Bài giảng Tin học đại cương - Chương 3: Viết và trình bày Báo cáo nghiên cứu ở dạng văn bản (Phần 2)

Tin học đại cương

Introduction to Information Technology

Nhóm biên soạn HP. Tin Học Đại Cương

Khoa Công Nghệ Thông Tin

Trường ĐHSP TP. Hồ Chí Minh

Bộ môn Kĩ Thuật Dạy Học

Chương 3: Viết và trình bày

báo cáo nghiên cứu ở dạng văn bản

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

2

Tin Học Đại Cương

Chương 3

Viết và trình bày báo cáo nghiên cứu

ở dạng văn bản

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

3

Nội dung chính

Chương 1:

Viết và trình bày báo cáo nghiên cứu ở dạng văn bản

Giới thiệu một số phần mềm soạn thảo văn bản thông

dụng

Nguyên tắc soạn thảo văn bản tiếng Anh, tiếng Việt

Các kỹ thuật định dạng cơ bản

Các kỹ thuật định dạng nâng cao

Kỹ năng đọc và viết một báo cáo khoa học

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

4

3.4 Các kỹ thuật định dạng nâng cao

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

5

3.5 Kỹ năng đọc và viết

một báo cáo khoa học

. Thế nào là một bài báo khoa học (paper)?

. Kỹ năng đọc paper.

. Kỹ năng trình bày paper.

"Học kiến thức phải giỏi suy nghĩ,

suy nghĩ, lại suy nghĩ.

Chính nhờ cách ấy tôi đã trở thành nhà khoa học"

EINSTEIN

Hình -nguồn: thongtinphapluatdansu.wordpress.com

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

6

3.5.1 Thế nào là

một bài báo khoa học?

Bài báo khoa học (“scientific paper” hay “paper”) là bài báo có nội

dung khoa học được công bố trên tập san khoa học (scientific

journal) đã qua hệ thống bình duyệt (peer-review) của tập san.

. Nội dung bài báo khoa học

Giá trị khoa học của một bài báo tùy thuộc phần lớn vào nội dung

của bài báo. Tùy vào nội dung và sự đóng góp cho khoa học:

+ Ý tưởng mới hay cũ

+ Công trình lớn hay phát hiện nhỏ

+ Phạm vi nghiên cứu rộng hay hẹp,…

mà bài báo được phân theo loại và thang đánh giá từ cao đến

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

7

thấp

.

Loại paper

Nội dung

Bình duyệt

- Kết quả một công trình nghiên Có, mức cao nhất.

cứu, hay đề ra một phương pháp

mới, một ý tưởng mới, hay một

cách diễn dịch mới.

Original

contributions

(đóng góp

-Những phương pháp/ cách diễn

dịch mới để tiếp cận một vấn đề

cũ/phát hiện cũ.

nguyên thủy)

Short

-Giải quyết một vấn đề rất hẹp hay Có, mức độ không

communications báo cáo một phát hiện nhỏ nhưng cao bằng original

(nghiên cứu quan trọng

contributions.

ngắn)

-Để viết được điểm báo, tác giả -Thường

không

phải đọc tất cả những bài báo liên bình duyệt hoặc có

quan, tóm lược lại cũng như đề ra nhưng không chặt

định hướng nghiên cứu cho chẽ như original

Reviews

(bài điểm báo)

chuyên ngành.

contribution.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

8

Loại paper

Bài xã luận

Nội dung

Bài do các chuyên gia viết để bình -

luận cho các original contribution

Bình duyệt

(editorials)

Thư cho tòa soạn Bài do bạn đọc phản hồi về các -

(letters to the bài báo khoa học

editor)

- Nhóm 1: bản tin khoa học -

(proceedings papers): nội dung là

tóm tắt một công trình nghiên cứu

Bài báo trong các

- Nhóm 2: bản tóm lược

(abstracts): báo cáo sơ bộ những

phát hiện hay phương pháp

nghiên cứu mới

kỉ yếu, hội nghị

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

9

Tập san khoa học

và hệ số ảnh hưởng

Giá trị khoa học của một bài báo phụ thuộc vào:

+ Nội dung

+ Tập san công bố cũng đóng một vai trò quan trọng.

 Uy tín và giá trị của một tập san thường được đánh giá qua hệ

số ảnh hưởng (Impact Factor hay IF). IF được tính dựa vào

số lượng bài báo công bố và tổng số lần những bài báo đó được

tham khảo hay trích dẫn (citations).

IF cao cho biết tạp san có uy tín và ảnh hưởng cao. Công bố một

bài báo trên tập san có hệ số IF cao có thể đồng nghĩa với mức

độ quan trọng và tầm ảnh hưởng của bài báo cũng cao.

! Nhưng cũng có trường hợp ngoại lệ như: một bài báo viết về

phương pháp phân tích thống kế trong di truyền học công bố

trên tập san Behavior Genetics (với IF thấp hơn 2), nhưng được

trích dẫn và tham khảo hơn 10.000 lần trong 20 năm sau đó!

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

10

Cơ chế bình duyệt

. Mục đích chính là đánh giá và kiểm tra các bài báo khoa

học trước khi chấp nhận cho công bố trên một tạp chí

khoa học và còn được ứng dụng trong việc duyệt những

đơn xin tài trợ cho nghiên cứu.

. Sau khi tác giả gửi bản thảo, bài báo sẽ được bình

duyệt bởi những chuyên gia, giáo sư có cùng chuyên

môn với tác giả và am hiểu về vấn đề mà bài báo quan

tâm. Kết quả bình duyệt được gửi về cho tổng biên tập

tập san.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

11

3.5.2 Kỹ năng đọc

một bài báo khoa học

. Một bài báo khoa học:

Cung cấp những thông tin về công trình ta đang nghiên cứu.

Biết được vấn đề đó đã được giải quyết đến đâu.

Tránh nghiên cứu lại những vấn đề đã được nghiên cứu

thành công.

. Một số gợi ý khi đọc paper

Đọc phần tóm tắt trước (abtract) để chọn paper có nội dung

phù hợp với hướng nghiên cứu cá nhân.

Nên chọn các paper được xuất bản bởi các tạp san uy tín.

Khi có nhiều bài báo cùng hướng nghiên cứu ưu tiên chọn

đọc các paper theo thứ tự tác giả có uy tín lớn đến nhỏ. Với

cùng một tác giả, nên ưu tiên đọc các paper theo thứ tự thời

gian xuất bản từ mới_Bđ_ảnế_qun_yền:c_Kũ_ho._{a CNTT 2011}

12

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Phần lớn các tạp chí khoa học ở Mỹ đều áp dụng một

dạng thức chuẩn cho các bài báo khoa học bao gồm

những mục sau:

 Tựa bài (Title):

 Tóm tắt (Summary or Abstract)

 Giới thiệu (Introduction)

 Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu (Materials and Methods)

 Kết quả (Results)

 Diễn giải và Phân tích kết quả (Discussion)

 Phần cảm ơn (Acknowledgements) hay Tài liệu tham khảo (Reference)

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

13

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Tựa bài (Title):

Tựa bài thường từ 10 –15 từ, phản ánh nội dung chính

của bài viết. (Một tựa bài tốt là đề cập thẳng vấn đề muốn

giải quyết và dùng những từ chủ yếu (keywords) để những

ai nghiên cứu trong cùng một lĩnh vực có thể nhận biết

được).

Sau tựa bài là tên tác giả (ghi chú chức danh, học hàm

học vị, nơi làm việc, địa chỉ email và còn ghi tên người

biên tập, ngày nhận bài và ngày chấp thuận đăng – tùy

vào từng tạp chí).

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

14

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Tóm tắt (Summary or Abstract)

Mục đích của phần tóm tắt là giúp độc giả nhận biết bài

viết có phù hợp với đề tài họ đang quan tâm không.

Nội dung ngắn gọn (từ 100 đến 200 từ) nêu ra mục đích

của bài viết, dữ liệu trình bày và kết luận chính của tác

giả. Có tạp chí (Nature và Science) xem phần này như lời

giới thiệu ngắn về bài viết.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

15

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Giới thiệu (Introduction)

Trong phần này, tác giả xác định đề tài nghiên cứu,

phác thảo mục tiêu nghiên cứu và cung cấp cho độc giả

đầy đủ cơ sở khoa học để hiểu biết phần còn lại của bài

viết.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

16

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu (Materials and

Methods)

Mục này còn được gọi là Experimental details (Dữ liệu thử

nghiệm) hay Theoretical basis (Cơ sở lý thuyết). Dữ liệu

thu thập được và phương pháp nghiên cứu của tác giả

được trình bày ở đây.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

17

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Kết quả (Results)

Mục này tóm tắt những kết quả thử nghiệm và không đề

cập đến ý nghĩa của chúng. Dữ liệu được trình bày theo

bảng biểu, đồ thị hình vẽ, hình ảnh v.v…

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

18

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Diễn giải và Phân tích kết quả (Discussion) trình bày

một trong hai mục đích:

Diễn giải phân tích kết quả, những ưu điểm và hạn

chế, tách bạch rõ ràng dữ liệu và suy luận.

Mối liên hệ giữa kết quả nghiên cứu của tác giả với

những phát hiện khác trong các nghiên cứu trước đó.

Điều này cho thấy đóng góp của tác giả bổ sung cho

lý thuyết và kiến thức, hay điều chỉnh những sai sót

của các đề tài nghiên cứu trước đó.

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

19

3.5.3 Kỹ năng trình bày

một bài báo khoa học.

. Phần cảm ơn (Acknowledgements)

hay Tài liệu tham khảo (Reference)

Người viết cảm ơn những người đã cộng tác nghiên cứu

với mình và liệt kê tất cả tài liệu đã trích dẫn trong bài viết.

Cách trình bày theo thứ tự, tên tác giả, tác phẩm, năm

tháng, nơi xuất bản v.v.. có thể khác nhau giữa các tạp

chí (trước sau, in nghiêng, in đậm v.v..).

Bản quyền: Khoa CNTT 2011

20