Xây dựng từ điển điện tử phục vụ việc giải nghĩa từ trong phân môn Tập đọc ở Tiểu học

Download

TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017

XÂY DỰNG TỪ ĐIỂN ĐIỆN TỬ PHỤC VỤ VIỆC

GIẢI NGHĨA TỪ TRONG PHÂN MÔN TẬP ĐỌC Ở TIỂU HỌC

Trꢀn Phương Thanh¹

Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi

Tóm tꢅt: Vꢆn hiꢇu biꢈt cꢃa hꢂc sinh Tiꢇu hꢂc còn hꢁn chꢈ, nên các em gꢉp khá nhiꢊu khó

khăn trong quá trình ñꢂc hiꢇu văn bꢋn. Hiꢇu nghĩa cꢃa tꢌ là mꢄt trong nhꢍng viꢎc cơ bꢋn

mà giáo viên cꢏn giúp hꢂc sinh ñꢇ mꢐ ra con ñưꢀng tiꢈp cꢑn cuꢄc sꢆng cho các em thông

qua trang sách. Xây dꢒng Tꢌ ñiꢇn ñiꢎn tꢓ sꢔ cung cꢕp cách giꢋi nghĩa tꢌ thông qua hình

ꢋnh, ñoꢁn phim, câu ñꢆ… mꢄt cách ñơn giꢋn, dꢖ hiꢇu hơn.

Tꢌ khóa: phân môn Tꢑp ñꢂc, tꢌ ngꢍ, Tiꢇu hꢂc, tꢌ ñiꢇn ñiꢎn tꢓ

1. Mꢁ ĐꢂU

Đꢀc là mꢁt trong bꢂn kĩ năng sꢃ dꢄng tiꢅng Viꢆt và có thꢇ nói là kĩ năng quan trꢀng

hàng ñꢈu cꢉa hꢀc sinh Tiꢇu hꢀc. Trong nhà trưꢊng, công viꢆc giꢋng dꢌy và giáo dꢄc phꢈn

lꢍn dꢎa vào chương trình và sách (sách giáo khoa, sách tham khꢋo, sách hưꢍng dꢏn, sách

bài tꢐp, sách khoa hꢀc, các tác phꢑm văn hꢀc…). Ngày nay, bên cꢌnh sách, hꢀc sinh còn

thu nhꢐn ñưꢒc khꢂi lưꢒng thông tin khꢓng lꢔ qua mꢌng internet. Tuy nhiên, ñꢇ có thꢇ chꢀn

lꢀc, thu thꢐp ñưꢒc lưꢒng thông tin phù hꢒp, hꢀc sinh cꢈn có kĩ năng ñꢀc. Vì vꢐy, ñꢀc mang

ý nghĩa giáo dꢄc, giáo dưꢕng và phát triꢇn rꢖt lꢍn ñꢂi vꢍi hꢀc sinh (HS). Đꢇ có thꢇ ñꢀc

hiꢇu mꢁt văn bꢋn, ñꢈu tiên HS phꢋi hiꢇu các tꢗ ngꢘ trong văn bꢋn. Giáo viên (GV) chính là

ngưꢊi ñꢙnh hưꢍng, hꢚ trꢒ cho hꢀc sinh thꢎc hiꢆn hoꢌt ñꢁng này. HS chꢛ có thꢇ hiꢇu, hiꢆn

thꢎc hóa nghĩa cꢉa tꢗ trong giao tiꢅp khi dꢌy hꢀc giꢋi nghĩa tꢗ ñưꢒc quan tâm ñúng mꢜc.

Thꢎc tꢅ, còn nhiꢝu GV chưa quan tâm, chưa lꢎa chꢀn ñưꢒc biꢆn pháp giꢋi nghĩa tꢗ phù

hꢒp, chưa sꢃ dꢄng các công cꢄ hꢚ trꢒ cho hoꢌt ñꢁng này cꢉa hꢀc trò. Mꢁt sꢂ thꢈy cô còn

giꢋi nghĩa tꢗ mꢁt cách qua loa, ñꢌi khái; mꢁt sꢂ khác giꢋi nghĩa tꢗ còn dài dòng, khó hiꢇu;

thꢐm chí có trưꢊng hꢒp hiꢇu sai nghĩa cꢉa tꢗ.

HS Tiꢇu hꢀc trong giai ñoꢌn hiꢆn nay không hꢜng thú vꢍi viꢆc ñꢀc sách, dành nhiꢝu

thꢊi gian ñꢀc truyꢆn tranh vꢍi màu sꢞc hꢖp dꢏn. Tình trꢌng này nꢅu kéo dài sꢟ dꢏn ñꢅn vꢂn

¹Nhꢐn bài ngày 13.01.2017; gꢃi phꢋn biꢆn, chꢛnh sꢃa và duyꢆt ñăng ngày 20.02.2017

Liên hꢆ tác giꢋ: Trꢈn Phương Thanh; Emai: [email protected]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI

hiꢇu biꢅt cꢉa các em hꢌn chꢅ, không có kĩ năng tꢎ ñꢀc ꢠ tꢎ hꢀc. Mꢁt trong sꢂ rꢖt nhiꢝu

nguyên nhân là do các em cꢋm thꢖy chưa hꢜng thú vꢍi “mꢍ chꢘ” theo các em là khó hiꢇu.

Hiꢇu văn bꢋn phꢋi bꢞt ñꢈu tꢗ hiꢇu nghĩa cꢉa tꢗ. Hiꢇu tꢗ chꢛ bꢡng ñꢙnh nghĩa không thꢎc sꢎ

phù hꢒp vꢍi hꢀc sinh Tiꢇu hꢀc. Ngưꢊi thꢈy cꢈn nghĩ ñꢅn nhiꢝu biꢆn pháp giúp HS hiꢇu tꢗ,

nuôi dưꢕng hꢜng thú ñꢀc cho các em. Viꢆc xây dꢎng tꢗ ñiꢇn ñiꢆn tꢃ sꢟ hꢚ trꢒ tꢂt cho công

tác giꢋng dꢌy cꢉa GV và viꢆc hꢀc cꢉa HS, bꢢi sꢃ dꢄng các hình thꢜc giꢋi nghĩa ña dꢌng,

ngꢞn gꢀn, dꢣ hiꢇu.

2. NꢃI DUNG

Bên cꢌnh nhꢘng cuꢂn tꢗ ñiꢇn dành cho HS Tiꢇu hꢀc ñưꢒc in trên giꢖy, giꢋi nghĩa chꢉ

yꢅu bꢡng ñꢙnh nghĩa, tꢗ ñiꢇn ñiꢆn tꢃ là mꢁt công cꢄ vô cùng hꢘu ích cho GV và HS. Có

công cꢄ này, GV sꢟ không mꢖt nhiꢝu thꢊi gian ñꢇ dꢌy nghĩa cꢉa tꢗ. Qua tư liꢆu, hình ꢋnh

trꢎc quan…, HS sꢟ hꢜng thú hꢀc tꢐp hơn, nꢞm bꢞt nꢁi dung bài tꢐp ñꢀc nhanh hơn, giꢊ hꢀc

sꢟ hiꢆu quꢋ hơn.

Tꢗ ñiꢇn ñiꢆn tꢃ cꢈn ñưꢒc xây dꢎng theo nguyên tꢞc như: Hꢆ thꢂng các tꢗ ngꢘ cꢈn giꢋi

nghĩa trong tꢗng bài ñꢀc dùng cho mꢀi ñꢂi tưꢒng phꢋi ñꢋm bꢋo tính vꢗa sꢜc, theo bài, theo

tuꢈn và chꢉ ñiꢇm; sꢂ lưꢒng tꢗ cꢈn ña dꢌng, phù hꢒp vꢍi mꢀi ñꢂi tưꢒng HS; lꢎa chꢀn nhiꢝu

hình thꢜc giꢋi nghĩa tꢗ phù hꢒp (ñꢙnh nghĩa, vꢐt thꢐt, hình ꢋnh tĩnh hoꢤc ñꢁng, bꢋn ñꢔ, sơ

ñꢔ, video clip…); lꢎa chꢀn ngꢘ liꢆu giꢋi nghĩa tꢗ ñꢋm bꢋo tính chính xác, khoa hꢀc và tꢓ

chꢜc lưu trꢘ trên máy tính theo bài hꢀc, tuꢈn hꢀc ñꢇ dꢣ dàng tra cꢜu, sꢃ dꢄng. tꢗ ñiꢇn ñiꢆn

tꢃ sꢃ dꢄng ñꢇ giꢋng dꢌy và ñưꢒc ñiꢝu chꢛnh, bꢓ sung sau mꢚi giꢊ dꢌy, ñꢔng thꢊi khuyꢅn

khích HS sưu tꢈm, thông tin, tư liꢆu, tranh ꢋnh làm phong phú nꢁi dung tꢗ ñiꢇn.

2.1. Lꢄa chꢅn các tꢆ cꢀn giꢇi nghĩa

Trong giꢊ dꢌy tꢐp ñꢀc, GV cꢈn chú ý phát hiꢆn các “tꢗ khóa” quan trꢀng ñꢇ hưꢍng dꢏn

HS. Thꢎc tꢅ, trong mꢚi bài Tꢑp ñꢂc, sách giáo khoa ñꢝu ñưa ra các tꢗ ñꢇ chú giꢋi. Nhiꢝu

GV khi dꢌy cho hꢀc sinh ñꢀc toàn bꢁ chú giꢋi và coi như ñã hoàn thành hoꢌt ñꢁng giꢋi

nghĩa tꢗ trong giꢊ. Nꢅu có sꢎ ñꢈu tư, sáng tꢌo, tìm tòi, khai thác phát hiꢆn tꢗ ngꢘ, giꢊ dꢌy

sꢟ phong phú, hꢖp dꢏn và hiꢆu quꢋ hơn.

Ví dꢄ bài “Chú ñi tuꢏn” tuꢈn 23 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 5, tꢐp 1), trong bài chꢛ giꢋi nghĩa hai

tꢗ “hꢂc sinh miꢊn Nam” (hꢀc sinh là con em cán bꢁ nhân dân miꢝn Nam ra miꢝn Bꢞc, hꢀc

ꢢ các trưꢊng nꢁi trú trong thꢊi kì nưꢍc ta bꢙ chia cꢞt (1954ꢠ1975); “ñi tuꢏn” (ñi ñꢇ quan

sát, xem xét tình hình trong mꢁt khu vꢎc nhꢡm giꢘ gìn trꢐt tꢎ, ñꢝ phòng bꢖt trꢞc). Đꢇ giúp

hꢀc sinh lꢍp 5 hiꢇu ñưꢒc: vꢗi lòng yêu thương các cháu hꢂc sinh, các chiꢈn sĩ công an sꢘn

sàng vưꢙt qua mꢂi hoàn cꢋnh khó khăn, gian khꢚ, khꢅc nghiꢎt ñꢇ bꢋo vꢎ cuꢄc sꢆng bình

TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017

yên và tương lai tươi ñꢛp cꢃa các cháu; giáo viên cꢈn phꢋi hưꢍng dꢏn hꢀc sinh phát hiꢆn

và hiꢇu thêm nghĩa mꢁt sꢂ tꢗ như “hun hút” (sâu, xa, ñꢅn mꢜc không thꢇ thꢖy tꢐn cùng;

gió hun hút lꢌnh lùng ý muꢂn nói gió lùa mꢌnh, dꢘ dꢁi, lùa sâu vào trong nhꢘng con phꢂ

vꢞng ñêm ñông giá lꢌnh), “mꢊn bông” (chăn bông), tꢗ ñꢔng nghĩa “rét”, “lꢁnh buꢆt” (chꢛ

cái lꢌnh, nhiꢆt ñꢁ thꢖp hơn so vꢍi nhiꢆt ñꢁ cꢉa cơ thꢇ; rét là chꢛ lꢌnh hꢅt cꢋ ngưꢊi, khiꢅn

ngưꢊi ta khó chꢙu; lꢁnh buꢆt chꢛ lꢌnh tꢍi mꢜc như thꢖu vào xương).

Bên cꢌnh ñó, các tꢗ cꢓ, tꢗ Hán Viꢆt, và tꢗ mꢍi lꢌ cũng nên ñưꢒc chú ý ñꢇ làm rõ

nghĩa. Ví dꢄ như bài “Bác sĩ Yꢜécꢜxanh” tuꢈn 31 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 3, tꢐp 2) thì cꢈn giꢋi nghĩa

cho hꢀc sinh như “ngưꢝng mꢄ”, “nhiꢎt ñꢗi”, “công dân”,...

ꢥ mꢚi vùng miꢝn sꢃ dꢄng nhꢘng tꢗ ngꢘ khác nhau, có khi cùng mꢁt sꢎ vꢐt, hiꢆn

tưꢒng nhưng vꢍi mꢚi vùng này dùng tên gꢀi này, vùng khác dùng tꢗ khác. Các bài Tꢑp ñꢂc

ꢢ Tiꢇu hꢀc có chꢜa khá nhiꢝu tꢗ, ngꢘ ñꢙa phương. Vì vꢐy, giáo viên cꢈn căn cꢜ vào tꢗng

vùng miꢝn mà hꢀc sinh mình sinh sꢂng ñꢇ lꢎa chꢀn nhꢘng tꢗ ngꢘ cꢈn giꢋi nghĩa ꢢ ñꢙa

phương khác sao cho phù hꢒp.Ví dꢄ: Bài “Cao Bꢞng” ꢢ tuꢈn 22 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 4, tꢐp 2)

vꢍi ñꢂi tưꢒng hꢀc sinh miꢝn Nam thì cꢈn giꢋi nghĩa tꢗ “mꢑn” (cách gꢀi ꢢ miꢝn Bꢞc); trong

Nam gꢀi là “mꢐn bꢞc”. Hay bài “Bꢏm ơi” tuꢈn 31 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 4, tꢐp 2), GV cꢈn ñưa tꢗ

“bꢏm” (ñꢔng nghĩa vꢍi bu, má, u, mꢌ, mꢦ, …) ra ñꢇ giꢋi nghĩa.

Thêm vào ñó, cuꢂi mꢚi bài Tꢑp ñꢂc ñꢝu có phꢈn chú giꢋi, có thꢇ dꢎa vào gꢒi ý vꢝ

nhꢘng tꢗ ngꢘ cꢈn giꢋi nghĩa và ñꢙnh nghĩa cꢉa các tꢗ ñó trong phꢈn chú giꢋi ñꢇ lꢎa chꢀn tꢗ

ngꢘ cꢈn giꢋi nghĩa sao cho phù hꢒp vꢍi ñꢂi tưꢒng hꢀc sinh.

2.2. Lꢄa chꢅn hình thꢈc giꢇi nghĩa phù hꢉp trong tꢆ ñiꢊn ñiꢋn tꢌ

Tꢗ ñiꢇn ñiꢆn tꢃ là tꢐp hꢒp các tꢗ ngꢘ ñã ñưꢒc lꢎa chꢀn và giꢋi nghĩa bꢡng các hình

ꢋnh, ñoꢌn phim, hình ñꢁng, câu ñꢂ… kꢅt hꢒp vꢍi các biꢆn pháp sau ñây:

2.2.1. Giꢇi nghĩa bꢍng trꢄc quan

Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng trꢎc quan là biꢆn pháp ñưa ra các vꢐt thꢐt, sơ ñꢔ, tranh ꢋnh… ñꢇ

giꢋi nghĩa tꢗ. Nhꢘng hình ꢋnh cꢋm tính, nhꢘng biꢇu tưꢒng cꢉa trꢧ vꢝ thꢅ giꢍi xung quanh

là mꢁt tꢓ hꢒp cꢈn thiꢅt cho bꢖt cꢜ viꢆc dꢌy hꢀc nào.

Ví dꢄ: Tꢗ cꢈn giꢋi nghĩa trong bài “Có công mài sꢅt, có ngày nên kim” tuꢈn 1 (Tiꢈng

Viꢎt lꢍp 2) như: ngáp ngꢅn ngáp dài, kim, mài, khâu vá... Mꢁt bꢜc hình cây kim hay mꢁt

ñoꢌn phim vꢝ ngưꢊi ñang may vá sꢟ ñưꢒc hꢀc sinh chú ý hơn nhưng lꢊi nói ñơn thuꢈn cꢉa

giáo viên. Viꢆc giꢋi nghĩa bꢡng trꢎc quan sꢟ giúp cho HS nhꢍ kĩ, khꢞc sâu nhꢘng hình ꢋnh,

biꢇu tưꢒng và hình thành các khái niꢆm, kiꢅn thꢜc mꢍi, phát triꢇn khꢋ năng quan sát, tư

duy, trí tưꢢng tưꢒng và ngôn ngꢘ. Trꢎc quan chiꢅm vꢙ trí quan trꢀng trong giꢋi nghĩa tꢗ ꢢ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI

Tiꢇu hꢀc vì nó giúp HS hiꢇu nghĩa cꢉa tꢗ mꢁt cách dꢣ dàng. Biꢆn pháp này thưꢊng ñưꢒc sꢃ

dꢄng ꢢ các lꢍp ñꢈu cꢖp. Tuy nhiên, biꢆn pháp này không giꢋi thích ñưꢒc các tꢗ mang nghĩa

trꢗu tưꢒng, và khi lꢌm dꢄng sꢟ làm giꢋm sꢜc tꢐp trung cꢉa trꢧ.

2.2.2. Giꢇi nghĩa tꢆ bꢍng tꢆ ñiꢊn

Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng tꢗ ñiꢇn là GV hoꢤc HS nêu nꢁi dung cꢉa tꢗ bꢡng mꢁt ñꢙnh nghĩa.

Đây là biꢆn pháp giꢋi nghĩa tꢗ phꢓ biꢅn nhꢖt, là biꢆn pháp làm cơ sꢢ cho rꢖt nhiꢝu bài tꢐp

giꢋi nghĩa khác nhau. Ví dꢄ: Tꢗ cꢈn giꢋi nghĩa trong bài Tꢐp ñꢀc tuꢈn 4 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 2,

tꢐp 1) bài “Trên chiꢈc bè” là say ngꢅm. Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng tꢗ ñiꢇn (ñꢙnh nghĩa): “say

ngꢞm” là nhìn kĩ, nhìn mãi cho thꢨa lòng yêu thích.

Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng ñꢙnh nghĩa sꢟ làm cho ngôn ngꢘ và tư duy cꢉa HS trꢢ nên rõ ràng

và sâu sꢞc hơn. Càng bꢞt ñꢈu dꢌy cho HS ñꢙnh nghĩa sꢍm bao nhiêu thì các em càng biꢅt tư

duy chính xác và nói năng ñúng ñꢞn bꢖy nhiêu. Khi áp dꢄng biꢆn pháp này, GV cꢈn lꢎa

nhꢘng nghĩa ñơn giꢋn ñꢇ HS dꢣ hiꢇu, tránh sꢎ luꢑn quꢑn. Các thành tꢂ nghĩa cꢉa tꢗ ñưꢒc

ñꢙnh nghĩa cꢈn ñꢈy ñꢉ nhưng tꢓ hꢒp các thành tꢂ nghĩa không quá lꢍn. Đꢙnh nghĩa ñưa ra

cꢈn ngꢞn gꢀn, rõ ràng, diꢣn ñꢌt dꢣ hiꢇu. Bên cꢌnh ñó, GV nên sꢃ dꢄng tꢗ ñiꢇn ñꢇ ñꢋm bꢋo

ñꢁ chính xác. Các tꢗ ñiꢇn có thꢇ sꢃ dꢄng gꢔm:

ꢠ Tꢗ ñiꢇn Tiꢅng Viꢆt (Hoàng Phê, Nxb Đà Nꢩng, 2004).

ꢠ Giꢋi nghĩa tꢗ ngꢘ và mꢢ rꢁng vꢂn tꢗ Tiꢅng Viꢆt 1ꢠ2ꢠ3 (Lê Anh Xuân, Nxb Đꢌi hꢀc

Quꢂc gia Thành phꢂ Hꢔ Chí Minh, 2010).

ꢠ Tꢗ ñiꢇn giáo khoa Tiꢅng Viꢆt Tiꢇu hꢀc (Nguyꢣn Như Ý, Nxb Giáo dꢄc Viꢆt Nam, 2009).

ꢠ Tꢗ ñiꢇn ñꢔng nghĩa ꢠ trái nghĩa dành cho hꢀc sinh (Bùi Thanh Tùng, Nxb Hꢔng Đꢜc).

2.2.3. Giꢇi nghĩa bꢍng tꢆ ñꢎng nghĩa, gꢀn nghĩa, trái nghĩa

Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng tꢗ ñꢔng nghĩa, gꢈn nghĩa, trái nghĩa là cách giꢋi nghĩa bꢡng cách

quy tꢗ ñó vꢝ nhꢘng tꢗ mà HS ñã biꢅt. Khi sꢃ dꢄng phương pháp này cꢈn chú ý dùng nhꢘng

tꢗ mà HS ñã biꢅt, các tꢗ dùng ñꢇ quy chiꢅu ñó cũng cꢈn phꢋi giꢋng kĩ. Vì tꢗ ñꢔng nghĩa

thưꢊng khác nhau vꢝ sꢞc thái nghĩa, nên cách giꢋng theo lꢂi so sánh tꢗ ñꢔng nghĩa nên kꢅt

hꢒp vꢍi cách giꢋng ñꢙnh nghĩa hoꢤc vꢍi cách giꢋng theo lꢂi miêu tꢋ. Vì thꢅ bên cꢌnh viꢆc

ñưa ra các tꢗ ñꢔng nghĩa, gꢈn nghĩa ñꢇ ñꢂi chiꢅu, cꢈn bꢓ sung thêm nhꢘng nét nghĩa riêng

cho tꢗng tꢗ.

Các nꢁi dung tꢗ ñꢔng nghĩa, gꢈn nghĩa, trái nghĩa ñưꢒc hꢀc ꢢ lꢍp thành tꢗng bài riêng

nhưng chúng ta có thꢇ sꢃ dꢄng biꢆn pháp giꢋi nghĩa tꢗ này trong nhꢘng trưꢊng hꢒp cꢄ thꢇ

ꢢ mꢚi bài hꢀc.Ví dꢄ: Tꢗ “thoꢌt tiên” dùng tꢗ ñꢔng nghĩa là ñꢏu tiên, thꢟ nhꢕt. Tꢗ “dꢣ

chꢙu” dùng tꢗ trái nghĩa là khó chꢠu. Tꢗ “lưꢊi” dùng tꢗ gꢈn nghĩa là lưꢀi biꢈng, lưꢀi nhác,

TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017

biꢈng nhác. Hay tꢗ cꢈn giꢋi nghĩa trong bài Tꢐp ñꢀc tuꢈn 2 (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 2, tꢐp 1) “Ngày

hôm qua ñâu rꢡi?” tꢗ chăm chꢢ. Trong trưꢊng hꢒp này, ñꢇ giꢋi nghĩa tꢗ chăm chꢢ, GV có

thꢇ sꢃ dꢄng các tꢗ trái nghĩa như lưꢀi biꢈng, biꢈng nhác, lưꢀi nhác...

2.2.4. Giꢇi nghĩa tꢆ bꢍng ñꢏi chiꢐu, so sánh

Đây là cách giꢋi nghĩa gꢈn giꢂng vꢍi biꢆn pháp trên, cũng dꢎa vào nhꢘng tꢗ trꢧ ñã biꢅt

ñꢇ tꢌo thꢅ so sánh. Ví như giꢋi nghĩa tꢗ “sách” vꢍi “vꢢ” bꢡng cách so sánh, ñꢂi chiꢅu

chúng vꢍi nhau: sách có chꢘ in dùng ñꢇ ñꢀc, vꢢ là tꢐp giꢖy trꢞng ñóng lꢌi dùng ñꢇ viꢅt.

Giꢋi nghĩa “ông bà nꢁi” và “ông bà ngoꢌi” bꢡng cách ñꢂi chiꢅu: ông bà nꢁi là nhꢘng ngưꢊi

sinh ra bꢂ, ông bà ngoꢌi là nhꢘng ngưꢊi sinh ra mꢦ. Cách giꢋi nghĩa này ñưꢒc xây dꢎng

thành các bài tꢐp giꢋi nghĩa kiꢇu: “Sách và vꢢ có gì khác nhau?”, hoꢤc phân biꢆt hꢀ nꢁi vꢍi

hꢀ ngoꢌi, so sánh mꢜc ñꢁ cꢉa các tꢗ: vui, vui vui, vui vꢧ, vui mꢗng…, hay giꢋi nghĩa tꢗ

sông trong bài “Tìm ngꢂc” (Tiꢈng Viꢎt lꢍp 2, tuꢈn 17) bꢡng cách so sánh vꢍi hꢡ, suꢆi (hꢔ là

vũng nưꢍc rꢁng và sâu, suꢂi là dòng nưꢍc tꢎ nhiên chꢋy tꢗ nơi ñꢙa hình cao tꢍi thꢖp; sông

là dòng nưꢍc tꢎ nhiên tương ñꢂi lꢍn chꢋ trên ñꢙa hình bꢡng phꢪng).Giꢋi nghĩa tꢗ ñꢣ hꢡng

bꢡng cách so sánh vꢍi các tꢗ ñꢣ tươi, ñꢣ son (Đꢣ hꢡng là mꢁt sꢞc thái cꢉa màu ñꢨ, có xu

hưꢍng nghiêng vꢝ màu hꢔng, trong ñó, ñꢣ tươi là mꢁt sꢞc thái cꢉa màu ñꢨ, có xu hưꢍng

nghiêng vꢝ màu da cam). Kꢅt hꢒp dùng lꢊi, GV có thꢇ cung cꢖp hình ꢋnh ñꢇ hꢀc sinh tꢎ so

sánh và rút ra kꢅt luꢐn, giúp các em rèn kĩ năng quan sát, phân tích và lꢐp luꢐn.

2.2.5. Giꢇi nghĩa tꢆ bꢍng ngꢑ cꢇnh

Giꢋi nghĩa tꢗ bꢡng ngꢘ cꢋnh là ñꢇ cho tꢗ xuꢖt hiꢆn trong mꢁt nhóm tꢗ, mꢁt câu, mꢁt

bài ñꢇ làm rõ nghĩa cꢉa tꢗ. Thông thưꢊng, GV không cꢈn giꢋi thích, nghĩa cꢉa tꢗ ñưꢒc bꢁc

lꢁ trong ngꢘ cꢋnh. Ví dꢄ, tꢗ cꢈn giꢋi nghĩa trong bài Tꢐp ñꢀc tuꢈn 2 “Phꢏn thưꢐng” (Tiꢈng

Viꢎt lꢍp 2, tꢐp 1) là: tꢕm lòng. Đꢇ giꢋi nghĩa tꢗ tꢕm lòng, GV ñưa ra câu: “Lan là mꢁt cô bé

có tꢖm lòng hiꢅu thꢋo” tꢗ ñó giúp HS hiꢇu ý nghĩa cꢉa tꢗ dꢎa vào câu văn ñó.

Đây là mꢁt phương pháp rꢖt hꢘu dꢄng khi giꢋi nghĩa tꢗ mang tính trꢗu tưꢒng, không

thꢇ hiꢆn ñưꢒc bꢡng trꢎc quan, hay mꢁt tꢗ mà ñꢙnh nghĩa cꢉa nó khó hiꢇu so vꢍi trình ñꢁ

nhꢐn thꢜc cꢉa HS Tiꢇu hꢀc. Tuy nhiên, khi sꢃ dꢄng phương pháp này, ngưꢊi GV cũng cꢈn

chú ý sꢃ dꢄng thꢐt khéo, không làm mꢖt nhiꢝu thꢊi gian cꢉa tiꢅt hꢀc hay phân tán sꢎ chú ý

vào bài hꢀc cꢉa HS.

2.2.6. Giꢇi nghĩa tꢆ bꢍng tìm tꢆ lꢒc

Đây là biꢆn pháp giꢋi nghĩa tꢗ mꢍi, thưꢊng ñưꢒc sꢃ dꢄng trong mꢁt sꢂ trò chơi, hꢁi thi

tìm hiꢇu tiꢅng Viꢆt dành cho HS Tiꢇu hꢀc mà ta ñã gꢤp trên truyꢝn hình. Biꢆn pháp giꢋi

nghĩa tꢗ bꢡng các tìm tꢗ lꢌc là ñưa ra mꢁt sꢂ tꢗ, trong ñó có mꢁt tꢗ không cùng nghĩa vꢍi

các tꢗ còn lꢌi, yêu cꢈu HS phꢋi tìm tꢗ lꢌc nghĩa ñó.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI

Ví dꢤ: Tìm tꢗ ngꢘ không cùng nhóm nghĩa vꢍi các tꢗ còn lꢌi:

a. Giꢋng b. Giꢋng giꢋi c. Giꢋi thích

Đáp án ñúng là: d. Tin tưꢢng

Hay tìm tꢗ ngꢘ không cùng nhóm nghĩa vꢍi các tꢗ còn lꢌi:

a. Tin yêu b. Yêu ñꢊi c. Tꢂt ñꢦp

Đáp án ñúng là c. Tꢂt ñꢦp

Biꢆn pháp này chưa ñưꢒc dùng nhiꢝu trong chương trình Tꢐp ñꢀc Tiꢇu hꢀc bꢢi nó là

d. Tin tưꢢng

mꢁt biꢆn pháp mꢍi, ngoài ra cũng gây mꢖt nhiꢝu thꢊi gian, phân tán sꢎ chú ý cꢉa HS.

2.2.7. Giꢇi nghĩa bꢍng chiꢐt tꢄ

Giꢋi nghĩa tꢗ chiꢅt tꢎ (chia chꢘ) nghĩa là phân tích tꢗ thành cách tꢗ tꢂ (tiꢅng) và giꢋi

nghĩa tꢗng thành tꢂ này. Biꢆn pháp giꢋi nghĩa này thưꢊng ñưꢒc dùng trong khi giꢋi nghĩa

các tꢗ Hán Viꢆt. Phương pháp này giúp cho HS nꢞm ñưꢒc nghĩa cꢉa nhiꢝu tꢗ tꢂ trong các

tꢗ Hán Viꢆt, biꢅt ñưꢒc nghĩa cꢉa nhꢘng tꢗ tꢂ này có thꢇ suy ra nghĩa cꢉa các tꢗ Hán Viꢆt

khác mà có chꢜa nhꢘng tꢗ tꢂ ꢖy. Ví dꢄ như, trong bài “ꢥ lꢁi vꢗi chiꢈn khu” tuꢈn 20 (Tiꢈng

Viꢎt lꢍp 3, tꢐp 2) có nhꢘng tꢗ: “tiꢇu ñoàn trưꢐng, bꢋo tꢡn, vꢎ quꢆc quân, Viꢎt gian” ñꢝu có

thꢇ chiꢅt tꢎ mà giꢋi thích (vꢆ: bꢋo vꢆ, quꢂc; ñꢖt nưꢍc, quân: quân ñꢁi, quân lính).

Bên cꢌnh nhꢘng ưu ñiꢇm, phương pháp này có mꢁt sꢂ nhưꢒc ñiꢇm như chꢛ có thꢇ

dùng ñꢇ giꢋi nghĩa nhꢘng tꢗ Hán Viꢆt. Viꢆc dꢎa theo nghĩa cꢉa các yꢅu tꢂ cꢖu thành ñꢇ xác

ñꢙnh nghĩa cꢉa cꢋ tꢗ chꢛ ñúng vꢍi nhꢘng trưꢊng hꢒp nhꢖt ñꢙnh, nên khó áp dꢄng và khó

tránh khꢨi sai lꢈm. Vì vꢐy, cꢈn phꢋi rꢖt chú ý khi sꢃ dꢄng.

Qua quá trình tiꢅp xúc ngôn ngꢘ hàng nghìn năm giꢘa hai dân tꢁc Trung Hoa và Viꢆt

Nam, kho tꢗ vꢎng Tiꢅng Viꢆt ñã tiꢅp nhꢐn và sꢃ dꢄng mꢁt sꢂ lưꢒng rꢖt lꢍn các tꢗ ngꢘ gꢂc

Hán. Dꢌy cho HS hiꢇu và sꢃ dꢄng vꢂn tꢗ Hán Viꢆt là ñã giꢋi quyꢅt ñưꢒc mꢁt bꢁ phꢐn kiꢅn

thꢜc quan trꢀng vꢝ tꢗ vꢎng Hán Viꢆt, giúp vꢂn tꢗ ñưꢒc mꢢ rꢁng mꢁt cách nhanh chóng.

Tuy nhiên, trong phân môn Tꢐp ñꢀc ꢢ Tiꢇu hꢀc, phương pháp này chưa ñưꢒc sꢃ dꢄng

nhiꢝu do các ngꢘ liꢆu ꢢ ñây không chꢜa nhiꢝu tꢗ Hán Viꢆt.

Khi giꢋi nghĩa tꢗ cho HS, GV có thꢇ sꢃ dꢄng nhiꢝu biꢆn pháp khác nhau như giꢋi

nghĩa tꢗ bꢡng trꢎc quan, bꢡng ñꢙnh nghĩa, khái nhiꢆm, bꢡng cách phân tích tꢗ tꢂ... Mꢚi

cách giꢋi nghĩa tꢗ ñꢝu có thꢅ mꢌnh riêng. Điꢝu quan trꢀng là GV căn cꢜ vào tꢗng bài, tꢗng

tꢗ, tꢗng nꢁi dung cꢄ thꢇ ñꢇ ñưa ra cách giꢋi nghĩa tꢗ cho phù hꢒp, hiꢆu quꢋ. Trong mꢁt sꢂ

trưꢊng hꢒp, GV có thꢇ phꢂi hꢒp các biꢆn pháp giꢋi nghĩa tꢗ giúp HS hiꢇu sâu và nhꢍ kĩ

tꢗng tꢗ ngꢘ. HS chꢛ có thꢇ hiꢇu, hiꢆn thꢎc hóa nghĩa cꢉa tꢗ trong giao tiꢅp khi giꢋi nghĩa tꢗ

ñưꢒc quan tâm ñúng mꢜc. Vì vꢐy, ñòi hꢨi GV cꢈn ñꢈu tư, suy nghĩ, ñưa ra nhiꢝu biꢆn pháp

TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017

giúp HS hiꢇu tꢗ, nuôi dưꢕng hꢜng thú ñꢀc cho các em. Viꢆc giꢋi nghĩa tꢗ cho HS trong giꢊ

Tꢐp ñꢀc chính là bưꢍc khꢢi ñꢈu quan trꢀng giúp các em tꢗng bưꢍc cꢋm thꢄ ñꢈy ñꢉ và sâu

sꢞc hơn vꢝ các văn bꢋn ñưꢒc hꢀc, yêu thích văn thơ, thꢖy ñưꢒc sꢎ trong sáng, giàu ñꢦp cꢉa

Tiꢅng Viꢆt và càng thêm yêu tiꢅng mꢦ ñꢧ.

3. KꢓT LUꢔN

Mꢚi mꢁt văn bꢋn ñưꢒc lꢎa chꢀn ñưa vào giꢋng dꢌy trong phân môn Tꢐp ñꢀc ꢢ Tiꢇu

hꢀc ñꢝu chꢜa ñꢎng nhꢘng vꢧ ñꢦp chân thꢎc và sinh ñꢁng, viꢆc giꢋi nghĩa tꢗ chính là trao

cho các em chìa khóa ñꢇ mꢢ cánh cꢓng ñꢈu tiên, ñưa các em tꢍi gꢈn hơn vꢍi nhꢘng ñiꢝu

hay, ý ñꢦp ꢖy. Mꢁt ngưꢊi GV, ñꢤc biꢆt là thꢈy cô giáo Tiꢇu hꢀc, qua thꢊi gian tiꢅp xúc, dꢌy

bꢋo, thꢈy cô sꢟ là ngưꢊi hiꢇu hꢀc trò cꢉa mình hơn cꢋ. Thꢈy cô sꢟ biꢅt ñâu là chiꢅc chìa

khóa thích hꢒp nhꢖt ñꢇ trao cho các em. Mꢚi ñꢂi tưꢒng HS, mꢚi tác phꢑm nghꢆ thuꢐt ñꢝu

cꢈn mꢁt ánh nhìn tꢐn tâm và thꢖu hiꢇu. Nhꢘng biꢆn pháp nêu trên chꢛ là gꢒi ý, vꢍi mong

muꢂn tꢌo thuꢐn lꢒi hơn cho cꢋ ngưꢊi dꢌy và ngưꢊi hꢀc trên con ñưꢊng tiꢅp cꢐn ngôn tꢗ.

Tùy tình hình thꢎc tꢅ, mꢚi ngưꢊi GV ñꢝu có thꢇ xây dꢎng mꢁt bꢁ Tꢗ ñiꢇn ñiꢆn tꢃ ñꢇ sꢃ

dꢄng cho phù hꢒp.

TÀI LIꢕU THAM KHꢖO

1. Đào Duy Anh (2005), Hán Viꢎt tꢌ ñiꢇn, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nꢁi.

2. Nguyꢣn Bích Hꢡng, Mai Thanh (2005), Tꢌ ñiꢇn thành ngꢍ, tꢤc ngꢍ Viꢎt Nam, Nxb Văn hóa

Thông tin, Hà Nꢁi.

3. Phó Đꢜc Hòa (2011), Dꢁy hꢂc tích cꢒc và cách tiꢈp cꢑn trong dꢁy hꢂc Tiꢇu hꢂc, Nxb Đꢌi hꢀc

Sư phꢌm, Hà Nꢁi.

4. Lê Phương Nga (2013), Giáo trình Phương pháp dꢁy hꢂc Tiꢈng Viꢎt ꢐ Tiꢇu hꢂc 2, Nxb Đꢌi

hꢀc Sư phꢌm, Hà Nꢁi .

5. Lưu Thꢙ Tình (2013), Giáo trình Tiꢈng Viꢎt (lưu hành nꢁi bꢁ), Trưꢊng Cao ñꢪng Sư phꢌm Hà Nꢁi.

DESIGNING EꢗDICTIONARY TO EXPLAIN THE MEANING OF

THE WORDS IN READING AT PRIMARY SCHOOLS

Abstract: The limited understanding of primary pupils make them have many difficulties

with reading text. Understanding the meaning of the word is one of the basic things that

teachers need to give them knowledge of life through the pages. Electronic dictionary will

provide simply and easily on wordꢜexplaination through photographs, videos, puzzles...

Keywords: distributed reading, words, primary, eꢜdictionary

7 trang baolam 18720 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Xây dựng từ điển điện tử phục vụ việc giải nghĩa từ trong phân môn Tập đọc ở Tiểu học", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

xay_dung_tu_dien_dien_tu_phuc_vu_viec_giai_nghia_tu_trong_ph.pdf