Đôi nét về đời sống văn hóa của cư dân các khu nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội
Đôi nét về đời sống văn hóa của cư dân
các khu nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội
Hoàng Vũ Linh Chi(*)
Nguyễn Đức Chiện(**)
Nguyễn Thị Xuân(***)
Tóm tắt: Dựa trên kết quả khảo sát tại hai khu nhà ở xã hội (NOXH) là Đặng Xá (huyện
Gia Lâm) và Linh Đàm (quận Hoàng Mai) trên địa bàn thành phố Hà Nội, bài viết phân
tích những bất cập trong việc sử dụng không gian công cộng, về xu thế “nông thôn hóa”
đời sống đô thị, về tính tự phát trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng và vai trò của các cơ
quan quản lý.
Từ khóa: Đời sống văn hóa, Nhà ở xã hội, Hà Nội
Abstract: Based on research findings in the two social housing buildings in Dang Xa (Gia
Lam district) and Linh Dam (Hoang Mai district) in Hanoi, the article analyzes several
disadvantages in using public space, the tendency of “ruralization” in urban life, and
the spontaneous movement in cultural activities and roles of management agencies in the
communities.
Keywords: Cultural life, Social Housing Building, Hanoi
1. Đặt vấn đề 1
tượng xã hội mới” nên không ít các vấn đề
Trong những năm gần đây, ở Thủ đô Hà kinh tế - xã hội đang đặt ra ở đây đòi hỏi phải
Nội cũng như ở một số địa phương khác trên được tìm hiểu một cách thấu đáo, nhất là về
phạm vi cả nước, sự hình thành và tồn tại đời sống văn hóa của những cư dân sống ở
của các khu NOXH được xem như là một những khu NOXH. Bài viết góp phần làm
hiện tượng xã hội mới. Có thể nói, đây là rõ vấn đề này qua nghiên cứu thực tế cộng
một chủ trương, đồng thời cũng là một chính đồng cư dân ở các khu NOXH1...
sách lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hỗ trợ 2. Nguồn dữ liệu, địa bàn và đặc trưng
các gia đình có thu nhập thấp ổn định đời nhân khẩu xã hội của cư dân trên địa bàn
sống, qua đó góp phần vào việc phát triển nghiên cứu
xã hội bền vững trong tiến trình công nghiệp
Nghiên cứu lựa chọn khu NOXH
hóa, hiện đại hóa. Tuy nhiên, do là “một hiện thuộc khu đô thị Đặng Xá2 và khu đô thị
(*), (***)
1 Được quy định tại khoản 7, Điều 3, Luật Nhà ở
năm 2014.
2 Khu NOXH Đặng Xá nằm cạnh quốc lộ 5 trên địa
bàn 3 xã Cổ Bi, Trâu Quỳ, Phú Thị thuộc huyện Gia
Lâm, Hà Nội, được coi là khu NOXH “tiên phong”,
hình thành năm 2012.
ThS.,Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa học
xã hội Việt Nam; Email: [email protected];
(**)
PGS.TS., Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa
học xã hội Việt Nam;
Email: [email protected]
Đôi nét về đời sống…
41
Linh Đàm1 để khảo sát nhằm tìm hiểu sự
khác biệt trong đời sống văn hóa giữa khu
NOXH nằm ở trong và ngoại thành Hà Nội.
Với đặc thù của các hộ gia đình sống trong
khu NOXH, nghiên cứu sử dụng phương
pháp định tính, phỏng vấn sâu 30 trường
hợp chia đều cho cả hai khu đại diện cho
các nhóm đối tượng gồm 15 nam giới và
15 nữ giới nhằm hướng đến có cái nhìn đa
chiều về đời sống văn hóa cộng đồng của
các nhóm cư dân nơi đây.
Cư dân sống trong hai khu NOXH tại
địa bàn khảo sát chủ yếu xuất thân ở nông
thôn, từ nhiều vùng, miền, tỉnh/thành đến
Hà Nội lập nghiệp trong khoảng một hai
chục năm trở lại đây. Tuổi đời của các
chủ hộ dao động trong khoảng từ 25 đến
45 tuổi. Về nghề nghiệp, họ làm việc tập
trung ở ba nhóm chính, đó là: nhóm cán
bộ, công nhân, viên chức nhà nước; nhóm
lực lượng vũ trang nhân dân; nhóm làm
việc ở khu vực tư nhân, lao động tự do và
nội trợ. Thu nhập của cư dân trong tòa nhà
cũng tương đối đa dạng. Theo Hoàng Vũ
Linh Chi (2018), tính trung bình thu nhập
của hộ gia đình ở đây dao động ở mức
từ 10 triệu đến 30 triệu/tháng và quy mô
trung bình của hộ gia đình là 3,6 người với
hai thế hệ. Chủ hộ có trình độ học vấn từ
đại học trở lên tương đối cao. Cư dân ở
đây chủ yếu dựa trên quan hệ chức năng
và nghề nghiệp, ít chịu ràng buộc bởi các
quan hệ láng giềng, họ hàng như ở các
làng xã truyền thống. Cố nhiên bên cạnh
sự tương đồng thì điều này cũng dẫn đến
sự khác biệt về văn hóa giữa các nhóm cư
dân, đồng thời tạo ra những mô hình tiểu
văn hóa riêng biệt trong khu NOXH.
3. Nội dung nghiên cứu
3.1. Những bất cập trong việc sử dụng
không gian công cộng
Không gian công cộng là không gian
chung của cộng đồng dành cho các hoạt
động chung của mọi người dân trong cộng
đồng như hành lang, sân chơi, đất trống, cây
xanh ở các khu NOXH. Theo Phạm Sỹ Dũng
(2015), ở Hà Nội, các không gian công cộng
chỉ chiếm 0,3% diện tích chung của thành phố
và ít hơn 1m2/người. Đối với các khu NOXH,
không gian công cộng càng eo hẹp hơn bởi
quỹ đất dành cho phát triển NOXH chỉ chiếm
20% trong tổng quỹ đất trong mỗi khu đô thị2
và vị trí của những khu nhà này cũng thường
ở những nơi không thuận tiện giao thông như
các khu nhà ở thương mại. Theo quy định tại
khoản 1, Điều 7, Nghị định số 100/2015/NĐ-
CP ngày 20/10/2015, diện tích căn hộ của
NOXH dao động từ 25m2 đến dưới 70m2,do
đó các căn hộ trong khu NOXH thường được
thiết kế với không gian bên trong chật hẹp,
giới hạn về diện tích sử dụng. Do vậy, người
dân thường sử dụng không gian chung để giải
quyết những nhu cầu sinh hoạt của gia đình
khi cần thiết. Điều này cũng làm nảy sinh
mâu thuẫn giữa một số cư dân về tình trạng
sử dụng không gian chung.
Kết quả điều tra tại hai địa bàn cho
thấy, cư dân mặc định cho rằng, không gian
chung bên “đất quanh nhà có thể sử dụng
được” như truyền thống sinh hoạt làng xã
mà họ đã được xã hội hóa “Mang quần áo
ra phơi ở ngoài hành lang, chỗ hành lang
này gần nhà tôi thì mình cứ nghĩ như cái
bờ rào, bờ dậu ấy. Nó là hiên mái nhà nhà
tôi tôi dùng, trước cửa cạnh nhà tôi là tôi
2 Xem thêm: Khoản 2, Điều 16, Luật Nhà ở năm
1 Khu NOXH Linh Đàm nằm ở phía Tây Nam Linh 2014; Khoản 1, Điều 5, Nghị định số 100/2015/NĐ-
Đàm thuộc khu đô thị Linh Đàm, quận Hoàng Mai, CP ngày 20/10/2015 do Chính phủ ban hành về phát
Hà Nội, được hình thành từ năm 2014.
triển và quản lý nhà ở xã hội.
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2019
42
dùng, chứ sao tôi lại không được dùng,
Ngoài vấn đề sử dụng không gian hành
không được phép sử dụng” (Nữ, giảng viên lang, việc sử dụng thang máy không đúng
đại học, 38 tuổi, Linh Đàm, phản ánh lại mục đích (vận chuyển gas,...) và sử dụng
ý kiến của cư dân) hay “Do diện tích sử bếp gas, bếp than tổ ong trong các tòa
dụng nó bé quá. Chỗ phơi không có nên NOXH cũng là vấn đề đáng được quan tâm,
người ta phải phơi ra cầu thang bộ, phơi ra đây cũng là nguyên nhân dẫn đến những
hành lang. Diện tích nhà thì quá bé, không va chạm giữa các cư dân chung cư. “Mình
được đua bất kỳ cái gì ra ngoài hết, thì chỗ thấy anh chở bình gas đến đòi vào thang
nào người ta phơi được” (Nữ, viên chức, máy đưa gas lên tầng 15. Mình không cho
35 tuổi, Đặng Xá). Theo Hoàng Vũ Linh vì chở bằng thang máy quá bằng bom nổ
Chi (2018), có đến 67% người sinh sống chậm. Nhưng chị chủ bình gas kiên quyết
tại khu NOXH có nguồn gốc cư trú ngoài nên mình cũng đành chịu” (Nam, nhân viên
Hà Nội với khoảng 45,6% người sống ở văn phòng, 39 tuổi, Linh Đàm).
Hà Nội dưới 10 năm. Do vậy, cư dân tại
Có thể thấy, cộng đồng cư dân sống
địa bàn khảo sát vốn quen sống trong các trong khu NOXH thuộc nhiều thành phần
làng xóm khép kín nên văn hóa ứng xử của xã hội khác nhau cùng với sự khác biệt về
họ cũng theo những tập tục thói quen này mức sống, nghề nghiệp, trình độ học vấn,
(Xem thêm: Phạm Thanh Tùng, 2013). Tuy văn hóa vùng miền, lối sống nên dễ xảy ra
nhiên, văn hóa làng xã không phù hợp với những mâu thuẫn, thậm chí xung đột trong
đời sống đô thị mới.
sử dụng không gian công cộng giữa các
Về việc sử dụng hành lang chung, theo nhóm cư dân, nhất là giữa nhóm cán bộ
quy định của khu NOXH, không gian chung công chức, viên chức nhà nước với nhóm
không được sử dụng cho mục đích riêng lao động tự do. Điều này vô hình chung làm
của các gia đình1. Tuy nhiên, do sân chơi giảm sự gắn kết giữa họ với nhau.
tại các khu NOXH quá nhỏ, hơn nữa một
Những mâu thuẫn trong sinh hoạt và
phần không gian này lại bị chiếm dụng để sử dụng các không gian công cộng thể hiện
làm quán bán hàng, do đó hành lang chung độ chênh nhất định giữa lối sống nông thôn
trở thành sân chơi của trẻ nhỏ. “Không gian với văn minh đô thị. Với mức thu nhập thấp,
hành lang đáng lẽ nó phải thoáng đãng người dân phải tự điều chỉnh để có thể sống
nhưng đây thì do toàn những nhà chật chội được trong điều kiện hiện tại, theo đó, tại các
lại có con nhỏ, nên là ôi trời ôi xe lắc, xe khu NOXH đã dần hình thành một mô hình
đạp, xe nôi nó bày đầy ra ngoài hành lang, văn hóa khá đặc thù - mô hình đan xen giữa
nhất là buổi chiều đi về thì thôi rồi không lối sống nông thôn và lối sống đô thị. Mô
còn đường đi” (Nam, nhân viên văn phòng, hình ấy bắt đầu ngay từ những đứa trẻ. “Trẻ
35 tuổi, Linh Đàm). Điều này làm cho sự con ở đây hồn nhiên lắm. Chúng nó chơi ở
yên tĩnh của các hộ gia đình bị phá vỡ, trẻ hành lang, mà cứ hễ nhà mình mở cửa là
lớn hơn khó có không gian yên tĩnh để tập chúng nó ùa vào. Nhiều khi đến đêm chúng
trung học bài.
nó không về, cơ mà đuổi thì không dám vì
sợ chúng nó lại về nói với bố mẹ. Nhiều khi
cứ phải nói khéo, là thôi đến giờ ăn cơm các
con về ăn cơm đi, rồi mai lại chơi tiếp nhé”
(Nữ, bán hàng, 42 tuổi, Linh Đàm).
1
Xem: Thông tư số 02/2016/TT-BXD ngày
15/02/2016 của Bộ Xây dựng ban hành Quy chế
quản lý, sử dụng nhà chung cư.
Đôi nét về đời sống…
43
Hơn nữa, đặc điểm của khu NOXH (Dẫn theo: Macionis, 1987: 747). Theo đó,
là các căn hộ được thiết kế theo dãy, liền khi chuyển từ nông thôn ra sinh sống ở đô
nhau, các cửa chính ra vào của các căn hộ thị, nhất là ở những khu đô thị mới, tất yếu
đối diện nhau, vì vậy, những thói quen sinh người ta sẽ bị đô thị hóa theo các quan hệ
hoạt hàng ngày của các gia đình cũng có sự chức năng giữa những người không quen
ảnh hưởng nhất định đến các cư dân xung biết. Do được xây dựng tích hợp trong khu
quanh, như nấu nướng, nghe nhạc,... “Vì đô thị Linh Đàm và Đặng Xá, nên cư dân
thiết kế nhà nhỏ quá, hệ thống báo cháy sống trong khu NOXH có thể sử dụng chung
lại quá nhạy, cứ khét một cái là nó kêu ầm cơ sở hạ tầng, trong đó có không gian sân
lên, nó kêu toàn khu luôn. Sau đấy mới phát chơi của khu đô thị. Tại các khu NOXH,
hiện là cái nhà này họ hay nấu làm cháy xuất hiện hiện tượng “nông thôn hóa” đời
đồ, hoặc họ hay dùng đồ nướng” (Nam, sống ở đô thị. Một số cư dân tận dụng các
kỹ sư, 45 tuổi, Linh Đàm). Bên cạnh đó, không gian sinh hoạt chung để buôn bán,
do diện tích các căn hộ nhỏ, không có hệ khiến cho quanh cảnh không gian chung
thống cách âm nên khi có gia đình mở nhạc trở nên không đẹp mắt. “Nhiều cư dân sống
với âm thanh lớn hay tụ tập, hò hét,… cũng trong khu đô thị không có công việc ổn định.
phiền đến những căn hộ kế bên. “Vì các Họ mang đồ ở quê lên bán hoặc là mở một
nhà thiết kế sát nhau nên là họ quát mắng quán nước ở dưới sân làm cho không gian
con, làm cái gì ầm ầm lên là mình đều biết chung nó cứ nhếch nhác ra, không theo một
cả. Thậm chí ngày chủ nhật thì họ bật nhạc quy hoạch nào cả” (Nữ, giảng viên đại học,
ầm ĩ lên trong khi những bản nhạc đó mình 38 tuổi, Linh Đàm).
lại không thích nghe hoặc hôm đó mình có
nhu cầu làm việc chẳng hạn (Nữ, bán hàng, đều được tận dụng cho nhiều mục đích khác
30 tuổi, Linh Đàm). nhau của người dân. Ngay cả phần đường
Các không gian bên ngoài khu NOXH
Như vậy, có thể nói đời sống văn hóa dành cho giao thông cũng bị chiếm giữ làm
của cộng đồng cư dân trong các khu NOXH nơi luyện tập thể thao hay kinh doanh buôn
tại Hà Nội hiện thời đang gặp không ít bán. “Sân chơi buổi chiều biến thành nơi
những bất cập, nguyên nhân không chỉ do buôn bán hàng. Người thì bán hoa quả,
sự hạn hẹp về các cơ sở vật chất, mà còn là người thì bán bún miến cứ bày đầy ra sân
sự va chạm trong những thói quen và nếp chơi cho trẻ con. Các cháu chỉ chơi được
sống đã được định hình từ trước của các một tí ở bãi đất trống. Cứ đứa bé một góc,
nhóm xã hội khác nhau đang cùng chung những đứa lớn một góc. Cơ mà chúng nó
sống trong một khu nhà.
cũng biết nhường nhau, cứ đứa này vào
3.2. Xu thế “nông thôn hóa” đời sống chơi thì đứa kia thôi” (Nữ, bán bảo hiểm,
văn hóa đô thị
Khi đề cập đến tính hiện đại và quá trình
29 tuổi, Linh Đàm).
Tuy nhiên, nhìn từ một góc độ khác,
hiện đại hóa, nhà xã hội học người Đức là chính sự gần gũi, thân thiện giữa trẻ nhỏ
Ferdinand Toennies (1855-1936) cho rằng, và đôi khi của cả người lớn lại đóng vai trò
các xã hội sẽ chuyển dần từ mối quan hệ hết sức quan trọng như sợi dây vô hình kết
cộng đồng gắn bó của họ hàng, hàng xóm nối các gia đình qua lại với nhau. Khác với
sang mối quan hệ theo chức năng giữa những các khu chung cư thương mại, mối quan hệ
người không quen biết của đời sống đô thị hàng xóm thân tình hay mối liên kết cộng
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2019
44
đồng đã bị phai nhạt, “đèn nhà ai nhà đấy cần được cách tân, đổi mới nhiều hơn nữa để
rạng” (Đinh Đức Thiện, 2018) thì trái lại phù hợp với lối sống hiện đại. Với một đất
ở khu NOXH dường như không gian sinh nước đang trong tiến trình công nghiệp hóa,
hoạt theo kiểu cộng đồng, cộng cảm theo hiện đại hóa đất nước, sự đan cài giữa cái cũ
kiểu “trong họ ngoài làng” lại được hồi và cái mới, giữa lối sống nông thôn và lối
sinh ở nơi đây. “Trẻ con nó cũng là sự gắn sống đô thị như hiện nay là tất yếu.
kết chung giữa các hộ gia đình vì nó hồn
3.3 Tính tự phát trong sinh hoạt văn
nhiên mà. Cứ hở ra nhà nào mở cửa là trẻ hóa cộng đồng và vai trò của các cơ quan
con nó lại đi vào. Như thế thì các mẹ mới quản lý
có cơ hội sang nhà nhau, chứ như nhà mình
Hầu hết các khu đô thị mới khi quy
con lớn rồi thì thỉnh thoảng mới sang chào hoạch và xây dựng đều chưa chú trọng đến
hỏi tí thôi, cũng không thân thiết như các công tác quản lý và chăm lo đời sống văn
mẹ có con nhỏ được” (Nữ, nhân viên văn hóa cho cộng đồng dân cư. Nhu cầu sinh
phòng, 45 tuổi, Linh Đàm).
hoạt văn hóa cộng đồng của các cư dân khu
Những khu NOXH thường được quy đô thị thường xuyên bị thả nổi mang tính
hoạch ở vùng ven đô, trên nền hay ngay tự phát không theo chủ trương định hướng
cạnh những thôn làng, nơi mà văn hóa ứng (Lê Thị Hương Huệ, 2013). Khi tìm hiểu
xử vẫn theo cách làng xã truyền thống. sâu hơn đời sống văn hóa của cư dân ở
Theo đó, những cư dân mới đến cũng mang hai khu NOXH, các hoạt động cộng đồng
cả văn hóa làng xã của mình vào đó, thậm chủ yếu được hình thành một cách tự phát.
chí có những hộ còn có cả cha mẹ ở cùng Khu Linh Đàm xây dựng sau khu Đặng Xá,
- những người có nếp sống, cách giao tiếp hơn nữa số căn hộ trong mỗi tầng ít hơn và
và kinh nghiệm liên kết cộng đồng rất linh không gian hành lang ít và hẹp hơn, vì vậy
hoạt. “Các bà thì cứ xuống dưới sân chơi các sinh hoạt cộng đồng của tầng khá nhộn
với nhau, xuống đó thì quen nhau nhanh nhịp. “Ở tầng mình thì vui lắm, suốt ngày
lắm. Tuần này thấy lại bảo đi chùa ở Sơn ăn uống liên hoan tụ tập. Nhiều khi mình đi
Tây. Các bà cả tuần ở đây cũng không làm về muộn không nấu được cơm còn sang
chán” (Nữ, nội trợ, 29 tuổi, Đặng Xá).
hàng xóm xin ăn cơm nhờ” (Nữ, viên chức,
Thông qua việc sử dụng khoảng sân 42 tuổi, Linh Đàm); “Ở tầng thì ngoài việc
chơi chung, người cao tuổi đến từ các vùng Ban quản trị tòa nhà tổ chức các buổi như
miền khác nhau tự lập nên một nhóm và 1/6 hay trung thu cho các con thì ở các tầng
tổ chức những buổi đi chơi, tham quan cũng có tổ chức riêng” (Nữ, nhân viên tư
dã ngoại phù hợp với sở thích riêng. Còn vấn, 32 tuổi, Linh Đàm).
nhóm ít tuổi hơn không có nhiều thời gian
Các hoạt động sinh hoạt cộng đồng tại
để tham gia các hoạt động chung, khi có mỗi tầng ở khu Linh Đàm khá phong phú
thời gian rảnh rỗi, họ thường nghỉ ngơi tại và đa dạng (như liên hoan tầng, tổ chức
nhà xem ti vi, nghe nhạc, trò chuyện với các ngày lễ cho thiếu nhi) tạo sự gắn kết
hàng xóm hoặc rủ nhau ngồi ở các hàng giữa các cư dân sống cùng một tầng. Trong
quán xung quanh khu chung cư.
khi đó, ở khu Đặng Xá lại không có sự gắn
Như vậy, đời sống văn hóa ở các khu kết chặt chẽ giữa các gia đình. Việc sinh
NOXH mang đậm nét đời sống cộng đồng hoạt cộng đồng trong cùng một tầng bị bỏ
làng xã. Cố nhiên là tính cộng đồng này cũng ngỏ trong một thời gian khá dài, sự gắn kết
Đôi nét về đời sống…
45
giữa các hộ gia đình cũng tương đối lỏng tính tự phát của chính người dân song cũng
lẻo, chỉ có những hộ sống cạnh nhau mới cần xem xét ở chiều cạnh khác, đó là vai trò
có quan hệ xã giao chào hỏi. “Hàng xóm của tổ chức, hay cụ thể hơn là vai trò của
thì hầu như ai cũng thân thiện, vả lại mình tổ dân phố. Đối với khu NOXH Linh Đàm,
cũng không va chạm với người ta nhiều. cho đến nay vẫn chưa có tổ dân phố, trong
Người ta đến chào nhau hoặc thỉnh thoảng khi tổ dân phố ở khu Đặng Xá đã hoạt động
Tết nhất thì sang nhà nhau chơi thế thôi; từ khá lâu. Các sinh hoạt văn hóa cộng
Không phải nó quá rộng mà mình cũng đi đồng tại khu Linh Đàm do Ban quản trị tòa
từ sáng đến tối, về xong thì mình cũng cơm nhà tổ chức, chủ yếu tập trung ở các hoạt
nước, con cái không có nhiều thời gian để động như ngày Tết Thiếu nhi, Tết Trung
đi giao lưu” (Nữ, 32 tuổi, Đặng Xá).
thu, Ngày Quốc tế Phụ nữ,…; còn những
Quan hệ giữa các cư dân trong tầng tại sinh hoạt cộng đồng khác như các câu lạc
khu Đặng Xá không có sự thân thiết như bộ bóng đá, bóng bàn vẫn hình thành tự
các cư dân sống tại khu Linh Đàm. Nhìn phát do các cư dân sống trong tòa nhà khởi
chung giao tiếp giữa cư dân cùng một tầng xướng. Ban quan trị tòa nhà thường ưu tiên
ở đây chỉ dừng ở mức chào hỏi hoặc sang cho những ngày lễ thường niên trong năm
chúc tụng nhau những ngày lễ, tết. Lý do hơn là quan tâm đến các hoạt động mang
chủ yếu là do cư dân đi làm xa, buổi tối còn tính giải trí về mặt tinh thần hàng ngày của
lo cho gia đình nên không có thời gian giao người dân. Ngược lại ở khu NOXH Đặng
lưu với các căn hộ cùng tầng. Hơn nữa, Xá, do có tổ dân phố nên sinh hoạt cộng
một số gia đình không tham gia sinh hoạt đồng ở đây diễn ra khá sôi nổi, không chỉ
cộng đồng trong tầng vì có sự pha trộn giữa về mặt hình thức mà còn trở thành hội thi
người mua nhà và người thuê nhà. “Lúc giữa các tổ dân phố. “Em thấy bên đó tiện
đầu về thì 36 hộ nhưng có 35 hộ ở, 1 cho ích khá ổn, sinh hoạt cộng đồng thì khá
thuê, sau nửa năm thì 36 hộ chỉ còn 30 hộ phong phú. Khi nhập tổ dân phố vào các
ở, dần dần là một nửa ở một nửa cho thuê. thôn thì bên này còn hoạt động mạnh hơn
Vì làm sao? Vì là dân chính cư thì người các thôn. Ở các thôn thì toàn những ông bà
ta vẫn sinh hoạt nhưng dân đi thuê người già còn mình thì toàn khu gia đình trẻ. Mọi
ta không sinh hoạt. Sinh hoạt thì người ta người ủng hộ rất là nhiệt tình. Như hôm
không đóng góp vì tôi chỉ ở đây ít bữa tôi vừa rồi có tổ chức văn nghệ chào mừng
đi” (Nữ, giảng viên đại học, 35 tuổi, Đặng 10/10, huy động từ thanh niên, trẻ con, phụ
Xá). Trong khi những người sở hữu căn hộ nữ một tiết mục cần đến 18-20 người, song
tại khu NOXH quan niệm đây là nơi ở ổn chỉ 2 ngày sau là đủ quân số và còn được
định, gắn bó lâu dài và sinh hoạt cộng đồng giải nhì cơ” (Nữ, nhân viên văn phòng, 42
là sự gắn kết cư dân cùng tầng thì những tuổi, Đặng Xá).
người thuê nhà lại có cảm giác cuộc sống
Các hoạt động sinh hoạt cộng đồng ở
của họ tại các căn hộ cho thuê chỉ như là khu NOXH Đặng Xá đều do tổ dân phố
một chốn “đi-về” và hầu như họ không đứng lên kêu gọi và được người dân hưởng
tham gia vào không gian sinh hoạt cộng ứng khá nhiệt tình. Điều đó không chỉ tạo
đồng và cũng không có ý định sống lâu dài. sự gắn kết giữa các cư dân trong tòa nhà mà
Có thể nói, một số hoạt động, thói quen còn là sự gắn kết giữa nhóm cư dân của tòa
của cư dân ở khu NOXH mặc dù chỉ mang nhà với nhóm cư dân của các làng xã lân
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2019
46
cận. Mặt khác, do gần với những tòa thương giao tiếp... ở địa phương vào khu chung cư.
mại nên khu NOXH cũng được hưởng tiện Nói cách khác, đó là những biểu hiện sinh
ích về không gian thể dục thể thao của các động của xu thế “nông thôn hóa đô thị” mà
tòa này; khu đô thị Đặng Xá thành lập đội những hộ gia đình ở đây đều phải cố gắng
bóng FC Đặng Xá, trong đó cư dân của khu để sống hòa hợp trong điều kiện hiện tại.
NOXH cũng cùng tham gia sinh hoạt chung.
Tuy nhiên, bên cạnh những khó khăn và
“Khu nhà em thì bao hàm cả khu Đặng Xá. phức tạp đó, sự vui chơi giữa trẻ con cùng
FC Đặng Xá là của cả khu thì khu nhà em các hoạt động thể thao, yoga,… hay nhu cầu
cũng có một vài cầu thủ tham gia. Ở dưới đi chùa cũng là sợi dây kết nối các gia đình,
tầng một của các tòa bên khu thương mại những người cao tuổi, những người có cùng
thì có những tòa có cả bàn để đánh bóng sở thích gần nhau hơn. Nếu như ở khu Linh
bàn cho mọi người thể dục, thể thao buổi Đàm là sự liên kết ở mỗi một tầng chung cư,
chiều” (Nam, nhân viên văn phòng, 35 tuổi, thì ở Đặng Xá nhờ có tổ dân phố nên tinh
Đặng Xá). Điều này cho thấy, tổ dân phố thần đoàn kết được mở rộng đến các làng
đóng vai trò không thể thiếu, việc tổ chức xã hay đoàn thể khác. Dường như tính cộng
và quản lý của tổ dân phố làm cho các nhu đồng làng xã đang được phục sinh trong
cầu sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người những điều kiện mới. Đây chính là điều mà
dân có thể trở thành một động lực trong việc các cấp quản lý cần quan tâm hơn trong tiến
tăng cường đoàn kết của cư dân trong cùng trình xây dựng đời sống văn hóa ở các khu
một tòa nhà, một khu dân cư.
đô thị này hiện nay
4. Kết luận
Như vậy có thể nói, cũng giống như Tài liệu tham khảo
mọi địa bàn sinh sống khác, nhu cầu về văn 1. Hoàng Vũ Linh Chi (2018), Đánh giá
hóa, nhất là nhu cầu về sinh hoạt văn hóa
cộng đồng của cư dân trong các khu NOXH
là rất lớn. Đó không chỉ là đường xá đi lại,
mức độ hài lòng của cư dân về nhà ở
xã hội tại Hà Nội, Báo cáo nghiên cứu,
Viện Xã hội học.
chợ, bãi đỗ xe, sân chơi cho trẻ em, vườn 2. Phạm Sỹ Dũng (2015), “Không gian
cây bóng mát cho các cụ già nghỉ ngơi thư
giãn, mà còn cả những khu đất trống, bãi
công cộng, một khái niệm cần được
nhìn nhận”, Tạp chí Kiến trúc, số 10.
tập hay nhà thi đấu cho thanh niên hay 3. Macionis John J. (1987), Xã hội học,
những người thích rèn luyện thể dục thể Nxb. Thống kê, Hà Nội.
thao... Nhìn chung, những không gian công 4. Phạm Thanh Tùng (2013), “Sống theo
cộng như vậy ở các khu NOXH tại Hà Nội
hiện nay còn rất thiếu vắng.
chiều thẳng đứng”, Tạp chí Kiến trúc,
số 1.
Do thiếu các không gian công cộng nên 5. Đinh Đức Thiện (2018), Quản lý đời
cuộc sống thường nhật của cư dân trong các
khu NOXH trở nên chật chội và bức bối,
không ít các mâu thuẫn và xung đột đã xảy
ra. Cuộc sống càng trở nên phiền hà hơn
sống văn hóa trong các khu đô thị mới
ở Hà Nội, Luận án tiến sĩ Văn hóa học,
Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia
Việt Nam.
khi hầu hết các cư dân ở đây đều đến từ các 6. Lê Thị Hương Huệ (2013), “Quản lý đời
tỉnh khác, do đó họ mang theo cả những
thói quen và tập quán sinh hoạt, ngôn từ,
sống văn hóa các khu đô thị mới ở Hà
Nội”, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, số 6.
7 trang
19980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Đôi nét về đời sống văn hóa của cư dân các khu nhà ở xã hội trên địa bàn Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- doi_net_ve_doi_song_van_hoa_cua_cu_dan_cac_khu_nha_o_xa_hoi.pdf
