Giải pháp nâng cao kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của kiểm toán nhà nước
giaûi pHaùp naâng cao keát quaû tHöïc Hieän
keát luaän, kieán ngHò kieåm toaùn
cuûa kieåm toaùn nHaø nöôùc
CN. NINH TRầN NAM*
CN. Đỗ HồNG THúY*
S. BùI ĐĂNG NGHĩA*
rong những năm qua, hoạt động kiểm toán đã có những chuyển biến mạnh mẽ cả về chiều
rộng và chiều sâu. Ngoài việc phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, Kiểm toán nhà nước
đã có nhiều kiến nghị có giá trị giúp cho các cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cơ chế,
T
chính sách, pháp luật để hoàn thiện cơ chế quản lý tiền, tài sản nhà nước. Tuy nhiên, thời
gian vừa qua, công tác kiểm toán chỉ mới chú trọng khâu phát hiện, kiến nghị, xử lý sai phạm. Trong khi
đó, hiệu lực hiệu quả của công tác kiểm toán phụ thuộc rất lớn vào việc nhận thức và triển khai đầy đủ các
kết luận, kiến nghị sau kiểm toán được xử lý như thế nào. Bài viết nhằm mục đích phân tích các nguyên
nhân và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm
toán nhà nước.
Từ khóa: Kết luận; kiến nghị kiểm toán; Kiểm toán nhà nước.
Solutions to improve results of implementation of audit conclusions and recommendations of the
State Audit Office of Vietnam
Over the years, the audit activity has brought about drastic evolution. In addition to detecting and
handling wrongdoings, the State Audit Office of Vietnam has issued many valuable recommendations to
help auditees amend and supplement mechanisms, policies and laws to complete the mechanism ofpublic
finance and asset management. However, during the past time, the audit work has only focused on detecting,
proposing and handling wrongdoings. Meanwhile, the effectiveness of the audit depends largely on the
awareness and how the conclusions, recommendations afer the audit are implemented. e article aims
to analyze the causes and propose some solutions to improve the results of the implementation of audit
conclusions and recommendations of the State Audit Office of Vietnam.
Key words: Audit conclusions and recommendations; State Audit Office of Vietnam.
1. Tổng quan về thực hiện kết luận, kiến nghị
kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
toán nhà nước, là sản phẩm của quá trình kiểm
toán trong đó đưa ra các ý kiến kiểm toán liên quan
đến nội dung kiểm toán đồng thời đề xuất các kiến
nghị liên quan đến tài chính, vấn đề quản lý, chính
sách, văn bản quy phạm pháp luật... liên quan. Các
kết luận, kiến nghị này nhằm góp phần ngăn chặn
các sai phạm, các hiện tượng tham nhũng, lãng phí
và sử dụng kém hiệu quả các nguồn lực tài chính
công, tài sản công trong các đơn vị thuộc phạm vi
1.1. Một số vấn đề lý luận về kết luận, kiến nghị
kiểm toán
Kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán
nhà nước trên giác độ chung là một phần chức năng
quan trọng của Kiểm toán nhà nước. Kết luận, kiến
nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước là một nội
dung cơ bản trong báo cáo kiểm toán của Kiểm
*Kiểm toán nhà nước Khu vực VII
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 144 - tháng 10/2019 43
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
kiểm toán của Kiểm toán nhà nước. Tùy theo chức
năng, loại hình kiểm toán... kết luận kiến nghị kiểm
toán được phân chia thành nhiều loại khác nhau
song đều phục vụ cho một mục đích chung là nâng
cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán.
nhà nước; Kiến nghị xem xét xử lý trách nhiệm tập
thể, cá nhân liên quan; Ý kiến tư vấn cho Quốc hội,
Chính phủ, các Bộ, ngành, các cấp chính quyền địa
phương về các giải pháp để hoàn thiện công tác
quản lý ngân sách, tiền và tài sản nhà nước.
Căn cứ theo chức năng của Kiểm toán nhà
nước, có thể phân loại thành: Kết luận, kiến nghị về
xử lý các sai phạm phát hiện trong quá trình kiểm
toán; Kết luận, kiến nghị về chấn chỉnh chế độ kế
toán, tài chính, tổ chức nhân sự, cơ chế hoạt động,
hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị được kiểm
toán; Kết luận, kiến nghị có tính chất tư vấn; Kết
luận, kiến nghị yêu cầu các cá nhân, tổ chức đang
điều hành, quản lý và sử dụng tài chính công, tài
sản công phải tôn trọng thực hiện các quy định,
quy phạm pháp luật; Kết luận, kiến nghị của Kiểm
toán nhà nước đối với Quốc hội, Chính phủ, các
Bộ, ngành, các cấp chính quyền địa phương liên
quan đến việc nâng cao địa vị pháp lý, chức năng,
quyền hạn của cơ quan Kiểm toán nhà nước.
Căn cứ theo loại hình kiểm toán ta có: Kết
luận, kiến nghị trong kết quả kiểm toán báo cáo tài
chính; Kết luận, kiến nghị trong kết quả kiểm toán
hoạt động; Kết luận, kiến nghị trong kết quả kiểm
toán tuân thủ.
1.2. Tình hình thực hiện kết luận, kiến nghị của
Kiểm toán nhà nước thời gian qua
1.2.1. Các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả thực
hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán
Để nâng cao kết quả thực hiện kết luận, kiến
nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước cần xem
xét đến các nhân tố tác động bao gồm một hệ thống
đồng bộ, có quan hệ hữu cơ, tác động và chi phối
lẫn nhau, cụ thể:
eo loại kết luận, kiến nghị xử lý trên báo
cáo kiểm toán có thể chia thành: Kiến nghị điều
chỉnh sổ kế toán, báo cáo tài chính, báo cáo quyết
toán; Kiến nghị về xử lý tài chính; Kiến nghị chấn
chỉnh công tác quản lý ngân sách, tiền và tài sản
Trước hết, các kết luận, kiến nghị của Kiểm toán
nhà nước phải có giá trị pháp lý, bắt buộc thực
hiện với các đối tượng liên quan. eo quy định
của Luật Kiểm toán nhà nước (sửa đổi) được Quốc
hội khoá XIII thông qua ngày 24/6/2015 tại Kỳ họp
44 Số 144 - tháng 10/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
thứ 9 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016
thì “Báo cáo kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
sau khi phát hành và công khai có giá trị bắt buộc
phải thực hiện đối với đơn vị được kiểm toán về sai
phạm trong việc quản lý, sử dụng tài chính công,
tài sản công.” Bên cạnh đó, việc địa vị pháp lý của
Kiểm toán nhà nước và Tổng Kiểm toán nhà nước
được hiến định trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã
hội chủ nghĩa Việt Nam cũng chính là yếu tố quan
trọng góp phần tăng cường giá trị, ý nghĩa của kết
luận, kiến nghị kiểm toán.
toán nhà nước đã phát hiện và kiến nghị xử lý tài
chính 413.145 tỷ đồng, trong đó tăng thu ngân sách
nhà nước 92.716 tỷ đồng, giảm chi ngân sách nhà
nước 93.730 tỷ đồng. Tính riêng 05 năm gần đây
(2014-2018), Kiểm toán nhà nước đã kiến nghị xử
lý tài chính 265.565 tỷ đồng, chiếm 64,2% tổng số
kiến nghị xử lý tài chính trong 25 năm, trong đó
các khoản tăng thu ngân sách nhà nước 63.568 tỷ
đồng, giảm chi ngân sách nhà nước 71.365 tỷ đồng,
tăng giá trị doanh nghiệp, phần vốn nhà nước tại
các công ty cổ phần 14.773 tỷ đồng, kiến nghị xử lý
tài chính khác 115.857 tỷ đồng. Bên cạnh đó, Kiểm
toán nhà nước đã kiến nghị sửa đổi bổ sung, thay
thế, hủy bỏ hàng nghìn văn bản quy phạm pháp
luật sai quy định hoặc không phù hợp với thực tế.
Chỉ tính riêng từ năm 2011 đến nay, Kiểm toán nhà
nước đã kiến nghị Quốc hội, Chính phủ, các bộ,
ngành, địa phương sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ 899
văn bản (06 Luật, 38 nghị định, 141 thông tư, 01
chỉ thị, 250 quyết định, 54 nghị quyết, 409 văn bản
khác). Ngoài ra, Kiểm toán nhà nước còn đề xuất
nhiều ý kiến có giá trị để hoàn thiện một số văn bản
quy phạm pháp luật đóng góp thiết thực vào việc
xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
Trung bình mỗi năm, Kiểm toán nhà nước đã phát
hiện và có trên 200 kiến nghị xử lý trách nhiệm
tập thể, cá nhân có sai phạm phát hiện qua kiểm
toán; cung cấp hàng trăm báo cáo, hồ sơ cho các cơ
quan điều tra, cơ quan quản lý nhà nước theo quy
định của Luật Kiểm toán nhà nước và Luật Phòng,
chống tham nhũng. Chỉ tính năm 2108, Kiểm toán
nhà nước đã cung cấp 146 báo cáo kiểm toán và
các tài liệu liên quan cho các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền để phục vụ điều tra, kiểm tra, giám sát
và thực hiện tố tụng; chuyển 05 vụ việc sang Cơ
quan Cảnh sát điều tra kiến nghị điều tra, làm rõ
để xử lý về hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật
hình sự, trong đó 02 vụ đã bị khởi tố vụ án, khởi
tố bị can.
ứ hai, chất lượng của kết luận, kiến nghị kiểm
toán, đặt trong tương quan với chất lượng báo cáo
kiểm toán nói riêng và chất lượng hoạt động kiểm
toán nói chung, ảnh hưởng không nhỏ đến việc
thực hiện các kết luận kiến nghị này. Bởi khi chất
lượng được nâng cao, các kết luận, các kiến nghị
chuẩn xác, trên cơ sở các bằng chứng kiểm toán
cụ thể buộc đơn vị được kiểm toán và các bên liên
quan phải “tâm phục khẩu phục” và nghiêm túc
thực hiện.
ứ ba, việc theo dõi và đôn đốc thực hiện kết
luận, kiến nghị kiểm toán được thực hiện nghiêm
túc, thường xuyên. Việc thành lập các đoàn kiểm
tra thực hiện cần quy tụ các kiểm toán viên dày
dạn kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn nghiệp
vụ vững vàng để có thể giải đáp các khúc mắc của
đơn vị, bảo vệ vững các luận điểm mà Kiểm toán
nhà nước đưa ra đồng thời cũng là để hướng dẫn,
tư vấn cho đơn vị khi cần.
ứ tư, có hệ thống quy định rõ ràng, đồng bộ
không chỉ liên quan đến kết luận, kiến nghị kiểm
toán mà còn về thẩm quyền, trách nhiệm cụ thể
của các bên liên quan. Đồng thời, quy chế phối hợp
giữa Kiểm toán nhà nước với các bộ, ngành, địa
phương cũng là yếu tố góp phần gia tăng kết quả
thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán.
1.2.2. Tình hình thực hiện kết luận, kiến nghị của
Kiểm toán nhà nước thời gian qua
Từ năm 2016 đến nay, sau khi Luật Kiểm toán
nhà nước được sửa đổi và Kiểm toán nhà nước ban
hành hệ thống Chuẩn mực kiểm toán, Quyết định
số 07/2016/QĐ-KTNN về việc theo dõi, kiểm tra
việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của
ực trạng kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị
kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
Tổng hợp kết quả kiểm toán 25 năm qua, Kiểm
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 144 - tháng 10/2019 45
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
Kiểm toán nhà nước tạo căn cứ pháp lý quan trọng
trong việc thực hiện theo dõi, kiểm tra các đơn
vị được kiểm toán và các đơn vị liên quan trong
việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của
Kiểm toán nhà nước. áng 7 hàng năm, các đơn
vị Kiểm toán nhà nước chuyên ngành và khu vực
báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện kiến nghị kiểm
toán năm của đơn vị gửi Vụ Tổng hợp để tổng hợp
theo dõi kết quả thực hiện kiến nghị kiểm toán
năm của toàn ngành.
(trong đó tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước
4.708.432 triệu đồng).
Năm 2018 tổng hợp kết quả thực hiện kiến nghị
kiểm toán về mặt tài chính năm 2017 (niên độ ngân
sách nhà nước năm 2016): Tổng số kiến nghị theo
báo cáo kiểm toán là 91.322.711 triệu đồng; tổng số
kiến nghị điều chỉnh giảm 547.701 triệu đồng; tổng
số kiến nghị điều chỉnh tăng 52.766 triệu đồng; tổng
số kiến nghị đủ bằng chứng thực hiện 90.827.775
triệu đồng; số đã thực hiện 66.451.732 triệu đồng,
đạt 73,2% số kiến nghị đủ bằng chứng; số chưa
thực hiện 24.376.043 triệu đồng, chiếm 26,8% số
kiến nghị đủ bằng chứng. Các kiến nghị của Kiểm
toán nhà nước từ năm 2015 trở về trước đã được
các đơn vị tiếp tục thực hiện với: Tổng số thực hiện
2.146.690 triệu đồng, đạt 13,4% (trong đó tăng thu,
giảm chi 1.380.500 triệu đồng, đạt 64,3%). Tổng số
chưa thực hiện 13.924.570 triệu đồng, chiếm 86,6%
số kiến nghị tiếp tục thực hiện (trong đó tăng thu,
giảm chi 9.154.894 triệu đồng).
Có thể minh chứng qua các con số tổng hợp cho
giai đoạn này như sau: Năm 2016 tổng số kiến nghị
theo báo cáo kiểm toán: 20.842.477 triệu đồng; tổng
số kiến nghị điều chỉnh giảm: 141.684 triệu đồng;
tổng số kiến nghị điều chỉnh tăng: 193.858 triệu
đồng; tổng số kiến nghị đủ bằng chứng thực hiện:
20.894.651 triệu đồng; số đã thực hiện 15.794.253
triệu đồng, đạt 75,6% số kiến nghị đủ bằng chứng;
số chưa thực hiện 5.100.398 triệu đồng, chiếm
24,4% số kiến nghị đủ bằng chứng. Các kiến nghị
của Kiểm toán nhà nước từ năm 2013 trở về trước
đã được các đơn vị tiếp tục thực hiện tăng thêm
6.822.866 triệu đồng (trong đó tăng thu, giảm chi
ngân sách nhà nước 1.763.701 triệu đồng); số chưa
thực hiện đến 31/12/2016 là 11.046.488 triệu đồng
(trong đó tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước
3.238.977 triệu đồng).
Một số hạn chế trong thực hiện kết luận và kiến
nghị kiểm toán
Trải qua 25 năm, chất lượng kiểm toán của
Kiểm toán nhà nước đã được nâng cao, cung cấp
cho Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan chức năng
và đơn vị được kiểm toán nhiều kiến nghị có giá
trị thực tiễn; đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu
của Nhà nước và xã hội. Tuy nhiên, việc thực hiện
kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà
nước còn một số hạn chế cơ bản như: Một số kết
luận, kiến nghị còn mang tính chung chung, thiếu
tính khả thi, thiếu bằng chứng thuyết phục và chưa
rõ chế tài xử lý; một số kết luận, kiến nghị còn né
tránh việc quy trách nhiệm cụ thể với các cá nhân,
tổ chức có sai phạm phát hiện được trong quá trình
kiểm toán; vẫn còn một số kết luận, kiến nghị kiểm
toán còn mang tính vi mô, tính vĩ mô chưa nhiều
nên chưa đáp ứng yêu cầu quản lý vĩ mô của Nhà
nước. Chính những hạn chế về chất lượng các kết
luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi, tính
hiệu lực của kết luận, kiến nghị và làm ảnh hưởng
đến uy tín của Kiểm toán nhà nước.
Năm 2017 tổng hợp kết quả thực hiện kiến
nghị kiểm toán năm 2016 (niên độ ngân sách nhà
nước năm 2015): Tổng số kiến nghị theo báo cáo
kiểm toán là 38.784.103 triệu đồng trong đó: Tổng
số kiến nghị điều chỉnh giảm 396.656 triệu đồng;
tổng số kiến nghị điều chỉnh tăng 62.963 triệu
đồng; tổng số kiến nghị đủ bằng chứng thực hiện
38.450.409 triệu đồng; số đã thực hiện 30.082.187
triệu đồng, đạt 78,2% số kiến nghị đủ bằng chứng;
số chưa thực hiện 8.368.223 triệu đồng, chiếm
21,8% số kiến nghị đủ bằng chứng. Các kiến nghị
của Kiểm toán nhà nước từ năm 2014 trở về trước
đã được các đơn vị tiếp tục thực hiện tăng thêm
4.717.505,8 triệu đồng (trong đó tăng thu, giảm chi
ngân sách nhà nước 1.871.421triệu đồng); số chưa
thực hiện đến 31/12/2017 là 10.867.403 triệu đồng
46 Số 144 - tháng 10/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
Những hạn chế nêu trên do nhiều nguyên nhân
khách quan và chủ quan. Về chủ quan, Một số
kiến nghị của Kiểm toán nhà nước vẫn còn chưa
rõ, không thuyết minh rõ nội dung sai sót; Một số
đơn vị chưa theo dõi chi tiết từng năm theo niên
độ kiểm toán và số còn phải thực hiện theo từng
năm; Việc tổng hợp và theo dõi số chưa thực hiện
các năm trước không được liên tục, chưa rà soát
các kiến nghị đối với các đơn vị đã giải thể hoặc
không có khả năng tiếp tục thực hiện; Tại các Báo
cáo kiểm toán, chưa có quy định cụ thể và thống
nhất trong toàn ngành về thời gian đơn vị phải
báo cáo kết quả thực hiện các kết luận, kiến nghị
kiểm toán của Kiểm toán nhà nước; Một số báo
cáo kiểm toán, việc tổng hợp số liệu từ các biên
bản kiểm toán còn sai sót; Một số Kiểm toán nhà
nước Chuyên ngành và Khu vực còn chưa coi trọng
và chỉ đạo quyết liệt đối với công tác kiểm tra tình
hình thực hiện kết luận, kiến nghị của Kiểm toán
nhà nước; Báo cáo tổng hợp của Kiểm toán nhà
nước còn chưa phân định rõ ràng về tổng số kiến
nghị, tổng số thực hiện, tổng số chưa thực hiện;
Phối hợp chưa tốt với các Bộ, ngành, địa phương,
cơ quan chức năng trong việc đôn đốc và theo dõi,
kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm
toán của Kiểm toán nhà nước.
xét giải quyết nhưng Kiểm toán nhà nước chưa có
văn bản trả lời; Đơn vị đã nộp ngân sách nhà nước
nhưng việc ghi chép chứng từ chưa đúng theo kiến
nghị của Kiểm toán nhà nước, chưa cung cấp đầy
đủ các bằng chứng để chứng minh việc thực hiện
kiến nghị nên Kiểm toán nhà nước chưa chấp nhận
kết quả thực hiện...
2. Một số giải pháp nâng cao kết quả thực
hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm
toán nhà nước
Hoàn thiện hệ thống pháp luật và các văn bản
liên quan cũng như các chế tài xử lý đối với các sai
phạm được phát hiện trong việc thực hiện kết luận,
kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước
eo quy định tại Luật Kiểm toán nhà nước,
báo cáo kiểm toán sau khi phát hành và công khai
có giá trị bắt buộc phải thực hiện đối với đơn vị
được kiểm toán về sai phạm trong việc quản lý, sử
dụng tài chính công, tài sản công. Trên cơ sở đó,
đơn vị được kiểm toán có nghĩa vụ phải thực hiện
đầy đủ kịp thời kết luận kiến nghị kiểm toán của
Kiểm toán nhà nước về quản lý, sử dụng tài chính
công, tài sản công. Tuy nhiên, hiện nay khi các đơn
vị được kiểm toán chây ì, hoặc không thực hiện các
kiến nghị của kiểm toán nhưng chưa có chế tài xử
lý nên Kiểm toán nhà nước chỉ đưa ra kiến nghị, và
đôn đốc các đơn vị được kiểm toán thực hiện chứ
chưa có giải pháp mạnh để bắt buộc phải thực hiện.
Vì vậy, để tăng cường kết quả thực hiện kết luận
kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước cần
hoàn thiện hệ thống pháp luật và các văn bản liên
quan để xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm
pháp luật do Kiểm toán nhà nước phát hiện.
Về khách quan, chưa có quy định về trách
nhiệm công khai tình hình thực hiện kết luận, kiến
nghị kiểm toán của Kiểm toán nhà nước; Ý thức
của một số đơn vị trong việc thực hiện kết luận,
kiến nghị của Kiểm toán nhà nước còn chưa đầy
đủ, đồng thời chưa có chế tài để xử lý đối với những
trường hợp đơn vị chây ì không thực hiện nghiêm
túc kiến nghị kiểm toán; Pháp luật còn thiếu những
quy định cụ thể về chế tài để xử lý trách nhiệm của
các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm; Đơn vị
gặp khó khăn về tài chính nên chưa có nguồn thực
hiện; Một số dự án đang trong quá trình thực hiện,
chưa phê duyệt quyết toán nên đơn vị đề nghị sẽ
thực hiện kiến nghị kiểm toán khi quyết toán công
trình; Một số đơn vị đang đề nghị xem xét lại các
kiến nghị kiểm toán hoặc không chấp hành do chưa
thống nhất với kiến nghị của Kiểm toán nhà nước,
đã có văn bản đề nghị Kiểm toán nhà nước xem
Nâng cao chất lượng đối với công tác kiểm toán
của Kiểm toán nhà nước
Để nâng cao chất lượng kiểm toán của Kiểm
toán nhà nước cần thực hiện một số giải pháp sau:
Tăng cường công tác đào tạo đội ngũ kiểm toán
viên có đạo đức nghề nghiệp và giỏi về chuyên
môn: Nhiệm vụ của kiểm toán viên không dừng
lại ở việc xác nhận tính đúng đắn, chính xác của số
liệu, mà quan trọng hơn, còn đánh giá tính kinh tế,
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 144 - tháng 10/2019 47
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
nghiệp và chuẩn mực trong xử lý nghiệp vụ cũng
như đưa ra các kết luận, kiến nghị chính xác, đầy
đủ, có tính khả thi, phù hợp đối với đơn vị được
kiểm toán. Chất lượng kiểm toán vì thế dần được
nâng cao.
hiệu quả và hiệu lực của việc sử dụng nguồn lực tài
chính, tài sản công từ đó chỉ ra các lý do dẫn đến
tình trạng của đơn vị được kiểm toán và đưa ra các
khuyến nghị nâng cao hiệu quả hoạt động. Yêu cầu
đó đặt ra cho kiểm toán viên ngoài có kiến thức về
kế toán, kiểm toán, cần nắm vững kiến thức kinh
tế - tài chính tổng hợp, vĩ mô, và có khả năng phân
tích, tổng hợp, đánh giá và dự báo.
Tăng cường sự phối hợp giải quyết công việc
giữa Kiểm toán nhà nước với các cơ quan nhà
nước hữu quan: Như trên đã đề cập, nguồn thông
tin hiện Kiểm toán nhà nước có được từ sự phối
hợp của các cơ quan hữu quan về lĩnh vực ngân
sách nhà nước còn thiếu tính bao quát, chưa đảm
bảo tính thời sự, kịp thời, mang tính nhỏ lẻ, không
thường xuyên, liên tục. Để có được thông tin một
cách kịp thời, có tính hệ thống và đầy đủ phục vụ
cho hoạt động kiểm toán nói chung và kiểm toán
ngân sách nhà nước nói riêng, cần tăng cường hơn
nữa cơ chế trao đổi thông tin giữa Kiểm toán nhà
nước với các cơ quan nhà nước khác.
Đẩy mạnh việc thu thập thông tin về tình hình
quản lý, sử dụng tài chính công, tình hình biến
động tài sản tại tất cả các cơ quan, đơn vị thuộc
phạm vi, đối tượng của Kiểm toán nhà nước một
cách liên tục để hình thành một trung tâm tư liệu
để lưu giữ. Từ đó, phân loại tính chất trọng yếu và
không trọng yếu về hoạt động tài chính công đối
với các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi kiểm toán để
áp dụng các phương pháp kiểm toán và bố trí lực
lượng kiểm toán thích hợp.
Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước chuyên ngành,
khu vực cần tăng cường công tác chỉ đạo để nâng
cao chất lượng trong quá trình khảo sát thu thập
thông tin lập Kế hoạch kiểm toán và thực hiện
kiểm toán của Đoàn kiểm toán. Phát huy vai trò
bộ phận kiểm soát chất lượng của đơn vị, chủ động
xây dựng kết hoạch tự kiểm tra, kiểm soát đối với
các đoàn kiểm toán của đơn vị.
Đẩy mạnh công khai thông tin trong hoạt động
kiểm toán: Kiểm toán nhà nước nên tiếp tục nghiên
cứu mở rộng kênh thông tin thích hợp, trong đó
chú trọng thông tin cho báo chí, nhằm công khai
kết quả kiểm toán ngân sách nhà nước cho nhiều
đối tượng biết, từ đó tạo điều kiện để nhân dân
tham gia giám sát với tư cách là chủ thể của quyền
lực nhà nước. Sự quan tâm của công chúng làm gia
tăng sức mạnh của Kiểm toán nhà nước, tạo sức
ép buộc đơn vị được kiểm toán thực hiện các kiến
nghị kiểm toán. Hơn nữa, việc công khai báo cáo
kiểm toán cũng đặt ra yêu cầu Kiểm toán nhà nước
tăng cường và duy trì các biện pháp kiểm tra, kiểm
soát chất lượng kiểm toán.
Đặc biệt, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin vào hoạt động kiểm toán. Bên cạnh áp
dụng các phương pháp kiểm toán mới, tiên tiến của
thế giới, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông
tin trong kiểm toán lĩnh vực ngân sách nhà nước để
phù hợp với sự thay đổi của môi trường công việc
tại các đơn vị được kiểm toán. Nên sớm hoàn thiện
hệ thống thông tin điện tử lưu trữ các thông tin cơ
bản về đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước, tình
hình thực hiện kiểm toán các năm trước, các vướng
mắc, kiến nghị, đề xuất và kết quả thực hiện kiến
nghị, đề xuất của Kiểm toán nhà nước.
Nâng cao chất lượng lập báo cáo kiểm toán và
chất lượng của các kiến nghị kiểm toán
Để nâng cao chất lượng lập báo cáo và kiến nghị
kiểm toán cần thực hiện một số giải pháp sau:
- Tăng cường vai trò và chức năng kiểm tra, rà
soát, thẩm định dự thảo Báo cáo kiểm toán của
các cơ quan tham mưu cho Lãnh đạo Kiểm toán
nhà nước nhất là vai trò của Vụ Tổng hợp và Vụ
Pháp chế tránh nhầm lẫn về số học, tính đúng đắn
khả thi của các kết luận, kiến nghị kiểm toán. Tăng
Từng bước xây dựng các Cẩm nang hoặc Sổ tay
hướng dẫn kiểm toán: Cẩm nang hoặc Sổ tay kiểm
toán được xây dựng trở thành tài liệu tốt hướng
dẫn thực hành kiểm toán cho kiểm toán viên, góp
phần nâng cao trình độ chuyên môn, tính chuyên
48 Số 144 - tháng 10/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
cường sự chỉ đạo, nâng cao trách nhiệm của lãnh
đạo Kiểm toán nhà nước chuyên ngành, khu vực
trong quá trình xét duyệt dự thảo Báo cáo kiểm
toán. Nâng cao chất lượng và năng lực đối với hội
đồng thẩm định cấp Vụ, tổ thư ký giúp việc, cán
bộ được giao công tác thẩm định dự thảo Báo cáo
kiểm toán.
Trưởng Đoàn kiểm toán là Trưởng Đoàn kiểm tra
kiến nghị để đảm bảo việc đôn đốc, hướng dẫn và
theo dõi các đơn vị thực hiện đầy đủ, kịp thời các
kết luận, kiến nghị kiểm toán. Cần bố trí cán bộ có
năng lực giúp việc lãnh đạo Vụ giám sát, tổng hợp
báo cáo kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm
toán của các đơn vị được phụ trách. Phân công cán
bộ phòng Tổng hợp chuyên trách theo dõi kết quả
thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của từng
đơn vị.
- Báo cáo kiểm toán cần ngắn gọn, súc tích, dễ
hiểu, hạn chế tối đa việc đi vào các tiểu tiết, các vấn
đề vụn vặt không đại diện cho tổng thể hoặc không
là những vấn đề có ảnh hưởng trọng yếu đến đối
tượng kiểm toán. Bổ sung mẫu biểu đối với Báo cáo
kiểm toán về yêu cầu đơn vị cung cấp bằng chứng
đối với từng loại kiến nghị cụ thể về số tiền đến
từng đơn vị đã kiến nghị trên báo cáo kiểm toán.
- Các Kiểm toán nhà nước Chuyên ngành và
Khu vực cần kịp thời báo cáo Kiểm toán nhà nước
những nội dung đề nghị điều chỉnh giảm kết luận,
kiến nghị kiểm toán của đơn vị; tích cực phối hợp
với đơn vị cung cấp bổ sung bằng chứng, báo cáo
thuyết minh nguyên nhân để báo cáo Lãnh đạo
Kiểm toán nhà nước xem xét, quyết định. Từ đó,
giảm bớt những kiến nghị không khả thi, tăng tỷ lệ
thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán. Bảo đảm
tiến độ thực hiện kiểm tra theo Kế hoạch được
duyệt. Phối hợp chặt chẽ với các Vụ tham mưu
trình Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước xem xét quyết
định đối với những nội dung đề nghị điều chỉnh
giảm kết luận, kiến nghị kiểm toán của các đơn vị
được kiểm toán.
- Kết luận, kiến nghị kiểm toán phải đưa ra nhận
xét đánh giá liệu các cá nhân, bộ phận hay chính cơ
quan tổ chức Nhà nước có tuân thủ đầy đủ các quy
định của các văn bản pháp luật như Luật Ngân sách
nhà nước, Luật Doanh nghiệp, Luật Ngân hàng nhà
nước... hay không. Kiểm toán nhà nước phải chỉ ra
những lý do không tuân thủ, xác định hậu quả gây
ra, xác định trách nhiệm của cá nhân, tổ chức có
liên quan để kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền
ra quyết định xử lý theo pháp luật.
- Cần tăng cường phối hợp với các Bộ, ngành,
địa phương cũng như với từng đơn vị được kiểm
toán khi triển khai kiểm tra việc thực hiện kết luận,
kiến nghị kiểm toán đồng thời kiến nghị các cơ
quan của Quốc hội và Chính phủ tiếp tục kiểm tra,
giám sát, xử lý theo quy định của pháp luật đối với
các đơn vị, tập thể, cá nhân cố tình chây ỳ, không
chấp hành kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm
toán nhà nước.
- Tăng cường các kiến nghị với Chính phủ,
Quốc hội sửa đổi hoặc loại bỏ những văn bản pháp
luật không phù hợp, cản trở quá trình cải cách nền
hành chính và phát triển nền kinh tế quốc gia.
Nâng cao chất lượng theo dõi, kiểm tra việc thực
hiện kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước
Bên cạnh việc Kiểm toán nhà nước không
ngừng nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán, đảm
bảo kết luận, kiến nghị kiểm toán đúng pháp luật,
khả thi thì cần nâng cao chất lượng theo dõi, kiểm
tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị của Kiểm
toán nhà nước bằng các giải pháp sau:
Đối với đơn vị được kiểm toán
- Các Bộ, ban ngành, địa phương cần nghiêm
túc chỉ đạo thực hiện các quy định của Luật Kiểm
toán nhà nước, Chỉ thị của ủ tướng Chính phủ,
hướng dẫn của Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước về
thực hiện kết luận, kiến nghị của các cơ quan kiểm
tra, thanh tra, kiểm toán, chỉ đạo các đơn vị cấp
dưới tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, rà soát
lại các tồn tại trong quản lý tài chính kế toán, điều
- Bố trí, sắp xếp cán bộ tham gia Đoàn kiểm
tra kiến nghị phải có năng lực, kinh nghiệm công
tác và nắm bắt được các kết luận, kiến nghị đơn
vị cần phải thực hiện để hướng dẫn đơn vị cung
cấp bằng chứng phù hợp. Đồng thời phân công
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN Số 144 - tháng 10/2019 49
TÖØ LYÙ LUAÄN ÑEÁN THÖÏC TIEÃN
hành, thanh toán và quyết toán kinh phí; quan tâm
xem xét, bố trí nguồn vốn để giúp các đơn vị tháo
gỡ khó khăn về vốn. Cần tích cực phối hợp chặt chẽ
và chỉ đạo các đơn vị cấp dưới thực hiện kiến nghị
kiểm toán của Kiểm toán nhà nước; kịp thời tháo
gỡ khó khăn vướng mắc cho đơn vị trong quá trình
thực hiện. Đồi với đơn vị được kiểm toán, cần tự tổ
chức kiểm tra, rà soát lại kết quả kiểm toán, nghiêm
túc thực hiện kiến nghị kiểm toán đúng thời gian
quy định và phải gửi báo cáo tình hình thực hiện
kiến nghị kiểm toán về Kiểm toán nhà nước và Bộ
Tài chính, Quốc hội, Chính phủ. Với các kiến nghị
của Kiểm toán nhà nước còn chưa phù hợp, không
còn tính khả thi, khó khăn trong thực hiện, đơn vị
được kiểm toán cần chủ động báo cáo giải trình kịp
thời với cơ quan cấp trên và Kiểm toán nhà nước
để được xem xét, giải quyết.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam (sửa đổi);
2. Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13
ngày 25 tháng 6 năm 2015;
3. Luật Kiểm toán nhà nước số 81/2015/QH13
ngày 24 tháng 6 năm 2015;
4. Nghị quyết số 927/2010/UBTVQH12 ngày
19/4/2010 của Ủy ban ường vụ Quốc hội
về việc Ban hành chiến lược phát triển Kiểm
toán nhà nước đến năm 2020;
5. Nghị định số 70/CP ngày 11/7/1994;
6. Quyết định 61/TTg ngày 24/01/1995;
7. Cẩm nang Kiểm toán Nhà nước – NXB
Chính trị Quốc gia, 2000;
8. Hướng dẫn số 165/HD-KTNN ngày
06/3/2008 của Kiểm toán nhà nước Hướng
dẫn kết luận về trách nhiệm và kiến nghị xử
lý vi phạm theo kết quả kiểm toán;
Kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước là
một trong những nhân tố góp phần đảm bảo duy
trì tính kinh tế, hiệu quả trong hoạt động kinh tế.
ông qua hoạt động của mình, Kiểm toán nhà
nước chỉ rõ việc sử dụng ngân sách nhà nước cho
từng ngành, từng lĩnh vực, từng doanh nghiệp và
các yếu tố cản trở tính hiệu quả của các hoạt động
trong nền kinh tế. Kết luận, kiến nghị của Kiểm
toán nhà nước về việc thực hiện kết quả kiểm tra
tính hợp pháp, hợp lệ trong các hoạt động kinh
tế - tài chính góp phần làm lành mạnh hoá các
quan hệ kinh tế - tài chính trong nền kinh tế. Các
kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà nước có
tác dụng răn đe, ngăn ngừa các sai phạm trong
quản lý tài chính công, tài sản công và cung cấp
các thông tin đáng tin cậy cho Quốc hội về các
hoạt động kinh tế - xã hội, thực hiện giám sát và
thu hút vốn đầu tư cho toàn xã hội. Có thể nói
rằng những kết luận, kiến nghị của Kiểm toán nhà
nước giữ vai trò quan trọng trong việc giúp Quốc
hội, Chính phủ thực hiện việc quản lý kinh tế -
xã hội, xây dựng và điều hành có hiệu quả ngân
sách nhà nước, đồng thời cung cấp các thông tin
cho Quốc hội, Chính phủ nhằm thực hiện cơ chế
chính sách tài chính hiện hành.
9. Quyết định số 318/QĐ-KTNN ngày
14/3/2011 của Kiểm toán nhà nước Quy
định về tổ chức hội nghị công bố quyết định
kiểm toán và thông báo kết quả kiểm toán;
10. Quyết định số 1001/QĐ-KTNN ngày
22/6/2012 của Kiểm toán nhà nước ban
hành Danh mục cơ quan, đơn vị được Kiểm
toán nhà nước gửi Báo cáo kiểm toán;
11. Quyết định số 06/2016/QĐ-KTNN ngày
02/11/2016 của Kiểm toán nhà nước ban
hành Hệ thống mẫu biểu hồ sơ kiểm toán;
12. Quyết định số 07/2016/QĐ-KTNN ngày
14/12/2016 của Kiểm toán nhà nước ban
hành Quy định về theo dõi, kiểm tra việc
thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán;
13. Quyết định số 08/2016/QĐ-KTNN ngày
23/12/2016 của Kiểm toán nhà nước ban
hành Quy trình kiểm toán;
14. Quyết định số 03/2018/QĐ-KTNN ngày
28/12/2018 của Kiểm toán nhà nước ban
hành Hướng dẫn về bằng chứng kiểm toán;
15. Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán từ năm
2016 đến 2018 (Báo cáo Quốc hội);
16. Báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện kiến
nghị kiểm toán từ năm 2016 đến 2018.
50 Số 144 - tháng 10/2019 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIỂM TOÁN
8 trang
09/01/2024
8500
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giải pháp nâng cao kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của kiểm toán nhà nước", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giai_phap_nang_cao_ket_qua_thuc_hien_ket_luan_kien_nghi_kiem.pdf
