Giáo trình Tích hợp các ứng dụng trên web qua XML (Phần 1)

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TỔNG CỤC DẠY NGHỀ

Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)

t r × n h ® é ® µ o t ¹ o

cc

GIÁO TRÌNH

Mô đun: TÍCH HỢP CÁC ỨNG DỤNG TRÊN WEB

QUA XML

Mã số:ITPRG3_15

NGHỀ: LẬP TRÌNH MÁY TÍNH

Trình độ lành nghề bậc cao

Đà lạt -2007

LỜI TỰA

Đây là tài liệu được xây dựng theo chương trình của dự án giáo dục kỹ thuật và

dạy nghề, để có đươc giáo trình này dự án đó tiến hành theo hai giai đoạn.

Giai đoạn 1 : Xây dựng chương trình theo phương pháp DACUM, kết quả của

gian đoạn này là bộ khung chương trình gồm 230 trang cấp độ 2 và 170 trang cấp độ

3.

Giai đoạn 2 : 29 giáo trình và 29 tài liệu hướng dẫn giáo viên cho nghề lập trình

máy tính 2 cấp độ.

Để có được khung chương trình chúng tôi đã mời các giáo viên, các chuyên gia

đang làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin cùng xây dựng chương trình.

Trong giai đoạn viết giáo trình chúng tôi cũng đã có những sự điều chỉnh để

giáo trình có tính thiết thực và phự hợp hơn với sự phát triển của lĩnh vực công nghệ

thông tin.

Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã cố gắng tham khảo nhiều tài liệu và giáo

trình khác nhưng tác giả không khỏi tránh được những thiếu sót và hạn chế. Tác giả

chân thành mong đợi những nhận xét, đánh giá và góp ý để cuốn giáo trình ngày một

hoàn thiện hơn.

Tài liệu này được thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô

đun/môn học của một chương trình, để đào tạo hoàn chỉnh nghề Lập trình máy tính ở

cấp trình độ bậc cao và được dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào

tạo, cũng có thể được sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ

thuật, các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực tham khảo.

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ được hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính

thức trong hệ thống dạy nghề.

Đà lạt ,tháng 10 năm 2007

MỤC LỤC

ĐỀ MỤC

TRANG

1. LỜI TỰA......................................................................................................... 3

2. MỤC LỤC ....................................................................................................... 4

3. GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN/MÔN HỌC ............................................................. 5

4. SƠ ĐỒ QUAN HỆ THEO TRÌNH TỰ HỌC NGHỀ ......................................... 7

5. CÁC HÌNH THỨC HỌC TẬP CHÍNH TRONG MÔ ĐUN/MÔN HỌC ............... 8

6. YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN/MÔN HỌC...................... 9

7. Bài 1:TỔNG QUAN VỀ TÍCH HỢP CÁC ỨNG DỤNG TRÊN MÔI

TRƯỜNG WEB DỰA VÀO XML....................................................... 10

I- Tổng quan về XML..................................................................................... 10

II-Cơ bản về XML.......................................................................................... 11

III-Parsing tài liệu XML .................................................................................. 37

8. BàI 2:XÂY DỰNG CÁC ỨNG DỤNG TRÊN WEB THEO HƯỚNG

DỰA VÀO XML................................................................................... 44

I-Tích hợp mức CSDL................................................................................... 44

II-Phát triển web............................................................................................ 75

III-Xây dựng giao diện người sử dụng dựa vào XML .................................... 76

IV-Messaging dựa vào XML........................................................................ 127

V-Xây dựng ứng dụng mức server.............................................................. 189

VI-Xây dựng mức client............................................................................... 208

9. Bài 3:CÁC CHỦ ĐỀ PHÁT TRIỂN ỨNG DỤNG TÍCH HỢP TRÊN

NHIỀU NẾN TẢNG,TRÊN CÁC HỆ THÔNG TIN HIỆN HÀNH

VÀ TRÊN CÁC DÒNG THIẾT BỊ KHÁC NHAU ................................ 239

I-Cơ chế xác lập ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng ........................... 239

II-Xây dựng các ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng dựa vào

web service.............................................................................................. 241

III-Tích hợp các hệ thông tin hiện có ........................................................... 242

IV-Tạo các giao diện giữa các hệ thống hiện hành ..................................... 243

V-Kiến trúc hệ ứng dụng tích hợp .............................................................. 245

10. Bài 4:LIÊN HỆ GIỮA XML VÀ .NET........................................................... 249

I-Vấn đề XMLP(SOAP)................................................................................ 249

II-Cài đặt các ứng dụng hướng e-Business bằng Biztalk server.................. 256

III-Truy cập dữ liệu và XML ......................................................................... 257

IV-Parsing và tạo các tài liệu XML............................................................... 262

11. THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN .................................................................... 267

12. TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................. 268

GIỚI THIỆU VỀ MÔ ĐUN/MÔN HỌC

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun/môn học :

học sau các mô đun môn học : LẬP TRÌNH NÂNG CAO, LẬP TRÌNH WEB, ỨNG

DỤNG CNTT TRONG DOANH NGHIỆP, CƠ SỞ DỮ LIỆU, THIẾT KẾ HƯỚNG ĐỐI

TƯỢNG, CÔNG NGHỆ PHẦN MỀM

Mục tiêu của mô đun/môn học:

Lập trình XML để tích hợp các ứng dụng trong môi trường Web, mối quan hệ giữa

XML và công nghệ .NET. Tích hợp mức cơ sở dữ liệu, phát triển những ứng dụng

Web có lập trình XML.

Mục tiêu thực hiện của mô đun/môn học:

-

Tổng quan về lập trình XML.

Phát triển ứng dụng trên môi trường Web dựa vào XML.

Phát triển theo hướng tích hợp các ứng dụng và cơ sở dữ liệu. Đặc biệt là các ứng

dụng trên nhiều nền tảng (Platform), các hệ thống thông tin hiện đang hoạt động

(Legacy System) và các ứng dụng đa thiết bị (Cross Device Development).

Phối hợp được việc lập trình XML trên môi trường phát triển .NET.

-

Nội dung chính của mô đun/môn học

I. Tổng quan về tích hợp các ứng dụng trên môi trường web dựa vào xml

Chủ đề chính :

Ngôn ngữ XML (Extensible Markup Language) như là một hướng tích hợp ứng dụng

đầy tiềm năng. Hướng này đáp ứng các nhà phát triển ứng dụng, và các nhà quản lý

khi có nhu cầu tích hợp các ứng dụng đang có thành các ứng dụng khai thác tài

nguyên thông tin phục vụ quản lý, điều hành. Hướng này cũng xét đến việc tích hợp

trên nhiều nến tảng (Multiplatform) và chéo nhiều dòng thiết bị (Cross Device

Development)

Bức tranh chung nhất về XML và những khả năng đáp ứng của lập trình XML giải

quyết lớp các bài toán tích hợp đặt ra ngày nay. Cuối cùng là mối quan hệ giữa lập

trình XML với công nghệ Microsoft .NET.

Kỹ năng thực hành :

Nhận diện được các ngữ cảnh liên quan đến lập trình XML, lớp các bài toán sẽ giải

quyết thông qua XML và tiêu chuẩn của các ứng dụng/cơ sở dữ liệu hiện hành có thể

được tích hợp dựa vào XML.

Thái độ học viên :

Tập trung, phân tích và đánh giá, chọn lựa đúng giải pháp thích hợp.

II. Xây dựng các ứng dụng trên web theo hướng dựa vào xml.

Chủ đề chính :

Từ bài toán ứng dụng trên Web triển khai các vấn đề chính bao gồm: tích hợp mức

CSDL, phát triển Web, phát triển giao diện người dùng, kỹ thật Messaging dựa vào

XML, tạo Metadata, tạo ứng dụng mức Server và mức Client.

Kỹ năng thực hành :

Khai thác được các thế mạnh đặc trưng của XML trong việc xây dựng các ứng dụng

tích hợp trên Web.

Thái độ học viên :

Làm việc đúng kế hoạch, có đủ tài liệu hiện trạng và kế hoạch, tận dụng tốt và đúng

cách các công cụ hỗ trợ lập trình XML.

III. các chủ đề phát triển ứng dụng tích hợp: trên nhiều nền tảng, trên các hệ thông tin

hiện hành và trên các dòng thiết bị khác nhau.

Chủ đề chính :

Tập trung theo 3 hướng quan trọng: Phát triển ứng dụng tích hợp trên nhiều nền tảng;

trên các hệ thông tin hiện đang hoạt động và trên các dòng thiết bị khai thác thông tin

khác nhau.

Kỹ năng thực hành :

-

Vận dụng được việc xâu dựng các Web Service trên nhiều nền tảng và các vấn đề

có liên quan như môi trường phân tán, DCOM, CORBA. JAVA RMI.

Giải quyết được các vấn đề và nêu giải pháp tích hợp các hệ thông tin hiện hành.

Vận dụng được XML trong lập trình đáp ứng các ứng dụng cho các dòng thiết bị

khác như điện thoại di động, PDA.

-

Thái độ học viên :

Tập trung, phân tích và chọn lựa đúng giải pháp tích hợp.

IV. Liên hệ giữa XML và .net

Chủ đề chính :

Các vấn đề về XMLP, quan hệ XML với Biztalk Server, quan hệ XML với phát triển trên

môi trường .NET

Kỹ năng thực hành :

Vận dụng được XMLP, dùng Biztalk Server trong tích hợp ứng dụng, dùng môi trường

.NET có hỗ trợ XML.

Thái độ học viên :

Tập trung, phân tích và chọn lựa đúng giải pháp tích hợp.

Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề

Học kỳ V

Học kỳ VI

Tiếng Anh chuyên

Lập trình nâng cao hướng

ngành

.NET

Phát triển phần mềm ứng

dụng

Cơ sở kỹ thuật điện -

điện tử

Phân tích và thiết kế giải

thuật

Lý thuyết về ngôn ngữ

lập trình

Thiết kế mạng và quản trị

mạng

Kho dữ liệu

Bảo trì máy tính

Mô hình client-server trên

SQL server

Phân tích

Cơ sở trí tuệ nhân tạo

hướng đối tượng UML

và hệ chuyên gia

Tích hợp các ứng dụng

trên web qua XML

Lập trình logic

An toàn thông tin

Cơ sở dữ liệu

Chuyên đề tự chọn

nâng cao

Ghi chú:

Tích hợp các ứng dụng trên mạng qua XML là môn học bắt buộc. Mọi học viên phải học và

đạt kết quả chấp nhận được đối với các bài kiểm tra đánh giá và thi kết thúc như đã đặt ra

trong chương trình đào tạo.

Những học viên qua kiểm tra và thi mà không đạt phải thu xếp cho học lại những phần chưa

đạt ngay và phải đạt điểm chuẩn mới được phép học tiếp các mô đun/ môn học tiếp theo.

Học viên, khi chuyển trường, chuyển ngành nếu đã học ở một cơ sở đào tạo khác

7

CÁC HÌNH THỨC HỌC TẬP CHÍNH TRONG MÔ ĐUN/MÔN HỌC

1- Học trên lớp về :

. Tổng quan về XML.

. Cơ bản về XML.

. Parsing tài liệu XML.

. Tích hợp mức CSDL.

. Phát triển Web.

. Xây dựng giao diện người sử dụng dựa vào XML.

. Messaging dựa vào XML.

. Tạo Metadata.

. Xây dựng ứng dụng mức Server.

. Xây dựng mức Client.

. Cơ chế xác lập ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng.

. Xây dựng ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng dựa vào Web service.

. Tích hợp các hệ thông tin hiện có.

. Tạo các giao diện giữa các hệ thống hiện hành.

. Kiến trúc hệ ứng dụng tích hợp.

. Các vấn đề về XMLP (SOAP)

. Quan hệ XML với Biztalk Server

. Quan hệ XML với phát triển trên môi trường .NET

2- Nghe thuyết trình tại phòng chuyên môn hoá về :

. Tổng quan về XML.

. Cơ bản về XML.

. Parsing tài liệu XML.

. Tích hợp mức CSDL.

. Phát triển Web.

. Tích hợp các hệ thông tin hiện có.

. Xây dựng ứng dụng mức Server.

. Xây dựng mức Client.

. Cơ chế xác lập ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng.

. Xây dựng ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng dựa vào Web service.

. Tích hợp các hệ thông tin hiện có.

. Tạo các giao diện giữa các hệ thống hiện hành.

. Kiến trúc hệ ứng dụng tích hợp.

3- Tự nghiên cứu các tài liệu và làm bài tập về :

. Các vấn đề về XMLP (SOAP)

. Quan hệ XML với Biztalk Server

. Quan hệ XML với phát triển trên môi trường .NET

4- Thực tập tại xưởng trường về :

. Xây dựng giao diện người sử dụng dựa vào XML.

. Messaging dựa vào XML.

. Tạo Metadata.

. Xây dựng ứng dụng mức Server.

. Xây dựng mức Client.

. Cơ chế xác lập ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng.

. Xây dựng ứng dụng liên quan đến nhiều nền tảng dựa vào Web service.

. Tích hợp các hệ thông tin hiện có.

. Tạo các giao diện giữa các hệ thống hiện hành.

. Kiến trúc hệ ứng dụng tích hợp.

. Các vấn đề về XMLP (SOAP)

. Quan hệ XML với Biztalk Server

. Quan hệ XML với phát triển trên môi trường .NET

5- Tham quan thực tế tại các doanh nghiệp về :

.

Vấn đề tích hợp các hệ cơ sỡ dữ liệu tài các doanh nghiệp

8

YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN/MÔN HỌC

Đánh giá kết quả học tập của mô đun = ĐIỂM TRUNG BÌNH CHUNG của :

- Kết quả điểm kiểm tra đầu giờ (5-15 phút)

-Lấy hệ số 1

- Kết quả điểm kiểm tra viết (45 phút) và bài tập tự nghiên cứu

-Lấy hệ số 2

- Kết quả điểm kiểm tra viết (90 phút ) và bài tập tự nghiên cứu

-Lấy hệ số 3

- Kết quả điểm kiểm tra bài thực hành (60-90 phút)

-Lấy hệ số 3

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA MÔ ĐUN:

- Điểm trung bình chung từ

5,0 trở lên : ĐẠT YÊU CẦU

4,0 – 4,95 : CÓ THỂ XÉT VỚT

- Điểm trung bình chung dưới 4,0 điểm : PHẢI ĐÀO TẠO LẠI

9

BÀI 1

TÊN BÀI : TỔNG QUAN VỀ TÍCH HỢP CÁC ỨNG DỤNG TRÊN MỘI TRƯỜNG WEB DỰA

VÀO XML

Mã bài : ITPRG3_15.01

Giới thiệu :

Trong nội dung bài học này , chúng ta sẽ hiểu sơ lược về lịch sử và cú pháp của XML. Ngoài

ra, chúng ta còn nghiên cứu lý thuyết về phương pháp xây dựng trang Web đa nền tảng và

đa thiết bị cũng như sử dụng .NET để phân giải XML.

Mục tiêu thực hiện:

Học xong bài này học viên sẽ có khả năng:

-

Nắm cơ bàn về lập trình XML (Extensible Markup Language) như là một hướng tích hợp

ứng dụng đầy tiềm năng.

Tích hợp được các ứng dụng đang có thành các ứng dụng khai thác tài nguyên thông tin

phục vụ quản lý, điều hành.

Tích hợp được trên nhiều nến tảng (Multiplatform) và nhiều dòng thiết bị (Cross Device

Development)

-

Giải quyết được lớp các bài toán tích hợp đặt ra ngày nay.

Biết phối hợp giữa lập trình XML với công nghệ Microsoft .NET

Nội dung chính:

1. Tổng quan về XML.

XML có tầm ảnh hưởng rất lớn đến công nghệ truyền tin hiện tại, nhất là môi trường

Web. Trong số chúng ta, chắc chắn đã từng nghe qua Web Services. Đó là những dịch vụ

trên Web ta có thể dùng on-demand , tức là khi nào cần cho chương trình của mình, bằng

cách gọi nó theo phương pháp giống như gọi một hàm. Web Services được triển khai dựa

vào XML và Http, chuẩn dùng để gởi các trang Web.

Điểm quan trọng của kỹ thuật XML là nó không thuộc riêng về một công ty nào, nhưng

là một tiêu chuẩn được mọi người công nhận vì được soạn ra bởi World Wide Web

Consortium - W3C và những ai muốn đóng góp bằng cách trao đổi qua email và forum. Bản

thân của XML tuy không có gì khó hiểu, nhưng các công cụ chuẩn được định ra để làm việc

với XML như Document Object Model - DOM, XPath, XSL, v.v.. thì rất hữu hiệu, và chính

các chuẩn nầy được phát triển không ngừng.

Microsoft đã cố gắng hỗ trợ XML ngay từ đầu. Chẳng những có đại diện để làm việc

thường trực trong W3C mà còn tích cực đóng góp bằng cách gởi những đề nghị. Vị trí của

Microsoft về XML là khi tiêu chuẩn chưa được hoàn thành thì các sản phẩm của Microsoft

tuân thủ những gì có vẽ được đa số công nhận và khi tiêu chuẩn hoàn thành thì tuân thủ

hoàn toàn.

Công cụ XML sáng giá nhất của Microsoft là ActiveX MSXML. Nó được dùng trong

Visual Basic 6, ASP (Active Server Pages) của IIS và Internet Explorer từ version 5.5. Hiện

nay MSXML đã có version 4.0. MSXML parse (đọc và phân tích) và validate (kiểm tra sự

hợp lệ) XML file để cho ta DOM, một cây của các Các nút đại diện các thành phần bên trong

XML. MSXML cũng giúp ta dựa vào một XSL file để chuyển đổi một XML file thành một trang

Web (HTML) hay một XML khác.

XML là viết tắt cho chữ eXtensible Markup Language - nhưng Markup Language (ngôn

ngữ đánh dấu) là gì? Trong ngành ấn loát, để chỉ thị cho thợ sắp chữ về cách in một bài vỡ,

tác giả hay chủ bút thường vẽ các vòng tròn trong bản thão và chú thích bằng một ngôn ngữ

đánh dấu tương tự như tốc ký. Ngôn ngữ ấy được gọi là Markup Language.

XML là một ngôn ngữ đánh dấu tương đối mới vì nó là một một tập hợp con của và dẫn

xuất từ một ngôn ngữ đánh dấu tên là Standard Generalized Markup Language (SGML).

Ngôn ngữ HTML cũng dựa vào SGML, nói đúng ra nó là một áp dụng của SGML.

SGML được phát minh bởi Ed Mosher, Ray Lorie và Charles F. Goldfarb của nhóm IBM

research vào năm 1969, khi con người đặt chân lên mặt trăng. Lúc đầu nó có tên là

10

Generalized Markup Language (GML), và được thiết kế để dùng làm meta-language, một

ngôn ngữ được dùng để diễn tả các ngôn ngữ khác - văn phạm, ngữ vựng của chúng ,.v.v..

Năm 1986, SGML được cơ quan ISO (International Standard Organisation) thu nhận

(adopted) làm tiêu chuẩn để lưu trữ và trao đổi dữ liệu. Khi Tim Berners-Lee triển khai

HyperText Markup Language - HTML để dùng cho các trang Web hồi đầu thập niên 1990,

ông ta cứ nhắc nhở rằng HTML là một áp dụng của SGML. Vì SGML rất rắc rối, và HTML có

nhiều giới hạn nên năm 1996 tổ chức W3C thiết kế XML. XML phiên bản 1.0 được định

nghĩa trong hồ sơ February 1998 W3C Recommendation, giống như một Internet Request

for Comments (RFC), là một "tiêu chuẩn".

Trong một trang Web, ngôn ngữ đánh dấu HTML dùng các cặp Tags để đánh dấu vị trí

đầu và cuối của các mảnh dữ liệu để giúp chương trình trình duyệt (browser) parse (ngắt

khúc để phân tích) trang Web và hiển thị các phần theo ý người thiết kế trang Web. Thí dụ

như một câu HTML dưới đây:

Chào mừng chúng ta đến thăm

VovisoftWeb site

Đoạn lệnh HTML trên có chứa hai tag đánh dấu và . Mỗi cặp Tag gói

dữ liệu nó đánh dấu giữa tag mở và tag đóng. Hai tag đóng ở đây là và .

Tất cả những gì nằm bên trong một cặp Tags được gọi là phần tử (Phần tử). Để nói thêm

đặc tính của một Phần tử, ta có thể có thuộc tính (Thuộc tính) như align trong tag mở của

Phần tử ấy dưới dạng Thuộc tínhName="value", thí dụ như align="center".

Vì Tag trong HTML được dùng để định dạng hiển thị tài liệu nên trình duyệt (browse)

cần biết ý nghĩa của mỗi Tag. Một trình duyệt hay HTML parser sẽ thu thập các chỉ thị sau từ

câu HTML trên:

Bắt đầu một Paragraph mới và đặt Text ở giữa trang ().

Hiển thị câu Chào mừng chúng ta đến thăm

Hiển thị chữ Vovisoft cách mạnh mẽ (Vovisoft).

Hiển thị câu Web site

Gặp điểm cuối của Paragraph ()

Để xử lý đoạn mã lệnh HTML trên, chẳng những trình duyệt cần phải xác định vị trí các

Tags mà còn phải hiểu ý nghĩa của mỗi Tag. Vì mỗi Tag có ý ngĩa riêng của nó, thí dụ P cho

Paragraph, STRONG để nhấn mạnh, thí dụ như dùng chữ đậm (Bold).

II. Cơ bản về XML

Như đã đề cập ở trên, các tài liệu HTML dùng các tag để đánh dấu và nó là một áp

dụng của SGML. Giống như HTML, XML cũng đến từ SGML. Nó cũng dùng Tag để định

nghĩa dữ liệu. Điểm khác biệt chánh giữa HTML và XML là trong khi các Tags của HTML

chứa ý nghĩa về các định dạng trình bày các dữ liệu, thì các Tag của XML chứa ý nghĩa về

cấu trúc của các dữ liệu. Thí dụ như một tài liệu đặt hàng (order) XML dưới đây:

<Customer>Peter Collingwood</Customer>

<Item>

</Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Tài liệu nầy chỉ chứa dữ liệu, không nhắc nhở gì đến cách trình bày. Điều nầy có nghĩa

là một XML parser (chương trình ngắt khúc và phân tích) không cần phải hiểu ý nghĩa cũa

các Tags. Nó chỉ cần tìm các Tags và xác định rằng đây là một tài liệu XML hợp lệ. Trình

duyệt không cần phải hiểu ý nghĩa của các Tags, nên ta có thể dùng Tag nào cũng được. Đó

11

là lý do người ta dùng chữ eXtensible (mở rộng thêm được), nhưng khi dùng chữ để viết tắt

thì lại chọn X thay vì e, có lẽ vì X nghe có vẽ kỳ bí, hấp dẫn hơn.

Chúng ta hãy quan sát kỹ hơn cấu trúc của một XML. Trước hết, phần tử Order có

thuộc tính OrderNo với giá trị 1023. Bên trong phần tử Order có:

Một phần tử con OrderDate với giá trị 2002-3-27

Một phần tử con Customer với giá trị Peter Collingwood.

Hai phần tử con Item, mỗi phần tử Item lại chứa một phần tử con ProductID và một

phần tử con Quantity.

Đôi khi ta để một phần tử với một tên nhưng không chứa một giá trị, lý do là ta muốn

dùng nó như một phần tử tùy chọn, có cũng được, không có cũng không sao. Cách tự nhiên

nhất là gắn cái tag đóng ngay sau tag mở. Thí dụ như phần tử rỗng MiddleInitial trong phần

tử customer dưới đây:

<FirstName>Stephen</FirstName>

</Customer>

Có một cách khác để biểu diễn phần tử rỗng là bỏ tag đóng và thêm một dấu "/" ở cuối

tag mở. Ta có thể viết lại thí dụ customer như sau:

<FirstName>Stephen</FirstName>

</Customer>

Dĩ nhiên phần tử rỗng cũng có thể có thuộc tính như phần tử PhoneNumber thứ nhì

dưới đây:

<FirstName>Stephen</FirstName>

</Customer>

Một tài liệu XML phải well-formed (hợp khuôn dạng) và hợp lệ. Mặc dầu hai từ nầy nghe

hơi giống nhau, nhưng chúng có ý nghĩa khác nhau. Một XML well-formed là một XML thích

hợp cho parser xử lý. Tức là XML tuân thủ các luật lệ về Tag, phần tử, thuộc tính , giá trị

.v.v.. chứa bên trong để parser có thể nhận diện và phân biệt mọi thứ.

Cần chú ý là một XML well-formed chưa chắc chứa đựng những dữ liệu hữu dụng trong

công việc làm ăn. Là well-formed chỉ có nghĩa là XML có cấu trúc đúng. Để hữu dụng cho

công việc làm ăn, XML chẳng những well-formed mà còn cần phải hợp lệ. Một tài liệu XML

hợp lệ khi nó chứa những dữ liệu cần có trong loại tài liệu hay lớp ấy. Thí dụ một XML đặt

hàng có thể bị đòi hỏi phải có một thuộc tính OrderNo và một phần tử con Orderdate. Parser

validate xử lý một tài liệu XML bằng cách kiểm tra dữ liệu trong XML xem có đúng như định

nghĩa trong một chỉ định về loại tài liệu XML ấy. Chỉ định này có thể là một Document Type

Definition (DTD) hay một Schema (giản đồ).

Vậy làm thế nào để tạo được một tài liệu XML well-formed?

Để well-formed, một tài liệu XML phải theo đúng các luật sau đây:

- Phải có một root (gốc) Phần tử duy nhất, gọi là Document Phần tử, nó chứa tất cả các

Phần tử khác trong tài liệu.

- Mỗi tag mở phải có một tag đong1 giống như nó.

- Các Tag trong XML thì phân biệt chữ hoa và chữ thường.

- Mỗi phần tử con phải nằm trọn bên trong phần tử cha của nó.

- Giá trị thuộc tính trong XML phải được gói giữa một cặp nháy kép hay một cặp dấu

nháy đơn.

12

Luật thứ nhất đòi hỏi phải có một phần tử gốc duy nhất, nên tài liệu dưới đây không

well-formed vì nó không có một phần tử gốc:

<Product ProductID="1">Chair</Product>

Một tài liệu XML không có phần tử gốc được gọi là một tài liệu XML phân mảnh. Để làm

cho nó well-formed ta cần phải thêm một phần tử gốc như dưới đây:

<Product ProductID="1">Chair</Product>

</Catalog>

Luật thứ hai nói rằng mỗi tag mở phải có một tag đóng giống như nó. Tức là mỗi Tag

mở ra phải được đóng lại. Phần tử rỗng viết cách gọn như <MiddleInitial/> được gọi là có

Tag tự đóng lại. Các Tag khác phải có tag đóng. Tài liệu XML dưới đây không well-formed vì

nó có chứa một một Tag <Item> thiếu closing Tag </Item>:

<Order>

<Customer>Helen Mooney</Customer>

<Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Để làm cho nó well-formed ta phải thêm cái tag đóng cho phần tử Item thứ nhất:

<Order>

<Customer>Helen Mooney</Customer>

<Item>

</Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Luật thứ ba nói là tên Tag thì phân biệt chữ hoa và chữ thường. Như thế <order> khác

với <Order>, ta không thể dùng Tag </Order> để đóng Tag <order>. Cái XML dưới đây

không well-formed vì tag mở và tag đóng của phần tử OrderDate không đánh vần giống

nhau:

<Order>

<Customer>Graeme Malcolm</Customer>

</Order>

Muốn làm cho nó well formed, ta phải sửa chữ d thành chữ hoa D như sau:

<Order>

<Customer>Graeme Malcolm</Customer>

</Order>

Luật thứ tư nói mỗi phần tử con phải nằm trọn bên trong phần tử cha của nó, tức là

không thể bắt đầu một phần tử mới khi phần tử này chưa chấm dứt. Thí dụ như tài liệu XML

dưới đây không well-formed vì tag đóng của Category hiện ra trước tag đóng của Product.

13

Coca-Cola

</Category>

</Product>

</Catalog>

Muốn sửa cho nó well-formed ta cần phải đóng Tag Product trước như dưới đây:

Coca-Cola

</Product>

</Category>

</Catalog>

Luật cuối cùng về tài liệu XML well-formed đòi hỏi giá trị của thuộc tính phải được gói

trong một cặp dấu nháy đơn hay cặp dấu nháy kép. Tài liệu dưới đây không well-form vì các

giá trị của thuộc tính không được ngoặc đàng hoàng, số 1 không có dấu ngoặc, số 2 có một

cái là nháy đơn và một cái là nháy kép:

<Product ProductID=1>Chair</Product>

</Catalog>

Ngoài các dữ liệu cần thiết, một tài liệu XML cũng có chứa các Processing Instructions

(chỉ thị về cách xử lý) cho parser và Comments (ghi chú) cho người đọc.

Processing Instruction nằm trong cặp Tags <? và ?>. Thông thường nó cho biết phiên

bản của XML nhằm chỉ định parser cần làm theo. Có khi nó cũng cho biết dữ liệu trong XML

dùng bảng mã mã hóa nào, thí dụ như uft-8. Còn một thuộc tính nữa là standalone.

standalone cho parser biết là tài liệu XML có thể được hợp lệ một mình mà không cần đến

một DTD hay Schema.

Mặc dầu một tài liệu XML well-formed không cần có một Processing Instruction, nhưng

thông thường ta để một Processing Instruction ở dòng đầu tài liệu, phần ấy được gọi là đoạn

mở đầu. Dưới đây là một thí dụ có Processing Instruction trong đoạn mả đầu của một tài liệu

XML:

<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?>

<Order>

<Customer>Helen Mooney</Customer>

<Item>

</Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Có một loại Processing Instruction khác cũng rất thông dụng là cho biết tên của

stylesheet (kiểu dáng) của XML nầy, thí dụ như:

<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="order.xsl"?>

Ở đây ta cho XML stylesheet parser biết rằng stylesheet thuộc loại text/xsl và nó được

chứa trong file tên order.xsl. Chúng ta cũng có thể cho thêm chú thích bằng cách dùng cặp

Tags  như sau:

<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?>

<Order>

14

<Customer>Helen Mooney</Customer>

<Item>

</Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Ngoài những vấn đề đề cập ở trên nhưng có một ý niệm rất quan trọng trong XML là

Namespace (không gian tên). Nó cho ta cách cùng một tên của phần tử để nói đến hai thứ

dữ liệu khác nhau trong cùng một tài liệu XML. Giống như có hai học sinh trùng tên Tuấn

trong lớp học, ta phải dùng thêm họ của chúng để phân biệt, ta gọi Tuấn Trần hay Tuấn Lê.

Thí dụ như có một order được người ta đặt trong tiệm sách như sau:

<?xml version="1.0"?>

<FirstName>Graeme</FirstName>

<LastName>Malcolm</LastName>

</Customer>

<Book>

<Title>Treasure Island</Title>

<Author>Robert Louis Stevenson</Author>

</Book>

</BookOrder>

Khi quan sát kỹ, ta thấy có thể có sự nhầm lẫn về cách dùng phần tử Title. Trong tài liệu

có hai loại Title, một cái dùng cho khách hàng Customer nói đến danh hiệu Mr., Mrs., Dr.,

còn cái kia để nói đến đề tựa của một quyển sách Book.

Để tránh sự lầm lẫn, chúng ta có thể dùng không gian tên để nói rõ tên phần tử ấy thuộc

về giòng họ nào. Giòng họ ấy là một Universal Resource Identifier (URI). Một URI có thể là

một URL hay một chỗ nào định nghĩa tính cách độc đáo của nó. Một không gian tên cũng

không cần phải nói đến một địa chỉ Internet, nó chỉ cần phải là có một, không hai.

Chúng ta có thể khai báo các không gian tên trong một phần tử bằng cách dùng thuộc

tính xmlns (ns trong chữ xmlns là viết tắt cho namespace) chúng ta cũng có thể khai báo một

không gian tên mặc định để áp dụng cho những gì nằm bên trong một phần tử, nơi chúng ta

khai báo không gian tên. Thí dụ cái tài liệu đặt hàng có thể được viết lại như sau:

<?xml version="1.0"?>

<FirstName>Graeme</FirstName>

<LastName>Malcolm</LastName>

</Customer>

<Title>Treasure Island</Title>

<Author>Robert Louis Stevenson</Author>

</Book>

</BookOrder>

15

Ta đã tránh được sự nhầm lẫn vì bên trong Customer thì dùng namespace

http://www.northwindtraders.com/customer và bên trong Book thì dùng namespace

http://www.northwindtraders.com/book.

Tuy nhiên, ta sẽ giải quyết làm sao nếu trong order có nhiều customer và nhiều book.

Nếu cứ thay đổi không gian tên hoài trong tài liệu thì rất khó khăn. Một cách giải quyết là

khai báo chữ viết tắt cho các không gian tên ngay ở đầu tài liệu, trong phần tử góc (tức là

phần tử tài liệu). Sau đó bên trong tài liệu ta sẽ sử dụng tiếp đầu ngữ cho các phần tử cần

xác nhận không gian tên bằng chữ viết tắt của không gian tên của nó. Thí dụ như sau:

<?xml version="1.0"?>

<BookOrder xmlns="http://www.northwindtraders.com/order"

xmlns:cust="http://www.northwindtraders.com/customer"

xmlns:book="http://www.northwindtraders.com/book" OrderNo="1234">

<cust:Customer>

<cust:Title>Mr.</cust:Title>

<cust:FirstName>Graeme</cust:FirstName>

<cust:LastName>Malcolm</cust:LastName>

</cust:Customer>

<book:Book>

<book:Title>Treasure Island</book:Title>

<book:Author>Robert Louis Stevenson</book:Author>

</book:Book>

</BookOrder>

Trong tài liệu XML trên ta dùng 3 không gian tên và một không gian tên mặc định.

Không

gian

tên

http://www.northwindtraders.com/order,

namespace

http://www.northwindtraders.com/customer

(viết tắt là cust)

và

namespace

http://www.northwindtraders.com/book (viết tắt là book). Các phần tử và các thuộc tính

không có tiếp đầu (tức là không có chữ tắt đứng trước) như BookOrder, OrderNo, và

OrderDate, được coi như thuộc về không gian tên mặc định. Để đánh dấu một phần tử hay

thuộc tính không thuộc về không gian tên mặc định, một chữ tắt, đại diện không gian tên sẽ

được gắn làm tiếp đầu ngữ cho tên phần tử hay thuộc tính. Thí dụ như cust:LastName,

book:Title.

Trong tài liệu XML còn có CDATA, là khúc dữ liệu trong tài liệu XML nằm giữa

<![CDATA[ và ]]>. Dữ liệu nằm bên trong những CDATA được cho thông qua parser y

nguyên, không bị sửa đổi. Điểm nầy rất quan trọng khi chúng ta muốn cho vào những dữ

liệu có chứa những văn bản được xem như đánh dấu. Chúng ta có thể đặt những thí dụ cho

XML trong những CDATA và chúng sẽ được parser bỏ qua. Khi dùng XSL stylesheets để

transform một XML file thành HTML, có bất cứ scripting nào chúng ta cũng phải đặt trong

những CDATA. Dưới đây là các thí dụ dùng CDATA:

<![CDATA[...place your data here...]]>

<![CDATA[

function warning()

{

alert("Watch out!");

}]]>

</SCRIPT>

Dữ liệu trong XML không cho phép dùng một số ký hiệu đặc biệt. Do đó, XML yêu cầu

chúng ta sử dụng một số cụm từ thay thế.

Cụm từ

'

&

>

<

"

Ý nghĩa

dấu nháy trên

dấu &

dấu lớn hơn

dấu nhỏ hơn

dấu ngoặc kép

16

Chúng ta đã thấy cấu trúc và cú pháp của XML tương đối đơn giãn. XML cho ta một

cách chuẩn để trao đổi tin tức giữa các computers. Bước tiếp theo là tìm hiểu cách nào một

chương trình xử lý một tài liệu XML.

Dĩ nhiên để xử lý một XML chương trình ứng dụng phải có cách đi lại bên trong tài liệu

để lấy ra các giá trị của các phần tử hay thuộc tính. Do đó người ta thiết kế ra ngôn ngữ

XML Path language, mà ta gọi tắt là XPath. XPath đóng một vai trò quan trọng trong công

tác trao đổi dữ liệu giữa các computers hay giữa các chương trình ứng dụng vì nó cho phép

ta lựa chọn hay lọc ra những tin tức nào mình muốn để trao đổi hay hiển thị.

Nếu khi làm việc với cơ sở dữ liệu ta dùng cấu câu lệnh SQL Select .. from TableXYZ

WHERE ... để trích ra một số bản ghi từ một table, thì khi làm việc với XML, một table dữ

liệu nho nhỏ, XPath cho ta những biểu thức về điều kiện giống giống như mệnh đề WHERE

trong SQL.

XPath là một chuẩn để xử lý XML, cũng giống như SQL là một chuẩn để làm việc với cơ

sở dữ liệu. Tiên phuông trong việc triển khai các chương trình áp dụng XPath là công tác

của các công ty phần mềm lớn như Microsoft, Oracle, Sun, IBM, v.v. Sở dĩ ta cần có một

chuẩn XPath là vì nó được áp dụng trong nhiều hoàn cảnh, nên cần phải có một lý thuyết rõ

ràng, chính xác.

Lý thuyết về XPath hơi khô khan nhưng nó được áp dụng trong mọi kỹ thuật của gia

đình XML. Cho nên chúng ta hãy kiên nhẫn nắm vững những điều căn bản về nó để khi nào

gặp chỗ người ta dùng XPath thì mình nhận diện và hiểu được. Chúng ta ta sẽ chỉ nghiên

cứu những nội dung thường dùng trong XPath thôi, nếu chúng ta muốn có đầy đủ chi tiết về

XPath thì có thể tham khảo chỉ định của nó tại địa chỉ http://www.w3c.org/TR/xpath.

Một tài liệu XML như một cây đối với XPath

XPath cho ta cú pháp để diễn tả cách đi lại trong XML. Ta coi một tài liệu XML như

được đại diện bằng một tree (cây) có nhiều các nút. Mỗi phần tử hay thuộc tính là một nút.

Để minh họa ý niệm nầy, chúng ta hãy quan sát tài liệu đặt hàng (order) XML sau:

<?xml version="1.0"?>

<Customer>John Costello</Customer>

<Item>

<Product ProductID="1" UnitPrice="70">Chair</Product>

</Item>

<Item>

</Item>

</Order>

Ta có thể biểu diễn XML trên bằng một cây như dưới đây, trong đó nút phần tử màu

nâu, nút thuộc tính màu xanh:

17

Chúng ta có thể dùng biểu thức XPath để chỉ định đường dẫn đến nút (nút) nào hay

trích ra (trả về) một hay nhiều nút thỏa đúng điều kiện yêu cầu. Biếu thức XPath có thể là

tuyệt đối, tức là lấy nút gốc làm chuẩn hay tương đối, tức là khởi đầu từ nút vừa mới được

chọn. Nút ấy được gọi là context nút (nút vai chính trong tình huống).

Có hai cách viết để diễn tả XPath, viết nguyên và viết tắt. Trong cả hai cách ta đều dùng

dấu slash (/) để nói đến phần tử tài liệu, tức là nút gốc. Ta có thể đi lại trong các nút của

Tree giống như các nút của Windows System Directory mà ta thấy trong Panel bên trái của

Window Explorer. Ta cũng sẽ dùng những ký hiệu như slash /, một chấm . và hai chấm ..

của Windows System File Folder cho cách viết tắt trong XPath Location để đi xuống các các

nút con, cháu, chỉ định context nút, hay đi ngược lên các các nút tổ tiên.

Đường dẫn tuyệt đối

Chúng ta hãy tìm vài location paths trong cái Tree của tài liệu XML về đặt hàng nói trên.

Muốn chọn cái nút của Phần tử Order (nó cũng là Root Phần tử) bằng cú pháp nguyên, ta sẽ

dùng XPath Biểu thức sau đây:

/child::Order

Dịch ra cú pháp tắt, Biểu thức nầy trở nên:

/Order

Đi ra nhánh của Tree, ta sẽ tìm được nút Customer bằng cách dùng XPath Biểu thức

sau:

/child::Order/child::Customer

Sau đây là XPath Biểu thức viết tắt tương đương:

/Order/Customer

Nếu chúng ta muốn lấy ra một nút Thuộc tính, chúng ta phải nói rõ điều nầy bằng cách

dùng từ chìa khóa (keyword) thuộc tính trong cách viết nguyên hay dùng character @ trong

18

cú pháp tắt. Do đó để lấy thuộc tính OrderNo của phần tử Order, ta sẽ dùng XPath Biểu thức

sau:

/child::Order/thuộc tính::OrderNo

Cú pháp tắt cho Thuộc tính OrderNo là:

/Order/@OrderNo

Để trích ra các các nút con cháu, tức là các các nút nhánh xa hơn, ta dùng keyword

descendant trong cú pháp nguyên hay một double slash (//) trong cú pháp tắt. Thí dụ, để lấy

ra các các nút Product trong tài liệu, chúng ta có thể dùng Biểu thức location path sau:

/child::Order/descendant::Product

Cú pháp tắt tương đương là:

/Order//Product

Chúng ta cũng có thể dùng wildcards (lá bài Joker) để nói đến những các nút mà tên

của chúng không thành vấn đề. Thí dụ, dấu asterisk (*) wildcard chỉ định bất cứ nút tên nào.

Location path sau đây chọn tất cả các các nút con của Phần tử Order:

/child::Order/child::*

Cú pháp tắt tương đương là:

/Order/*

Đường dẫn tương đối:

Nhiều khi XPath location paths là tương đối với context nút, trong trường hợp ấy

location path diễn tả cách lấy ra một nút hay một số (set of) các nút tương đối với context

nút. Thí dụ như, nếu Phần tử Item thứ nhất trong order là context nút, thì location path tương

đối để trích ra Phần tử con Quantity là:

child::Quantity

Trong cú pháp tắt, location path tương đối là:

Quantity

Tương tự như vậy, để lấy ra Thuộc tính ProductID của Phần tử con Product, cái location

path tương đối là:

child::Product/thuộc tính::ProductID

Biểu thức ấy dịch ra cú pháp tắt là:

Product/@ProductID

Để đi ngược lên phía trên của Tree, ta dùng keyword parent (cha). Dạng tắt tương

đương của keyword nầy là hai dấu chấm (..). Thí dụ nếu context nút là Phần tử OrderDate,

thì Thuộc tính OrderNo có thể được lấy ra từ Phần tử Order bằng cách dùng location path

tương đối sau:

parent::Order/thuộc tính::OrderNo

Để ý là cú pháp nầy chỉ trả về một trị số khi nút cha tên Order. Nếu muốn lấy ra Thuộc

tính OrderNo từ nút cha không cần biết nó tên gì chúng ta phải dùng Biểu thức sau:

parent::*/thuộc tính::OrderNo

Viết theo kiểu tắt đơn giản hơn vì chúng ta không cần phải cung cấp tên của nút cha.

Chúng ta có thể nói đến nút cha bằng cách dùng hai dấu chấm (..) như sau:

../@OrderNo

Ngoài ra, chúng ta có thể nói đến chính context nút bằng cách dùng hoặc keyword self

hoặc một dấu chấm (.). Điều nầy rất tiện trong vài trường hợp, nhất là khi chúng ta muốn biết

current context nút là nút nào.

Chúng ta có thể giới hạn số các nút lấy về bằng cách gắn thêm điều kiện sàng lọc vào

location path. Cái điều kiện giới hạn một hay nhiều các nút được tháp vào Biểu thức bên

trong một cặp ngoặc vuông ([]). Thí dụ, để lấy ra mọi Phần tử Product có Thuộc tính

UnitPrice lớn hơn 70, chúng ta có thể dùng XPath Biểu thức sau đây:

/child::Order/child::Item/child::Product[thuộc tính::UnitPrice>70]

Trong cú pháp tắt, nó là:

/Order/Item/Product[@UnitPrice>70]

Trong Biểu thức của điều kiện chúng ta cũng có thể dùng Xpath tương đối , do đó trong

Biểu thức điều kiện chúng ta có thể dùng bất cứ nút nào trong thứ bậc. Thí dụ sau đây lấy về

những các nút Item có Phần tử con Product với Attibute ProductID trị số bằng 1:

/child::Order/child::Item[child::Product/thuộc tính::ProductID=1]

19

Dịch ra cú pháp tắt, ta có:

/Order/Item[Product/@ProductID=1]

Tập hợp các Các nút do XPath trả về được gọi là Collection. Thông thường trong lập

trình, từ "Collection" được dùng để nói đến một tập hợp các objects đồng loại. Ta có thể lần

lượt đi qua (iterate through) các objects trong một Collection nhưng không được bảo đảm

thứ tự của chúng, tức là gặp object nào trước hay object nào sau.

Trái lại, trong chuẩn XPath, khi một Collection được trả về bởi một XPath Query (hỏi),

nó giữ nguyên thứ tự các Các nút và cấp bậc của chúng trong tài liệu XML. Tức là nếu

XPath trả về một cành các các nút thì trừ những các nút không thỏa điều kiện, các nút còn

lại vẫn giữ đúng vị trí trên cành.

Vì các thuộc tính của một phần tử không có thứ tự, nên chúng có thể nằm lộn xộn trong

một Collection.

Một Collection của Các nút được xem như một Array. Muốn nói trực tiếp đến một Nút

trong Collection ta có thể dùng một index trong cặp ngoặc vuông. Nút thứ nhất có Index là 1.

Cặp ngoặc vuông ([]) có precedence cao hơn (được tính trước) dấu slash(/) hay hai dấu

slash (//). Dưới đây là hai thí dụ:

Biểu thức

Ý nghĩa

author[1]

Phần tử author đầu tiên.

author[firstname][3]

Phần tử author thứ ba có một phần tử con là firstname

Một location path dùng một Axis để chỉ định mối liên hệ giữa các Các nút được chọn đối

với context nút. Sau đây là bảng liệt kê đầy đủ các axes:

Axes

Ý nghĩa

ancestor::

Tổ tiên của context nút.

Những tổ tiên của context nút gồm có cha, ông nội, ông cố .v.v., do đó

ancestor:: axis luôn luôn kể cả root nút trừ khi chính context nút là root nút.

ancestor-

Chính context nút và tổ tiên của nó.

or-self::

Cái ancestor-or-self:: axis luôn luôn kể cả root nút.

thuộc

Các Thuộc tínhs của context nút.

tính::

Nếu context nút không phải là một Phần tử thì chắc chắn axis sẽ trống

rỗng.

child::

Con cái của context nút.

Một con là bất cứ nút nào nằm ngay dưới context nút trong tree. Tuy

nhiên, Thuộc tính hay Namespace các nút không được xem là con cái của

context nút.

descenda

Con cháu của context nút.

nt::

Con cháu là con, cháu, chít, .v.v., do đó descendant:: axis không bao

giờ chứa Thuộc tính hay Namespace các nút.

following::

following-

Mọi các nút hiện ra sau context nút trên tree, không kể con cháu,

Thuộc tính các nút, hay Namespace các nút.

Mọi các nút em (nằm sau) context nút.

sibling::

following-sibling:: axis nói đến chỉ những Các nút con, của cùng một

Nút cha, nằm trên tree sau context nút. Axis không kể các Các nút anh nằm

trước context nút.

Nếu context nút là Thuộc tính hay Namespace thì following-sibling::

axis sẽ trống rỗng.

namespac

Những Namespace các nút của context nút.

Mỗi namespace có một namespace nút trong scope (phạm vi hoạt

động) của context nút.

e::

Nếu context nút không phải là một Phần tử thì Axis sẽ trống rỗng.

20

parent::

Nút cha của context nút, nếu nó có cha.

Nút cha là nút nằm ngay phía trên context nút trên tree.

preceding:

Mọi các nút hiện ra trước context nút trên tree, không kể các các nút tổ

tiên, Thuộc tính các nút, hay Namespace các nút.

:

Một cách để nhận diện preceding:: axis là mọi các nút đã kết thúc hoàn

toàn trước khi context nút bắt đầu.

preceding-

sibling::

Mọi các nút anh (nằm trước) context nút.

preceding-sibling:: axis nói đến chỉ những Các nút con, của cùng một

Nút cha, nằm trên tree trước context nút.

Nếu context nút là Thuộc tính hay Namespace thì preceding-sibling::

axis sẽ trống rỗng.

self::

Là chính context nút.

Như ta đã thấy ở trên, để giới hạn chỉ lấy ra những Các nút thỏa đáng một điều kiện, ta

gắn một Filter (sàng lọc) vào Collection. Filter ấy là một Clause giống giống Clause WHERE

trong ngôn ngữ SQL của cơ sở dữ liệu.

Nếu một Collection nằm giữa một filter, nó sẽ cho kết quả TRUE nếu Collection trả về ít

nhất một Nút và FALSE nếu Collection trống rỗng (empty). Thí dụ Biểu thức author/degree

có nghĩa rằng hàm biến đổi Collection ra trị số Boolean sẽ có giá trị TRUE nếu hiện hữa một

Phần tử author có Phần tử con tên degree.

Filters luôn luôn được tính theo context của nó. Nói một cách khác, cái Biểu thức

book[author] có nghĩa là cho mỗi Phần tử book tìm thấy, nó sẽ được thử xem có chứa một

Phần tử con tên author không. Tương tự như vậy, book[author = 'Brown'] có nghĩa rằng cho

mỗi Phần tử book tìm thấy, nó sẽ được thử xem có chứa một Phần tử con tên author với trị

số bằng Brown không.

Ta có thể dùng dấu chấm (.) để khám current context nút. Thí dụ như, book[. = 'Dreams']

có nghĩa rằng cho mỗi Phần tử book tìm thấy trong current context, nó sẽ được thử xem có

trị số bằng Dreams không. Dưới đây là một ít thí dụ:

Biểu thức

Ý nghĩa

Book[excerpt]

Book[excerpt]/title

Mọi Phần tử book có chứa ít nhất một Phần tử excerpt.

Mọi Phần tử title nằm trong những Phần tử book có chứa ít

nhất một Phần tử excerpt.

Book[excerpt]/author[degree] Mọi Phần tử author có chứa ít nhất một Phần tử degree và

nằm trong những Phần tử book có chứa ít nhất một Phần tử

excerpt.

Book[author/degree]

Mọi Phần tử book có chứa ít nhất một Phần tử author với ít

nhất một Phần tử degree con.

Book[excerpt][title]

Mọi Phần tử book có chứa ít nhất một Phần tử excerpt và ít

nhất một Phần tử title.

Để so sánh hai objects trong XPath ta dùng dấu (=) cho bằng nhau và (!= ) cho không

bằng nhau. Mọi Phần tử và Thuộc tínhs là string, nhưng được Typecast (xem như ) những

con số khi đem ra so sánh.

Biểu thức

Ý nghĩa

author[lastname = "Smith"]

Mọi Phần tử author có chứa ít nhất một Phần tử lastname với

trị số bằng Smith.

author[lastname[1]

"Smith"]

= Mọi Phần tử author có Phần tử lastname con đầu tiên với trị

số bằng Smith.

21