Bài giảng Kế toán Ngân hàng thương mại - Chương 5: Kế toán nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ

CHƢƠNG 5: KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ

KINH DOANH NGOẠI TỆ

14

9

Tổng quan về hoạt động kinh doanh

ngoại tệ của NHTM

 Khái niệm kinh doanh ngoại tệ

 Hoạt động kinh doanh ngoại tệ gồm

Mua ngoại tệ

Bán ngoại tệ

Chuyển đổi ngoại tệ

15

0

Tổng quan về hoạt động kinh doanh

ngoại tệ của NHTM

 Định kỳ (cuối ngày/cuối tháng/cuối năm),

NHTM xác định

– Kết quả kinh doanh ngoại tệ: lỗ hay lãi

– Chênh lệch tỷ giá hối đoái: tăng hay giảm

15

1

TK mua bán ngoại tệ kinh doanh

4711

 Phản ánh số ngoại tệ mua bán kinh doanh (mở các tài

khoản chi tiết theo từng ngoại tệ)

 Bên Có ghi số ngoại tệ mua vào

 Bên Nợ ghi số ngoại tệ bán ra

 Dư Có: số dư phản ánh số ngoại tệ mua vào chưa bán ra

 Trường hợp dư Nợ: số dư phản ánh số ngoại tệ bán ra

lấy từ các nguồn khác chưa được bù đắp bởi số ngoại tệ

mua vào do Quỹ ngoại tệ kinh doanh không đủ để bán

ra. Tình trạng này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.

15

2

TK thanh toán mua bán ngoại tệ

kinh doanh 4712

 Dùng để hạch toán giá trị VND chi ra mua ngoại tệ hoặc thu vào do

bán ngoại tệ ra, tương ứng với số ngoại tệ mua vào bán ra trên TK

4711

 Bên Nợ ghi:

– số VND thực tế chi ra để mua ngoại tệ

– Kết chuyển chênh lệch lãi từ kinh doanh ngoại tệ

– Kết chuyển chênh lệch tăng do tỷ giá hối đoái

 Bên Có ghi:

– Số VND thực tế thu vào do bán ngoại tệ

– Kết chuyển chênh lệch lỗ từ kinh doanh ngoại tệ

– Kết chuyển chênh lệch giảm do tỷ giá hối đoái

15

3

 Dư Nợ: số tiền VND đã chi tương ứng với số ngoại tệ mua vào chưa

bán ra

TK chênh lệch TGHĐ tại thời điểm

lập báo cáo 6311

 Bên Có ghi số CL tăng do đánh giá lại giá trị ngoại tệ

theo tỷ giá cuối kỳ

 Bên Nợ ghi số CL giảm do đánh giá lại giá trị ngoại tệ

theo tỷ giá cuối kỳ

 Dư Có: phản ánh số CL Có (tăng) trong năm chưa kết

chuyển

 Dư Nợ: phản ánh số CL Nợ (giảm) trong năm chưa kết

chuyển

 Cuối năm, số dư TK được kết chuyển vào xác định kết

15

4

quả kinh doanh

Các tài khoản khác

 TK tiền mặt ngoại tệ 1031

 TK tiền gửi thanh toán của khách hàng trong nước bằng

ngoại tệ 4221

 TK chuyển tiền phải trả bằng ngoại tệ 455

 TK tiền gửi của NHTM tại NHNN bằng VNĐ 1113

 TK tiền gửi của NHTM tại NHNN bằng ngoại tệ 1123

 TK Thu nhập về kinh doanh ngoại tệ 721

 TK Chi phí về kinh doanh ngoại tệ 821

 TK cam kết mua, bán ngoại tệ giao ngay 9231, 9232

15

5

Chứng từ

 Chứng từ gốc:

– Đơn xin mua ngoại tệ

– Hợp đồng mua, bán ngoại tệ

15

6

Mua, bán ngoại tệ kinh doanh - Xác

định kết quả KD ngoại tệ và CL TGHĐ

Cam kết mua NT giao ngay 9231

Cam kết bán NT giao ngay

9232

1’’

1’

2’’

2’

Mua bán ngoại tệ KD 4711.A

Tiềnmặt, tiềngửingoạitệ 1031, 4221

(1.a) Mua NTA(Thu ngoại tệ)

Tiềnmặt, tiềngửiVND1011,4211 ThanhtoánmuabánNTKD4712.A

(1.b) Mua NTA(Trả VND)

Thu về KD ngoại tệ 721

(3.a) KD NT có lãi

Chênh lệch TGHĐ 6311

(4.a) CL tăng TGHĐ

(2.b) Bán NTA(Trả NT)

Tiềnmặt, tiềngửiVND1011,4211

(2.a) Bán NTA(Thu VND)

Chi về KD ngoại tệ 821

(3.b) KD NT bị thua lỗ

Chênh lệch TGHĐ 6311

(4.b) CLgiảm TGHĐ

15

7

Chuyển đổi ngoại tệ thanh toán

trong nƣớc

 Chuyển đổi ngoại tệ được thực hiện theo yêu cầu

thanh toán của khách hàng

 Đối với ngân hàng, thực chất chuyển đổi ngoại tệ

là nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ (NH mua ngoại tệ

A và bán cho KH ngoại tệ B với cùng một lượng

tương đương về giá trị)

Mua bán ngoại tệ KD 4711.A

1031.A/4221.A

Mua bán ngoại tệ KD 4711.B

1031.B/4221.B

(1)Số ngoạitệ AKHxinchuyển đổi

(2) Số ng.tệ B chuyển đổi cho KH

Thanh toán mua bán ngoại tệ KD 4712.B

Thanh toán mua bán ngoại tệ KD 4712.A

15

8

(3) Giá trị thanh toán VND tƣơng đƣơng

Chuyển đổi ngoại tệ

VD: KH yêu cầu đổi ngoại tệ A lấy ngoại tệ B

 Vì không có tỷ giá trực tiếp của ngoại tệ A

với ngoại tệ B mà đều yết giá thông qua VNĐ

nên chuyển đổi ngoại tệ bản chất là NH mua

ngoại tệ A và bán ngoại tệ B cho KH.

 2 ngoại tệ chuyển đổi cho nhau sẽ được quy

ra giá trị VNĐ sao cho số VNĐ NH thu được

từ mua ngoại tệ A sẽ tương đương với số

VNĐ NH thu được từ bán ngoại tệ B.

15

9

Chuyển đổi ngoại tệ

 Có 3 bước hạch toán sau

+ NH thu ngoại tệ A

Nợ 1031

Số ngoại tệ A cần đổi

Có 4711.A

+ Quy đổi qua VNĐ

Nợ 4712.A: số VNĐ tương đương NT A = số

NT A*tỷ giá mua NT A của NH

Có 4711.B: số VNĐ thu về nếu bán NT B

+ Trả ngoại tệ B

Nợ 4711.B

Có 1031, 4221

16

0

Kinh doanh ngoại tệ trên thị trƣờng

Liên ngân hàng

 Là hoạt động mua bán NT giữa các trung gian tài chính với

nhau.

 Mục đích

+ Tìm kiếm lợi nhuận

+ Đáp ứng nhu cầu về NT của các NH

+ Giảm rủi ro do đa dạng hóa KDNT trên các thị trường

 Cơ cấu tổ chức của thị trường

+ NHNN vừa đứng ra thành lập thị trường vừa tham gia với tư

cách là người mua bán NT cuối cùng để đáp ứng nhu cầu của

các thành viên

+ Các NHTM tham gia với tư cách là NH thành viên.

16

1

Kinh doanh ngoại tệ trên thị trƣờng

Liên ngân hàng

 Khi có nhu cầu mua hoặc bán NT, các NH

thành viên sẽ thông qua các phương tiện

(điện thoại, fax, mạng điện tử) để gửi yêu

cầu của mình đến thị trường. Các bên sẽ

thỏa thuận nội dung mua, bán và thực hiện

thanh toán trên cơ sở tài khoản tiền gửi tại

NHNN.

16

2

Kinh doanh ngoại tệ trên thị trƣờng

Liên ngân hàng

 Tại NH mua ngoại tệ

Chi VNĐ

Nợ 4712

Có 1113

Nợ 1123

Có 4711

Thu NT

 Tại NH bán ngoại tệ

Thu VNĐ

Nợ 1113

Có 4712

Nợ 4711

Có 1123

Trả NT

16

3

Kết quả kinh doanh ngoại tệ

 Kết quả hoạt động KDNT xác định trên cơ sở so sánh

doanh thu và chi phí phát sinh từ hoạt động này hay

giữa doanh số bán và doanh số mua. Cụ thể

Doanh số bán = NT bán ra * tỷ giá bán thực tế (doanh thu)

Doanh số mua = NT bán ra * tỷ giá mua BQ (chi phí)

DN đầu kỳ 4712+PSN4712 trong kỳ

Tỷ giá mua bình quân =

DC đầu kỳ 4711+PSC4711 trong kỳ

16

4

Kết quả kinh doanh ngoại tệ

 Nếu doanh số bán > doanh số mua (DT>CP) thì NH

có lãi. Hạch toán tăng thu nhập từ KDNT.

Nợ 4712

Có 721

 Nếu doanh số mua > doanh số bán (DT<CP) thì NH

bị lỗ. Hạch toán tăng chi phí KDNT.

Nợ 821

Có 4712

16

5

Đánh giá lại giá trị ngoại tệ

 Khi KDNT, trong quỹ của NH luôn có lượng ngoại tệ

tồn quỹ chưa bán được. Do tỷ giá biến động liên tục

theo cung cầu ngọai tệ trên thị trường nên ngày cuối

kỳ, NH phải đánh giá lại giá trị ngoại tệ hiện đang tồn

quỹ.

 Mục đích:

+ Theo dõi sự thay đổi về giá trị của các ngoại tệ kinh

doanh

+ Theo dõi xu hướng biến động về tỷ giá của các ngoại

tệ kinh doanh để có quyết định đúng đắn trong hoạt

động kinh doanh của mình.

16

6

Đánh giá lại giá trị ngoại tệ

 Cuối kỳ, NH sẽ tính toán chênh lệch giá trị ngoại tệ

trên cơ sở so sánh số dư trên 4711 sau khi quy đổi

ra VNĐ theo tỷ giá do NHNN công bố vào cuối kỳ và

số dư trên 4712, phần chênh lệch sẽ được ghi vào

bên có hoặc bên nợ 6311 đối ứng với 4712.

+ DC 4711 (sau khi quy ra VNĐ) > DN 4712: giá trị của

ngoại tệ tăng

+ DC 4711 (sau khi quy ra VNĐ) < DN 4712: giá trị của

ngoại tệ giảm

16

7

Đánh giá lại giá trị ngoại tệ

 Hạch toán

Nếu giá trị ngoại tệ tăng

Nợ 4712

Có 6311

Nếu giá trị ngoại tệ giảm

Nợ 6311

Có 4712

16

8