Bài giảng Tin học đại cương - Bài 2: Hệ thống máy tính - Bùi Trọng Tùng
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG
TIN HỌC ĐẠI CƯƠNG
Bài 2-Hệ thống máy tính
Bùi Trọng Tùng, SoICT, HUST
Tổng quan về hệ thống máy tính
• Phần cứng
§ Toàn bộ máy móc, thiết bị điện tử cấu tạo nên máy tính
• Phần mềm
§ Là chương trình chạy trên máy tính
2
1
Nội dung
1. Tổ chức bên trong máy tính
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
3
Nội dung
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
4
2
Nội dung
1. Tổ chức bên trong máy tính
1.2. Bộ xử lý trung tâm – CPU
1.3. Bộ nhớ
1.4. Hệ thống vào-ra
1.5. Liên kết hệ thống (buses)
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
5
Chức năng của hệ thống máy tính
• Xử lý dữ liệu:
§ Chức năng quan trọng nhất của máy tính
§ Dữ liệu có thể có rất nhiều dạng khác nhau
và có yêu cầu xử lý khác nhau.
• Lưu trữ dữ liệu:
§ Dữ liệu đưa vào máy tính được xử lý ngay
hoặc có thể được lưu trong bộ nhớ.
§ Khi cần chúng sẽ được lấy ra xử lý.
6
3
Chức năng của hệ thống máy tính
• Trao đổi dữ liệu:
§ Trao đổi dữ liệu giữa các thành phần bên trong
và bên ngoài máy tínhà Quá trình vào ra
(input-output)
§ Các thiết bị vào-ra: nguồn cung cấp dữ liệu
hoặc nơi tiếp nhận dữ liệu.
§ Dữ liệu được vận chuyển trên khoảng cách xa
gọi là truyền dữ liệu (data communication).
• Điều khiển:
§ Máy tính cần phải điều khiển ba chức năng trên
7
Chức năng của hệ thống máy tính
INPUT
THIẾT BỊ VÀO
OUTPUT
THIẾT BỊ RA
CENTRAL PROCESSING UNIT
BỘ XỬ LÝ TRUNG TÂM
STORAGE
THIẾT BỊ LƯU TRỮ
8
4
Các thành phần chính của máy tính
9
Cấu trúc của hệ thống máy tính
• Bộ xử lý trung tâm – CPU (Central Processor Unit)
§ Điều khiển các hoạt động của máy tính và thực hiện
xử lý dữ liệu.
• Bộ nhớ chính (Main Memory)
§ Lưu trữ chương trình và dữ liệu.
• Hệ thống vào ra (Input-Output System):
§ Trao đổi thông tin giữa máy tính và thế giới bên ngoài
• Liên kết hệ thống (System Interconnection):
§ Kết nối và vận chuyển thông tin giữa CPU, bộ nhớ
chính và hệ thống vào ra của máy tính với nhau.
10
5
Nội dung
1. Tổ chức bên trong máy tính
1.1. Mô hình cơ bản của máy tính
1.3. Bộ nhớ
1.4. Hệ thống vào-ra
1.5. Liên kết hệ thống (buses)
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
11
Bộ xử lý trung tâm - CPU
12
6
Bộ xử lý trung tâm - CPU
• Chức năng
§ Điều khiển hoạt động của toàn bộ hệ thống máy tính
§ Xử lý dữ liệu
• Nguyên tắc hoạt động: CPU hoạt động theo
chương trình nằm trong bộ nhớ chính, bằng cách:
§ Nhận lệnh từ bộ nhớ chính
§ Giải mã lệnh và phát các tín hiệu điều khiển thực thi
lệnh
§ CPU có thể trao đổi dữ liệu với bộ nhớ chính hay hệ
thống vào-ra.
§ Thực hiện lệnh
§ Ghi kết quả
13
Bộ xử lý trung tâm - CPU
Bus bên trong
Bus bên ngoài
14
7
Bộ xử lý trung tâm - CPU
• Khối điều khiển (Control Unit – CU):giải mã lệnh, phát tín
hiệu điều khiển các thành phần khác của máy tính
• Khối tính toán số học và logic (Arithmetic – Logic Unit -
ALU):
§ Thực hiện các phép toán số học và các phép toán logic
trên các dữ liệu cụ thể
• Tập các thanh ghi (Register File - RF)
§ Lưu trữ các thông tin tạm thời phục vụ cho hoạt động
của CPU
• Bus bên trong (Internal Bus)
§ Kết nối các thành phần bên trong CPU với nhau
• Đơn vị ghép nối bus (Bus Interface Unit – BIU)
§ Kết nối và trao đổi thông tin với nhau giữa các bus bên
trong với các bus bên ngoài.
15
Bộ xử lý trung tâm - CPU
• Bộ vi xử lý (Microprocessor)
§ Là CPU được chế tạo trên
một vi mạch.
§ Có thể gọi CPU là bộ vi xử lý.
Tuy nhiên, các bộ vi xử lý hiện
nay có cấu trúc phức tạp hơn
nhiều so với một CPU cơ bản.
16
8
Bộ vi xử lý (Microprocessor)
• Tốc độ của bộ vi xử lý
§ Số lệnh được thực hiện trong 1s
§ MIPS (Milliions of Intructions per Second)
§ Khó đánh giá chính xác (còn phụ thuộc bộ nhớ, bo
mạch đồ họa…)
• Tần số xung nhịp của bộ xử lý
§ Bộ xử lý hoạt động theo một xung nhịp (clock) có tần
số xác định
§ Tốc độ của bộ xử lý được đánh giá gián tiếp thông
qua tần số xung nhịp
• Siêu máy tính: số phép tính dấu phảy động trong
một đơn vị thời gian
17
Nội dung
1. Tổ chức bên trong máy tính
1.1. Mô hình cơ bản của máy tính
1.2. Bộ xử lý trung tâm – CPU
1.4. Hệ thống vào-ra
1.5. Liên kết hệ thống (buses)
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
18
9
Bộ nhớ
• Chức năng: Lưu trữ chương trình và dữ liệu
• Các thao tác cơ bản với bộ nhớ:
§ Thao tác đọc (read)
§ Thao tác ghi (write)
• Các thành phần chính
§ Bộ nhớ trong (Internal Memory)
§ Bộ nhớ ngoài (External Memory)
19
Hệ thống nhớ thông dụng
Từ trái sang phải:
• Dung lượng tăng dần
• Tốc độ giảm dần
• Giá thành/1bit giảm dần
20
10
Bộ nhớ trong
• Chức năng và đặc điểm
§ Chứa các thông tin mà CPU có thể trao đổi
trực tiếp
§ Tốc độ rất nhanh
§ Dung lượng không lớn
§ Sử dụng bộ nhớ bán dẫn: ROM và RAM
• Các loại bộ nhớ trong:
§ Bộ nhớ chính
§ Bộ nhớ cache (bộ nhớ đệm nhanh)
21
Bộ nhớ chính
• Là thành phần nhớ tồn tại trên mọi hệ thống
máy tính
• Chứa các chương trình và dữ liệu đang
được CPU sử dụng
• Tổ chức thành các ngăn nhớ được đánh địa chỉ
• Ngăn nhớ thường được tổ chức theo Byte
• Nội dung của ngăn nhớ có thể thay đổi,
song địa chỉ vật lý của ngăn nhớ luôn cố
định
• Thông thường, bộ nhớ chính gồm 2 phần:
§ ROM
§ RAM
22
11
ROM – Read Only Memory
• Vùng bộ nhớ chỉ đọc à Thông tin không bị mất đi khi mất
nguồn điện
• Tích hợp trên các thiết bị
• Nội dung được cài đặt tại nơi sản xuất thiết bị
23
ROM – Read Only Memory
• Chức năng chính:
§ Chứa các phần mềm thực hiện các công việc của
thiết bị (firmware).
§ Đôi khi được gọi: ROM BIOS (Basic Input/Output
System)
24
12
RAM – Random Access Memory
• Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên
§ Không phải di chuyển tuần tự
§ Được chia thành các ô nhớ có
đánh địa chỉ
§ Thời gian thực hiện thao tác đọc
hoặc ghi đối với mỗi ô nhớ là như
nhau, cho dù đang ở bất kỳ vị trí
nào trong bộ nhớ
• Lưu trữ các thông tin thay đổi, và các
thông tin được sử dụng hiện hành
• Thông tin lưu trên RAM chỉ là tạm
thời, chúng sẽ mất đi khi mất nguồn
điện cung cấp
25
Phân loại RAM
• SRAM (Static RAM): RAM tĩnh
• DRAM (Dynamic RAM): RAM động
§ SDRAM (Synchronous Dynamic RAM):
üSDR (Single Data Rate): Đã lỗi thời
üDDR (Double Data Rate): Đã được thay thế bởi DDR2
üDDR2 (Double Data Rate 2), DDR3, DDR4: Là thế hệ tiếp theo
của DDR, hiện được sử dụng rộng rãi
§ RDRAM (Rambus Dynamic RAM): Ít người dùng vì
không nhanh hơn SDRAM là bao nhưng lại đắt hơn
nhiều
• Dung lượng: 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512 MB, 1GB, 2GB...
26
13
Bộ nhớ đệm nhanh (Cache memory)
• Tốc độ xử lý CPU >> tốc độ truy cập dữ liệu từ RAM
• Sử dụng bộ nhớ Cache :
§ Các khối dữ liệu từ RAM được nạp vào Cache khi cần
§ CPU thao tác với dữ liệu trên Cache thay vì trên RAM
• Hiện nay, CACHE được tích hợp trong chip vi xử lý
• CPU truy nhập dữ liệu trong CACHE nhanh hơn so với
RAM nhưng dung lượng nhỏ hơn
• CACHE thường được chia ra một số mức: cache L1,
L2,…
• CACHE có thể có hoặc không
27
Bộ nhớ ngoài
• Chức năng và đặc điểm
§ Lưu giữ tài nguyên phần mềm của máy tính, bao gồm:
Hệ điều hành, các chương trình và dữ liệu
§ Bộ nhớ ngoài được kết nối với hệ thống dưới dạng
các thiết bị vào ra
§ Dung lượng lớn
§ Tốc độ chậm
28
14
Bộ nhớ ngoài (tiếp)
• Các loại bộ nhớ ngoài:
§ Bộ nhớ từ: Đĩa cứng, đĩa mềm
§ Bộ nhớ quang: Đĩa CD, DVD,…
§ Bộ nhớ bán dẫn: Flash disk, memory card,
SSD
29
Đĩa mềm – Floppy disk
• Dung lượng : 1.44MB
• Kích thước : 3.5”
• Có 2 mặt đĩa
• Không còn xuất hiện trên các
hệ thống máy tính hiện nay
shutter
shell
liner
magnetic
coating
metal hub
flexible thin film
15
Đĩa cứng – Hard disk
• Dung lượng lớn
• Là nơi cài đặt HĐH và
các chương trình ứng
dụng
• Phạm vi sử dụng:
rộng
• Một máy tính PC: có
thể có nhiều ổ cứng
31
Đĩa cứng thể rắn
• Solid State Disk (SSD)
• Công nghệ sản xuất ổ cứng sử dụng linh kiện
bán dẫn
• Tốc độ đọc ghi rất nhanh(có thể lên tới
600MB/s)
32
16
CD ROM - Compact disc read-only memory
Nhấn nút mở nắp.
• Thường có kích thước 700M
• Được gọi là đĩa quang, đọc
bằng đầu đọc laze
• Tốc độ đọc chậm hơn so
với đĩa từ (ổ cứng)
• Phân loại:
• CD – R
Cho đĩa vào.
Nhấn nút để đóng nắp.
• CD – RW
33
CD-R và CD-RW
Phải có ổ CD -W &
phần mềm hỗ trợ ghi
CD-R (compact disc-recordable)
—chỉ ghi 1 lần
Không thể xóa
Dữ liệu trên CD
CD-RW (compact disc-rewritable)
—có thể xóa, hoặc ghi lại nhiều lần
Phải có ổ CD-RW &
phần mềm hỗ trợ
Xóa & ghi
34
17
DVD - Digital Video Disc or Digital Versatile Disc
• Phân loại:
• Một mặt : 4.7GB
• Hai mặt : 8.5GB
• Cần có ổ đọc/ghi DVD
35
Flash sticks or memory - USB
• Kết nối với máy tính qua cổng USB
• Kích thước: Đa dạng 1G, 2G,..
• Sử dụng rộng rãi:
• Lưu trữ dữ liệu cá nhân
• Sử dụng trong các thiết bị nghe
nhìn
36
18
Nội dung
1. Tổ chức bên trong máy tính
1.1. Mô hình cơ bản của máy tính
1.2. Bộ xử lý trung tâm – CPU
1.3. Bộ nhớ
1.5. Liên kết hệ thống (buses)
2. Phần mềm máy tính
3. Giới thiệu hệ điều hành
4. Mạng máy tính
37
Hệ thống vào-ra
• Chức năng: Trao đổi thông tin giữa máy tính
với thế giới bên ngoài.
• Các thao tác cơ bản
§ Vào dữ liệu (Input)
§ Ra dữ liệu (Output)
• Các thành phần chính:
§ Các thiết bị vào-ra (IO devices) hay còn gọi là thiết
bị ngoại vi (Peripheral devices)
§ Các mô-đun ghép nối vào-ra (IO Interface
modules)
38
19
Cấu trúc cơ bản của hệ thống
vào-ra
39
Các thiết bị vào ra
• Chức năng: Chuyển đổi dữ liệu giữa bên
trong và bên ngoài máy tính
• Các thiết bị ngoại vi cơ bản:
§ Thiết bị vào: Bàn phím, chuột, máy quét,…
§ Thiết bị ra: Màn hình, máy in,…
§ Thiết bị nhớ: Các ổ đĩa,…
§ Thiết bị truyền thông: Modem,…
40
20
Tải về để xem bản đầy đủ
46 trang
55740
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Tin học đại cương - Bài 2: Hệ thống máy tính - Bùi Trọng Tùng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_tin_hoc_dai_cuong_phan_1_tin_hoc_can_ban_bai_2_he.pdf
