Bài giảng Kế toán Ngân hàng thương mại - Chương 4: Kế toán thanh toán qua ngân hàng

Chƣơng 4: KẾ TOÁN

THANH TOÁN QUA NGÂN HÀNG

11

5

TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN

QUA NHTM

11

6

Các khái niệm về thanh toán

 Thanh toán qua ngân hàng:

– Tập hợp

– Các khoản:

+ Chi trả tiền hàng hoá, dịch vụ

+ Cho, gửi, biếu, tặng…

– Giữa các cá nhân và tổ chức trong nền kinh tế

– Thông qua vai trò trung gian của ngân hàng

11

7

Các khái niệm về thanh toán

 Thanh toán không dùng tiền mặt

– Sự vận động của tiền tệ

– Qua chức năng phương tiện thanh toán

– Được thực hiện qua bút toán ghi sổ, bằng cách

+ Trích chuyển từ tài khoản này sang tài khoản khác

+ Bù trừ lẫn nhau

– Thông qua vai trò trung gian của ngân hàng

11

8

Vai trò của thanh toán qua ngân hàng

 Đối với khách hàng

– An toàn

– Thuận tiện

– Nhanh chóng, góp phần tăng nhanh vòng quay vốn

 Đối với ngân hàng

– Thu nhập từ phí dịch vụ thanh toán

– Nguồn vốn trong thanh toán

– Thông tin tiếp thị các sản phẩm, dịch vụ khác

 Đối với nền kinh tế

– Giảm thiểu chi phí lƣu thông tiền mặt

– Tăng cƣờng quản lý vĩ mô

– Thúc đẩy tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế

– Căn cứ hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ

11

9

Tài khoản sử dụng

• Tiền gửi của NH tại NHNN 1113 (VNĐ), 1123 (NT)

• Tiền gửi thanh toán của khách hàng 4211

• Thanh toán bù trừ 5012

• Thanh toán điều chuyển vốn giữa các chi nhánh

trong cùng hệ thống NHTM 5191

• Thanh toán Thu hộ, Chi hộ giữa các TCTD tham

gia vào hệ thống thanh toán điện tử liên ngân

hàng 5192

12

0

TK trong thanh toán (5012,5191,5192)

 Phản ảnh hoạt động thanh toán của NH theo các

phương thức thanh toán khác nhau

 Bên Có: số tiền nhận hộ/thu hộ các đơn vị NH khác

 Bên Nợ: Số tiền chi hộ/trả hộ các đơn vị NH khác

 Dư Có: Chênh lệch thu hộ nhiều hơn chi hộ [chiếm

dụng được vốn]

 Dư Nợ: Chênh lệch chi hộ nhiều hơn thu hộ [bị

chiếm dụng vốn]

12

1

Chú ý: Về phạm vi thanh toán

Theo truyền thống, thanh toán qua ngân hàng gồm 4

phạm vi

1. Thanh toán giữa 2 khách hàng có giao dịch tại cùng một đơn vị

ngân hàng/chi nhánh ngân hàng

2. Thanh toán giữa 2 khách hàng có giao dịch tại hai đơn vị ngân

hàng/chi nhánh ngân hàng thuộc cùng địa bàn tỉnh/thành phố

3. Thanh toán giữa 2 khách hàng có giao dịch tại hai đơn vị ngân

hàng/ chi nhánh ngân hàng thuộc cùng hệ thống ngân hàng

thương mại

4. Thanh toán giữa 2 khách hàng có giao dịch tại hai đơn vị ngân

hàng/ chi nhánh ngân hàng khác địa bàn, khác hệ thống ngân

hàng thương mại

12

2

Chú ý (tiếp)

 Trong điều kiện hiện nay, hoạt động thanh

toán đang ở giai đoạn quá độ.

 Khi cả hệ thống ngân hàng cùng phát triển ở

mức độ cao, thanh toán qua ngân hàng chỉ

còn 2 phạm vi

– Thanh toán cùng hệ thống NHTM

– Thanh toán khác hệ thống NHTM

12

3

Chú ý (tiếp)

Trên cơ sở phạm vi thanh toán, thanh toán giữa các chi nhánh

NH có 3 phương thức thanh toán sau:

 Phương thức thanh toán bù trừ

Gồm bù trừ giấy và bù trừ điện tử. Công nghệ dù hiện đại thì

vẫn tồn tại bù trừ giấy vì một số chứng từ không thể chuyển

thành chứng từ điện tử.

Sử dụng khi 2 chi nhánh NHTM cùng nằm trên một tỉnh, thành

phố

Sử dụng TK 5012

 Phương thức chuyển tiền điện tử nội bộ

Sử dụng khi 2 chi nhánh NHTM cùng thuộc một hệ thống

NHTM

Sử dụng TK 5191

12

4

Chú ý (tiếp)

 Phương thức thanh toán liên ngân hàng

Sử dụng khi 2 chi nhánh NHTM nằm trên 2

tỉnh, thành phố và không cùng hệ thống.

Gồm TTLNH thủ công và điện tử.

Sử dụng TK 5192.

Việt nam: đến 2010 toàn bộ các NHTM thực

hiện thanh toán điện tử LNH.

12

5

KẾ TOÁN CÁC PHƢƠNG THỨC

THANH TOÁN QUA NHTM

12

6

UNC: Khái niệm, điều kiện

áp dụng, phạm vi áp dụng, thực tiễn

Yêu cầu của bên trả tiền đề nghị ngân hàng trích

tiền từ TK của mình chuyển đến địa chỉ xác định

Bên thụ hưởng tín nhiệm bên trả tiền

về phương diện thanh toán

Áp dụng rộng rãi đối với 2 KH

bất kỳ trong toàn quốc

12

7

Chiếm ƣu thế tuyệt đối trong TTKDTM

Vì thuận tiện, dễ dàng và các lý do khách quan

Kế toán thanh toán Uỷ Nhiệm Chi

Bên thụ hƣởng

Bên trả tiền

1

4

7

5

2. Lập BKTTBT/

lệnh thanh toán

NH bên thụ hƣởng

NH bên trả tiền

Tiền gửi 4211

bên trả tiền

TK thanh toán

5012/5191/5192

Tiền gửi 4211

bên thụ hƣởng

TK thanh toán

5012/5191/5192

6

3

1. Lập UNC gửi vào NH (4 liên)

4. NH gửi báo Nợ cho KH

5. Gửi bảng kê thanh toán bù trừ cùng UNC/ lệnh thanh toán sang NH thụ hưởng

7. NH gửi báo Có cho KH

12

8

Bài tập

Ngày 30/1/2008, tại NHCT Đống đa HN phát sinh các

nghiệp vụ:

1. Cty A đưa đến NH bộ UNC số tiền 15 tr, thanh toán

cho Cty B có TK tại NHNT Thanh hóa.

2. NH nhận được Lệnh chuyển tiền về bộ UNC 19 tr,

thanh toán cho cty C.

3. NH nhận được Lệnh chuyển tiền về bộ UNC

chuyển tiền cho ông D 7 triệu.

4. Cty E đưa đến NH bộ UNC 10 tr thanh toán cho cty

F có TK tại NHCT Hai bà trưng HN.

Biết: cty A, cty C, cty E là KH của NHCT Đống đa.

12

9

UNT: Khái niệm, điều kiện

áp dụng, phạm vi áp dụng, thực tiễn

Yêu cầu của bên bán đối với ngân hàng nhờ

thu hộ tiền hàng hoá, dịch vụ đã cung ứng

Quan hệ mua bán hàng hoá dịch vụ

Phải có chấp nhận thanh toán của bên mua

Áp dụng rộng rãi đối với 2 bên mua bán

có TK tại NH trong toàn quốc

13

0

Chiếm tỷ trọng thanh toán rất nhỏ

Vì ít thuận tiện, khó áp dụng

Kế toán thanh toán Uỷ Nhiệm Thu

Bên bán

Bên mua

5

1

8

2

6

3. Lập BKTTBT/

lệnh thanh toán

Tiền gửi 4211

bên mua

NH bên bán

NH bên mua

TK thanh toán

5012/5191/5192

Tiền gửi 4211

bên bán

TK thanh toán

5012/5191/5192

7

4

1. Lập UNT gửi vào NH (4 liên)

2. NH bên bán gửi bộ UNT sang NH bên mua

3. Lập kê thanh toán bù trừ / lệnh thanh toán (lệnh chuyển CÓ)

5. NH gửi báo Nợ cho KH

6. Gửi bảng kê thanh toán bù trừ cùng UNT/ lệnh thanh toán sang NH bên bán

8. NH gửi báo Có cho KH

13

1

Bài tập

Trong 2 tuần đầu của tháng 1/2008, tại NHCT

Hai bà trưng HN có các nghiệp vụ sau:

1. NH nhận được lệnh chuyển tiền về bộ UNT

4 tr thanh toán cho cty H. H có TK tại NHCT

HBT.

2. Cty A có TK tại NH đưa đến NH bộ UNT đòi

tiền cty B có TK tại NHCT B tỉnh khác.

13

2

Séc chuyển khoản: Khái niệm, điều kiện

áp dụng, phạm vi áp dụng, thực tiễn

Lệnh thanh toán của chủ TK đối với NH, lập trên

mẫu in sẵn, ycầu NH trả tiền cho đchỉ xác định

Bên thụ hưởng tín nhiệm bên trả tiền

về phương diện thanh toán

Tuỳ thuộc điều kiện công nghệ của

các ngân hàng thương mại

13

3

Tỷ trọng thanh toán nhỏ. Vì thực tế mới

áp dụng trong địa bàn tỉnh/thành phố

Kế toán thanh toán séc chuyển khoản

– 2 KH có TK ở cùng chi nhánh NHTM

B1. Bên trả tiền thanh toán cho bên thụ hưởng bằng

SCK

B2. Bên thụ hưởng nộp SCK cùng Bảng kê nộp séc (3

liên) vào NH

B3. NH kiểm tra và trả lại cho bên thụ hưởng 1 liên

BKNS rồi hạch toán

Nợ 4211.TT

Có 4211.TH

B4. NH báo có cho bên thụ hưởng.

13

4