngực phồng và cái bụng thon thon”
(Hiền trong Trống mái)… Nhất Linh và
Khái Hưng miêu tả một cách chân thực
vẻ đẹp của con người mà trước hết nhấn
mạnh nét đẹp thân thể đúng với vẻ đẹp
thế tục của nhân vật. Đó là vẻ đẹp tự
thân, là yếu tố giúp cho nhân vật khẳng
định chính mình. Vẻ đẹp ngoại hình còn
là chất xúc tác trong các mối quan hệ
giữa các nhân vật. Trong Đời mưa gió,
Chương là một chàng trai có tấm lòng
nhân hậu và vị tha thế mà khi thấy Tuyết
tả tơi từ “đời mưa gió” trở về, Chương
đã có suy nghĩ: “Có sắc đẹp mới có thể
khiến kẻ giận mình tha thứ. Nếu không
thì van lơn vô ích” [8, tr. 249]. Thậm chí
Tuyết cũng thấu hiểu được tình cảm của
Chương khi sắc đẹp của mình đã tàn
phai: “sắc đẹp đã tàn phai, ngày xanh
mòn mỏi thì còn đâu là ái tình, họa
chăng còn lại chút tình trắc ẩn với kẻ
phiêu lưu khốn nạn” [8, tr. 253-254].
Tuyết hối hận vì đã trở về. Nàng không
đau buồn vì Chương không còn yêu
nàng nữa mà xót xa vì hình ảnh xuân
sắc của nàng đã không còn lại bóng
dáng trong tâm hồn Chương: “Nếu ta
biết chàng yêu ta đến thế thì ta đừng
đến nhà chàng có hơn không! Chàng sẽ
mãi mãi sống với hình ảnh không già
của ta” [8, tr. 251]. Trong bối cảnh của
thời đại, Nhất Linh và Khái Hưng cho
ta thấy một quan niệm mới về tình yêu.
Con người được quyền tự do cảm mến,
yêu thương nhau không chỉ vì nghĩa vì
tình như truyền thống mà trước hết vì
vẻ đẹp cuốn hút của thân thể. Sự ảnh
hưởng của văn hóa phương Tây là
luồng gió mới tạo nên quan niệm sống
mới của con người trong xã hội.
Nhất Linh và Khái Hưng miêu tả
ngoại hình các nhân vật chưa thực sự rõ
nét kiểu như các nhà văn hiện thực
(Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Nam
Cao, Vũ Trọng Phụng…). Chỉ qua
những nét chấm phá về việc miêu tả
ngoại hình của nhân vật, người đọc có
thể hình dung những nhân vật cụ thể
trong sáng tác của hai nhà văn. Điều đó
cũng giúp người đọc dễ dàng nhận ra
các nhà văn trong Tự lực văn đoàn đã
đề cao vẻ đẹp trần tục và cuốn hút của
các nhân vật nữ.
3. Kết luận
Nhất Linh và Khái Hưng là những
nhà văn có nhiều đóng góp vào quá
trình hiện đại hóa của tiểu thuyết Việt
Nam nửa đầu thế kỷ XX. Trong từng
chặng đường của khoảng mười năm
sáng tác, tiểu thuyết của các nhà văn đã
đạt những thành tựu lớn về số lượng,
về phương diện nội dung và hình thức
nghệ thuật. Trong đó, nghệ thuật xây
dựng ngoại hình nhân vật nữ là một
trong những phương diện tiêu biểu.
Các nhà văn tập trung miêu tả vẻ đẹp
mang tính chất đô thị và vẻ đẹp hình
95
TẠP CHÍ KHOA HỌC - ĐẠI HỌC ĐỒNG NAI, SỐ 16 - 2020
ISSN 2354-1482
thể của các nhân vật nữ. Đó chính là vẻ
đẹp thể chất của con người trong tiểu
thuyết Tự lực văn đoàn. Đồng thời đó
cũng là phương diện tiêu biểu nhất cho
con người cá nhân thị thành - lớp
người mới, nam nữ thanh niên trí thức
Tây học. Vẻ đẹp ngoại hình các nhân
vật nữ thể hiện ý thức mới về giá trị
con người. Từ đó cho thấy hai thành
viên tiêu biểu trong Tự lực văn đoàn đã
tạo ra những giá trị mới trong cách
nhìn nhận về con người. Đó là sự tiến
bộ về bút pháp miêu tả ngoại hình nhân
vật nữ trong tiểu thuyết của Nhất Linh
và Khái Hưng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phương Lựu (chủ biên) (1997), Lý luận văn học, Nxb Giáo dục, Hà Nội
2. Tô Hoài (1977), Sổ tay viết văn, Nxb Tác phẩm Mới, Hà Nội
3. Hà Minh Đức (2000), Lý luận văn học, Nxb Giáo dục, Hà Nội
4. Nguyễn Thị Tuyến (2004), “Mô hình tiểu thuyết Tự lực văn đoàn”, Luận án
Tiến sĩ Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội
5. Phan Trọng Thưởng - Nguyễn Cừ (giới thiệu và tuyển chọn) (2001), Văn
chương Tự lực văn đoàn, tập 2, Nxb Giáo dục, Hà Nội
6. Khái Hưng (2000), Trống mái, Nxb Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh
7. Phan Trọng Thưởng - Nguyễn Cừ (giới thiệu và tuyển chọn) (2001), Văn
chương Tự lực văn đoàn, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà Nội
8. Phan Trọng Thưởng - Nguyễn Cừ (giới thiệu và tuyển chọn) (2001), Văn
chương Tự lực văn đoàn, tập 3, Nxb Giáo dục, Hà Nội
THE ART OF DESCRIPTION OF WOMEN CHARACTER’ S APPEARANCE
IN SOME NOVELS OF NHAT LINH AND KHAI HUNG
ABSTRACT
Tu luc van doan was a literary organization with guidelines, clear purpose and
its own mouthpiece. As being main writers in Tu luc van doan group, Nhat Linh and
Khai Hung created a new literary phenomenon of Vietnamese literature from 1930 to
1945. The novels of Nhat Linh and Khai Hung show a way of looking at new people
in contemporary society. The success of Nhat Linh and Khai Hung in building the
character has focused on describing fully the appearance and inner beauty. To some
extent, describing the appearance of women characters is a typical feature, one of
the top criteria that the two writers set out in the process of building their characters.
Keywords: Nhat Linh and Khai Hung, novel, women character, appearance
(Received: 20/2/2020, Revised: 2/3/2020, Accepted for publication: 12/3/2020)
96
7 trang
09/01/2024
25380
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật nữ trong một số tiểu thuyết của Nhất Linh và Khái Hưng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nghe_thuat_mieu_ta_ngoai_hinh_nhan_vat_nu_trong_mot_so_tieu.pdf
