Giải pháp cho phát triển du lịch MICE tại Thanh Hóa

TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
GIẢI PHÁP CHO PHÁT TRIỂN DU LỊCH MICE  
TẠI THANH HÓA  
Nguyễn Việt Hoàng1  
TÓM TẮT  
Nằm ở cửa ngõ của khu vực miền Trung và Bắc Bộ, Thanh Hóa được đánh giá là  
điểm đến tiềm năng, đầy thu hút đối với du khách với các sản phẩm du lịch đặc thù như du  
lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng biển, du lịch văn hóa. Sau một năm đăng cai tổ chức  
Năm Du lịch quốc gia, du lịch Thanh Hóa đã khẳng định được sức hấp dẫn của mình với  
những con số kỷ lục đầy ấn tượng cả về lượng khách đến lẫn doanh thu và các dự án đầu  
tư. Tuy nhiên, vẫn còn khá nhiều tranh cãi về khả năng phát triển một cách bền vững của  
du lịch Thanh Hóa do rất nhiều yếu tố: văn hóa ứng xử, tính mùa vụ, tính liên kết phát  
triển du lịch… Một sản phẩm du lịch được đánh giá là biện pháp hữu hiệu cho sự phát  
triển du lịch Thanh Hóa, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa, cạnh tranh hóa hiện nay, đó  
là du lịch MICE (chữ viết tắt của Meeting (gặp gỡ, họp mặt, hội họp); Incentive (khen  
thưởng, khuyến khích); Convention/Conference (hội nghị, hội thảo/đại hội) và Exhibition/  
Event (triển lãm/sự kiện) bởi thế mạnh của MICE là loại hình du lịch không chịu ảnh  
hưởng bởi tính mùa vụ. Thế nào là du lịch công vụ? Điều kiện nào để phát triển du lịch  
công vụ? Thanh Hóa cần làm gì để thu hút và phát triển các sản phẩm du lịch công vụ?  
Đó sẽ là những vấn đề chính được thảo luận trong bài viết này.  
Từ khóa: Du lịch công vụ, MICE, du lịch Thanh Hóa, sản phẩm du lịch  
1. ĐẶT VẤN ĐỀ  
Xuất hiện trên thế giới từ những năm đầu của thập kỷ 90, du lịch MICE được đánh  
giá là loại hình du lịch hiện đại, năng động và mang lại lợi nhuận đáng kể, góp phần quan  
trọng vào việc quảng bá hình ảnh và phát triển kinh tế quốc gia nói chung và tăng trưởng  
ngành dịch vụ du lịch nói riêng. Trong những năm gần đây, du lịch MICE đang ngày càng  
phát triển ở Việt Nam, nhất là ở các trung tâm du lịch lớn như thành phố Hồ Chí Minh, Hà  
Nội, Đà Nẵng, Nha Trang… Được đánh giá là điểm đến an toàn, thân thiện, bên cạnh đó là  
các lợi thế về sự đang dạng tài nguyên du lịch và sức thu hút từ các dự án đầu tư nước  
ngoài, Việt Nam là quốc gia có điều kiện thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp dịch  
vụ, đặc biệt là loại hình du lịch MICE.  
Là địa phương có vị trí đặc biệt trong chiến lược phát triển kinh tế Nam Thanh Bắc  
Nghệ, có khoảng cách không xa so với các trọng điểm du lịch phía Bắc và Trung Bộ, là đô  
thị loại I quốc gia, Thanh Hóa đã và đang được đầu tư mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực để  
có thể phát huy các thế mạnh của mình, trong đó có du lịch. Bên cạnh nguồn tài nguyên du  
1 ThS. Giảng viên khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Hồng Đức  
63  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
lịch phong phú; cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng kỹ thuật được đầu tư xây dựng và nhanh  
chóng hoàn thiện đi vào hoạt động phục vụ lượng khách du lịch đến với Thanh Hóa ngày  
càng tăng, nhất là khách quốc tế. Nhiều sự kiện kinh tế chính trị, văn hóa, xã hội đã được  
tổ chức ở Thanh Hóa trong những năm qua; đặc biệt, sự kiện Năm Du lịch quốc gia 2015  
với chủ đề “Kết nối các di sản thế giới” là một dấu ấn đặc biệt quan trọng, khẳng định vị trí  
của du lịch Thanh Hóa so với các tỉnh thành trong khắp cả nước. Năm 2015, ngoài các lễ  
hội lịch sử văn hóa: Lam Kinh, Lê Hoàn, Bà Triệu, Mai An Tiêm...; lễ hội du lịch biển:  
Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa; các buổi biểu diễn nghệ thuật như: Cuộc thi tiếng hát Sao  
Mai, Du ca Việt, Đêm nhạc Trịnh, những ngày văn hóa Hà Nội tại Thanh Hóa... thì nét độc  
đáo nổi bật trong năm là các sự kiện văn hóa mang tính quốc tế với sự tham gia của hàng  
trăm nghệ sĩ, diễn viên của 15 đoàn nghệ thuật quốc tế đến từ các nước ASEAN, châu Á,  
châu Âu, như: Những ngày văn hóa Nhật Bản tại Thanh Hóa; Liên hoan âm nhạc các nước  
ASEAN; chương trình nghệ thuật “Cảm nhận nước Nga”... Tất cả đều có sức lan tỏa rất  
lớn, thu hút sự quan tâm của đông đảo các tầng lớp nhân dân trong tỉnh. Các sự kiện đó  
không chỉ diễn ra ở TP. Thanh Hóa - trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của tỉnh, mà  
còn tỏa về cơ sở để phục vụ nhân dân và thu hút khách đến các địa phương đó.  
Năm Du lịch quốc gia tại Thanh Hóa 2015 đã đi qua, cùng với lượng khách tăng đột  
biến, chất lượng nguồn nhân lực được chú trọng phát triển nâng cao, nhiều tuyến và điểm du  
lịch được đưa vào khai thác phục vụ khách, nhiều biến chuyển tích cực trong văn hóa ứng xử  
với khách du lịch, những sự kiện du lịch Thanh Hóa tổ chức đã để lại những ấn tượng hết  
sức tốt đẹp trong lòng du khách và bạn bè khắp trong, ngoài nước.  
Với những lợi thế đó, Thanh Hóa được đánh giá là vùng đất giàu tiềm năng để trở  
thành một trung tâm du lịch MICE trong cả nước. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều địa  
phương trong khu vực, du lịch Thanh Hóa đang gặp nhiều khó khăn và thách thức, đó là:  
(1) Sự bất cập trong quan hệ cung - cầu trong các dịch vụ du lịch; (2) Số lượng buồng  
phòng tăng mạnh trong khi số lượng khách tăng chậm; (3) Những khó khăn trong tính mùa  
vụ du lịch; (4) Hạn chế trong đội ngũ lao động ngành dịch vụ du lịch, đặc biệt là lượng  
nhân viên có thể sử dụng ngoại ngữ một cách thành thạo. Để khắc phục những hạn chế,  
yếu kém đó của du lịch Thanh Hóa, đồng thời nâng tầm du lịch xứ Thanh và vùng kinh tế  
trọng điểm Bắc Trung Bộ, việc nghiên cứu phát triển loại hình du lịch MICE là một trong  
những giải pháp hiệu quả nhất ở thời điểm hiện nay.  
2. KHÁI QUÁT VỀ DU LỊCH MICE  
2.1. Khái niệm  
Thuật ngữ MICE là từ viết tắt của các chữ cái đầu trong tiếng Anh bao gồm: Meeting  
(gặp gỡ, họp mặt, hội họp); Incentive (khen thưởng, khuyến khích); Convention/Conference  
(hội nghị, hội thảo/đại hội) và Exhibition/Event (triển lãm/sự kiện). Hiện nay, du lịch MICE  
được hiểu một cách tương đối phổ biến với khái niệm: “Du lịch MICE là một loại hình du  
lịch kết hợp của du khách giữa mục đích đi dự hội nghị, hội thảo, triển lãm, tham gia các sự  
kiện là chính với việc sử dụng các dịch vụ và tham quan du lịch” (Nguyễn Đình Hòa, 2009).  
64  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
2.2. Đặc điểm nổi bật của du lịch MICE  
MICE là loại hình du lịch có sự kết hợp với một hay nhiều hoạt động hội nghị, hội  
thảo, gặp gỡ, khen thưởng, triển lãm do các doanh nghiệp lữ hành tổ chức hoặc các tổ chức  
kinh tế - xã hội, chính trị có chức năng, thẩm quyền phối hợp tổ chức. Như vậy, MICE có  
các đặc điểm như sau:  
MICE là loại hình du lịch kết hợp công việc bao gồm các hoạt động M-I-C-E với  
tham quan du lịch, thưởng ngoạn các giá trị văn hóa, tự nhiên tại điểm đến.  
Đối tượng chính của du lịch MICE chủ yếu là các tập đoàn hoặc các công ty trong và  
ngoài nước, những nhà tổ chức chuyên nghiệp, hiệp hội trong nước, quốc tế, thuộc chính  
phủ hoặc phi chính phủ.  
Thời gian lưu lại dài ngày, chương trình hoạt động bận rộn chặt chẽ đòi hỏi phải có  
cách thức tổ chức khoa học.  
Các đoàn khách MICE thường rất đông, từ vài trăm đến vài nghìn khách, có doanh  
thu và lợi nhuận lớn. Thường có biến động về số lượng và dịch vụ phụ thuộc vào quy mô,  
tính chất quan trọng của các cuộc hội nghị, hội thảo và số lượng khách đi trong đoàn.  
Địa điểm tổ chức các hoạt động MICE thường là những hội trường lớn trong những  
trung tâm thương mại an toàn, hấp dẫn về phong cảnh.  
Khách du lịch MICE là những cá nhân hoặc tổ chức có khả năng chi trả cao. Họ  
thường sử dụng những dịch vụ cao cấp và yêu cầu của họ mang tính đa dạng bao gồm yêu  
cầu cả lợi ích kinh tế của tổ chức lẫn lợi ích hưởng thụ cá nhân.  
Yêu cầu liên kết và hợp tác chặt chẽ giữa các bên tham gia cung ứng dịch vụ MICE  
bao gồm các đơn vị: khách sạn, doanh nghiệp lữ hành, doanh nghiệp vận chuyển, các  
doanh nghiệp kinh doanh tổ chức sự kiện... nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ tốt nhất đáp  
ứng nhu cầu đa dạng của du khách.  
Đội ngũ nhân viên phục vụ được đào tạo bài bản, có trình độ chuyên nghiệp cao, có  
tính sáng tạo, làm việc khoa học, có khả năng giao tiếp và sử dụng ngoại ngữ tốt.  
Chương trình du lịch MICE được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu da dạng  
của khách du lịch.  
Du lịch MICE là không có tính vụ mùa rõ rệt.  
3. TIỀM NĂNG VÀ HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH MICE TẠI THANH HÓA  
3.1. Thực trạng hoạt động du lịch tỉnh Thanh Hóa  
3.1.1. Về khách du lịch  
Giai đoạn 2005 - 2012, Thanh Hóa đón 15.089.000 lượt khách, tăng bình quân  
23,65%/năm, tăng gấp 3,21 lần so với giai đoạn 2001-2005; phục vụ 30.254.000 ngày khách,  
tăng bình quân 22,85%/năm, tăng gấp 3,25 lần so với giai đoạn 2001-2005. Trong đó, Thanh  
Hóa đón được 195.580 lượt khách quốc tế, tăng bình quân 43,27%/năm, tăng hơn 5,82 lần so  
với giai đoạn 2001 - 2006; 14.893.000 lượt khách nội địa, tăng bình quân 23,43%/năm.  
65  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
Khách quốc tế chủ yếu đến từ Thái Lan, Lào, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc  
và một số nước châu Âu. Năm 2015, Thanh Hóa đã đón hơn 5,5 triệu lượt khách, tăng 21,9%  
so với năm 2014, (trong đó 127.000 lượt khách quốc tế, tăng 26,2% so với năm 2014); tổng  
thu nhập từ du lịch đạt gần 5.200 tỷ đồng, tăng 40,4% so với năm 2014.  
Bảng 1. Kết quả hoạt động Du lịch Thanh Hóa giai đoạn 2006 - 2014  
Tăng trưởng  
bình quân (%)/năm  
Ước đạt  
TT  
Các chỉ tiêu  
ĐVT  
2006  
2012  
2015  
2006-  
20012  
2012-  
2015  
1
-
Lượt khách du lịch  
Khách quốc tế  
Lkh  
1.280.031 3700.000 5.500.000  
9.957 60.100 150.000  
23.65  
33,27  
23.44  
22,85  
44,73  
22,59  
35,36  
45.0  
“
37,5  
43,5  
46,9  
45,7  
20,7  
41,2  
-
Khách nội địa  
“
1.270.074 3.639.900 5.350.000  
2.420.005 6.772.000 12.500.000  
2
-
Ngày khách du lịch  
Ngày khách quốc tế  
Ngày khách nội địa  
Doanh thu du lịch  
N/kh  
“
“
19.920  
126.500  
350.000  
-
2.400.085 6.646.500 12.150.000  
385.000 1.750.000 3.500.000  
3
Tr. đồng  
Nguồn: Cục Thống kê, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, 2015  
Như vậy trong giai đoạn này, lượng khách du lịch đến với Thanh Hóa tăng lên nhanh  
chóng, đặc biệt khi sự kiện Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế  
giới đã góp phần gia tăng đáng kể nguồn khách du lịch đến với Thanh Hóa và sự kiện Năm  
Du lịch quốc gia Thanh Hóa 2015 như là động lực thúc đẩy ngành Du lịch Thanh Hóa tăng  
tốc phát triển.  
3.1.2. Về doanh thu du lịch  
Tổng doanh thu du lịch giai đoạn 2007 - 2012 ước đạt 6.718,500 tỷ đồng, tăng bình  
quân 35,36%/năm, gấp 5,79 lần so với giai đoạn 2001 - 2006. Tính chung tốc độ tăng  
trưởng về doanh thu du lịch thời kỳ 2005 - 2012 của tỉnh đạt bình quân 43%/năm. Theo số  
liệu thống kê của phòng Nghiệp vụ Du lịch Thanh Hóa, trong 9 tháng đầu năm 2015, tổng  
thu du lịch đạt: 4.615,5 tỷ đồng tăng 24,4% so với cùng kỳ 2014, đạt 89,5% kế hoạch năm  
2015 (trong đó tổng thu du lịch từ khách quốc tế đạt 18.895.000 USD). Ước tính thực hiện  
tháng 10 năm 2015, du lịch Thanh Hóa sẽ đón được 162.500 lượt khách, tăng 4,2% so với  
cùng kỳ 2014 (trong đó khách Quốc tế đạt: 12.200 lượt khách, tăng 39,4% so với cùng kỳ  
năm 2014); tổng thu du lịch ước đạt: 140 tỷ đồng, tăng 9,8% so với cùng kỳ 2014 (trong  
đó tổng thu du lịch từ khách quốc tế đạt: 3.115.000 USD). Như vậy, đây là mức tăng  
trưởng cao so với nhiều địa phương khác trong cả nước.  
66  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
Khách du lịch đến Thanh Hóa chi tiêu phần lớn cho ăn uống và lưu trú. Tuy nhiên,  
nhìn vào bảng cơ cấu doanh thu du lịch dưới đây có thể thấy tốc độ tăng trưởng doanh thu  
đang dần chuyển sang các ngành dịch vụ khác (bao gồm các dịch vụ bổ sung như hội họp,  
khen thưởng, tổ chức sự kiện...). Với lợi thế từ thành công của Năm Du lịch quốc gia 2015  
tại Thanh Hóa đã nâng tầm cho du lịch Thanh Hóa trong việc tổ chức những sự kiện mang  
tầm cỡ quốc gia, quốc tế.  
Bảng 2. Cơ cấu doanh thu du lịch Thanh Hóa giai đoạn 2005-2014  
(ĐVT: Triệu đồng)  
TT  
1
Hạng mục  
Lưu trú  
2006  
2007  
2012  
2014  
2015 (ước đạt)  
1.350.000  
995.000  
154.094  
156.458  
4.689  
225.057  
199.120  
11.808  
89.015  
750.190 1.012.500  
2
Ăn uống  
Lữ hành  
DV khác  
663.733  
39.333  
896.039  
51.133  
3
69.120  
4
69.759  
385.000  
296.744  
391.702  
682.000  
Tổng  
525.000 1.750.000 2.351.375  
3.096.120  
Nguồn: Cục Thống kê và Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, 2014  
3.2. Các điều kiện phát triển du lịch MICE tại Thanh Hóa  
Công tác đầu tư cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch và phát triển sản phẩm  
du lịch được Thanh Hóa hết sức quan tâm. Trong quy hoạch tổng thể phát triển du lịch  
Thanh Hóa đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Thanh Hóa chú trọng đẩy mạnh hoàn  
thiện 25 quy hoạch, với tổng vốn đăng ký hơn 23.200 tỷ đồng, trong đó hiện có 30 dự án  
được cấp phép và đã triển khai thực hiện với tổng vốn đầu tư trên 1.000 tỷ đồng.  
3.2.1. Hệ thống cơ sở lưu trú  
Đến 6/2015, toàn tỉnh có 672 cơ sở lưu trú (CSLT), trong đó có 85 cơ sở đạt từ 1 -  
5 sao, tổng số vốn đầu tư cho hệ thống CSLT trên địa bàn tỉnh ước đạt 10 nghìn tỷ đồng  
(Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa, 2015). Riêng thị xã biển Sầm Sơn đã  
có trên 400 cơ sở lưu trú với gần 12.000 phòng nghỉ, trong đó khu nghỉ dưỡng sinh  
thái FLC Sầm Sơn có 600 phòng tiêu chuẩn 5 sao thuộc khách sạn A La Carte và hơn  
100 phòng nghỉ tại Fusion Resort. Hiện, Thanh Hóa đang khuyến khích các doanh  
nghiệp đầu tư nâng cấp các khách sạn lên hạng 3 sao trở lên và các khu nghỉ dưỡng cao  
cấp. Chỉ trong vòng hai năm trở lại đây, cùng với khách sạn Sao Mai (3 sao), sự xuất  
hiện của các khách sạn lớn như Thiên Ý, Lam Kinh, Mường Thanh, Dragon Sea (4 sao) và  
quần thể khu du lịch nghỉ dưỡng sinh thái FLC Sầm Sơn với tổng vốn đầu tư 5.500 tỷ cùng  
hệ thống bờ kè bê tông chắn sóng biển với mức đầu tư 3.000 tỷ trong chương trình quốc  
gia đã góp phần thay đổi hẳn diện mạo của Thanh Hóa nói chung và Sầm Sơn nói riêng.  
67  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
Bảng 3. Hệ thống khách sạn từ 3 sao trở lên tại Thanh Hóa  
Mường  
Thanh  
Sao  
Mai  
Lam  
Kinh  
Vạn Phượng  
Khách sạn  
Tiêu chuẩn  
Thiên Ý  
FLC  
Chài  
4 sao  
85  
Hoàng  
3 sao  
80  
4 sao  
219  
5
4 sao  
201  
3
3 sao  
100  
3
4 sao  
222  
2
5 sao  
700  
5
Số phòng  
Nhà hàng  
3
3
Trung tâm hội nghị/hội  
thảo (sức chứa/khách)  
3 (1.000) 2 (1.200)  
2
2 (500) 1 (250) 2 (200) 2 (1.300)  
Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tổng kết kinh doanh của các khách sạn, 2015  
Số lượng phòng nghỉ phát triển khá nhanh, tuy nhiên ngày lưu trú bình quân của  
khách du lịch có thời điểm không đạt được ở mức dự báo. Theo điều chỉnh quy hoạch tổng  
thể phát triển du lịch tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 tầm nhìn 2013, số ngày lưu trú trung  
bình của khách quốc tế chỉ có 2,7 ngày vào năm 2016 và 3,5 ngày vào năm 2020; đối với  
khách du lịch nội địa dự báo trung bình sẽ đạt khoảng 2,4 ngày vào năm 2017 và 3,0 ngày  
vào năm 2020 (Triệu Anh, 2015).  
3.2.2. Hệ thống cơ sở dịch vụ ăn uống  
Tính đến tháng 6/2015, toàn tỉnh có khoảng 400 nhà hàng trong và ngoài khách sạn.  
Hầu hết các khách sạn, nhà hàng, nhà nghỉ đều có cơ sở ăn uống với thực đơn phong phú,  
mang đậm dấu ấn ẩm thực địa phương. Nhiều nhà hàng thường xuyên được lựa chọn là cơ  
sở đón tiếp các đoàn khách công vụ đến với Thanh Hóa như Dạ Lan, Lam Kinh, Hoàng  
Long, Mường Thanh, FLC Sầm Sơn... Khách du lịch đến và sử dụng dịch vụ ăn uống tại  
các cơ sở đều có thể thanh toán bằng các phương thức hiện đại như chuyển khoản, thẻ  
thanh toán Master hoặc Visa.  
3.2.3. Hệ thống giao thông  
Vị trí địa lý thuận lợi đã tạo cho Thanh Hóa một hệ thống giao thông rất đồng bộ,  
phát triển, đặc biệt là đường sắt, đường bộ, và đường hàng không.  
Tuyến đường bộ có tổng chiều dài trên 8.000km bao gồm các tuyến trọng điểm như  
quốc lộ 1A, quốc lộ 10 chạy qua vùng đồng bằng và ven biển, đường chiến lược 15A,  
đường Hồ Chí Minh xuyên suốt vùng trung du và miền núi; quốc lộ 45 và 47 nối liền các  
huyện đồng bằng ven biển với vùng núi, trung du của tỉnh; quốc lộ 217 nối liền Thanh Hóa  
với tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào. Các tuyến đường này đều đã được đầu tư nâng cấp,  
góp phần rút ngắn dần khoảng cách giữa các vùng miền trong tỉnh và các địa phương khác;  
tạo động lực cho sự phát triển kinh tế đồng đều trong phạm vi toàn tỉnh.  
Tuyến đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn Thanh Hóa dài 92km với 9 nhà ga,  
thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa và hành khách. Đầu tháng 10/2015, tuyến tàu hỏa  
chất lượng cao Thanh Hóa - Hà Nội với hai đoàn tàu vào thứ 7 và chủ nhật hàng tuần  
nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, đặc biệt là số lượng khách du lịch và khách đi  
68  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
công tác đến Thanh Hóa bằng tàu hỏa ngày càng đông bởi tính tiện dụng, an toàn của loại  
phương tiện này.  
Các tuyến hàng không từ Thanh Hóa đi Thành phố Hồ Chí Minh đã được khai thác  
đưa vào phục vụ hành khách từ cuối năm 2013 với tần suất 5 chuyến bay/ngày. Riêng  
trong 6 tháng đầu năm 2015, hơn 220.000 lượt khách đã qua Cảng hàng không Thọ Xuân,  
hệ số ghế sử dụng trên 85%, vượt kế hoạch sản lượng hành khách cả năm 2015 và tăng  
22,5% so với cả năm 2014. Tháng 6/2015, UBND tỉnh Thanh Hóa đã giao Sở Giao thông -  
Vận tải Thanh Hóa chủ trì, kết hợp với các hãng hàng không trong nước khảo sát nhu cầu  
đi lại của khách quốc tế, doanh nghiệp và người dân đi - đến Thanh Hóa, để triển khai các  
thủ tục mở đường bay quốc tế và đường bay mới. Đây là một điều kiện vô cùng thuận lợi  
giúp cho Thanh Hóa tối ưu hóa lượng khách du lịch đến tham quan, học tập, nghỉ dưỡng  
trong những năm tới đây.  
3.2.4. Hệ thống điện, nước, bưu chính viễn thông  
Mạng lưới cung cấp điện của Thanh Hóa ngày càng được tăng cường cả về số lượng  
và chất lượng, đảm bảo cung cấp điện ổn định cho sản xuất và sinh hoạt. Hiện tại điện lưới  
quốc gia đã có 508km đường dây điện cao thế; 3.908km đường dây điện trung thế, 4.229km  
đường dây điện hạ thế. Ngoài những nhà máy thủy điện lớn như Cửa Đạt, bản Uôn đang và  
sẽ đầu tư, Thanh Hóa có thể phát triển nhiều trạm thủy điện nhỏ có công suất từ 1-2 MW.  
Bên cạnh đó, hệ thống cung cấp nước ngày càng được mở rộng, đáp ứng nhu cầu  
cho sinh hoạt và sản xuất, nhất là ở khu vực thành phố, thị xã, thị trấn và các khu công  
nghiệp. Nhà máy Nước Mật Sơn và Hàm Rồng với công suất 30.000m3/ngày đêm, đang  
chuẩn bị mở rộng lên 50.000m3/ngày đêm đảm bảo cấp đủ nước sạch cho thành phố Thanh  
Hóa, thị xã Sầm Sơn. Tỉnh đang triển khai xây dựng nhà máy cấp nước cho Khu kinh tế  
Nghi Sơn và các thị trấn cấp huyện.  
Trong những năm qua, hệ thống bưu chính viễn thông của Thanh Hóa đã phát triển  
mạnh mẽ và rộng khắp trên địa bàn toàn tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thông tin  
liên lạc trong tỉnh, trong nước và quốc tế với các phương thức hiện đại như telex, fax,  
internet, western union. Tốc độ phát triển máy điện thoại hàng năm tăng nhanh, năm 2005  
đạt bình quân 5,9 máy điện thoại/100 người dân, tháng 6 năm 2015 đạt 40,8 máy/100 dân;  
90% dân cư đều có điện thoại di động.  
3.2.5. Điều kiện an ninh, an toàn cho khách du lịch  
Trong những năm gần đây, hình ảnh một xứ Thanh giàu tiềm năng với những người  
dân hiền lành, thân thiện đã được đánh giá và ghi nhận một cách hết sức khách quan của  
du khách và báo giới khắp trong và ngoài nước. Với vị trí địa lý thuận lợi, nhiều chính  
sách phát triển kinh tế, du lịch tại Thanh Hóa luôn hướng tới sự bền vững, đảm bảo an  
toàn, trật tự xã hội tuyệt đối, Thanh Hóa trở thành điểm đến lý tưởng của khách MICE.  
3.2.6. Nguồn nhân lực trong ngành du lịch  
Trong lĩnh vực nhà hàng - khách sạn: ở các khách sạn từ 3 sao trở lên và các nhà  
hàng đủ tiêu chuẩn phục vụ khách MICE, đội ngũ nhân viên đã được tuyển dụng, đào tạo  
69  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
một cách bài bản, khoa học. Ở các khách sạn hạng sang như FLC, Dragon Sea, hay Mường  
Thanh, tiêu chí hàng đầu để được tuyển dụng là người có thể giao tiếp tối thiểu bằng tiếng  
Anh. Hầu hết nhân viên ở các vị trí chủ chốt đều được lựa chọn là những người có khả  
năng giao tiếp tốt bằng tiếng Anh hoặc tiếng Trung.  
Trong lĩnh vực lữ hành, vận chuyển du lịch: Hiện nay, Thanh Hóa có 6 công ty lữ  
hành được cấp phép kinh doanh lữ hành quốc tế, bao gồm các văn phòng đại diện của các  
hãng lữ hành nổi tiếng đặt ở Thanh Hóa. Nhiều công ty lữ hành đã có những chuyển biến  
tích cực trong việc sử dụng nguồn nhân lực có chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ lao động  
có thể sử dụng ngoại ngữ nhằm đáp ứng nhu cầu đi du lịch nước ngoài và khách nước  
ngoài đến với Thanh Hóa ngày càng tăng.  
3.3. Một số thuận lợi và khó khăn cho phát triển du lịch MICE tại Thanh Hóa  
3.3.1. Thuận lợi  
Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVII năm 2015 đã xác định: Phát triển du lịch là  
một trong năm khâu đột phá trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Trên cơ  
sở đó, Thanh Hóa đã tập trung khai thác thế mạnh về các loại hình du lịch gắn với những  
chủ trương, định hướng phù hợp, trong đó có định hướng phát triển du lịch MICE. Những  
năm gần đây ngành du lịch Thanh Hóa đã có những bước phát triển mạnh mẽ, dần trở  
thành một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho  
người dân.  
Chỉ tính đến 10/2015, Thanh Hóa đã tổ chức thành công các sự kiện chính của Năm  
Du lịch quốc gia 2015 với hàng chục sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch quan trọng, thu  
hút hàng vạn lượt khách trong nước và quốc tế tham gia. Lượng khách tăng đột biến,  
doanh thu vượt dự kiến, đó là những dấu hiệu để có thể khẳng định rằng, Năm Du lịch  
quốc gia 2015 tại Thanh Hóa là đòn bẩy, là cơ hội vô cùng quý giá để Thanh Hóa quảng  
bá, giới thiệu tiềm năng, hình ảnh, đẩy mạnh thu hút đầu tư và có những đột phá trong phát  
triển du lịch thông qua chuỗi các sự kiện. Để thực hiện được điều đó, tỉnh Thanh Hóa nói  
chung và ngành du lịch nói riêng đã tập trung cao độ vào công tác quản lý du lịch, nâng  
cao chất lượng phục vụ, phát triển nguồn nhân lực du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch,  
đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách, nhất là khách quốc tế.  
Thanh Hóa cũng tập trung mạnh vào công tác phát triển hạ tầng giao thông đến các  
khu, điểm, tuyến du lịch nối với các tuyến quốc lộ và tỉnh lộ. Trong 5 năm qua, Thanh Hóa  
đã thực hiện 25 quy hoạch và có 66 dự án đăng ký đầu tư kinh doanh du lịch với tổng vốn  
đăng ký 23.280 tỷ đồng, trong đó 30 dự án đã được cấp phép và triển khai thực hiện với  
tổng số vốn đầu tư trên 8.000 tỷ đồng. Nổi bật là dự án xây dựng sân golf và Khu nghỉ  
dưỡng cao cấp của Công ty FLC tại Sầm Sơn với tổng vốn đầu tư lên đến 5.500 tỉ  
đồng, được nhìn nhận không chỉ làm thay đổi diện mạo, nâng tầm cho du lịch biển Sầm  
Sơn, mà còn góp phần đưa du lịch Thanh Hóa trở thành điểm đến hấp dẫn hàng đầu trong  
bản đồ du lịch khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ (Phương Hằng - Đức Tình, 2015).  
70  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
Ngoài ra, tỉnh cũng đang đẩy mạnh việc liên kết phát triển du lịch với một số tỉnh,  
thành phố như Hà Nội, Ninh Bình và các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ trong việc quảng bá, xúc  
tiến, cũng như phát triển sản phẩm, thị trường du lịch. Trong cuộc hành trình qua các miền  
kinh đô cổ, qua các di sản thế giới tại Việt Nam, qua hệ thống rừng đặc dụng giàu giá trị tự  
nhiên và nhân văn, Thanh Hóa sẽ là một điểm đến không thể thiếu đối với các du khách,  
các học giả, nhà nghiên cứu khi thực hiện các dự án, chương trình của mình.  
3.3.2. Khó khăn  
Dù có vị trí thuận lợi và sở hữu nguồn tài nguyên du lịch dồi dào, song du lịch  
Thanh Hóa vẫn được nhận định là phát triển chưa xứng với tiềm năng. Trong những năm  
gần đây, Thanh Hóa đã tổ chức thành công nhiều hoạt động, sự kiện, song tỷ lệ sự kiện du  
lịch chuyên sâu còn ít, có những hoạt động thiếu sự hấp dẫn, chỉ mới dừng lại ở bước phục  
vụ quan khách và nhân dân địa phương. Nhiều khó khăn mà ngành Du lịch Thanh Hóa  
đang đối mặt đó là:  
Một là, nguồn nhân lực đang thiếu và yếu. Mặc dù Thanh Hóa có hai trường đại học  
cùng với các trường cao đẳng, trung học dạy nghề du lịch khác với chương trình đào tạo  
khá bài bản nhưng vẫn không đáp ứng được thị trường tuyển dụng lao động du lịch trên địa  
bàn tỉnh, nhất là nguồn lao động có chất lượng cao cho các khách sạn từ 3 sao trở lên. Đa  
số lao động chất lượng cao là con em Thanh Hóa đều lựa chọn những môi trường năng  
động như Hà Nội, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh… để làm ăn sinh sống. Đặc biệt, rất  
khó khăn để có thể tìm kiếm được những nhân viên có khả năng sử dụng các loại ngoại  
ngữ trong giao tiếp cơ bản và thực hiện các kỹ năng nghiệp vụ.  
Hai là, công tác xúc tiến quảng bá chưa đúng cách và đạt hiệu quả thấp. Chưa có  
những chương trình quảng bá sâu rộng trên các phương tiện hiện đại mà hiện nay du lịch  
Thanh Hóa mới chỉ xuất hiện trên các kênh quảng bá truyền thống với tần suất xuất hiện  
khá khiêm tốn, các hội chợ thương mại du lịch ở phạm vi khu vực; Thanh Hóa chưa thực  
sự chú trọng đến việc xây dựng hình ảnh điểm đến, xây dựng thương hiệu thông qua  
những sản phẩm, dịch vụ của mình;  
Ba là, sự liên kết vùng chưa cao và thiếu tính tích cực, chưa có nhiều sản phẩm du  
lịch đặc thù để thực sự thu hút khách du lịch. Thanh Hóa nằm ở giữa 2 địa phương là Ninh  
Bình và Nghệ An - những địa phương có tốc độ phát triển du lịch đến chóng mặt và luôn  
được đánh giá là điểm đến thân thiện và có hướng phát triển bền vững. Rất tiếc cho đến  
nay vẫn chưa có cái bắt tay thật hữu nghị giữa ba địa phương để cùng xây dựng những  
chiến lược và các sản phẩm du lịch thật sự thiết thực nhằm tạo ra những bước đột phá cho  
ngành du lịch của cả ba địa phương.  
Bốn là, những người làm du lịch ở Thanh Hóa, nhất là người dân địa phương ở  
các vùng có tài nguyên du lịch chưa thật sự ứng xử với du lịch như một ngành kinh tế  
mang lại nguồn lợi thiết thực và lâu dài cho bản thân và cộng đồng.  
4. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH MICE TẠI THANH HÓA  
Thực tiễn nghiên cứu cho thấy, đã đến lúc du lịch Thanh Hóa phải có những bước  
đột phá mới, khoác lên mình tấm áo mới nhằm phát huy thế lực của mình, đồng thời thu  
71  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
hút hơn nữa lượng khách rất tiềm năng của loại hình du lịch công vụ. Nhằm đa dạng hóa  
loại hình dịch vụ du lịch, kéo dài thời gian lưu trú, tăng doanh thu về du lịch địa phương,  
dưới đây là định hướng một số giải pháp phát triển du lịch MICE tại Thanh Hóa.  
Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch công vụ  
Trong phạm vi bán kính 16km từ thành phố Thanh Hóa đến thị xã Sầm Sơn, Thanh  
Hóa cần tập trung quy hoạch các khách sạn từ 3-4 sao, các trung tâm hội nghị đạt tiêu  
chuẩn với sức chứa phù hợp và hệ thống âm thanh, thiết bị cần thiết phục vụ cho du lịch  
công vụ. Cần có những chính sách ưu đãi về thuế, đất đai,... để thu hút các nhà đầu tư  
trong và ngoài nước. Cùng với đó là việc đầu tư và hoàn thiện hệ thống cơ sở vui chơi giải  
trí đa năng, các tuyến phố văn hóa du lịch, khu phố ẩm thực… nhằm níu giữ bước chân du  
khách ở lại với Thanh Hóa trong mỗi chuyến công vụ của mình.  
Thứ hai, xây dựng chiến lược marketing và xây dựng hình ảnh điểm đến cho loại  
hình du lịch công vụ tại Thanh Hóa  
Thanh Hóa cần chủ động hơn nữa trong việc xây dựng dự án, chương trình du lịch,  
phối hợp với doanh nghiệp lữ hành để xây dựng các sản phẩm tour, tuyến, đưa ra các gói  
kích cầu du lịch để thu hút thêm khách du lịch đến với Thanh Hóa trong tương lai.  
Xây dựng hình ảnh điểm đến là việc làm yêu cầu sự tham gia của nhiều bên tham  
gia, đặc biệt là chính quyền địa phương và các cơ sở dịch vụ. Một môi trường du lịch  
chuyên nghiệp cùng với những con người thân thiện, hiếu khách sẽ là điều kiện thuận lợi  
trong việc quảng bá hình ảnh của mỗi điểm đến.  
Bên cạnh đó, MICE là một thị trường đầy hấp dẫn, đòi hỏi tính chuyên nghiệp và  
sáng tạo cao của mỗi đơn vị cung cấp dịch vụ. Thanh Hóa có lợi thế về giao thông và cơ sở  
hạ tầng; tuy nhiên, hiện nay rất nhiều địa phương khác trong nước và khu vực cũng đang  
quan tâm đến thị trường MICE, dẫn đến tình trạng cạnh tranh ngày càng gay gắt. Du lịch là  
ngành tạo nên sự kiện, vì thế, để phát triển loại hình du lịch này, góp phần đưa Thanh Hóa  
trở thành “thành phố sự kiện”, bên cạnh việc tự nâng cấp, hoàn chỉnh cơ sở hạ tầng, chất  
lượng dịch vụ và tăng cường nguồn nhân lực, thành phố cũng cần xúc tiến công tác quảng  
bá, giới thiệu ra bên ngoài, đồng thời duy trì tốt quan hệ hữu nghị và hợp tác với các địa  
phương, tổ chức và cá nhân nước ngoài. Việc đưa các đoàn FAMTRIP, các hội chợ triển  
lãm, hội nghị khách hàng của các ngành và các tổ chức đến với Thanh Hóa, là cơ hội rất  
tốt để quảng bá cho Thanh Hóa... Chính môi trường thân thiện và hợp tác của các mối  
quan hệ quốc tế đó sẽ là một trong những cơ sở thu hút sự chú ý của các nhà tổ chức sự  
kiện, là “nam châm” hút các hoạt động lớn về với thành phố.  
Thứ ba, liên kết phát triển nguồn nhân lực phục vụ du lịch MICE  
Trước mắt, các trường đào tạo nguồn nhân lực cho ngành du lịch Thanh Hóa cần  
sớm triển khai các mô-đun đào tạo các kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực MICE. Để đạt hiệu  
quả cao hơn thì việc phối hợp giữa nhà trường với các khách sạn, các trung tâm tổ chức sự  
kiện cần thường xuyên hơn nhằm chia sẻ môi trường, kinh nghiệm, và quan trọng hơn là  
để sinh viên có môi trường thực tế thực hành nghề trước khi đi làm. Cùng với đó là việc  
mở lớp tập huấn kiến thức, kỹ năng chuyên môn, kinh nghiệm quản lý các sự kiện cho cán  
72  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
bộ quản lý các sở, ban, ngành… Quan trọng hơn cả, ngoại ngữ là yếu tố thiết yếu đối với  
lao động phục vụ du lịch, đặc biệt là du lịch MICE; do đó cần phải có hoạt động định  
hướng cho sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, cùng với đó là các chương  
trình học tập ngoại ngữ chuyên sâu cho nhân viên các cơ sở dịch vụ và cán bộ quản lý của  
các cơ quan hữu quan.  
Thứ tư, nhanh chóng khảo sát, nghiên cứu thị trường khách MICE và xây dựng các  
sản phẩm du lịch MICE  
Muốn thực hiện thành công bất cứ sản phẩm du lịch nào cũng đều cần có sự khảo sát  
đặc điểm khách hàng nhằm có những chiến lược tiếp thị và xây dựng sản phẩm du lịch phù  
hợp, hướng tới mục tiêu đáp ứng tốt nhất và thỏa mãn tối đa nhu cầu của mỗi khách hàng.  
Trong bối cảnh hiện nay, Thanh Hóa cần đa dạng hóa các dịch vụ bổ trợ, các khu vui chơi  
giải trí tổng hợp; quốc tế hóa các hàng hóa và các sản phẩm du lịch địa phương; ưu tiên  
phát triển các sản phẩm thủ công truyền thống; và xây dựng được các tour (chương trình)  
du lịch độc đáo, phù hợp với thị trường khách MICE.  
Thứ năm, liên kết vùng và liên vùng trong hoạt động du lịch  
Trong hoạt động du lịch, nếu không có sự liên kết, phối hợp giữa các bên tham gia  
và giữa các địa phương với nhau thì đồng nghĩa với việc mỗi địa phương đang tự đóng  
cửa, giới hạn mình trong một khuôn khổ bó hẹp. Được đánh giá là ngành tạo ra các sự  
kiện; do đó, sự chủ động, năng động, sáng tạo trong hoạt động của ngành du lịch là yếu tố  
tiên quyết để dẫn đến thành công. Cái bắt tay trong ngành du lịch giữa tam giác ba địa  
phương Ninh Bình - Thanh Hóa - Nghệ An trong thời điểm hiện nay là rất cần thiết để thể  
hiện cho tính chủ động đó nhằm đa dạng hóa sản phẩm, chuyên nghiệp hóa dịch vụ và chất  
lượng hóa các sản phẩm của ngành. Bên cạnh đó là sự liên kết trong hoạt động lữ hành  
giữa ba địa phương. Ngoài sự kiện gắn liền với các điểm du lịch như truyền thống vốn diễn  
ra lâu nay, việc xây dựng sản phẩm du lịch gắn liền với các sự kiện như thể thao, giáo dục,  
y tế, môi trường, kinh tế... sẽ là giải pháp hết sức hữu hiệu nhằm thu hút du khách và tối ưu  
hóa doanh thu từ du lịch cho địa phương. Theo Huỳnh Hoàng Khả (2011), sự kiện càng  
mang tính quốc tế cao thì sẽ càng có nhiều công ty, doanh nghiệp, tổ chức tham gia.  
5. KẾT LUẬN  
Du lịch công vụ là loại hình du lịch có tốc độ phát triển khá nhanh hiện nay và có  
những hiệu quả thiết thực cho ngành du lịch mỗi địa phương, mỗi quốc gia. Thanh Hóa có  
nhiều lợi thế để phát triển du lịch MICE, đồng thời MICE sẽ là một biện pháp hữu hiệu  
nhằm giải quyết tính mùa vụ và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương. Tuy  
nhiên, để thực hiện được điều đó cần có sự nhất quán tham gia của các sở, ban, ngành hữu  
quan, đặc biệt là Sở VH-TT-DL Thanh Hóa nhằm quy hoạch, đầu tư và phát triển du lịch  
MICE tại thành phố Thanh Hóa và phụ cận một cách bền vững, là điểm đến thân thiện, an  
toàn và đầy trách nhiệm trong mắt du khách.  
73  
TẠP CHÍ KHOA HỌC, TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC - SỐ 28. 2016  
TÀI LIỆU THAM KHẢO  
[1] Huỳnh Hoàng Khả (2011), Du lịch MICE ở thành phố Cần Thơ - định hướng và giải  
pháp, Tạp chí Khoa học Cần Thơ , tr 29-32.  
[2] Nguyễn Đình Hòa (2009), Du lịch MICE loại hình du lịch đầu triển vọng, Tạp chí  
Du lịch Việt Nam , tr 50-51.  
[3] Phương Hằng, Đức Tình (2015, September 25), Năm Du lịch quốc gia 2015,  
Retrieved October 25, 2015, from Bước phát triển của du lịch Thanh Hóa trong giai  
quoc-gia-tren-bao-chi/buoc-phat-trien-cua-du-lich-thanh-hoa-trong-giai-doan-2010-  
2015.html  
[4] Sĩ Chức (2015, June 23), Hơn 220.000 lượt khách qua Cảng hàng không Thọ Xuân,  
luot-khach-qua-cang-hang-khong-tho-xuan-d28661.html  
[5] Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Thanh Hóa (2015, 9), Tổng quan Thanh Hóa,  
Retrieved 9 18, 2015, from Sở VH-TT-DL Thanh Hóa: http://svhttdl.thanhhoa.  
gov.vn/Main.aspx?MNU=1216&Style=1  
[6] Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa (2014), Các chỉ tiêu về du lịch 6 tháng  
đầu năm 2014, Thanh Hóa.  
[7] Triệu Anh (2014, tháng 8 - August 23), Tại các cơ sở lưu trú du lịch trên địa bàn  
Thanh Hóa: Vẫn nghèo nàn các dịch vụ bổ trợ, Retrieved 9 19, 2015, from Báo Văn  
SOLUTIONS FOR DEVELOPING THE MICE TOURISM  
IN THANH HOA  
Nguyen Viet Hoang  
ABSTRACT  
Located in the gateway of the central region and Nothern, Thanh Hoa was evaluated  
as a potential and attractive destination with special tourism products, such as eco-  
tourism, sea tourism and cultural tourism. After a year hosted the national tourism year,  
Thanh Hoa tourism has confirmed its attractiveness with the impressive record numbers of  
visitors, revenue from tourism and investment projects. However, there are a lot of  
controvery about sustainably development of Thanh Hoa tourism due to many factors,  
including: behavior cultural, seasonal tourism, linking tourism, etc. One tourism product  
which is considered as the most effective solution for Thanh Hoa tourism is MICE tourism  
(including Meeting, Incentive, Convention/Conference, and Exhibition/Event). What is  
MICE tourism? Which is condition to develop MICE tourism in Thanh Hoa? What are  
solutions to attract and develop MICE tourism product? These are the main contents of  
this paper.  
Keywords: Thanh Hoa tourism, MICE tourism, tourism products  
74  
pdf 12 trang Hứa Trọng Đạt 08/01/2024 19320 Free
Bạn đang xem tài liệu "Giải pháp cho phát triển du lịch MICE tại Thanh Hóa", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfgiai_phap_cho_phat_trien_du_lich_mice_tai_thanh_hoa.pdf