Bài giảng môn Nhập môn về kỹ thuật - Chương 7: Kỹ năng giải quyết vấn đề

1

Nhập môn về kỹ thuật

Chương 7

KỸ NĂNG

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Nhập môn về kỹ thuật

2

MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG

• Nhằm cung cấp cho sinh viên cá c kiến thức và kỹ

năng cần thiết để giải quyết vấn đề một cá ch sá ng

tạo.

• Nắm được phương phá p và trì nh tự cá c bước tiến

hành của quá trì nh giải quyết vấn đề.

• Sinh viên có khả năng sử dụng cá c cô ng cụ và

phần mềm để giải quyết một cá ch sá ng tạo cá c vấn

đề đặt ra trong đồ á n mô n học.

3

NỘI DUNG

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

7.2. Qui trì nh giải quyết vấn đề

7.3. Cá c cô ng cụ để giải quyết vấn đề

4

“It's not that I'm so smart, it's just that I

stay with problems longer.”

- Albert Einstein

5

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

7.1.1. Khá i niệm :

• Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving skills) là

một trong những kỹ năng rất cần thiết trong học tập

và làm việc, bởi vì cuộc sống là một chuỗi những vấn

đề đòi hỏi chúng ta phải giải quyết.

• Trong thực tế khô ng có vấn đề nào giống vấn đề nào,

và cũng khô ng có một cô ng thức chung nào để giải

quyết mọi vấn đề.

• Do đó, cần phải tự trang bị cho mì nh những hành

trang cần thiết để khi vấn đề nảy sinh thì có thể vận

dụng những kỹ năng sẵn có để giải quyết vấn đề đó

một cá ch hiệu quả nhất.

6

•

7.1. Giới thiệu chung - Khá i niệm

• Một vấn đề là một tì nh huống, có số lượng hoặc

khô ng có , mà một cá nhâ n hoặc nhó m cá nhâ n được

yêu cầu phải giải quyêt.

Vấn đề là một cơ hội để cải thiện

 Vấn đề là sự khá c biệt giữa tì nh trạng hiện tại và

tì nh trạng mong muốn.

Vấn đề là kết quả của việc nhì n nhận một sự việc

khô ng hoàn thiện trong hiện tại và sự tin tưởng vào

khả năng có thể có được một tương lai tốt đẹp

hơn.

7

Giải quyết vấn đề là gì ?

• Giải quyết vấn đề (GQVĐ) là một quá trì nh, một

hoạt động, qua đó một giá trị tốt nhất được xá c định

cho một ai đó, phụ thuộc vào một tập hợp cá c điều

kiện.

• Nó là một phương tiện mà qua đó một cá nhâ n sử

dụng kiến thức, kỹ năng và sự hiểu biết trước đó có

được để đáp ứng yêu cầu của một tì nh huống

khô ng quen thuộc.

8

Giải quyết vấn đề là gì ?

• Giải quyết vấn đề là sự kết hợp của kinh nghiệm,

kiến thức, quá trì nh và nghệ thuật.

• Quá trì nh thiết kế là một loạt cá c bước logic mà

tiếp theo đó là đưa ra một lời giải tối ưu, với thời

gian và nguồn lực đã cho.

•

9

7.1.2. Thành phần của vấn đề

Một vấn đề gồm có hai thành phần:

- Một thực thể hay một việc: cá i gì , khi nào, ở

đâu, ai,…đây là thành phần mang tí nh khá ch quan.

- Một giá trị: sự khó khăn, mong muốn, cản

trở,…gắn liền với người cảm nhận. Đây là thành

phần mang tí nh chủ quan.

10

7.1.3. Phân loại vấn đề

– Vấn đề đơn giản:

• - Được xá c định rõ ràng

• - Lặp đi lặp lại

• - Có một nguyên nhâ n duy nhất

• - Giải phá p có thể đánh giá được

hoàn toàn về ảnh hưởng của nó

đối với vấn đề

• - Giải phá p được quy định

11

7.1.3. Phân loại vấn đề

– Vấn đề phức tạp:

• - Khô ng được xá c định rõ ràng

• - Độc nhất, khô ng bì nh thường

hoặc mới lạ.

• - Có nhiều nguyên nhâ n.

• - Có nhiều giải phá p có thể.

• -Giải phá p sẽ ảnh hưởng

vượt ra ngoài phạm vi của vấn đề.

• - Giải phá p sẽ thay đổi.

12

Cá c dạng vấn đề

▪ Vấn đề nghiên cứu

▪ Vấn đề kiến thức

▪ Vấn đề sai só t, lỗi

▪ Vấn đề toá n học

▪ Vấn đề nguồn lực: tài chí nh,

tiền bạc, con người, thời

gian…

▪ Vấn đề xã hội

▪ Vấn đề thiết kế

13

7.1.4. Cá c kỹ năng cần thiết để

giải quyết vấn đề

Phâ n tí ch

Dùng logic để:

⚫ Xá c định vấn đề cần phâ n tí ch

⚫ Xá c định mục tiêu, xá c định cá c mối quan hệ

⚫ Chia nhỏ vấn đề ra từng phần

Tổng hợp

Sá ng tạo để:

⚫ Phá t triển cá c ý tưởng nhờ động nã o (brainstorming)

⚫ Đánh giá cá c ý tưởng bằng phâ n tí ch khi đã có đủ cá c ý

tưởng.

14

Kỹ năng cần thiết để giải quyết

vấn đề

Ra quyết định

Dùng logic để:

⚫ So sá nh cá c ý tưởng và

⚫ Lựa chọn ý tưởng tốt nhất

Khá i quá t hó a – đi từ cụ thể đến ứng dụng trì u

tượng rộng lớn hơn nhằm:

Trợ giúp việc phâ n tí ch, tổng hợp và ra quyết

định.

15

Kỹ năng cần thiết để giải quyết

vấn đề

Kiến thức

Động lực thúc đẩy

Kinh nghiệm

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng học

Kỹ năng làm việc nhó m

16

Một số yếu tố cản trở

giải quyết vấn đề

• Thời gian

• Tại sao thay đổi?

• Thường khô ng cần sá ng tạo

• Suy nghĩ hay hành động theo thó i quen (habit)

• Thường nhật (routine)

• Khô ng được dạy để sá ng tạo

Theo bạn cò n những cản trở nào khá c?

17

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

• Có 2 dạng giải quyết vấn đề:

1. Giải quyết vấn đề dạng phâ n tí ch (Analytic problem

solving): trong giải quyết vấn đề phâ n tí ch chỉ có một câ u

trả lời đúng.

- Ví dụ: giải cá c bài toá n

2. Giải quyết vấn đề sá ng tạo (Creative problem solving):

khô ng có câ u trả lời đúng duy nhất.

- Ví dụ: thiết kế là quá trì nh giải quyết vấn đề sá ng tạo.

Thiết kế là quá trì nh có kết quả mở và có nhiều giải phá p

khá c nhau.

- Giải quyết vấn đề phâ n tí ch cũng là

1 phần của quá trì nh thiết kế.

18

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

- Một trong những phương phá p giải quyết vấn đề phâ n tí ch mà

sinh viên được biết, đó là phương phá p Khoa học, với cá c

bước cơ bản như sau:

• 1. Xá c định vấn đề

• 2. Thu thập dữ liệu, sự kiện

• 3. Xâ y dựng giả thuyết

• 4. Thực hiện thử nghiệm

• 5. Đánh giá kết quả

Cá c bước có thể được lặp lại nếu kết quả mong muốn chưa

đạt được cho đến khi đạt được kết quả có thể chấp nhận

được.

19

7.2. QUI TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

• Quá trì nh giải quyết vấn đề dạng phâ n tí ch có 6 bước

cơ bản như sau:

– Bước 1: Xá c định vấn đề và nêu vấn đề

– Bước 2: Mô tả vấn đề, vẽ hì nh

– Bước 3: Á p dụng lý thuyết và cô ng thức

– Bước 4: Đơn giản hó a cá c giả định

– Bước 5: Giải cá c bài toá n (bằng tay hoặc má y

tí nh)

– Bước 6: Kiểm tra sự chí nh xá c so với yêu cầu

20