Giáo trình Chi tiết máy - Chương 1: Các chỉ tiêu tính toán thiết kế chi tiết máy

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

Chöông 1

CAÙC CHÆ TIEÂU TÍNH TOAÙN THIEÁT KEÁ

CHI TIEÁT MAÙY

Khaû naêng laøm vieäc cuûa chi tieát maùy ñöôïc ñaùnh giaù baèng caùc chæ tieâu chuû yeáu sau: ñoä beàn,

ñoä cöùng, ñoä beàn moøn, khaû naêng chòu nhieät, ñoä oån ñònh dao ñoäng vaø ñoä tin caäy. Vaät lieäu, hình

daïng vaø kích thöôùc cuûa chi tieát maùy ñöôïc xaùc ñònh theo moät hoaëc nhieàu chæ tieâu, tuøy theo ñieàu

kieän laøm vieäc cuûa noù. ÔÛ ñaây, chuùng ta chæ xeùt ñeán chæ tieâu ñoä beàn. (Caùc chæ tieâu ñoä cöùng, ñoä beàn

moøn, khaû naêng chòu nhieät, ñoä oån ñònh dao ñoäng vaø ñoä tin caäy: sinh vieân töï ñoïc taøi lieäu).

1.1. TAÛI TROÏNG - ÖÙNG SUAÁT

Taûi troïng vaø öùng suaát laø caùc thoâng soá ñaëc tröng cho cheá ñoä laøm vieäc cuûa chi tieát maùy. Tuøy

theo traïng thaùi chòu taûi maø taûi troïng taùc ñoäng leân chi tieát maùy theå gaây ra caùc öùng suaát: keùo,

neùn, caét, uoán, tieáp xuùc …

1.1.1. TAÛI TROÏNG

- Taûi troïng laø ngoaïi löïc taùc ñoäng leân chi tieát, laø nguyeân nhaân gaây ra öùng suaát. Taûi troïng taùc

duïng ñoäng leân chi tieát coù theå laø taûi troïng tónh (taûi troïng khoâng ñoåi) hoaëc taûi troïng thay ñoåi.

. Taûi troïng tónh : laø taûi troïng khoâng thay ñoåi theo thôøi gian.

. Taûi troïng thay đổi: laø taûi troïng coù phöông, chieàu hoaëc ñoä lôùn thay ñoåi theo thôøi gian.

Coù hai tröôøng hôïp: taûi troïng thay ñoåi lieân tuïc vaø taûi troïng thay ñoåi theo baäc.

. Taûi troïng va ñaäp: laø taûi troïng đột nhiên tăng mạnh rồi giảm ngay tức khắc (thay ñoåi ñoät ngoät).

- Ngoaøi ra, trong tính toaùn chi tiết máy ngöôøi ta coøn phaân bieät: taûi troïng danh nghóa, taûi troïng

töông ñöông vaø taûi troïng tính toaùn.

. Taûi danh nghóa Q_dn: laø taûi troïng ñöôïc choïn trong soá caùc taûi troïng taùc duïng leân maùy ôû cheá

ñoä laøm vieäc oån ñònh (thöôøng choïn taûi troïng lôùn nhaát hoaëc taûi troïng taùc duïng laâu daøi nhaát).

. Taûi troïng töông ñöông Q_td: laø taûi troïng coù giaù trò khoâng ñoåi thay theá cho cheá ñoä thay

ñoåi lieân tuïc hoaëc thay ñoåi theo baäc.

Q  Q_dn.k_N

(1.1)

td

vôùi k_Nlaø hệ số tuoåi tho.ï

. Taûi troïng tính toaùn Q_t: laø taûi troïng khi tính toaùn thieát keá chi tieát maùy phuï thuoäc vaøo

tính chaát thay ñoåi taûi troïng, söï phaân boá khoâng ñeàu taûi troïng treân beà maët laøm vieäc, ñieàu

kieän söû duïng, cheá ñoä taûi troïng …

Q  Q .k_tt.k_d.k_dk Q_dn.k_N.k_tt.k_d.k_dk

(1.2)

t

td

trong ñoù:

k_tt: hệ số xeùt ñeán sự phaân bố khoâng ñều tải trọng treân caùc bề mặt tiếp xuùc,

k_d: hệ số tải trọng ñộng,

k_dk: hệ số phụ thuoäc ñiều kiện laøm việc.

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-1-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

1.1.2. ÖÙNG SUAÁT

- Döôùi taùc duïng cuûa taûi troïng, trong chi tieát maùy seõ xuaát hieän öùng suaát. Tuøy thuoäc vaøo tính

chaát cuûa taûi troïng ta coù öùng suaát tónh hoaëc öùng suaát thay ñoåi.

. ÖÙng suaát tónh: laø öùng suaát khoâng thay ñoåi theo thôøi gian.

. ÖÙng suaát thay ñoåi: laø öùng suaát coù phöông, chieàu hoaëc ñoä lôùn thay ñoåi theo thôøi gian.

Taûi troïng tónh

ÖÙng suaát tónh

Phaù huûy tónh

Taûi troïng thay ñoåi

ÖÙng suaát thay ñoåi

Phaù huûy moûi

- ÖÙng suaát thay ñoåi ñöôïc ñaëc tröng bôûi chu kyø öùng suaát. Naêm ñaëc tröng cuûa chu kyø öùng suaát laø:



_max

_m

_min

t

Hình 1.1. Chu kyø öùng suaát khoâng ñoåi theo thôøi gian

. ÖÙng suaát cöïc ñaïi

. ÖÙng suaát cöïc tieåu

. ÖÙng suaát trung bình

:

_max

_min

_max_min

_m

2

_max_min

. Bieân ñoä öùng suaát

:

_a

2

_min

_max

. Heä soá tính chaát chu kyø : r 

Tuøy theo giaù trò

r

ta coù caùc daïng chu kyø öùng suaát sau:

 Chu kyø öùng suaát ñoái xöùng (r  1):



_max _min

_a _max

_m 0

_max

t

_min

r  1

Hình 1.2. Chu kyø öùng suaát ñoái xöùng

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-2-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

 Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng maïch ñoäng döông (r  0 ):



_min 0, _max 0

_max

_a _m

2

_m

r  0

_min

t

Hình 1.3. Chu kyø öùng suaát maïch ñoäng döông

 Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng maïch ñoäng aâm (r  0 ):



_max 0, _min 0

_min

2

_max

_m

_a

_m

t

_min

2

_min

r  

Hình 1.4. Chu kyø öùng suaát maïch ñoäng aâm

 Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng cuøng daáu (r  0 ):



_max

_max 0

_m

_min 0

r  0

_min

t

Hình 1.5. Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng cuøng daáu

 Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng traùi daáu (r  0):



_max

_m

_max 0

_min 0

r  0

t

_min

Hình 1.6. Chu kyø öùng suaát khoâng ñoái xöùng traùi daáu

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-3-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy



r 1: ÖÙng suaát khoâng thay ñoåi



_max_min

r 1

t

Hình 1.7. ÖÙng suaát khoâng ñoåi

- ÖÙng suaát coù theå thay ñoåi oån ñònh (_a, _mkhoâng thay ñoåi theo thôøi gian) hoaëc thay ñoåi khoâng

oån ñònh (_a, _mthay ñoåi theo thôøi gian).

1.1.3. ÖÙNG SUAÁT TIEÁP XUÙC

- ÖÙng suaát tieáp xuùc sinh ra khi beà maët laøm vieäc cuûa caùc chi tieát maùy tieáp xuùc tröïc tieáp vôùi nhau.

- ÖÙng suaát tieáp xuùc sinh ra treân moät dieän tích töông ñoái roäng vaø vuoâng goùc vôùi beà maët tieáp xuùc

ñöôïc goïi laø öùng suaát daäp hoaëc aùp suaát. Ví duï nhö öùng suaát daäp sinh ra giöõa then vaø truïc, giöõa

thaân buloâng vaø chi tieát gheùp trong moái gheùp ren khoâng coù khe hôû, aùp suaát trong oå tröôït…

- Tröôøng hôïp hai hình truï coù truïc song song tieáp xuùc nhau, khi chöa coù taûi troïng taùc duïng thì

caùc hình truï naøy tieáp xuùc vôùi nhau theo ñöôøng thaúng. Khi chòu taùc duïng cuûa taûi troïng, vuøng

tieáp xuùc bò bieán daïng vaø caùc hình truï naøy tieáp xuùc vôùi nhau theo moät daûi heïp hình chöõ nhaät coù

beà roäng

b

.

q_n

I

₁

II

_H

b

q_n

₂

Hình 1.8. ÖÙng suaát tieáp xuùc khi hai hình truï tieáp xuùc nhau

- ÖÙng suaát tieáp xuùc phaân boá theo hình parabol trong maët caét ngang cuûa daûi tieáp xuùc. Giaù trò

cöïc ñaïi _Htaïi ñænh ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc Hetz:

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-4-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

q_n

_H Z_M.

(1.3)

2

vôùi q_nlaø taûi troïng phaân boá vaø Z_Mlaø heä soá xeùt ñeán cô tính cuûa vaät lieäu, ñöôïc tính nhö sau:

2E₁E₂

Z_M

(1.4)





E₂



1 ₁²



 E₁



1 ₂²





trong ñoù, E₁, E₂: modun ñaøn hoài cuûa vaät lieäu hình truï 1 vaø hình truï 2,

₁, ₂: heä soá Poisson cuûa vaät lieäu hình truï 1 vaø hình truï 2,

1



: baùn kính cong töông ñöông





, daáu “+“ khi tieáp xuùc ngoaøi,



₁₂

daáu “-” khi tieáp xuùc trong,

₁, ₂: baùn kính cong cuûa hình truï 1 vaø hình truï 2.

1.1.4. HIEÄN TÖÔÏNG MOÛI

- Phaàn lôùn caùc chi tieát maùy laøm vieäc vôùi öùng suaát thay ñoåi theo thôøi gian. Caùc chi tieát maùy naøy

coù theå bò hoûng khi chòu öùng suaát coù trò soá nhoû hôn nhieàu so vôùi tröôøng hôïp chòu öùng suaát khoâng

ñoåi. Nguyeân nhaân laø do sau moät soá chu kyø öùng suaát, treân beà maët cuûa chi tieát xuaát hieän caùc veát

nöùt teá vi. Theo thôøi gian, khi soá chu trình laøm vieäc taêng leân, caùc veát nöùt naøy môû roäng daàn vaø

phaùt trieåân saâu vaøo beân trong laøm cho chi tieát ngaøy caøng yeáu ñi vaø cuoái cuøng xaûy ra hieän töôïng

gaõy do moûi.

- Söï phaù huûy moûi khaùc vôùi phaù huûy do chòu öùng suaát tónh veà baûn chaát cuõng nhö veà hieän töôïng

beân ngoaøi.

Phaù huûy do chòu öùng suaát tónh

Phaù huûy moûi

- Do taùc duïng cuûa öùng suaát coù trò soá cao:

+ Ñoái vôùi vaät lieäu deûo:

- Do taùc duïng cuûa öùng suaát coù trò khoâng

lôùn laém.

öùng suaát > giôùi haïn chaûy

+ Ñoái vôùi vaät lieäu gioøn:

öùng suaát > giôùi haïn beàn

- Khoâng thaáy daáu hieäu baùo tröôùc naøo.

Söï phaù huûy chæ xaûy ra ôû moät vuøng

nhoû cuûa chi tieát maùy.

- Xuaát hieän bieán daïng deûo roõ reät tröôùc

khi phaù huûy, lan roäng caû moät vuøng

treân chi tieát maùy.

- Maøu saéc beà maët veát gaõy khoâng

ñoàng nhaát, vuøng beân trong coù maøu

saùng hôn vuøng beân ngoaøi:

- Maøu saéc beà maët veát gaõy ñoàng nhaát:

+ Ñoái vôùi vaät lieäu deûo: coù söï co thaét

tieát dieän.

+ Vuøng 1 (vuøng hoûng do moûi):

mòn, haït nhoû.

+ Vuøng 2 (vuøng hoûng tónh): goà

gheà, haït to hoaëc coù caùc thôù.

+ Ñoái vôùi vaät lieäu gioøn: coù daáu hieäu

bò ñöùt ra.

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-5-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

1.2. CHÆ TIEÂU ÑOÄ BEÀN

- Ñeå laøm vieäc ñöôïc thì chi tieát maùy phaûi coù ñuû ñoä beàn. Nghóa laø, trong quaù trình laøm vieäc, khi

chòu taùc duïng cuûa taûi troïng, chi tieát maùy khoâng bò bieán daïng dö lôùn, khoâng gaõy hoûng hoaëc beà

maët laøm vieäc khoâng bò phaù huûy (troùc, roã, dính...).

. Chi tieát maùy bò bieán daïng dö lôùn seõ phaù hoûng söï laøm vieäc bình thöôøng cuûa caùc boä phaän

trong maùy.

. Chi tieát maùy bò gaõy laøm cho maùy ngöøng hoaït ñoäng vaø coù theå gaây ra tai naïn lao ñoäng.

. Beà maët laøm vieäc cuûa chi tieát maùy bò phaù huûy seõ gaây neân sai soá hình daùng, aûnh höôûng

nghieâm troïng ñeán söï phaân boá taûi troïng treân beà maët tieáp xuùc, gaây chaán ñoäng, sinh nhieät

cao, nhieàu tieáng oàn khi laøm vieäc…

- Caùc daïng hoûng chuû yeáu lieân quan ñeán ñoä beàn cuûa chi tieát maùy:

. Phaù huûy do moûi: phaùt sinh trong ñieàu kieän taûi troïng thay ñoåi nhö troùc roã beà maët raêng,

troùc roã beà maët con laên, gaõy raêng, gaõy truïc do moûi…

. Bieán daïng deûo: phaùt sinh do chi tieát laøm baèng vaät lieäu deûo bò quaù taûi, sinh ra hieän töôïng

bieán daïng deûo toaøn boä chi tieát nhö hieän töôïng cong truïc, keùo daøi truïc hoaëc buloâng…

. Laõo hoùa: laø hieän töôïng chi tieát maùy maát khaû naêng chòu taûi sau moät quaù trình chòu taûi

troïng thay ñoåi, chòu bieán daïng, thöôøng gaëp ôû caùc chi tieát khoâng kim loaïi hoaëc chaát deûo…

. Phaù huûy gioøn: thöôøng gaëp ôû caùc chi tieát laøm baèng vaät lieäu gioøn, coù söï taäp trung öùng suaát

lôùn, chòu taûi troïng va ñaäp: gaõy raêng, gaõy truïc, vôõ voøng oå laên…

- Tuøy theo daïng hoûng xaûy ra trong theå tích hay treân beà maët chi tieát maùy, ngöôøi ta phaân bieät hai

loaïi ñoä beàn cuûa chi tieát maùy:

. Ñoä beàn theå tích : ñoä beàn uoán, xoaén, keùo, neùn, caét…

. Ñoä beàn tieáp xuùc: ñoä beàn tieáp xuùc, daäp.

- Ñeå traùnh bieán daïng dö lôùn hoaëc gaõy hoûng, chi tieát maùy caàn coù ñuû ñoä beàn theå tích. Ñeå traùnh

phaù huûy beà maët laøm vieäc, chi tieát maùy caàn coù ñuû ñoä beàn tieáp xuùc.

- Khi tính toaùn ñoä beàn theå tích cuõng nhö ñoä beàn tieáp xuùc, ta phaûi chuù yù ñeán tính chaát thay ñoåi

cuûa öùng suaát sinh ra trong chi tieát maùy (hoaëc taûi troïng taùc duïng leân chi tieát maùy). Neáu öùng

suaát (taûi troïng) khoâng ñoåi, ta tính theo ñoä beàn tónh, ngöôïc laïi, ta tính theo ñoä beàn moûi.

1.2.1. ÑOÄ BEÀN TÓNH

- Phöông phaùp tính ñoä beàn: so saùnh öùng suaát sinh ra khi chi tieát maùy chòu taûi (, ) vôùi öùng

suaát cho pheùp cuûa vaät lieäu([], [])

.

- Ñieàu kieän beàn:

  []

;

  []

(1.5)

F

. Khi keùo (neùn) : _k,n



 []

A

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-6-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

M

. Khi uoán

:

_F

_F

 [_F]

 [_F]

W_x

T

. Khi xoaén

W₀

. Khi uoán + xoaén: _td _F²3_x² []

(Thuyeát beàn 4)

. Khi tieáp xuùc

. Khi daäp

:

_H [_H]

F

_d  [_d]

A

F

. Khi caét

:

_c

 [_c]

A

trong ñoù: : dieän tích maët caét ngang;

: löïc keùo (neùn, daäp);

: moment uoán;

A

F

M

: moment xoaén;

: moment choáng uoán;

: moment choáng xoaén.

T

W_x

W₀

- Theo ñoä beàn, ta coù ba baøi toaùn cô baûn sau (ví duï thanh troøn ñöôøng kính

d

chòu keùo vôùi löïc

F

, öùng suaát keùo cho pheùp [ ]):

4F

 d²

. Baøi toaùn kieåm tra beàn (choïn vaät lieäu ñeå ñuû beàn):  

 []

4F

. Baøi toaùn thieát keá: d 

 [ ]

 d²[ ]

. Baøi toaùn xaùc ñònh khaû naêng taûi: F 

4

 ÖÙng suaát cho pheùp:

ÖÙng suaát cho pheùp ñöôïc xaùc ñònh theo öùng suaát giôùi haïn. ÖÙng suaát giôùi haïn laø öùng suaát

sinh ra trong chi tieát maùy luùc vaät lieäu chi tieát baét ñaàu bò phaù huûy. Khi taûi troïng taùc duïng

khoâng ñoåi thì öùng suaát giôùi haïn ñoái vôùi vaät lieäu deûo laø giôùi haïn chaûy _ch, ñoái vôùi vaät lieäu gioøn

laø giôùi haïn beàn _b. Khi taûi troïng taùc duïng thay ñoåi thì öùng suaát giôùi haïn laø giôùi haïn moûi _r

.



_b

_ch

[]

0

l

a)

b)

Hình 1.9. Bieåu ñoà öùng suaát beàn keùo: a. Ñoái vôùi theùp (kim loaïi deûo)

b. Ñoái vôùi gang (kim loaïi gioøn)

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-7-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

ÖÙng suaát cho pheùp ñoái vôùi vaät lieäu deûo:

_ch._

[s]

[] 

ÖÙng suaát cho pheùp ñoái vôùi vaät lieäu gioøn:

[] 

(1.6)

(1.7)

_b._

[s].K_S

trong ñoù: _b, _ch: giôùi haïn beàn vaø giôùi haïn chaûy (khi keùo) cuûa vaät lieäu,

[s] : heä soá an toaøn cho pheùp, [s] 1,52,5

_: heä soá kích thöôùc (hình 2.6 hoaëc baûng 10.3, taøi lieäu [1]),

_S: heä soá taäp trung öùng suaát khi taûi troïng tónh (baûng 10.5 ÷10.8, taøi lieäu [1]).

.

K

1.2.2. ÑOÄ BEÀN MOÛI

a. Thí nghieäm moûi

d  35mm

n



Q

Hình 1.10. Thí nghieäm moûi

- Moät ñaàu cuûa maãu thöû ñöôïc laép vaøo maâm quay cuûa maùy thöû moûi, ñaàu coøn laïi coù gaén taûi troïng

. Maãu thöû quay vôùi toác ñoä (voøng/phuùt). Maãu thöû seõ bò hoûng sau moät soá chu kyø laøm vieäc

khaù lôùn , öùng suaát giôùi haïn ôû ñaây laø giôùi haïn moûi. Ta ghi nhaän soá chu kyø laøm vieäc cho ñeán

luùc maãu gaõy vaø öùng suaát beân trong maãu luùc gaõy . Tieán haønh thí nghieäm vôùi nhieàu maãu

thöû vôùi caùc giaù trò khaùc nhau cuûa taûi troïng . Cuoái cuøng ta coù ñöôïc caùc caëp giaù trò (, N). Töø

Q

n

N



Q

ñoù veõ ñöôïc ñoà thò ñöôøng cong moûi nhö hình 1.10.



_r: öùng suaát giôùi haïn daøi haïn (MPa)

N₀: soá chu kyø cô sôû.

.

_N

_r

Ñieåm chuyeån tieáp

Theùp: öùng suaát uoán: N₀ 5.10⁶

öùùng suaát tieáp xuùc: N₀ 30.HB^2,4

N

t

N₀

Hình 1.11. Ñöôøng cong moûi

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-8-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

- Quan heä giöõa



vaø

N

theo phöông trình cuûa ñöôøng cong moûi nhö sau:

 ^m.N  const

(1.8)

trong ñoù

m

laø baäc cuûa ñöôøng cong moûi, phuï thuoäc vaøo vaät lieäu maãu thöû.

- Töø ñoà thò, ta tìm ñieåm chuyeån tieáp (_r, N₀). Neáu bieát öùng suaát _N, ta seõ tính ñöôïc tuoåi thoï

cuûa chi tieát vaø ngöôïc laïi.

N

_N^m.N  _r^m.N₀ const

(1.9)

N₀

m

Suy ra:

_N _r.

(1.10)

N

- Ñieàu kieän beàn:

  []_N

(1.11)

(1.12)

vôùi öùng suaát cho pheùp öùng vôùi giôùi haïn moûi ñöôïc tính nhö sau:

_N._.

[]_N

[s].K_

trong ñoù



laø heä soá taêng beàn beà maët (hình 2.7, taøi lieäu [1]).

Thay (1.10) vaøo (1.12), ta ñöôïc:

_r._.

[s].K_

[]_N

.K_L

(1.13)

(1.14)

N₀

m

vôùi K_L

laø heä soá tuoåi thoï (coâng thöùc 2.13, trang 43, taøi lieäu [1]).

N

Löu yù: Ñoái vôùi vaät lieäu laø theùp, khi N_LE N₀thì ta choïn N_LE N₀. Do ñoù K_L1

.

b. Soá chu kyø töông ñöông

. Tröôøng hôïp taûi troïng tónh:

T

t

Hình 1.12. Taûi troïng tónh

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-9-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

Soá chu kyø töông ñöông ñöôïc tính bôûi coâng thöùc sau:

N  60.n.K_ng.24.K_n.365.L

(1.15)

(1.16)

Hay:

N  60.n.L_h

trong ñoù,

n

: soá voøng quay cuûa chi tieát trong moät phuùt,

: thôøi gian laøm vieäc tính baèng naêm,

L

L_h: thôøi gian laøm vieäc tính baèng giôø L_h K_ng.24.K_n.365.L

K_ng: heä soá laøm vieäc trong ngaøy (K_ng1)

K_n: heä soá laøm vieäc trong naêm (K_n1)

,

.

. Tröôøng hôïp taûi troïng thay ñoåi theo baäc:

T

1

T₂

T

3

t₁

t₂

t_ck

t₃

t

Hình 1.13. Taûi troïng thay ñoåi theo baäc

Soá chu kyø töông ñöông ñöôïc tính theo T_max

:



^m'

T

i





N_LE 60.

.n_i.t_i

(1.17)

_

T_max





trong ñoù, n_i: soá voøng quay cuûa chi tieát ôû cheá ñoä thöù

i ,

t_i: thôøi gian laøm vieäc tính baèng giôø ôû cheá ñoä thöù

i

,

T_i: moment xoaén ôû cheá ñoä thöù

T_max: moment xoaén lôùn nhaát.

i ,

6 khi HB  350

9 khi HB  350







m'

khi tính ñoä beàn uoán, m' 3 khi tính ñoä beàn tieáp xuùc.

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-10-

Baøi giaûng CHI TIEÁT MAÙY

Chöông 1: Caùc chæ tieâu tính toaùn thieát keá chi tieát maùy

. Tröôøng hôïp taûi troïng thay ñoåi lieân tuïc:

T

t_ck

t

Hình 1.14. Taûi troïng thay ñoåi lieân tuïc

Soá chu kyø töông ñöông ñöôïc tính theo coâng thöùc:

N_LE N.K_E

(1.18)

trong ñoù N  60.n.L_hvaø K_Elaø heä soá cheá ñoä taûi troïng (baûng 6.14, taøi lieäu [1]).

c. Caùc bieän phaùp naâng cao ñoä beàn moûi:

- Caùc nhaân toá aûnh höôûng ñeán ñoä beàn moûi:

. Vaät lieäu vaø phöông phaùp nhieät luyeän.

. Hình daïng keát caáu chi tieát.

. Kích thöôùc chi tieát.

. Coâng ngheä gia coâng beà maët.

. Ñaëc tính taûi troïng.

. Traïng thaùi öùng suaát

. …

- Ñeå naâng cao ñoä beàn moûi, ta caàn löu yù ñeán caùc phöông phaùp thieát keá vaø coâng ngheä.

. Veà thieát keá: thieát keá keát caáu hình daïng chi tieát hôïp lyù, giaûm söï taäp trung öùng suaát.

. Veà coâng ngheä:

 Nhieät luyeän, hoùa luyeän beà maët chi tieát.

 Duøng caùc phöông phaùp gia coâng ñaëc bieät ñeå taïo ra caáu taïo tinh theå haït nhoû, coù ñoä

beàn cao, taïo ra lôùp beà maët coù öùng suaát dö laø neùn.

 Gia coâng tinh beà maët chi tieát nhö phun bi, laên eùp… laøm taêng ñoä raén beà maët, trong

lôùp beà maët coù öùng öùng dö laø neùn.

Bm. Thieát keá maùy

TS. Buøi Troïng Hieáu

-11-