Bài giảng Tin học đại cương - Bài 11: Tệp tin

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG

Bài 11. Tệp tin

Nội dung

1. Khái niệm cơ bản

2. Các thao tác với tệp tin

3. Truy nhập tệp văn bản

4. Truy nhập trên tệp nhị phân

2

1

Nội dung

1. Khái niệm cơ bản

2. Các thao tác với tệp tin

3. Truy nhập tệp văn bản

4. Truy nhập tệp nhị phân

3

1. Khái niệm cơ bản

• Tệp tin là tập hợp các byte liên tục được lưu trữ

và được gán tên gọi.

• Biến tập tin: là một biến thuộc kiểu dữ liệu tập tin

dùng để đại diện cho một tập tin.

• Con trỏ tập tin: con trỏ chỉ đến vị trí của tập tin

mà tại đó việc đọc/ghi thông tin sẽ xảy ra

– Sau khi đọc/ghi xong dữ liệu, con trỏ sẽ chuyển dịch

thêm một phần tử về phía cuối tập tin

• Ký tự kết thúc tệp tin (EOF – End Of File): ký tự

cuối cùng báo kết thúc tệp tin

4

2

Phân loại

• Khi xử lý tệp tin chương trình có thể xem xét

chuỗi byte với cách nhìn khác nhau, có những

ứng xử khác nhau với dữ liệu

• Tệp văn bản:

– Dữ liệu của tập tin là các chuỗi ký tự được tổ chức

thành dòng

– Mỗi dòng được kết thúc bằng ký tự xuống dòng ‘\n’

– Ký tự EOF: mã ASCII là 26

• Tệp nhị phân:

– Dữ liệu tổ chức thành dãy byte liên tục

– Ký tẹ EOF: byte có giá trị -1

5

Nội dung

1. Khái niệm cơ bản

2. Các thao tác với tệp tin

3. Truy nhập tệp văn bản

4. Truy nhập tệp nhị phân

6

3

2. Các thao tác với tệp tin

• Trong C truy nhập tệp phải thông qua con

trỏ tệp.

• Các hàm thao tác với tệp tin được khai

báo trong tệp tiêu đề stdio.h

• Một biến con trỏ tệp (file pointer) được

khai báo như sau:

FILE *tenConTroTep;

• Ví dụ

FILE * f1, * f2;

7

Mở tệp tin

• Muốn làm việc với tệp trước hết ta phải mở tệp.

• Để mở một tệp ta dùng hàm fopen()

tenConTroTep = fopen(tenTep,cheDoMo);

• Trong đó:

– tenTep là xâu ký tự chứa đường dẫn tới tệp tin

– cheDoMo là xây ký tự chỉ định chế độ mở tệp khi thao

tác với tệp

– fopen()trả về giá trị NULL nếu có lỗi mở tệp

• Ví dụ:

FILE *fp;

fp = fopen (“C:\TDC\test.dat”, “rb”);

8

4

Chế độ mở tệp

Chế độ

Mục đích sử dụng

Mở tệp đã có để đọc, không được ghi. Nếu tệp

không tồn tại, hàm fopen() sẽ trả lại trạng thái lỗi.

“r”

Mở tệp đã có để đọc, không được ghi. Nếu tệp

không tồn tại, hàm fopen() sẽ trả lại trạng thái lỗi.

“w”

Mở tệp để ghi thêm dữ liệu vào cuối tệp. Nếu tệp

chưa tồn tại, nó sẽ được tạo mới

“a”

Mở tệp để vừa đọc vừa ghi. Nếu tệp chưa tồn tại

thì sẽ báo lỗi

“r+”

“w+”

“a+”

Mở tệp để vừa đọc vừa ghi. Nếu tệp đã tồn tại,

nội dung của nó sẽ bị xóa hết.

Mở tệp để ghi thêm dữ liệu vào cuối tệp. Tệp

mới sẽ được tạo nếu nó chưa tồn tại.

9

Bản chất của tệp

• Khi chỉ định chế độ mở tệp, ta cũng có thể

chỉ ra bản chất của tệp

Ký hiệu

“b”

Bản chất của tệp

Tệp nhị phân

Tệp văn bản

“t”

• Khi mở tệp, nếu không chỉ rõ bản chất dữ

liệu của tệp thì C sẽ ngầm hiểu đó là tệp

văn bản.

10

5

Ví dụ

• Mở một tệp văn bản để đọc

fp = fopen(“diem.txt”, “rt”);

• Mở một tệp văn bản để ghi đè

fp = fopen(“diem.txt”, “wt”);

• Mở một tên văn bản để vừa đọc vừa ghi

thêm

fp = fopen(“C:\TDC\diem.txt”, “a+t”);

• Mở một tệp nhị phân để vừa đọc vừa ghi

fp = fopen(“D:\VD\diem.dat”, “r+b”);

11

Đóng tệp tin

• Đóng tệp là đảm bảo những thay đổi dữ

liệu được lưu lại trên tệp.

• Để đóng tệp ta dùng hàm fclose() có cú

pháp khai báo

fclose(tenConTroTep);

• Kết quả trả về:

0 nếu đóng tệp thành công

Ngược lại nếu có lỗi

12

6

Các thao tác khác

• int feof(FILE *fp)

– Kiểm tra vị trí con trỏ đã ở cuối tệp chưa

– Trả về = 0 nếu sai, ≠ 0 nếu đúng

• void rewind(FILE *fp)

– Di chuyển con trỏ vị trí về đầu tệp

13

Nội dung

1. Khái niệm cơ bản

2. Các thao tác với tệp tin

3. Truy nhập tệp văn bản

4. Truy nhập tệp nhị phân

14

7

3. Truy nhập tệp văn bản

• int fscanf(FILE *fp, char[]

xauDinhDang, danh_sach_dia_chi)

– Đọc dữ liệu từ tệp

– Sử dụng tương tự scanf()

– Trả về số lượng giá trị đọc được theo xâu

định dạng nếu hàm thực hiện thành công,

ngược lại trả về giá trị nhỏ hơn

– Hạn chế: Cần biết định dạng dữ liệu trong tệp

• int fflush(FILE *fp)

– Xóa bộ đệm đọc tệp

– Nên thực hiện trước khi dùng hàm fscanf()

15

3. Truy nhập tệp văn bản(tiếp)

• char* fgets(char[] str, int n,

FILE* fp)

– Đọc tối đa n-1ký tự, hoặc khi gặp dấu xuống

dòng trong tệp fpvà gán cho str

– Tự động thêm ký tự “\n”

– Trả về con trỏ tới xâu strnếu thành công,

ngược lại trả về NULL

• int fgetc(FILE *fp)

– Đọc 1 ký tự trên tệp

– Trả về mã ASCII của ký tự nếu thành công,

ngược lại trả về EOF

16

8

3. Truy nhập tệp văn bản(tiếp)

• int fprintf(FILE *fp, char[]

xauDinhDang, danh_sach_tham_so)

– Ghi dữ liệu lên tệp

– Tương tự printf()

– Trả về số byte đã ghi nếu thành công, ngược

lại trả về số < 0

• int fputs(char[] str, FILE *fp)

– Ghi một xâu lên tệp

– Trả về mã ASCII của ký tự cuối cùng đã ghi

nếu thành công, ngược lại trả về số < 0

17

3. Truy nhập tệp văn bản(tiếp)

• int fputc(int ch, FILE *fp)

– Ghi ký tự lên tệp

– Trả về mã ASCII của ký tự đã ghi nếu thành

công, ngược lại trả về EOF

18

9

Ví dụ - Mở và ghi lên tệp văn bản

fp = fopen("diem.txt","w");

if(fp == NULL){

printf("Error: Could not open file.");

return 0;

}

for(i = 0; i < soSV; i++){

nbytes = fprintf(fp,"%-4d%-25s%-4.1f%-4.1f\n",

bangDiem[i].stt, bangDiem[i].hoTen,

bangDiem[i].diemQT, bangDiem[i].diemCK);

if (nbytes < 0){

printf("Error: Could not write to file.");

break;

}

fclose(fp);

19

Ví dụ - Mở và đọc dữ liệu trên tệp văn bản

fp = fopen("diem.txt","r");

if(fp == NULL){

printf("Error: Could not open file.");

return 0;

}

char line[1024];

while (!feof(fp))

if(fgets(line, 1024, fp) != NULL)

printf("%s", line);

fclose(fp)

20

10

Nội dung

1. Khái niệm cơ bản

2. Các thao tác với tệp tin

3. Truy nhập tệp văn bản

4. Truy nhập tệp nhị phân

21

4. Truy nhập tệp nhị phân

• int fread(void *ptr, int smem,

int nmems, FILE *fp)

– Đọc dữ liệu trên tệp

– ptr trỏ tới vùng nhớ chứa dữ liệu đọc được.

Vùng nhớ phải có kích thước >=

smem*nmems

– smem: kích thước của 1 phần tử

– nmems: số phần tử muốn đọc

– Trả về tổng số phần tử đọc được. Nếu giá trị

trả về nhỏ hơn nmems thì có lỗi hoặc gặp

EOF

22

11

4. Truy nhập tệp nhị phân

• int fwrite(void *ptr, int smem,

int nmems, FILE *fp)

– Đọc dữ liệu trên tệp

– ptr trỏ tới vùng nhớ chứa dữ liệu cần ghi

– smem: kích thước của 1 phần tử muốn ghi

– nmems: số phần tử muốn ghi

– Trả về tổng số phần tử ghi được. Nếu giá trị

trả về nhỏ hơn nmems thì có lỗi

23

Ví dụ - Mở và ghi lên tệp nhị phân

fp = fopen("diem.dat","wb");

if(fp == NULL){

printf("Error: Could not open file.");

return 0;

}

for (i = 0; i < soSV; i++){

ret = fwrite(&bangDiem[i], sizeof(DiemSV), 1, fp);

if (ret < 1){

printf("Error: Could not write to file.");

break;

}

fclose(fp);

24

12

Ví dụ - Mở và dữ liệu trên tệp nhị phân

fp = fopen("diem.dat","rb");

if(fp == NULL){

printf("Error: Could not open file.");

return 0;

}

DiemSV ketQua[MAX];

i = 0;

soSV = 0;

while (!feof(fp)){

if(fread(&ketQua[i], sizeof(DiemSV), 1, fp) < 1)

break;

i++;

soSV++;

}

fclose(fp);

25

Thảo luận

26

13

Bài giảng Tin học đại cương - Bài 11: Tệp tin - Bùi Trọng Tùng