Bài giảng Tin học đại cương - Phần 3: Lập trình C

Phần 3: Lập trì nh C

Nội dung chí nh

• Chương 1: Tổng quan về ngôn ngữ C

• Chương 2: Kiểu dữ liệu và biểu thức trong C

• Chương 3: Vào ra dữ liệu

• Chương 4: Cấu trúc điều khiển

• Chương 5: Mảng, con trỏ và xâu ký tự

• Chương 6: Cấu trúc

• Chương 7: Hàm

• Chương 8: Tệp dữ liệu

01-Jan-16

404

Chương 7: Hàm

Nội dung chí nh

1. Khá i niệm hàm

• Khái niệm chương trì nh con

• Phân loại: hàm và thủ tục

2. Khai bá o và sử dụng hàm

• Khai báo và sử dụng

3. Phạm vi của biến

• Toàn cục và địa phương

• Biến static, biến register

4. Truyền tham số

• Truyền theo giá trị, truyền theo địa chỉ

01-Jan-16

405

Chương 7: Hàm

7.1 Khái niệm hàm

Khái niệm & Vai trò

• Khá i niệm

– Là một chương trình nằm trong một chương

trì nh lớn hơn nhằm thực hiện một nhiệm vụ cụ

thể

• Vai trò

– Chia nhỏ chương trình ra thành từng phần để

quản lý

• Phương pháp lập trình có cấu trúc

– Có thể sử dụng lại nhiều lần: printf(), scanf()…

– Chương trình dễ dàng đọc và bảo trì hơn

01-Jan-16

406

Chương 7: Hàm

7.1 Khái niệm hàm

Phâ n loại

Hàm chuẩn – Có

trong thư viện

Hàm

(function)

Hàm (người dùng)

Chương

Có trả về giá trị

tự định nghĩa

trì nh con

Thủ tục

(procedure)

Khô ng trả về giá trị

Ngô n ngữ lập trì nh C

• Chỉ cho phé p khai báo chương trình con là hàm.

• Sử dụng kiểu “void” với ý nghĩa “không là kiểu

dữ liệu nào cả” để chuyển thủ tục về dạng hàm

01-Jan-16

407

Chương 7: Hàm

Nội dung chí nh

1. Khá i niệm hàm

• Khái niệm chương trì nh con

• Phân loại: hàm và thủ tục

2. Khai bá o và sử dụng hàm

• Khai báo và sử dụng

3. Phạm vi của biến

• Toàn cục và địa phương

• Biến static, biến register

4. Truyền tham số

• Truyền theo giá trị, truyền theo địa chỉ

01-Jan-16

408

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Ví dụ

#include<stdio.h>

int bp(int x){

int y;

Khai bá o

chương

trì nh con

y = x * x;

return y;

}

void main(){

int i;

for (i=1; i< 20; i+=2)

Gọi chương

trì nh con ra

thực hiên

printf("%4d\n", bp(i));

printf("\n");

}

01-Jan-16

409

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Định nghĩa hàm

Cú phá p

Dòng đầu hàm

Kiểu_hàm Tên_hàm(DS khai bá o tham số)

{

[<Cá c khai bá o cục bộ>]

[<Cá c câ u lệnh>]

}

01-Jan-16

410

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dò ng đầu hàm

Kiểu_hàm Tên_hàm(DS khai bá o tham số)

• Mô tả các thô ng tin được trao đổi giữa bên

trong và bên ngoài hàm.

– Tên của hàm,

– Cá c tham số đầu vào

• Hàm cần những thô ng tin gì để hoạt động

– Tham số đầu ra và giá trị trả về

• Hàm cung cấp những thô ng tin gì cho mô i trường

• Dùng phân biệt cá c hàm với nhau,

– không tồn tại 2 hàm có dòng đầu hàm giống nhau.

01-Jan-16

411

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dòng đầu hàm→Tên hàm

Là tên do người sử dụng tự định nghĩa

• Tuâ n theo quy tắc đặt tên đối tượng

• Nên mang ý nghĩa gợi ý chức năng của hàm

01-Jan-16

412

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dò ng đầu hàm→Khai bá o cá c tham số hình thức

• Khai bá o cá c thô ng tin cần cho hoạt động

của hàm và các thô ng tin, kết quả tí nh toá n

được hàm trả lại.

– Tham số chứa dữ liệu vào cung cấp cho hàm

– Tham số chứa dữ liệu ra mà hàm tí nh toá n được.

• Cá c tham số sử dụng trong khai bá o hàm là

tham số hì nh thức.

– Nguyên tắc khai báo tham số hình thức như

giống như khai báo một biến

kiểu_dữ_liệu_của_tham_số tên_của_tham_số

01-Jan-16

413

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dò ng đầu hàm→Khai bá o cá c tham số hình thức

• Cá c tham số cung cấp cho hàm trong quá

trình thực hiện hàm là tham số thực sự

– Kiểu dữ liệu của tham số thực phải giống kiểu dữ

liệu của tham số hình thức tương ứng với tham

số thực sự đó,.

• Một hàm có thể có một, nhiều hoặc không có

tham số nào cả

– Nếu có nhiều tham số, phải được phân cá ch với

nhau bằng dấu phẩy.

– khô ng có tham số vẫn phải có cặp dấu ngoặc

đơn sau tên hàm

01-Jan-16

414

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dòng đầu hàm→Kiểu dữ liệu trả về

• Thông thường hàm sau khi được thực hiện

sẽ trả về một giá trị kết quả tí nh toá n nào đó.

• Để sử dụng được giá trị đó cần phải biết nó

thuộc kiểu dữ liệu gì .

– Kiểu dữ liệu của đối tượng tính toá n được hàm

trả về được gọi là kiểu dữ liệu trả về của hàm.

01-Jan-16

415

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Dòng đầu hàm→Kiểu dữ liệu trả về

• Trong C, kiểu dữ liệu trả về của hàm có thể

là kiểu dữ liệu bất kì (kiểu dữ liệu có sẵn

hoặc kiểu dữ liệu do người dùng tự định

nghĩa) nhưng khô ng được là kiểu dữ liệu

mảng.

• Nếu kiểu dữ liệu trả về là kiểu void thì hàm

không trả về giá trị nào cả.

• Nếu không khai bá o kiểu dữ liệu trả về thì

chương trình dịch của C sẽ ngầm hiểu rằng

kiểu dữ liệu trả về của hàm là kiểu int.

01-Jan-16

416

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Thâ n hàm

• Danh sá ch cá c câ u lệnh

• Thường có ít nhất một lệnh return

Họat động của hàm

• Thực hiện lần lượt cá c lệnh cho đến khi

– Thực hiện xong tất cả các câu lệnh có trong

thâ n hàm

– Gặp lệnh return

• Cú phá p chung

return [biểu_thức];

01-Jan-16

417

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Thâ n hàm (tiếp)

Khi gặp lệnh return biểu_thức

• Tí nh toá n giá trị của biểu_thức,

• Lấy kết quả tí nh toán được làm giá trị trả về cho

lời gọi hàm

• Kết thúc việc thực hiện hàm, trở về chương trình

đã gọi nó .

Nếu return khô ng có phần biểu_thức,

– Kết thúc thực hiện hàm mà không trả về giá trị

nào cả.

• Dùng khi hàm được khai bá o có kiểu trả về là void

01-Jan-16

418

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Sử dụng hàm

Tên_hàm (DS_tham_số_thực _sự);

Ví dụ:

N = bp(1);N= bp(3);,…

Lưu ý:

• Gọi hàm thô ng qua tên hàm và cá c tham số được cung

cấp thực sự cho hàm (tham số thực sự).

• Nếu hàm nhận nhiều tham số thì các tham số ngăn cá ch

nhau bởi dấu phẩy

• Cá c tham số hì nh thức của hàm sẽ nhận cá c giá trị từ

tham số truyền vào

• Sau khi thực hiện xong, trở về điểm mà hàm được gọi

01-Jan-16

419

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Ví dụ: Cho biết kết quả thực hiện chương trì nh

#include<stdio.h>

3

int fun(int a){

fun(3)

4

a++;

return a;

fun(4)

5

}

fun(5)

int main(){

printf("%d\n", fun(fun(fun(3))));

return 0;

6

}

01-Jan-16

420

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Ví dụ: Cho biết kết quả thực hiện chương trì nh

#include<stdio.h>

fun(5)

5 * fun(4)

4 * fun(3)

3 * fun(2)

int fun(int n){

if(n==0) return 1;

else return n*fun(n-1);

}

2 * fun(1)

1 * fun(0)

int main(){

printf("%d\n", fun(5));

return 0;

120

}

1

421

01-Jan-16

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

f (x) = x⁵+ ⁵x

Ví dụ 1: Tính TBC f(a),f(b), f(c) nếu f(x) =

#include <stdio.h>

#include <math.h>

float f(float x){

if(x==0.0)

return 0;

else

return pow(x,5)+x/fabs(x) * pow(fabs(x), 0.2);

}

void main(){

float a, b, c;

printf("So 3 so thuc : "); scanf("%f%f%f",&a,&b,&c);

printf("Ket qua %f \n",(f(a)+f(b)+f(c))/3);

}

01-Jan-16

422

Chương 7: Hàm

7.2 Khai bá o và sử dụng hàm

Ví dụ 2: Tìm ƯSCLN của dãy số

1. # include <stdio.h>

2. int uscln(int a, int b) {

3.

4.

while (a !=b){

if(a > b) a = a- b;

5.else b = b - a; 6.

}

7.

return a;

8. }

9. void main(){

10.

11.

12.

13.

14.

int A[100], N, i, r;

printf("So phan tu : "); scanf("%d",&N);

for(i=0; i < N; i++){

printf("A[%d] = ",i+1); scanf("%d",&A[i]);

}

15. r =A[0];

16. for(i = 1; i < N; i++)

17.

r = uscln(r,A[i]);

18. printf("Ket qua %d \n",r);

1019-.Jan-}16

423

Bài giảng Tin học đại cương - Phần 3: Lập trình C - Chương 7: Hàm