Bài giảng Chuyên đề Phân tích tác phẩm văn học dân gian - Nguyễn Thị Ngọc Điệp
CHUYÊN ĐỀ
PHÂN TÍCH TÁC PHẨM
VĂN HỌC DÂN GIAN
GV: TS.NGUYỄN THỊ NGỌC ĐIỆP
GIỚI THIỆU VỀ HỌC PHẦN:
́
-HP gồm 30 tiết, 15t ly thuyết, 15t thực hành.
́
-Điểm HP : điểm thực hành và điểm thi cuối HP
-Bài thực hành:
* Bài sẽ được giao về các nhóm để chuẩn bị
và thuyết trình trước lớp.
*Mỗi nhóm phân tích 1 tác phẩm VHDG.
*Sau khi thuyết trình, nhóm hoàn chỉnh thêm
bài soạn và nộp cho GV .
SỰ CẦN THIẾT CỦA HỌC PHẦN:
-Giúp hiểu rõ hơn về:
*TP VHDG
*Cách thức phân tích TP VHDG
*Chương trình VHDG trong nhà trường
*Thực tế giảng dạy VHDG và các giải
pháp…
-Trong thực tế, việc phân tích tp VHDG không
đơn giản, vì:
*Bản thân tp VHDG là 1 đối tượng phức
tạp, khó nắm bắt.
*Người phân tích chưa thực sự có hiểu
biết đầy đủ về VHDG, chưa có phương
pháp tiếp cận phù hợp…
-HP này gợi mở một số vấn đề, vừa để nhìn
lại, đánh giá những cách thức phân tích tp đã
thực hiện, vừa để hướng đến những cách thức
mới nhằm phân tích tp đạt hiệu quả hơn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
[1]. Đinh Gia Khánh, Chu Xuân Diên - Võ Quang Nhơn,
(2002),Văn học dân gian VN, NXB Giáo dục, TP HCM.
[2]. Bùi Mạnh Nhị, Hồ Quốc Hùng, Nguyễn Thị Ngọc
Điệp (2000), Văn học VN, Văn học dân gian, Những
công trình nghiên cứu, NXB Giáo dục, TP HCM.
[3]. Bùi Mạnh Nhị, Hồ Quốc Hùng, Nguyễn Thị Ngọc
Điệp (2000), Văn học VN, Văn học dân gian, Những tác
phẩm chọn lọc, NXB Giáo dục, TP HCM.
[4]. Bùi Mạnh Nhị (1988), Phân tích tác phẩm văn học
dân gian, Sở Giáo dục An Giang XB.
[5]. Nguyễn Xuân Lạc (1998), Văn học dân gian Việt
Nam trong nhà trường, NXB Giáo dục, TP HCM.
[6]. Nguyễn Thị Ngọc Điệp (2005), Ca dao-dân ca, đẹp
và hay, NXB Trẻ, TP HCM.
[7]. .Đỗ Bình Trị (1995), Phân tích tác phẩm văn học
dân gian, NXB Giáo dục, HN.
[8]. Đỗ Bình Trị (1999), Những đặc điểm thi pháp của
các thể loại văn học dân gian, NB Giáo dục, HN.
[9]. .Hoàng Tiến Tựu (1983), Mấy vấn đề phương pháp
giảng dạy, nghiên cứu văn học dân gian, NXB Giáo dục,
HN.
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
Phần I:: Bản chất và đặc trưng
của TP VHDG
Phần II:: Những vấn đề về lý
thuyết phân tích TP VHDG
Phần III:: Thực hành phân tích
TP VHDG
Phần I: Bản chất và đặc trưng của TP VHDG
1.TP VHDG trong nền VH dân tộc:
-Số lượng TP cực kỳ phong phú thuộc nhiều thể loại.
-TP có giá trị đặc sắc về nhiều mặt.
-Có vai trò quan trọng trong nền văn học dân tộc:
*Là 1 trong 2 bộ phận hình thành nền VH
*Là cơ sở cho VHV hình thành, phát triển
2.Các yếu tố cấu thành và cuộc sống đích thực
của TP VHDG:
-Các yếu tố cấu thành TP : ngôn từ, âm nhạc,
vũ đạo, điệu bộ cử chỉ…
-VHDG là nghệ thuật đa yếu tố, là sự tổng
hợp toàn bộ đời sống tinh thần của người lao
động.
-VHDG cũng là một loại của nghệ thuật ngôn
từ
-VHDG có yếu tố trong VB và ngoài VB hoà
trộn với nhau không thể tách rời.
-Có những yếu tố ngoài VB đã biến thành yếu tố
trong VB:
*Hình thức hát đối đáp kết cấu đối thoại
trong CD
*Môi trường sáng tác yếu tố thiên nhiên
trong CD
-Cần lưu ý đặc trưng trên để phân tích TP.Tuy
nhiên, không xem nhẹ VB. VB là cơ sở chủ yếu để
phân tích.
-Tránh: phân tích cô lập VB, sử dụng yếu tố ngoài
VB nhiều đến mức lấn át cả VB….
Tồn tại “hiện”
trong biểu diễn
Tồn tại “ẩn” trong
ký ức nhân dân
Tồn tại cố định
trên văn bản
-Cuộc sống đích thực của TP VHDG có 3 dạng
tồn tại như trên.
-3 dạng có liên quan chặt chẽ với nhau, mỗi dạng
đều có vai trò quan trọng.
-Khi phân tích TP, chủ yếu dựa vào dạng 3.
3.Sự hình thành và biến đổi của TP VHDG:
-TP hình thành, lưu truyền bằng miệng nên dễ
biến đổi:
* Do trí nhớ
*Do chủ ý muốn biến đổi cho phù hợp
hơn...
-Không có dị bản nào là cuối cùng.
-Cần xem xét nhiều dị bản để có cơ sở phân
tích TP tốt hơn.
*Gái mười bảy bẻ gãy sừng trâu
Gái mười bảy bẻ gãy cổ Mỹ
*Râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan, vợ húp, gật đầu khen ngon.
Râu tôm nấu với ruột bù
Chồng chan, vợ húp gật gù khen ngon.
*Khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già.
Khôn trẻ, khỏe già
*Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.
Nước, phân , cần, giống.
*…Giúp cho một thúng xôi vò,
Một con lợn béo, một vò rượu tăm
Giúp em đôi chiếu em nằm,
Đôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo
Giúp em quan tám tiền cheo,
Quan năm tiền cưới, lại đèo buồng cau
…Giúp em một tấm khăn san
Áo mùi đôi bộ đồ hàng Bom Bay
Giúp em đôi quần trắng nhiễu Tây
Cái ô cán bạc, đôi giày gót kiêu
Giúp em đôi chiếu cạp điều
Hòm da khóa chạm, nhiễu điều phủ trên
Giúp em đôi gối đăng-ten
Màn the cánh sáo, chăn mềm gấu nhung
…Ô tô giúp đủ mười xe,
Để em đi với bạn bè chị em.
4.Các lớp lịch sử -văn hóa của TP VHDG:
-Một TP có thể mang nhiều lớp VH-LS khác
nhau, do được lưu truyền và biến đổi theo không
gian, thời gian...
VD: *Truyện Thạch Sanh
*Truyện Sự tích trầu cau
-Khi phân tích TP cần thận trọng vì TP có thể có
nhiều lớp VH-LS lâu đời.
5.Chức năng của các TP VHDG:
-VHDG thuộc loại nghệ thuật đa chức năng:
*Nhận thức
*Giáo dục
*Thẩm mỹ
*Sinh hoạt – thực hành
-Chức năng SH-TH làm nên sự khác biệt rõ rệt
giữa VHDG và VHV. VHDG là loại nghệ thuật
ứng dụng, ích dụng.
6.So sánh TP VHDG và VHV:
-Sự tương đồng:
Cả hai cùng có:
* bản chất thẩm mỹ
* chất liệu ngôn từ
* các hình tượng thẩm mỹ
* các TP thuộc thể loại nhất định
* các nhóm thể loại: tự sự, trữ tình, kịch
* các đặc điểm thi pháp : thể thơ, ngôn ngữ,
kết cấu, nhân vật, cốt truyện, không gian NT,
thời gian NT...
-Những điểm tương đồng trên là cơ sở của mối
quan hệ VHDG- VHV, đồng thời là nguyên nhân
dẫn đến sự nhập nhằng, khó phân biệt giữa VHDG
và VHV.
Tải về để xem bản đầy đủ
67 trang
09/01/2024
23620
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chuyên đề Phân tích tác phẩm văn học dân gian - Nguyễn Thị Ngọc Điệp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_chuyen_de_phan_tich_tac_pham_van_hoc_dan_gian_nguy.pdf
