C ảm hứ ng phê phán trong truyện ngắn Đỗ Chu
CꢀM HꢁNG PHꢂ PHÁN TRONG TRUꢃꢄN NGꢅN ꢆꢇ CHU
PhꢀmꢁThꢂꢁThuꢁTrangꢁ
KhoaꢀNgꢁꢀvꢂnꢀ-ꢀKhoaꢀhꢃcꢀxꢄꢀhꢅi
Email:ꢀ[email protected]n
Ngày nhꢀn bài: 11/3/2021
Ngày PB ꢁánh giá: 02/4/2021
Ngày duyꢂt ꢁꢃng: 09/4/2021
ꢁTꢃMꢁTꢄTꢅꢁꢁꢆꢇꢀChuꢀlàꢀnhàꢀvꢂnꢀꢈꢄꢀghiꢀdꢉuꢀꢉnꢀcꢊaꢀmꢋnhꢀtrꢌnꢀvꢂnꢀꢈànꢀbꢍngꢀrꢉtꢀnhiꢎuꢀgiꢏiꢀthꢐꢑngꢀvꢂnꢀ
hꢃcꢀcóꢀgiáꢀtrꢒ.ꢀTrongꢀcácꢀtꢓpꢀtruyꢔnꢀngꢕnꢀcꢊaꢀmꢋnh,ꢀꢆꢇꢀChuꢀꢈꢄꢀnꢌuꢀlꢌnꢀꢈꢐꢖcꢀsꢗꢀkhꢕcꢀnghiꢔtꢀcꢊaꢀchiꢘnꢀ
tranhꢀꢈꢙiꢀvꢚiꢀsꢙꢀphꢓnꢀconꢀngꢐꢛi,ꢀbócꢀtrꢜnꢀnhꢁngꢀhiꢔnꢀtrꢝngꢀxꢉuꢀcꢊaꢀxꢄꢀhꢅi,ꢀꢈꢞngꢀthꢛiꢀlꢌnꢀánꢀnhꢁngꢀconꢀ
ngꢐꢛiꢀcóꢀnhꢁngꢀbiꢟuꢀhiꢔnꢀsuyꢀthoáiꢀtrongꢀlꢙiꢀsꢙngꢀvàꢀꢈꢝoꢀꢈꢠc.ꢀNhàꢀvꢂnꢀmuꢙnꢀthꢡngꢀquaꢀnhꢁngꢀtrangꢀ
viꢘtꢀcꢊaꢀmꢋnhꢀꢈꢟꢀgióngꢀlꢌnꢀmꢅtꢀhꢞiꢀchuꢡngꢀthꢠcꢀtꢢnhꢀbꢏnꢀchꢉtꢀtꢙtꢀꢈꢣpꢀvꢙnꢀcóꢀcꢊaꢀconꢀngꢐꢛi.ꢀ
ꢀꢁ khóa: Cꢄm hꢅng phꢆ phán, chiꢇn tranh, truyꢂn ngꢈn, ꢉꢊ Chu.
CRITICALꢁINSPIRATIONꢁINꢁDOꢁCHUꢆSꢁSHORTꢁSTORIES
ABSTRACTꢅꢁꢁDoꢀChuꢀisꢀaꢀwriterꢀwhoꢀhasꢀmadeꢀhisꢀmarkꢀonꢀtheꢀliteratureꢀwithꢀmanyꢀvaluableꢀliteraryꢀ
awards.ꢀInꢀhisꢀvolumesꢀofꢀshortꢀstories,ꢀDoꢀChuꢀoutlinesꢀtheꢀseverityꢀofꢀwarꢀonꢀhumanꢀdestiny,ꢀexposesꢀ
theꢀbadꢀconditionsꢀofꢀsociety,ꢀandꢀcondemnsꢀpeopleꢀwithꢀdegradingꢀmanifestations.ꢀinꢀlifestyleꢀandꢀ
morality.ꢀWritersꢀwantꢀtoꢀuseꢀtheirꢀwritingꢀpagesꢀtoꢀraiseꢀaꢀbellꢀtoꢀawakenꢀtheꢀinherentꢀgoodꢀnatureꢀofꢀ
man.ꢀTheꢀauthorꢀwantsꢀtoꢀringꢀtheꢀbell toꢀawakenꢀtheꢀinherentꢀgoodꢀnatureꢀofꢀmanꢀthroughꢀhisꢀworks.ꢀ
ꢂeꢃwords: critical inspiration, short story, war, Do Chu.
I.ꢁMꢇꢁꢈꢉU
tuꢯiꢀcꢊaꢀꢆꢇꢀChuꢀlꢰuꢀnayꢀvꢬnꢀꢈꢐꢖcꢀcácꢀemꢀ
hꢃcꢀsinhꢀtrungꢀhꢃcꢀphꢯꢀthꢡngꢀbiꢘtꢀꢈꢘnꢀquaꢀ
nhꢁngꢀꢈoꢝnꢀvꢂnꢀtꢏꢀcꢏnhꢀmꢬuꢀmꢗcꢀvꢎꢀcáchꢀ
sꢩꢀdꢤngꢀngꢡnꢀtꢪꢀvàꢀ cúꢀ phápꢀtrongꢀsáchꢀ
TiꢘngꢀViꢔt.ꢀThiꢘtꢀ nghꢱ,ꢀ tꢪꢀ gócꢀ ꢈꢅꢀ giꢏngꢀ
dꢝyꢀ thꢋꢀ viꢔcꢀ nghiꢌnꢀ cꢠuꢀ cꢏmꢀ hꢠngꢀ phꢌꢀ
phánꢀtrongꢀtruyꢔnꢀngꢕnꢀꢆꢇꢀChuꢀsꢲꢀgiúpꢀ
choꢀngꢐꢛiꢀdꢝyꢀvàꢀngꢐꢛiꢀhꢃcꢀhiꢟuꢀhꢮnꢀꢈꢭcꢀ
ꢈiꢟmꢀcꢊaꢀmꢅtꢀthꢟꢀloꢝi,ꢀꢈꢞngꢀthꢛiꢀgiúpꢀcácꢀ
emꢀnhꢓnꢀthꢠcꢀꢈúngꢀhꢮnꢀvꢎꢀbꢏnꢀchꢉtꢀcuꢅcꢀ
sꢙng,ꢀbiꢘtꢀphꢌꢀphánꢀnhꢁngꢀcáiꢀxꢉu,ꢀcáiꢀácꢀ
vàꢀhꢐꢚngꢀtꢚiꢀviꢔcꢀhoànꢀthiꢔnꢀnhꢰnꢀcáchꢀ
cꢊaꢀmꢋnh.
ꢆꢇꢀChuꢀlàꢀnhàꢀvꢂnꢀꢈꢄꢀghiꢀdꢉuꢀꢉnꢀcꢊaꢀ
mꢋnhꢀ trꢌnꢀ vꢂnꢀ ꢈànꢀ bꢍngꢀ rꢉtꢀ nhiꢎuꢀ giꢏiꢀ
thꢐꢑngꢀvꢂnꢀhꢃcꢀcóꢀgiáꢀtrꢒ:ꢀgiꢏiꢀthꢐꢑngꢀNhàꢀ
nꢐꢚcꢀvꢎꢀvꢂnꢀhꢃcꢀnghꢔꢀthuꢓtꢀvꢚiꢀcꢤmꢀtácꢀ
phꢥmꢀHꢋꢌng cꢍ mꢀt, Phꢎ sa, Mꢄnh vꢋꢏn
xꢋa hoang vꢈng nꢂmꢀ2001ꢀꢦꢀgiꢏiꢀthꢐꢑngꢀ
cꢊaꢀHꢅiꢀnhàꢀvꢂnꢀViꢔtꢀNamꢀvꢚiꢀtácꢀphꢥmꢀ
Mꢐt loài chim trꢆn sóng nꢂmꢀ2003ꢀvàꢀtꢓpꢀ
tꢧyꢀbútꢀTꢄn mꢑn trꢋꢒc ꢁèn nꢂmꢀ2005ꢦꢀgiꢏiꢀ
thꢐꢑngꢀvꢂnꢀhꢃcꢀꢆꢡngꢀNamꢀꢨꢀ(ASEAN)ꢀ
nꢂmꢀ2004.ꢀꢆꢇꢀChuꢀꢈꢄꢀthꢩꢀsꢠcꢀngòiꢀbútꢀcꢊaꢀ
mꢋnhꢀꢑꢀnhiꢎuꢀthꢟꢀloꢝi:ꢀtruyꢔnꢀngꢕn,ꢀtruyꢔnꢀ
vꢪa,ꢀtiꢟuꢀthuyꢘt,ꢀtꢧyꢀbútꢫꢀnhꢐngꢀtruyꢔnꢀ
ngꢕnꢀvꢬnꢀlàꢀthꢟꢀ loꢝiꢀmàꢀ nhàꢀvꢂnꢀgꢭtꢀháiꢀ
ꢈꢐꢖcꢀnhiꢎuꢀthànhꢀcꢡngꢀnhꢉt.ꢀHꢮnꢀnꢁa,ꢀtꢌnꢀ
II.ꢁNꢊIꢁDUNG
Thuꢓtꢀngꢁꢀcꢏmꢀhꢠngꢀtrongꢀvꢂnꢀhꢃcꢀxuꢉtꢀ
hiꢔnꢀtꢪꢀthꢛiꢀcꢯꢀꢈꢝi,ꢀdoꢀcácꢀtriꢘtꢀgiaꢀHiꢀLꢝpꢀ
TꢀPꢁCHꢂꢁKHOAꢁHꢃC, Sꢄꢁ47,ꢁthángꢁ7ꢁnꢅmꢁ2021
khꢀiꢁxꢂꢃngꢁnhꢄmꢁchꢅꢁtrꢆngꢁtháiꢁhꢂngꢁphꢇnꢁ conꢁngꢂꢣi,ꢁthꢨꢁhiꢌnꢁvꢱꢁꢈꢲpꢁsángꢁngꢣiꢁcꢊaꢁ
caoꢁꢈꢉꢁcꢊaꢁnhàꢁvꢋnꢁdoꢁviꢌcꢁchiꢍmꢁlꢎnhꢁꢈꢂꢏcꢁ conꢁ ngꢂꢣiꢁ thꢣiꢁ ꢈꢆiꢁ “Tꢪiꢁ cꢯngꢁ xꢂꢩngꢁ thꢟtꢁ
bꢐnꢁchꢇtꢁcꢊaꢁcuꢉcꢁsꢑngꢁmàꢁhꢒꢁmiꢓuꢁtꢐ.
vꢃiꢁnhꢡnꢁdꢡnꢁtꢪiꢁ-ꢁCꢯngꢁꢈꢳꢁmꢴꢁhꢪi,ꢁcꢯngꢁ
sꢪiꢁgiꢒtꢁmáu”ꢁ(XuꢡnꢁDiꢌu),ꢁ“Sꢑngꢁtrongꢁcátꢁ
chꢍtꢁvꢯiꢁtrongꢁcátꢁ-ꢁNhꢢngꢁtráiꢁtimꢁnhꢂꢁngꢒcꢁ
sángꢁngꢣi”ꢁ(TꢑꢁHꢢu)ꢁꢁmàꢁchiꢍnꢁtranhꢁluꢪnꢁ
gꢙnꢁvꢃiꢁsꢠꢁtànꢁphá,ꢁhꢊyꢁdiꢌtꢁvàꢁchiaꢁlꢖa.ꢁVꢝyꢁ
nꢓn,ꢁvꢃiꢁmꢉtꢁnhàꢁvꢋnꢁchꢡnꢁchínhꢁnhꢂꢁꢕꢭꢁ
Chuꢁthꢖꢁkhꢪngꢁthꢨꢁkhꢪngꢁgópꢁtiꢍngꢁnóiꢁcꢊaꢁ
mꢖnhꢁbꢄngꢁviꢌcꢁphꢓꢁphánꢁsꢠꢁkhꢙcꢁnghiꢌtꢁcꢊaꢁ
chiꢍnꢁtranhꢁvꢃiꢁsꢑꢁphꢝnꢁcꢊaꢁconꢁngꢂꢣi.
Theoꢁ Tꢀ ꢁiꢂn thuꢃt ngꢄ vꢅn hꢆcꢁ doꢁ
LꢓꢁBáꢁHán,ꢁTrꢔnꢁꢕꢖnhꢁSꢗ,ꢁNguyꢘnꢁKhꢙcꢁ
Phiꢁchꢊꢁbiꢓnꢁthꢖꢁ“cꢐmꢁhꢚngꢁlàꢁtrꢆngꢁtháiꢁ
tꢖnhꢁcꢐmꢁmꢛnhꢁliꢌt,ꢁsayꢁꢈꢙm,ꢁxuyꢓnꢁsuꢑtꢁ
tácꢁ phꢜmꢁ nghꢌꢁ thuꢝt,ꢁ gꢙnꢁ liꢞnꢁ vꢃiꢁ mꢉtꢁ
tꢂꢁtꢂꢀngꢁxácꢁꢈꢟnh,ꢁmꢉtꢁsꢠꢁꢈánhꢁgiáꢁnhꢇtꢁ
ꢈꢟnh,ꢁgꢡyꢁtácꢁꢈꢉngꢁꢈꢍnꢁcꢐmꢁxúcꢁcꢊaꢁnhꢢngꢁ
ngꢂꢣiꢁtiꢍpꢁnhꢝn”ꢁꢤ6,44-45ꢥ.ꢁꢦꢁtácꢁphꢜmꢁcꢧꢁ
thꢨ,ꢁcꢐmꢁhꢚngꢁlàꢁ“mꢇt hiꢈn tꢉꢊng ꢁꢇc ꢁáo,
khꢋng lꢌp lꢍi gꢎn vꢏi tꢐnh cꢑm cꢒa tác giꢑ”ꢁ
ꢤ6,ꢁ45ꢥ.ꢁNhꢂꢁvꢝy,ꢁcꢐmꢁhꢚngꢁlàꢁmꢉtꢁphꢂꢩngꢁ
diꢌnꢁhꢍtꢁsꢚcꢁquanꢁtrꢒng,ꢁnóꢁkhꢪngꢁchꢅꢁlàꢁ
nhꢢngꢁhꢚngꢁthúꢁthꢜmꢁmꢫꢁcꢊaꢁnhàꢁvꢋnꢁkhiꢁ
sángꢁtácꢁmàꢁcònꢁlàꢁmꢉtꢁtrongꢁnhꢢngꢁconꢁ
ꢈꢂꢣngꢁgiúpꢁngꢂꢣiꢁꢈꢒcꢁtꢖmꢁhiꢨuꢁnꢉiꢁdungꢁtꢂꢁ
tꢂꢀng,ꢁtꢖnhꢁcꢐmꢁcꢊaꢁnhàꢁvꢋnꢁthꢨꢁhiꢌnꢁquaꢁ
tꢬngꢁtrangꢁviꢍt.
Khóiꢁlꢗaꢁcꢊaꢁchiꢍnꢁtranhꢁꢈꢛꢁpháꢁvꢵꢁcuꢉcꢁ
sꢑngꢁyꢓnꢁbꢖnhꢁcꢊaꢁbiꢍtꢁbaoꢁgiaꢁꢈꢖnh.ꢁCꢪꢁbéꢁ
HꢆnhꢁtrongꢁPhꢓ saꢁvꢖꢁchiꢍnꢁtranhꢁmàꢁsꢃmꢁ
phꢐiꢁmꢴꢁcꢪiꢁchaꢁmꢲ,ꢁbiꢍtꢁbaoꢁbàꢁmꢲꢁsꢑngꢁ
trongꢁ cꢐnhꢁ khꢙcꢁ khoꢐiꢁ ꢈꢏiꢁ chꢣꢁ conꢁ trongꢁ
Gia ꢁꢐnh nhꢄng ngꢉꢔi ꢁi xa, Trong tꢕm
súng...ꢁKhꢪngꢁítꢁvꢯngꢁquꢓꢁyꢓnꢁbꢖnhꢁlꢆiꢁngꢝpꢁ
chꢖmꢁ trongꢁ khóiꢁ lꢗa,ꢁ tangꢁ thꢂꢩngꢁ vàꢁ mꢇtꢁ
mát.ꢁꢕauꢁꢈꢃnꢁnhꢇtꢁchínhꢁlàꢁcꢐnhꢁrꢇtꢁnhiꢞuꢁ
ngꢂꢣiꢁdꢡnꢁlꢂꢩngꢁthiꢌnꢁ“vꢬaꢁꢈꢙpꢁmꢴꢁchoꢁbꢆnꢁ
rꢴiꢁlꢆiꢁꢈꢙpꢁmꢴꢁchoꢁcon”ꢁ(Ngꢉꢔi và quꢌng).ꢁ
BꢐnꢁthꢡnꢁchínhꢁnhàꢁvꢋnꢁꢕꢭꢁChuꢁcꢮngꢁ
tꢬngꢁ quanꢁ niꢌmꢁ “ngꢂꢣiꢁ viꢍtꢁ truyꢌnꢁ ngꢙnꢁ
phꢐiꢁnuꢪiꢁchoꢁꢈꢂꢏcꢁtrongꢁlòngꢁmꢖnhꢁcꢐmꢁ
hꢚngꢁ chꢙcꢁ chꢙnꢁ rõꢁ ràng.ꢁ Thꢚꢁ cꢐmꢁ hꢚngꢁ
trànꢁꢈꢔyꢁꢈóꢁphꢐiꢁꢈꢂꢏcꢁduyꢁtrꢖꢁsuꢑtꢁthꢣiꢁgianꢁ
làmꢁviꢌc”ꢁꢤ5,61ꢥ.ꢁVꢖꢁthꢍ,ꢁcꢮngꢁnhꢂꢁhꢔuꢁhꢍtꢁ
cácꢁnhàꢁvꢋnꢁcꢯngꢁthꢣi,ꢁꢕꢭꢁChuꢁꢈꢛꢁkhꢪngꢁ
ngꢬngꢁtrꢋnꢁtrꢀꢁvàꢁbꢙtꢁnhꢟpꢁꢈꢂꢏcꢁvꢃiꢁcuꢉcꢁ
sꢑngꢁ ꢈꢂꢩngꢁ ꢈꢆi,ꢁ khámꢁ pháꢁ raꢁ nhiꢞuꢁ vꢅaꢁ
tꢔngꢁcꢊaꢁhiꢌnꢁthꢠcꢁvàꢁthꢨꢁhiꢌnꢁnóꢁbꢄngꢁmꢉtꢁ
lꢑiꢁviꢍtꢁrꢇtꢁꢈꢄmꢁchínꢁvàꢁꢇnꢁtꢂꢏng.ꢁTrongꢁ
cácꢁsángꢁtácꢁtruyꢌnꢁngꢙnꢁcꢊaꢁmꢖnh,ꢁ cꢐmꢁ
hꢚngꢁphꢓꢁphánꢁꢈꢂꢏcꢁnhàꢁvꢋnꢁtꢝpꢁtrungꢁlàmꢁ
rõꢁtrꢓnꢁbaꢁphꢂꢩngꢁdiꢌnꢁchínhꢁsau:
Viꢍtꢁ vꢞꢁ chiꢍnꢁ tranhꢁ khꢪngꢁ thꢨꢁ khꢪngꢁ
viꢍtꢁvꢞꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlính.ꢁSꢠꢁhyꢁsinhꢁcꢊaꢁ
ngꢂꢣiꢁlínhꢁtrongꢁchiꢍnꢁꢈꢇuꢁlàꢁmꢉtꢁtꢇtꢁyꢍu.ꢁ
ꢕꢆiꢁ ꢈꢉiꢁ trꢂꢀngꢁ Giápꢁ ꢈꢛꢁ ngꢛꢁ xuꢑngꢁ ngayꢁ
trꢓnꢁtrꢝnꢁꢈꢟaꢁpháoꢁmàꢁanhꢁꢈangꢁtrꢠcꢁtiꢍpꢁchꢅꢁ
huyꢁ(Mꢇt vꢓng phía Bꢎc).ꢁKhꢜuꢁꢈꢉiꢁtrꢂꢀngꢁ
HꢴngꢁkhꢪngꢁlàmꢁtrònꢁlꢣiꢁhꢚaꢁꢈꢂaꢁcꢪꢁNgꢡnꢁ
ꢈiꢁchꢩiꢁphꢑꢁvꢖꢁ“tráiꢁrꢑcꢁꢶꢁkét “Rꢙnꢁꢈuꢪiꢁkꢓu”
ꢈꢛꢁtꢬꢁhꢂꢃngꢁmꢷtꢁtrꢣiꢁchóiꢁlòaꢁbayꢁxuꢑng,ꢁ
hꢇtꢁanhꢁnꢄmꢁúpꢁmꢷtꢁvàoꢁbꢣꢁcꢪngꢁsꢠ”ꢁ(ꢕꢇtꢁ
bꢛi).ꢁVàꢁcònꢁbiꢍtꢁbaoꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁnꢢaꢁnhꢂꢁ
HꢯngꢁtrongꢁMꢉa tꢍnh,ꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁtrꢱ,ꢁconꢁ
traiꢁcꢊaꢁLꢡnꢁtrongꢁNgꢉꢔi và Quꢌng,ꢁngꢂꢣiꢁ
thiꢍuꢁúyꢁcꢪngꢁbinhꢁraꢁꢈiꢁngayꢁtrꢓnꢁtayꢁchaꢁ
mꢖnhꢁlàꢁbácꢁsꢎꢁSꢩnꢁvꢖꢁbꢟꢁmꢉtꢁmꢐnhꢁbomꢁvàoꢁ
1.ꢀSꢁꢀkhꢂcꢀnghꢃꢄtꢀcꢅaꢀchꢃꢆnꢀtranhꢀꢇꢈꢃꢀꢉꢊꢃꢀ
sꢈꢀphꢋnꢀconꢀngꢌꢍꢃꢀ
Tꢬꢁnꢋmꢁ1945ꢁꢈꢍnꢁnꢋmꢁ1975,ꢁꢈꢇtꢁnꢂꢃcꢁ ꢈꢔuꢁtrongꢁGió qua thung lꢖng,ꢁsꢠꢁhyꢁsinhꢁ
taꢁꢈꢛꢁtrꢐiꢁquaꢁhaiꢁcuꢉcꢁkhángꢁchiꢍnꢁtrꢂꢣngꢁ cꢊaꢁ anhꢁ Trungꢁ vàꢁ hàngꢁ chꢧc,ꢁ hàngꢁ trꢋmꢁ
kꢰꢁchꢑngꢁPhápꢁvàꢁchꢑngꢁMꢫꢁ.Chiꢍnꢁtranhꢁ nhꢢngꢁngꢂꢣiꢁcꢯngꢁtiꢨuꢁꢈoànꢁcꢊaꢁanhꢁtrongꢁ
khꢪngꢁchꢅꢁlàꢁhoànꢁcꢐnhꢁthꢗꢁtháchꢁbꢐnꢁlꢎnhꢁ Cánh ꢁꢗng khꢋng có chꢘn trꢔiꢸꢕúngꢁlàꢁ
TRꢀꢁNGꢂꢃꢄIꢂHꢅCꢂHꢆIꢂPHꢇNG
nꢭiꢁꢈauꢁmàꢁchiꢍnꢁtranhꢁgꢡyꢁraꢁlàꢁquáꢁlꢃnꢁ ngꢂꢣiꢁmangꢁtrongꢁmꢖnhꢁtꢔmꢁvócꢁthꢣiꢁꢈꢆi.
vàꢁkhꢪngꢁchꢅꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁmàꢁnhꢢngꢁ
ngꢂꢣiꢁdꢡnꢁbꢖnhꢁthꢂꢣngꢁcꢮngꢁphꢐiꢁcanꢁꢈꢐmꢁ
ꢈiꢁquaꢁnꢭiꢁꢈauꢁꢇy.ꢁBiꢍtꢁrꢄngꢁsꢠꢁhyꢁsinhꢁmꢇtꢁ
mátꢁꢁtrongꢁchiꢍnꢁtranhꢁlàꢁꢈiꢞuꢁkhꢪngꢁtránhꢁ
khꢹiꢁnhꢂngꢁꢈꢒcꢁtruyꢌnꢁngꢙnꢁcꢊaꢁꢕꢭꢁChuꢁ
ngꢂꢣiꢁꢈꢒcꢁvꢺnꢁnhꢝnꢁraꢁsꢠꢁkhꢙcꢁnghiꢌtꢁcꢊaꢁ
chiꢍnꢁtranhꢁvàꢁsꢠꢁphꢓꢁphánꢁgayꢁgꢙtꢁcꢊaꢁnhàꢁ
vꢋnꢁꢈꢑiꢁvꢃiꢁkꢱꢁthꢯ.
Khꢙcꢁhꢒaꢁbiꢁkꢟchꢁtinhꢁthꢔnꢁngꢂꢣiꢁlính,ꢁꢕꢭꢁ
Chuꢁtrꢋnꢁtrꢀꢁꢈiꢁtꢖmꢁcꢡuꢁtrꢐꢁlꢣiꢁchoꢁmꢉtꢁthꢠcꢁ
tꢍꢁchuaꢁxót:ꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁtrꢀꢁvꢞꢁtꢬꢁtrꢝnꢁ
chiꢍnꢁhꢒꢁꢈꢂꢏcꢁgꢖ,ꢁmꢇtꢁgꢖꢁvàꢁphꢐiꢁsꢑngꢁraꢁsao?ꢁ
ꢕꢑngꢁ trongꢁ Mꢑnh vꢉꢔn xꢉa hoang vꢎng,
HoàngꢁTrꢢꢁtrongꢁMꢙ lꢇꢁꢈangꢁphꢐiꢁꢈꢑiꢁmꢷtꢁ
vꢃiꢁvꢪꢁvànꢁbiꢁkꢟchꢁcꢊaꢁcuꢉcꢁsꢑng.ꢁꢕꢑngꢁtrongꢁ
Mꢑnh vꢉꢔn xꢉa hoang vꢎngꢁꢈꢂꢏcꢁmiꢓuꢁtꢐꢁ
Vàꢁrꢴiꢁkhiꢁchiꢍnꢁtranhꢁꢈꢛꢁquaꢁꢈiꢁnhꢂngꢁ nhꢂꢁ mꢉtꢁ vꢟꢁ tꢂꢃngꢁ bꢐnꢁ lꢎnh:ꢁ “Conꢁ ngꢂꢣiꢁ
hꢌꢁlꢧyꢁcꢊaꢁnóꢁvꢺnꢁtácꢁꢈꢉngꢁlꢓnꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁ tꢬngꢁbꢟꢁgiángꢁliꢞnꢁmꢉtꢁlúcꢁxuꢑngꢁhaiꢁcꢇp,ꢁ
ꢈangꢁsꢑng.ꢁNgꢂꢣiꢁlínhꢁtrongꢁMꢉa tꢍnhꢁtrꢀꢁ sáuꢁthángꢁlꢂꢩngꢁꢕꢐngꢁvꢖꢁmꢉtꢁtrꢝnꢁꢈánhꢁthꢇtꢁ
vꢞꢁquꢓꢁhꢂꢩngꢁvꢺnꢁmangꢁtheoꢁtꢝtꢁbꢌnhꢁvàꢁ bꢆiꢁnhꢂngꢁmꢷtꢁvꢺnꢁkhꢪngꢁhꢞꢁbiꢍnꢁsꢙc,ꢁtiꢍngꢁ
cꢐꢁsꢠꢁámꢁꢐnhꢁcꢊaꢁchiꢍnꢁtranh.ꢁTrongꢁMꢃn vꢺnꢁꢡmꢁvangꢁvàꢁꢈꢪiꢁchꢡnꢁvꢺnꢁꢈꢚngꢁthꢽng.ꢁ
trꢎng,ꢁ nóꢁ ghiꢁ hꢄnꢁ dꢇuꢁ ꢇnꢁ lꢓnꢁ cuꢉcꢁ ꢈꢣiꢁ ꢕiꢁvàoꢁnhꢢngꢁtrꢝnꢁꢈánhꢁsauꢁꢈóꢁvꢺnꢁgꢂꢩngꢁ
nhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁtrꢀꢁvꢞꢁnhꢂꢁThuyꢓn,ꢁnhꢂꢁ cáiꢁtránꢁbꢂꢃngꢁbꢅnhꢁlꢓnꢁtrꢂꢃc,ꢁhaiꢁvaiꢁchꢅꢁhꢩiꢁ
Lꢡn,ꢁ nhꢂꢁ cꢧꢁ Tri.ꢁ Thuyꢓnꢁ trꢀꢁ vꢞꢁ vꢃiꢁ vꢍtꢁ cúiꢁxuꢑngꢁmꢭiꢁkhiꢁngheꢁcóꢁtiꢍngꢁtráiꢁpháꢁrítꢁ
thꢂꢩngꢁchiꢍnꢁtrꢂꢣngꢁnhꢚcꢁnhꢑi,ꢁnhꢂngꢁcáiꢁ quaꢁꢈꢔu” ꢤ3,26ꢥ.ꢁConꢁngꢂꢣiꢁꢇyꢁsinhꢁraꢁꢈꢨꢁlàmꢁ
nhꢚcꢁnhꢑiꢁcꢊaꢁanhꢁlàꢁquáꢁkhꢚ.ꢁMꢭiꢁngàyꢁ nhꢢngꢁviꢌcꢁlꢃnꢁchꢚꢁkhꢪngꢁmàngꢁꢈꢍnꢁnhꢢngꢁ
sꢑngꢁ làꢁ mꢭiꢁ ngàyꢁ nhꢃꢁ vꢞꢁ ꢈꢴngꢁ ꢈꢉi,ꢁ vꢞꢁ viꢌcꢁtꢂꢀngꢁchꢬngꢁrꢇtꢁthiꢍtꢁyꢍuꢁvꢃiꢁcuꢉcꢁsꢑngꢁ
nhꢢngꢁtrꢝnꢁchiꢍn,ꢁvꢞꢁbaoꢁmꢇtꢁmátꢁhyꢁsinh.ꢁ làꢁkiꢍmꢁꢋn.ꢁLúcꢁnàoꢁꢕꢑngꢁcꢮngꢁnghꢎꢁvàꢁhànhꢁ
Thuyꢓnꢁtꢬngꢁmꢩꢁꢂꢃcꢁvꢞꢁtꢂꢩngꢁlaiꢁvꢃiꢁmꢉtꢁ ꢈꢉngꢁviꢨnꢁvꢪngꢁnꢓnꢁanhꢁtrꢀꢁnꢓnꢁlꢆcꢁlõngꢁvꢃiꢁ
máiꢁꢇmꢁgiaꢁꢈꢖnhꢁhꢆnhꢁphúcꢁnhꢂngꢁhiꢌnꢁtꢆiꢁ mꢒiꢁ ngꢂꢣiꢁ xungꢁ quanh.ꢁAnhꢁ sꢑngꢁ nghiꢓmꢁ
thꢖꢁchꢅꢁcóꢁanhꢁvꢃiꢁvꢍtꢁthꢂꢩngꢁchiꢍnꢁtranh.ꢁ túc,ꢁtrongꢁsꢆchꢁnhꢂngꢁcꢚngꢁnhꢙcꢁꢈꢍnꢁmꢚcꢁ
ꢻngꢁcꢧꢁTriꢁlꢊiꢁthꢊiꢁsꢑngꢁmꢉtꢁmꢖnhꢁcònꢁcꢪꢁ thànhꢁcꢑꢁchꢇp,ꢁkhꢋngꢁkhꢋngꢁlàmꢁtheoꢁnhꢢngꢁ
Lꢡnꢁthꢖꢁlayꢁlꢙtꢁsꢑngꢁvꢃiꢁnꢭiꢁꢈauꢁngꢂꢣiꢁyꢓuꢁ gꢖꢁmꢖnhꢁmuꢑn,ꢁ“khꢋngꢁkhꢋngꢁchꢅꢁbiꢍtꢁyꢓuꢁcóꢁ
mꢇt.ꢁNhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁtrꢀꢁvꢞꢁlꢆcꢁlõngꢁngayꢁ mꢉtꢁngꢂꢣi”ꢁvàꢁ“bꢙtꢁngꢂꢣiꢁtaꢁchꢅꢁꢈꢂꢏcꢁphépꢁ
trꢓnꢁmꢐnhꢁꢈꢇtꢁquꢓꢁhꢂꢩngꢁhꢒꢁꢈꢛꢁsꢑngꢁchꢍtꢁ yꢓuꢁcóꢁmꢉtꢁmꢖnhꢁanh”ꢁꢤ4,982ꢥ.ꢁMꢷcꢁdꢯꢁbꢟꢁ
giànhꢁlꢇy.ꢁHꢒꢁtrꢀꢁthànhꢁnhꢢngꢁthꢡnꢁphꢝnꢁ phꢐnꢁꢈꢑiꢁnhꢂngꢁꢕꢑngꢁvꢺnꢁkiꢓnꢁquyꢍtꢁmꢂuꢁ
cꢪiꢁcút,ꢁlꢷngꢁlꢼꢁtrꢂꢣnꢁquaꢁnꢭiꢁꢈauꢁmàꢁsꢑng.ꢁ sinhꢁbꢄngꢁnghꢞꢁthꢳiꢁkènꢁꢈámꢁma,ꢁanhꢁcònꢁ
BiꢁkꢟchꢁcꢊaꢁThiꢓmꢁ-ꢁꢪngꢁtꢂꢃngꢁgiàꢁvꢞꢁhꢂuꢁ nuꢪiꢁcáiꢁꢐoꢁtꢂꢀngꢁkhꢪiꢁphꢧcꢁlꢆiꢁhꢉiꢁChenꢁꢈꢨꢁ
trongꢁHꢆa mi hótꢁlàꢁcuꢉcꢁsꢑngꢁcꢪꢁꢈꢉcꢁsauꢁ chꢙpꢁnꢑiꢁtꢖnhꢁxꢂaꢁvꢃiꢁngꢂꢣiꢁphꢧꢁnꢢꢁmꢖnhꢁyꢓuꢁ
chiꢍnꢁtranh.ꢁVàꢁcáiꢁcayꢁꢈꢙngꢁnhꢇtꢁcꢊaꢁꢪngꢁ khiꢁxꢂa,ꢁdꢯꢁbꢡyꢁgiꢣꢁcꢪꢁtaꢁꢈꢛꢁcóꢁgiaꢁꢈꢖnh.ꢁMꢒiꢁ
làꢁthꢄngꢁconꢁtraiꢁduyꢁnhꢇtꢁꢈꢛꢁ“sꢳꢁtoꢲtꢁcꢐꢁcáiꢁ suyꢁtínhꢁkhꢪngꢁthànhꢁkhiꢍnꢁꢕꢑngꢁcayꢁꢈꢙngꢁ
quáꢁkhꢚꢁvàꢁhiꢌnꢁtꢆi,ꢁcáiꢁmàꢁchaꢁnóꢁꢈꢛꢁgꢙnꢁ nhꢖnꢁvàoꢁhiꢌnꢁthꢠc,ꢁanhꢁkhꢪngꢁcònꢁꢐoꢁtꢂꢀngꢁ
bó,ꢁꢈꢛꢁmꢇtꢁmꢉtꢁꢈꢣiꢁmꢃiꢁtꢖmꢁꢈꢂꢏc”ꢁꢤ4,683ꢥ.ꢁ nhꢂꢁtrꢂꢃcꢁmàꢁtrꢋnꢁtrꢀꢁvꢞꢁthꢣiꢁcuꢉc:ꢁ“Cáiꢁthꢣiꢁ
Cꢮngꢁlàꢁꢈꢞꢁtàiꢁvꢞꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁnhꢂngꢁ anhꢁꢈangꢁsꢑngꢁlàꢁthꢣiꢁgꢖꢁnhꢅ,ꢁlàꢁthꢣiꢁcꢊaꢁmꢉtꢁ
ngꢂꢣiꢁlínhꢁcꢊaꢁꢕꢭꢁChuꢁtrꢀꢁvꢞꢁkhꢪngꢁphꢐiꢁ cuꢉcꢁcáchꢁmꢆngꢁvꢎꢁꢈꢆi,ꢁthꢖꢁꢈꢛꢁꢈành,ꢁnhꢂngꢁnóꢁ
trongꢁkhúcꢁcaꢁkhꢐiꢁhoànꢁꢈꢣiꢁthꢂꢣngꢁnhꢂꢁ cꢮngꢁlàꢁthꢣiꢁcꢊaꢁsꢠꢁbꢔnꢁcꢯngꢁchꢋng,ꢁcóꢁphꢐiꢁ
hꢒꢁvꢺnꢁhꢄngꢁmꢩꢁꢂꢃc.ꢁCáiꢁáoꢁhiꢌnꢁthꢠcꢁꢈꢣiꢁ thꢝtꢁvꢝyꢁchꢋng,ꢁnꢍuꢁꢈúngꢁvꢝyꢁthꢖꢁbuꢴnꢁbiꢍtꢁ
sꢑngꢁtrꢀꢁnꢓnꢁquáꢁchꢝtꢁhꢲpꢁvꢃiꢁnhꢢngꢁconꢁ mꢇy.ꢁSaoꢁꢈꢉngꢁmꢀꢁmꢙtꢁraꢁlàꢁꢈꢛꢁphꢐiꢁtínhꢁꢈꢍnꢁ
TꢀPꢁCHꢂꢁKHOAꢁHꢃC, Sꢄꢁ47,ꢁthángꢁ7ꢁnꢅmꢁ2021
ꢈꢴngꢁtiꢞnꢁbátꢁgꢆo?ꢁMàꢁmꢉtꢁkhiꢁꢈꢴngꢁtiꢞnꢁbátꢁ mꢉtꢁhꢂꢃngꢁthꢨꢁnghiꢌmꢁmꢃi,ꢁmangꢁꢈꢝmꢁtínhꢁ
nhꢡnꢁvꢋnꢁcꢊaꢁꢕꢭꢁChu,ꢁngꢂꢣiꢁꢁꢈꢒcꢁsꢼꢁnhꢃꢁmꢛiꢁ
nhꢢngꢁphꢜmꢁchꢇtꢁanhꢁhꢯngꢁꢈꢴngꢁthꢣiꢁcꢮngꢁ
dayꢁdꢚtꢁkhꢪnꢁnguꢪiꢁtrꢂꢃcꢁnhꢢngꢁbiꢁkꢟchꢁcꢊaꢁ
hꢒꢁ-ꢁnhꢢngꢁconꢁngꢂꢣiꢁꢈꢛꢁkhꢪngꢁcònꢁlànhꢁlꢷnꢁ
khiꢁcuꢉcꢁchiꢍnꢁꢈiꢁqua.
gꢆoꢁꢈꢛꢁtrꢀꢁthànhꢁcáiꢁquanꢁtrꢒngꢁꢈꢌꢁnhꢇtꢁthꢖꢁꢈꢍnꢁ
ngꢂꢣiꢁsꢑngꢁcꢮngꢁbꢟꢁkhinhꢁnhꢂꢁmꢱꢁchꢚꢁꢈꢬngꢁ
nóiꢁgꢖꢁꢈꢍnꢁtꢳꢁtiꢓnꢁnꢢa”ꢁꢤ4,947-948ꢥ.ꢁVꢃiꢁkiꢨuꢁ
nhꢡnꢁvꢝtꢁnày,ꢁꢕꢭꢁChuꢁmuꢑnꢁꢈꢞꢁcꢝpꢁꢈꢍnꢁmꢉtꢁ
thꢍꢁhꢌꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁgiàuꢁlꢾꢁtꢂꢀngꢁnhꢂngꢁ
thiꢍuꢁcáiꢁnhꢖnꢁthꢠcꢁtꢍ,ꢁgiàuꢁnhiꢌtꢁhuyꢍtꢁnhꢂngꢁ
thiꢍuꢁlinhꢁhoꢆtꢁtrongꢁcuꢉcꢁsꢑng.ꢁVàꢁtheoꢁmꢉtꢁ
lꢼꢁthꢂꢣngꢁtꢖnh,ꢁkhiꢁvaꢁchꢆmꢁvꢃiꢁcuꢉcꢁsꢑng,ꢁ
hꢒꢁthꢂꢣngꢁgꢷpꢁphꢐiꢁbiꢁkꢟchꢁvꢵꢁmꢉng.
2.ꢀSꢁꢀthaꢀhóaꢀꢉàꢀlꢈꢃꢀsꢈngꢀthꢁcꢀdꢎngꢀcꢅaꢀ
conꢀngꢌꢍꢃ
Sꢠꢁthaꢁhóaꢁvàꢁlꢑiꢁsꢑngꢁthꢠcꢁdꢧngꢁlàꢁnhꢢngꢁ
mꢷtꢁtráiꢁcꢊaꢁxꢛꢁhꢉiꢁkhiꢁꢾꢁthꢚcꢁvꢞꢁcáiꢁtꢪiꢁcáꢁ
nhꢡnꢁbꢟꢁꢈꢜyꢁtꢃiꢁmꢚcꢁcꢠcꢁꢈoan.ꢁTrongꢁcácꢁsángꢁ
tácꢁcꢊaꢁmꢖnhꢁꢕꢭꢁChuꢁꢈꢛꢁbócꢁtrꢔnꢁnhꢢngꢁhiꢌnꢁ
tꢂꢏngꢁxꢇuꢁxaꢁtrongꢁnhꢡnꢁcáchꢁcꢊaꢁconꢁngꢂꢣiꢁ
vꢃiꢁtháiꢁꢈꢉꢁphꢓꢁphánꢁmꢆnhꢁmꢼ.ꢁꢕꢑiꢁtꢂꢏngꢁ
màꢁꢕꢭꢁChuꢁphꢓꢁphánꢁchínhꢁlàꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁ
cóꢁquyꢞnꢁchꢚcꢁnhꢂngꢁlꢆiꢁcóꢁsꢠꢁxuꢑngꢁcꢇpꢁvꢞꢁ
mꢷtꢁꢈꢆoꢁꢈꢚc.ꢁTrongꢁMꢙ lꢇꢁlàꢁviꢓnꢁchínhꢁꢊy,ꢁ
ngꢂꢣiꢁnhꢖnꢁbꢞꢁngoàiꢁthꢖꢁꢈꢆoꢁmꢆo,ꢁnꢳiꢁtiꢍngꢁ
vꢃiꢁ kꢿꢁluꢝtꢁthépꢁnhꢂngꢁ vꢟꢁ chínhꢁꢊyꢁ ꢇyꢁlꢆiꢁ
nhꢡnꢁlúcꢁcꢐꢁnhàꢁgiaꢁꢈꢖnhꢁmàꢁanhꢁtaꢁꢈangꢁlꢂuꢁ
trúꢁꢈiꢁvꢙngꢁꢈꢨꢁmòꢁvàoꢁbuꢴngꢁcꢊaꢁCàiꢁꢈꢨꢁtánꢁ
tꢅnhꢁvàꢁcóꢁhànhꢁꢈꢉngꢁcꢏtꢁnhꢐ,ꢁthiꢍuꢁꢈꢆoꢁꢈꢚc.ꢁ
RꢴiꢁkhiꢁngheꢁtinꢁCàiꢁvàꢁTrꢢꢁyꢓuꢁnhau,ꢁbꢓnꢁ
ngoàiꢁviꢓnꢁchínhꢁꢊyꢁvꢺnꢁvuiꢁcꢂꢣiꢁnhꢂꢁthꢂꢣngꢁ
nhꢂngꢁbꢓnꢁtrongꢁlàꢁcꢐꢁmꢉtꢁkꢍꢁhoꢆchꢁtrꢐꢁthꢯ,ꢁ
làꢁnhꢢngꢁdꢠꢁꢈꢟnhꢁꢈꢔyꢁꢈenꢁtꢑi.ꢁTrongꢁlúcꢁlàmꢁ
lꢘꢁ phongꢁ quꢡnꢁ hàmꢁchoꢁ cꢐꢁ tiꢨuꢁ ꢈoànꢁTrꢢ,ꢁ
giꢢaꢁlúcꢁcóꢁtinꢁꢈꢴnꢁꢀꢁdꢂꢃiꢁquꢓꢁgiaꢁꢈꢖnhꢁTrꢢꢁ
bꢟꢁquyꢁꢈꢟaꢁchꢊ,ꢁviꢓnꢁchínhꢁꢊyꢁkhꢪngꢁhiꢨuꢁvꢪꢁ
tꢖnhꢁhayꢁcꢑꢁꢾꢁꢈꢒcꢁnhꢔmꢁquyꢍtꢁꢈꢟnhꢁchoꢁTrꢢꢁtꢬꢁ
quꢡnꢁhàmꢁthiꢍuꢁtáꢁxuꢑngꢁquꢡnꢁhàmꢁthiꢍuꢁúy.ꢁ
ViꢌcꢁꢈóꢁcꢊaꢁyꢁꢈꢛꢁꢈꢜyꢁTrꢢꢁphꢐiꢁsꢑngꢁmꢇyꢁchꢧcꢁ
nꢋmꢁtrongꢁmꢓꢁlꢉꢁcꢊaꢁcuꢉcꢁꢈꢣi.ꢁQuangꢁtrongꢁ
Mꢃn trꢎngꢁꢈꢛꢁcóꢁvꢏꢁconꢁnhꢂngꢁlꢆiꢁkhꢪngꢁ
kiꢞmꢁchꢍꢁꢈꢂꢏcꢁbꢐnꢁnꢋngꢁmàꢁyꢓuꢁcꢪꢁthanhꢁ
niꢓnꢁxungꢁphong,ꢁlàmꢁcꢪꢁcóꢁthaiꢁvàꢁbꢟꢁkꢿꢁluꢝtꢁ
nhꢂngꢁlꢆiꢁkhꢪngꢁdámꢁnhꢝnꢁtráchꢁnhiꢌmꢁvꢞꢁ
mꢖnhꢁvꢖꢁsꢏꢁ“sꢠꢁtrungꢁthꢠcꢁrꢇtꢁcóꢁthꢨꢁlàmꢁhꢆiꢁ
ꢈꢍnꢁuyꢁtínꢁvàꢁsꢠꢁtiꢍnꢁbꢉꢁcꢊaꢁmꢖnh”ꢁꢤ4,782ꢥ.ꢁ
NhꢢngꢁngꢂꢣiꢁnhꢂꢁviꢓnꢁchínhꢁꢊyꢁhayꢁQuangꢁ
Cꢮngꢁnhꢂꢁꢕꢑng,ꢁHoàngꢁTrꢢꢁtrongꢁMꢙ lꢇꢀ
làꢁmꢉtꢁconꢁngꢂꢣiꢁbꢉcꢁtrꢠc,ꢁsꢑngꢁcóꢁlꢾꢁtꢂꢀng,ꢁ
niꢞmꢁvuiꢁduyꢁnhꢇtꢁtrongꢁcuꢉcꢁꢈꢣiꢁanhꢁcóꢁlꢼꢁ
làꢁchiꢍnꢁꢈꢇuꢁlꢝpꢁchiꢍnꢁcꢪng.ꢁNhꢂngꢁchínhꢁ
cꢩꢁchꢍꢁcꢚngꢁnhꢙcꢁcꢊaꢁmꢉtꢁthꢣiꢁvàꢁsꢠꢁꢇuꢁtrꢎ,ꢁ
giꢐꢁdꢑiꢁcꢊaꢁmꢉtꢁbꢉꢁphꢝnꢁcánꢁbꢉꢁꢈꢛꢁtꢂꢃcꢁꢈoꢆtꢁ
ꢈiꢁdanhꢁdꢠꢁcꢊaꢁmꢉtꢁngꢂꢣiꢁlính.ꢁLꢼꢁraꢁꢈꢂꢏcꢁ
vinhꢁdanhꢁvàꢁthꢋngꢁchꢚcꢁthꢖꢁꢈꢉtꢁnhiꢓnꢁanhꢁbꢟꢁ
giángꢁxuꢑngꢁbaꢁquꢡnꢁhàm.ꢁQuáꢁꢁcꢋmꢁphꢺn,ꢁ
anhꢁnhꢳꢁtoꢲtꢁnꢂꢃcꢁbꢒtꢁvàoꢁmꢷtꢁtꢓnꢁchꢅꢁhuyꢁvàꢁ
rꢣiꢁhàngꢁngꢮ.ꢁSꢠꢁsuyꢁsꢧpꢁtinhꢁthꢔnꢁvàꢁkhꢊngꢁ
hoꢐngꢁniꢞmꢁtinꢁkhiꢍnꢁTrꢢꢁrꢩiꢁvàoꢁmꢉtꢁmꢓꢁ
lꢉꢁkhꢪngꢁlꢑiꢁthoát.ꢁAnhꢁtrꢀꢁthànhꢁconꢁngꢂꢣiꢁ
khꢪngꢁbꢖnhꢁthꢂꢣngꢁgiꢢaꢁꢈꢴngꢁloꢆiꢁvꢃiꢁnhꢢngꢁ
kꢾꢁꢚcꢁtrꢝnꢁmꢆcꢁluꢪnꢁhꢭnꢁꢈꢉnꢁtrongꢁtꢡmꢁtrí.ꢁ
Suꢑtꢁbaꢁmꢂꢩiꢁnꢋm,ꢁlúcꢁnàoꢁanhꢁcꢮngꢁphꢧcꢁ
kíchꢁ xungꢁ quanhꢁ ngꢪiꢁ miꢍuꢁ hoangꢁ mꢖnhꢁ
ꢈangꢁ sꢑng,ꢁ tꢠꢁ huyꢘnꢁ hoꢷcꢁ ꢈangꢁ ꢈꢂꢏcꢁ traoꢁ
mꢉtꢁsꢚꢁmꢌnhꢁgiꢢꢁmꢉtꢁcꢚꢁꢈiꢨmꢁyꢍtꢁhꢔu.ꢁTrꢢꢁ
sꢑngꢁnhemꢁnhuꢑc,ꢁbꢜnꢁthꢅu,ꢁꢈóiꢁráchꢁnhꢂngꢁ
miꢌngꢁtoànꢁnóiꢁnhꢢngꢁꢈiꢞuꢁlꢃnꢁlao,ꢁnhꢢngꢁ
ꢈiꢞuꢁlꢌnhꢁcꢮꢁrích,ꢁbuꢴnꢁcꢂꢣiꢁkhꢪngꢁthꢖꢁhòꢁhétꢁ
ꢈiꢓnꢁdꢆi.ꢁAnhꢁtrꢀꢁthànhꢁgánhꢁnꢷngꢁchoꢁngꢂꢣiꢁ
mꢲꢁgiàꢁꢈauꢁkhꢳ.ꢁXuꢇtꢁphátꢁtꢬꢁnhꢢngꢁyꢓuꢁcꢔuꢁ
mꢃiꢁcꢊaꢁvꢋnꢁhꢒc,ꢁꢕꢭꢁChuꢁkhꢙcꢁhꢒaꢁrꢇtꢁthꢝt,ꢁ
rꢇtꢁsinhꢁꢈꢉngꢁvꢞꢁsꢑꢁphꢝnꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁ
thꢣiꢁhꢝuꢁchiꢍn,ꢁhꢂꢃngꢁvàoꢁlꢾꢁgiꢐiꢁnhꢢngꢁbiꢁ
kꢟchꢁtinhꢁthꢔnꢁcꢊaꢁhꢒ.ꢁKhiꢁtrongꢁchiꢍnꢁꢈꢇu,ꢁ
hꢒꢁlàꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁchiꢍnꢁthꢙngꢁnhꢂngꢁkhiꢁtrꢀꢁ
vꢞꢁvꢃiꢁꢈꢣiꢁthꢂꢣngꢁhꢒꢁlàꢁngꢂꢣiꢁchiꢍnꢁbꢆi.ꢁViꢍtꢁ
vꢞꢁbiꢁkꢟchꢁcꢊaꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁlínhꢁthꢣiꢁbꢖnhꢁlàꢁ làꢁnhꢢngꢁngꢂꢣiꢁkhꢪngꢁgiꢢꢁꢈꢂꢏcꢁphꢜmꢁchꢇtꢁ
TRꢀꢁNGꢂꢃꢄIꢂHꢅCꢂHꢆIꢂPHꢇNG
tꢑtꢁꢈꢲpꢁvꢑnꢁcóꢁcꢊaꢁngꢂꢣiꢁꢕꢐngꢁviꢓn,ꢁkhꢪngꢁ diꢘnꢁtꢐꢁrꢇtꢁsinhꢁꢈꢉngꢁtrongꢁMꢙ lꢇ,ꢀMꢇt loài
xꢚngꢁvꢃiꢁcꢂꢩngꢁvꢟꢁngꢂꢣiꢁchꢅꢁhuy.ꢁQuaꢁnhꢢngꢁ chim trꢙn sóng.ꢁTꢬꢁmꢉtꢁngꢂꢣiꢁnꢪngꢁdꢡnꢁ
conꢁngꢂꢣiꢁꢈó,ꢁꢕꢭꢁChuꢁꢈꢛꢁlꢓnꢁtiꢍngꢁphꢓꢁphánꢁ khátꢁkhaoꢁlàmꢁgiàuꢁchꢡnꢁchínhꢁbꢄngꢁchínhꢁ
nhꢢngꢁcácꢁxꢇu,ꢁcáiꢁtiꢓuꢁcꢠcꢁꢈangꢁngàyꢁmꢉtꢁ sꢚcꢁlꢠcꢁcꢊaꢁmꢖnh,ꢁchaꢁHoàngꢁTrꢢꢁ“ꢈꢚngꢁ
nꢐyꢁsinhꢁtrongꢁꢈꢣiꢁsꢑng,ꢁtrongꢁmꢉtꢁsꢑꢁngꢂꢣiꢁ raꢁthꢔuꢁmꢇyꢁcáiꢁaoꢁcꢊaꢁlàng,ꢁvàiꢁnꢋmꢁsauꢁ
cóꢁꢈꢟaꢁvꢟꢁtrongꢁxꢛꢁhꢉi.
thꢖꢁbꢹꢁtiꢞnꢁmuaꢁꢈꢚt,ꢁtiꢞnꢁꢇyꢁlàngꢁꢈemꢁxꢡyꢁ
ꢈꢖnh,ꢁ làmꢁ ꢈꢂꢣngꢁ cái,ꢁ chꢚꢁ ꢪngꢁ nàoꢁ dámꢁ
ꢋnꢁcꢂꢃpꢁcꢊaꢁai”ꢁꢤ4,899ꢥ.ꢁHaiꢁꢪngꢁbàꢁlàmꢁ
lꢧngꢁvꢇtꢁvꢐꢁ“thángꢁchꢆpꢁtrꢣiꢁrétꢁnhꢂꢁdaoꢁ
cꢙtꢁruꢉt,ꢁsuꢑtꢁtꢬꢁsángꢁꢈꢍnꢁtꢑi.ꢁHàngꢁtuꢔnꢁ
lꢘꢁliꢞnꢁvꢏꢁchꢴngꢁꢪngꢁphꢐiꢁlàmꢁnhꢂꢁꢈánhꢁ
vꢝtꢁꢀꢁngoàiꢁao.ꢁꢻngꢁcꢔmꢁcꢡyꢁsàoꢁtreꢁngꢡmꢁ
mꢖnhꢁtrongꢁnꢂꢃcꢁcònꢁbàꢁthꢖꢁcꢔmꢁcuꢑcꢁtuaꢁ
ꢈꢚngꢁtrꢓnꢁbꢣ”ꢁꢤ4,899ꢥ,ꢁnhꢣꢁvꢝyꢁmàꢁꢪngꢁbàꢁ
ꢋnꢁnꢓnꢁlàmꢁra.ꢁNhiꢞuꢁngꢂꢣiꢁtrongꢁvꢯngꢁꢈꢛꢁ
“xinꢁꢪngꢁchoꢁmangꢁtiꢞnꢁmangꢁgꢆoꢁxuꢑngꢁ
nhàꢁhꢒcꢁnghꢞ”ꢁꢤ4,901ꢥ,ꢁngꢂꢣiꢁtaꢁcònꢁtꢪnꢁ
ꢪngꢁlàꢁ“thànhꢁhoàngꢁlàngꢁhꢒ,ꢁnghꢞꢁcáꢁcꢊaꢁ
ꢪngꢁtruyꢞnꢁchoꢁꢈꢛꢁnuꢪiꢁsꢑngꢁcꢐꢁlàngꢁhꢒ”ꢁ
ꢤ4,901ꢥ.ꢁNhꢂngꢁꢈauꢁꢈꢃnꢁthay,ꢁkhiꢁꢈꢉiꢁcꢐiꢁ
cáchꢁrꢉngꢁꢈꢇtꢁvꢞꢁlàngꢁ“ꢪngꢁlꢝpꢁtꢚcꢁbꢟꢁphꢡnꢁ
hóa,ꢁbꢟꢁcꢪꢁlꢝp,ꢁbꢟꢁxemꢁlàꢁꢈꢑiꢁtꢂꢏngꢁsꢑꢁmꢉt,ꢁ
làꢁphꢔnꢁtꢗꢁngoanꢁcꢑꢁnhꢇt”ꢁꢤ4,897ꢥ,ꢁcóꢁkꢱꢁ
tꢬngꢁlàꢁ“hꢒcꢁtrò”,ꢁlàꢁ“bꢆnꢁchꢩi”,ꢁlàꢁ“ngꢂꢣiꢁ
giúpꢁviꢌc”,ꢁtꢬngꢁchꢟuꢁꢩnꢁꢪngꢁnhꢂngꢁ“lúcꢁ
cꢔnꢁthꢖꢁvuꢁkhꢑngꢁꢪngꢁkhꢪngꢁngꢂꢏngꢁmꢴm,ꢁ
nóiꢁngꢂꢣiꢁtaꢁlàꢁthuꢓꢁmꢂꢃnꢁkꢱꢁꢋn,ꢁngꢂꢣiꢁꢀ,ꢁ
bócꢁlꢉtꢁkhꢙpꢁthiꢓnꢁhꢆ”ꢁꢤ4,901ꢥ.ꢁVꢖꢁ“khꢪngꢁ
thꢨꢁchꢟuꢁꢈꢨꢁchoꢁaiꢁbꢪiꢁnhꢒ”,ꢁnhꢂꢁbꢇtꢁcꢚꢁ
ngꢂꢣiꢁnꢪngꢁdꢡnꢁbiꢍtꢁtrꢒngꢁthꢟꢁkhác,ꢁꢪngꢁ
ꢈꢛꢁtꢖmꢁꢈꢍnꢁcáiꢁchꢍtꢁchoꢁnhꢲꢁmꢖnh.ꢁCáiꢁꢈꢝnꢁ
ꢇyꢁlꢙmꢁcáchꢁchꢍt,ꢁngꢂꢣiꢁtaꢁ“chꢍtꢁtreoꢁtrꢓnꢁ
nócꢁ nhà,ꢁ trꢓnꢁ cꢡyꢁ hꢴng,ꢁ cꢡyꢁ bꢂꢀiꢁ vꢂꢣnꢁ
nhà”,ꢁhayꢁ“ꢪmꢁꢈáꢁnhꢐyꢁxuꢑngꢁsꢪng,ꢁxuꢑngꢁ
Bꢓnꢁcꢆnhꢁviꢌcꢁphátꢁhiꢌnꢁvàꢁthꢨꢁhiꢌnꢁkháꢁ
thànhꢁcꢪngꢁphꢜmꢁchꢇtꢁtꢑtꢁꢈꢲpꢁcꢊaꢁnhꢢngꢁ
ngꢂꢣiꢁtrꢱꢁtuꢳiꢁthꢖꢁꢕꢭꢁChuꢁcꢮngꢁkhꢪngꢁbꢹꢁ
quaꢁnhꢢngꢁsaiꢁlꢔmꢁcꢊaꢁmꢉtꢁbꢉꢁphꢝnꢁnhꢢngꢁ
ngꢂꢣiꢁtrꢱꢁtuꢳiꢁꢇy.ꢁꢕóꢁlàꢁTriꢞuꢁtrongꢁChꢘn
trꢔiꢁsꣀnꢁsàngꢁlꢠaꢁchꢒnꢁlꢑiꢁsꢑngꢁsungꢁsꢂꢃngꢁ
ꢈꢨꢁnhanhꢁchóngꢁvꢂꢩnꢁlꢓnꢁnhꢢngꢁbꢝcꢁcaoꢁ
danhꢁ vꢒng.ꢁ ꢕóꢁ làꢁ anhꢁ lꢃpꢁ trꢂꢀngꢁ trongꢁ
Quanh bàn tiꢈcꢁsꣀnꢁsàngꢁcheꢁꢈꢝyꢁnhꢢngꢁ
biꢨuꢁhiꢌnꢁtiꢓuꢁcꢠcꢁcꢊaꢁcáꢁnhꢡnꢁcꢊaꢁmꢖnhꢁ
vꢃiꢁbꢆnꢁꢈꢨꢁsayꢁsꢂaꢁnóiꢁvꢞꢁsꢠꢁcꢑngꢁhiꢍn,ꢁhyꢁ
sinhꢁcꢊaꢁtuꢳiꢁtrꢱꢁnhꢂngꢁkhiꢁngheꢁtinꢁngꢂꢣiꢁ
bꢆnꢁhiꢞnꢁlànhꢁcꢯngꢁlꢃpꢁꢈꢂꢏcꢁꢈiꢁduꢁhꢒcꢁthꢖꢁ
anhꢁtaꢁlꢆiꢁnóiꢁmꢉtꢁcáchꢁcayꢁꢈꢙngꢁnhꢂꢁnuꢑtꢁ
phꢐiꢁcáiꢁmꢝtꢁlꢏnꢁvꢖꢁtrꢂꢃcꢁꢈóꢁanhꢁtaꢁvꢺnꢁꢈinhꢁ
ninhꢁlàꢁxuꢇtꢁcꢊaꢁmꢖnh.ꢁCꢯngꢁvꢃiꢁꢈó,ꢁꢕꢭꢁ
Chuꢁcꢮngꢁlꢓnꢁánꢁlꢑiꢁsꢑngꢁnhꢹꢁnhen,ꢁíchꢁkꢿꢁ
cꢊaꢁmꢉtꢁbꢉꢁphꢝnꢁcꢪngꢁnhꢡnꢁꢈoànꢁꢈꢟaꢁchꢇtꢁ
trꢂꢃcꢁsꢠꢁhꢴiꢁsinhꢁcꢊaꢁXeoꢁMꢐyꢁnhꢣꢁsꢠꢁcꢂuꢁ
mangꢁcꢊaꢁꢪngꢁKhaiꢁvàꢁVꢎnhꢁtrongꢁTháng
hai.ꢁDꢯꢁluꢪnꢁꢈꢷtꢁniꢞmꢁtinꢁvàoꢁconꢁngꢂꢣiꢁ
nhꢂngꢁꢕꢭꢁChuꢁvꢺnꢁrꢇtꢁthꢽngꢁthꢙnꢁkhiꢁphꢓꢁ
phánꢁlꢑiꢁsꢑngꢁnhꢹꢁnhen,ꢁíchꢁkꢿ,ꢁthaꢁhóaꢁcꢊaꢁ
mꢉtꢁbꢉꢁphꢝnꢁngꢂꢣiꢁtrongꢁxꢛꢁhꢉiꢁvꢃiꢁmongꢁ
muꢑnꢁconꢁngꢂꢣiꢁbiꢍtꢁtꢠꢁnhꢝnꢁthꢚcꢁꢈꢨꢁngàyꢁ
càngꢁhoànꢁthiꢌnꢁnhꢡnꢁcáchꢁcꢊaꢁmꢖnhꢁhꢩn.
3.ꢀNhꢏngꢀbꢐtꢀꢑnꢀtrongꢀcꢒꢀchꢆꢀxꢓꢀhꢔꢃꢀ
Cꢩꢁchꢍꢁquanꢁliꢓuꢁvàꢁmꢷtꢁtráiꢁcꢊaꢁkinhꢁ vꢠc”,ꢁ riꢓngꢁ ꢪngꢁ thꢖꢁ “ꢈꢡmꢁ ꢈꢔuꢁ xuꢑngꢁ aoꢁ
tꢍꢁthꢟꢁtrꢂꢣngꢁlàꢁmꢉtꢁtrongꢁnhꢢngꢁnguyꢓnꢁ
chꢽngꢁcꢔnꢁꢪmꢁꢈá,ꢁbuꢉcꢁthꢬng,ꢁꢪngꢁnhꢐyꢁ
nhꢡnꢁkhiꢍnꢁcáiꢁxꢇuꢁnꢐyꢁsinhꢁꢈꢂaꢁꢈꢍnꢁsꢠꢁ àoꢁxuꢑngꢁnꢂꢃcꢁtꢙmꢁtápꢁbꢖꢁbõmꢁmꢉtꢁlúcꢁrꢴiꢁ
suyꢁthoáiꢁvꢞꢁꢈꢆoꢁꢈꢚc.ꢁCꢮngꢁgiꢑngꢁvꢃiꢁcácꢁ cꢚꢁthꢍꢁlꢷnꢁluꢪnꢁmꢉtꢁlèo,ꢁkhꢪngꢁchꢟuꢁngoiꢁ
nhàꢁvꢋnꢁcꢯngꢁthꢣi,ꢁꢕꢭꢁChuꢁꢈꢛꢁmꢆnhꢁdꢆnꢁ lꢓnꢁ nꢢa”ꢁ ꢤ4,898ꢥ,ꢁ “Lúcꢁ ꢈꢂaꢁ ꢪngꢁ vàoꢁ áoꢁ
ꢈiꢁtꢖmꢁraꢁnhꢢngꢁnguyꢓnꢁnhꢡnꢁgꢡyꢁraꢁnhꢢngꢁ
cáiꢁxꢇuꢁnꢐyꢁsinhꢁtrongꢁxꢛꢁhꢉi.ꢁNhꢢngꢁsaiꢁ
lꢔmꢁtrongꢁcꢐiꢁcáchꢁruꢉngꢁꢈꢇtꢁꢈꢂꢏcꢁꢕꢭꢁChuꢁ
quanꢁhaiꢁtayꢁvꢺnꢁkhꢋngꢁkhꢋngꢁꢈꢂaꢁraꢁphíaꢁ
trꢂꢃc,ꢁbàꢁphꢐiꢁlꢠaꢁmꢛiꢁꢪngꢁmꢃiꢁchꢟuꢁꢈꢨꢁ
choꢁgꢝpꢁvàoꢁbꢧng,ꢁhayꢁꢪngꢁmuꢑnꢁgiꢩꢁtayꢁ
TꢀPꢁCHꢂꢁKHOAꢁHꢃC, Sꢄꢁ47,ꢁthángꢁ7ꢁnꢅmꢁ2021
raꢀchoꢀthiꢁnꢀhꢂꢀtinꢀrꢃngꢀmꢄnhꢀlàꢀmꢅtꢀngꢆꢇiꢀ conꢀngꢆꢇiꢀcóꢀnhꢓngꢀbiꢣuꢀhiꢝnꢀsuyꢀthoáiꢀ
ngayꢀthꢈngꢀvàꢀxinꢀmꢉiꢀngꢆꢇiꢀnhꢊꢀchoꢀhaiꢀ trongꢀlꢔiꢀsꢔngꢀvàꢀꢐꢂoꢀꢐꢒc.ꢀNhàꢀvꢬnꢀmuꢔnꢀ
bànꢀtayꢀnàyꢀlàꢀhaiꢀbànꢀtayꢀlàmꢀlꢋngꢀtrongꢀ thꢎngꢀquaꢀnhꢓngꢀtrangꢀviꢑtꢀcꢖaꢀmꢄnhꢀꢐꢣꢀ
sꢂch”ꢀꢌ4,899ꢍ.ꢀTuyꢀkhꢎngꢀphꢏiꢀꢐꢑnꢀmꢒcꢀ gióngꢀlꢁnꢀmꢅtꢀhꢢiꢀchuꢎngꢀthꢒcꢀtꢪnhꢀbꢏnꢀ
tꢄmꢀꢐꢑnꢀcáiꢀchꢑtꢀnhꢆꢀchaꢀHoàngꢀTrꢓꢀtrongꢀ chꢙtꢀtꢔtꢀꢐꢜpꢀvꢔnꢀcóꢀcꢖaꢀconꢀngꢆꢇi.ꢀTuyꢀ
Mꢀ lꢁ,ꢀnhꢆngꢀsꢔꢀphꢕnꢀcꢖaꢀcꢋꢀChánhꢀvàꢀ nhiꢁn,ꢀ ꢐúngꢀ nhꢆꢀ Nguyꢯnꢀ Thanhꢀ Túꢀ ꢐꢭꢀ
“bà tꢂi”ꢀ trongꢀ Mꢁt loài chim trꢀn sóng nhꢕnꢀꢐꢚnh:ꢀ“Vꢊiꢀmꢅtꢀtꢙmꢀlòngꢀnhꢟnꢀhꢕu,ꢀ
cꢗngꢀꢐauꢀꢐꢊnꢀkhꢎngꢀkém.ꢀNgꢆꢇiꢀtꢘngꢀcꢙtꢀ baoꢀdungꢀvàꢀgꢡnꢀnhꢆꢀtuyꢝtꢀꢐꢔiꢀtinꢀvàoꢀtꢄnhꢀ
giꢙu,ꢀcꢒuꢀchꢓaꢀmꢅtꢀduꢀkíchꢀꢐꢚaꢀphꢆꢛng,ꢀ ꢐꢇi,ꢀtꢄnhꢀngꢆꢇi,ꢀꢦꢧꢀChuꢀꢐꢭꢀcóꢀmꢅtꢀquanꢀ
ngꢆꢇiꢀlàꢀmꢜꢀmꢅtꢀliꢝtꢀsꢞꢀlꢂiꢀbꢚꢀquyꢀlàꢀꢐꢚaꢀ niꢝmꢀ vꢥꢀ conꢀ ngꢆꢇiꢀ trongꢀ sáng,ꢀ nhꢟnꢀ áiꢀ
chꢖ.ꢀNgꢆꢇiꢀphꢏiꢀliꢀhꢆꢛngꢀvàoꢀNamꢀtheoꢀ vàꢀvꢚꢀtha.ꢀTrongꢀthꢑꢀgiꢊiꢀnhꢟnꢀvꢕtꢀcꢖaꢀꢦꢧꢀ
conꢀcháu,ꢀngꢆꢇiꢀthꢄꢀvàiꢀthángꢀsauꢀquaꢀꢐꢇi.ꢀ Chuꢀkhꢎngꢀcóꢀkꢰꢀácꢀvàꢀrꢙtꢀítꢀcáiꢀxꢙu”ꢀꢌ7ꢍꢀ
Biꢀkꢚchꢀcꢖaꢀnhꢓngꢀngꢆꢇiꢀnꢎngꢀdꢟnꢀchꢟnꢀ nꢁnꢀcꢏmꢀhꢒngꢀphꢁꢀphánꢀtrongꢀtruyꢝnꢀngꢮnꢀ
chínhꢀ ꢙyꢀ chínhꢀ làꢀ doꢀ sꢠꢀ saiꢀ lꢡmꢀ khꢎngꢀ ꢦꢧꢀChuꢀkhꢎngꢀgayꢀgꢮt,ꢀcꢠcꢀꢐoanꢀnhꢆꢀmꢅtꢀ
ꢐángꢀcóꢀcꢖaꢀcꢛꢀchꢑꢀquanꢀliꢁuꢀhꢢiꢀcꢏiꢀcáchꢀ sꢔꢀcꢟyꢀbútꢀkhác.ꢀPhꢁꢀphánꢀcáiꢀxꢙuꢀlàꢀmꢅtꢀ
ruꢅngꢀꢐꢙt,ꢀlàꢀsꢠꢀhiꢣuꢀbiꢑtꢀnꢤaꢀvꢇiꢀvꢥꢀkhoaꢀ cáchꢀgiánꢀtiꢑpꢀcaꢀngꢱiꢀcáiꢀꢐꢜp.ꢀNgꢆꢇiꢀꢐꢉcꢀ
hꢉcꢀcáchꢀmꢂngꢀcꢖaꢀꢐꢅiꢀcꢏiꢀcáchꢀruꢅngꢀꢐꢙt.ꢀ luꢎnꢀthꢙyꢀmꢅtꢀꢦꢧꢀChuꢀnhꢜꢀnhàng,ꢀꢐiꢥmꢀ
Tuyꢀrꢃngꢀsauꢀnàyꢀꢦꢏngꢀtaꢀcóꢀnhꢕnꢀthꢒcꢀlꢂiꢀ tꢞnhꢀꢐangꢀdꢨnꢀdꢮtꢀnꢰoꢀhꢢnꢀtaꢀvàoꢀmuꢎnꢀ
nhꢓngꢀ saiꢀ lꢡmꢀ vàꢀ sꢤaꢀ chꢓaꢀ songꢀ nhꢓngꢀ mꢩtꢀcꢖaꢀcuꢅcꢀsꢔngꢀhàngꢀngàyꢀvàꢀnhꢮcꢀnhꢲꢀ
trangꢀ viꢑtꢀ vꢥꢀ ngꢆꢇiꢀ nꢎngꢀ dꢟnꢀ trongꢀ cꢏiꢀ taꢀsꢔngꢀmꢅtꢀcáchꢀtꢔtꢀꢐꢜpꢀhꢛnꢀtheoꢀꢐúngꢀ
cáchꢀruꢅngꢀꢐꢙtꢀcꢖaꢀꢦꢧꢀChuꢀvꢨnꢀluꢎnꢀnhꢒcꢀ nghꢞaꢀconꢀngꢆꢇi.
nhꢔiꢀtꢟmꢀcanꢀngꢆꢇiꢀꢐꢉc.
TÀIꢀLIꢃUꢀTHAMꢀKHꢄO
Mꢩtꢀ khác,ꢀ ꢦꢧꢀ Chuꢀ cꢗngꢀ chꢪꢀ raꢀ choꢀ
chúngꢀ taꢀ thꢙyꢀ sꢒcꢀ mꢂnhꢀ cꢖaꢀ ꢐꢢngꢀ tiꢥnꢀ
trongꢀcꢛꢀchꢑꢀthꢚꢀtrꢆꢇng.ꢀCóꢀnhꢓngꢀconꢀ
ngꢆꢇiꢀsꢫnꢀsàngꢀbꢙtꢀchꢙpꢀtꢙtꢀcꢏꢀthꢖꢀꢐoꢂnꢀ
1.ꢀ NguyꢁnꢀAnꢀ (2009),ꢀ ‘Phiꢁnꢀ bꢏnꢀ ꢦꢧꢀ Chuꢳ,ꢀ
Báo Vꢄn nghꢅ cꢂng an,ꢀsꢔꢀ107
2.ꢀLꢂiꢀNguyꢁnꢀꢴnꢀ(1999),ꢀ150 thuꢆt ngꢇ vꢄn
hꢃc,ꢀNXBꢀꢦꢂiꢀhꢉcꢀQuꢔcꢀgia,ꢀHàꢀNꢅi
ꢐꢣꢀlàmꢀgiàuꢀnhꢆꢀHinhꢀtrongꢀNgꢆꢇiꢀcꢖaꢀ
muꢎnꢀ nꢬmꢀ trꢆꢊc.ꢀ Cóꢀ nhꢓngꢀ conꢀ ngꢆꢇiꢀ
hꢉꢀ sꢫnꢀ sàngꢀ quꢁnꢀ ꢐiꢀ tꢄnhꢀ cꢏmꢀ ruꢅtꢀ thꢚtꢀ
ꢐꢣꢀlàmꢀgiàuꢀnhꢆꢀnhꢓngꢀꢐꢒaꢀconꢀcꢖaꢀanhꢀ
ThiꢁmꢀtrongꢀHꢃa mi hót,ꢀnhꢓngꢀꢐꢒaꢀconꢀ
cꢖaꢀ chꢚꢀ Tꢟmꢀ trongꢀ Mꢁt loài chim trꢀn
sóng.ꢀPhátꢀhiꢝnꢀraꢀꢐiꢥuꢀꢐó,ꢀ ꢦꢧꢀChuꢀ ꢐꢭꢀ
lꢁnꢀtiꢑngꢀphꢁꢀphánꢀnhꢓngꢀmꢩtꢀtráiꢀcꢖaꢀcꢛꢀ
chꢑꢀthꢚꢀtrꢆꢇngꢀꢐꢣꢀcꢏnhꢀtꢪnhꢀvàꢀꢐánhꢀthꢒcꢀ
bꢏnꢀchꢙtꢀtꢔtꢀꢐꢜpꢀvꢔnꢀcóꢀconꢀngꢆꢇiꢀꢐangꢀ
dꢡnꢀbꢚꢀmꢙtꢀꢐi.
3.ꢀꢦꢧꢀChuꢀ(1989),ꢀMꢈnh vꢉꢊn xꢉa hoang vꢋng,ꢀ
NXBꢀTácꢀphꢵmꢀmꢊi,ꢀHàꢀNꢅi
4.ꢦꢧꢀChuꢀ(2003),ꢀTuyꢌn tꢆp truyꢅn ngꢋn,ꢀNXBꢀ
Hꢅiꢀnhàꢀvꢬn,ꢀHàꢀNꢅi
5.ꢀ ꢦꢧꢀ Chuꢀ (1980),ꢀ Mꢁt cꢂng viꢅc rꢍt thiꢀng
liꢀng (Sꢎ tay ngꢉꢊi viꢏt truyꢅn ngꢋn -ꢀVꢆꢛngꢀTríꢀ
Nhànꢀsꢆuꢀtꢕpꢀvàꢀbiꢁnꢀsoꢂn),ꢀNXBꢀTácꢀphꢵmꢀmꢊi,ꢀ
HàꢀNꢅi.
6.ꢀ Lꢁꢀ Báꢀ Hán,ꢀ Trꢡnꢀ ꢦꢄnhꢀ Sꢤ,ꢀ Nguyꢯnꢀ Khꢮcꢀ
Phi,ꢀ (2000),ꢀ Tꢐ ꢑiꢌn thuꢆt ngꢇ vꢄn hꢃc, NXB
ꢦHQGHN,ꢀHàꢀNꢅi.
3.ꢀKꢁTꢀLUꢂN
7.ꢀNguyꢯnꢀThanhꢀTúꢀ(2003),ꢀꢦꢩcꢀꢐiꢣmꢀkꢑtꢀcꢙuꢀ
Trongꢀcácꢀ tꢕpꢀtruyꢝnꢀngꢮnꢀcꢖaꢀ mꢄnhꢀ
ꢦꢧꢀ Chuꢀ ꢐꢭꢀ bócꢀ trꢡnꢀ nhꢓngꢀ hiꢝnꢀ trꢂngꢀ
xꢙuꢀcꢖaꢀxꢭꢀhꢅi,ꢀꢐꢢngꢀthꢇiꢀlꢁnꢀánꢀnhꢓngꢀ
truyꢝnꢀngꢮnꢀꢦꢧꢀChu,ꢀBáo Vꢄn nghꢅ quꢒn ꢑꢁi,ꢀsꢔꢀ586.
TRꢀꢁNGꢂꢃꢄIꢂHꢅCꢂHꢆIꢂPHꢇNG
6 trang
20560
Free
Bạn đang xem tài liệu "C ảm hứ ng phê phán trong truyện ngắn Đỗ Chu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cam_hung_phe_phan_trong_truyen_ngan_do_chu.pdf
