Giá trị của siêu âm trong phân loại nhân giảm âm tuyến giáp
VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
Original Article
The Value of Ultrasound in Classification
of Thyroid Hypoechoic Nodules
Doan Van Ngoc1,2,*, Hoang Thi Huyen Trang1, Tran Cong Hoan2,
Nguyen Van Sang2, Nguyen Minh Chau2
1VNU University of Medicine and Pharmacy, 144 Xuan Thuy, Cau Giay, Hanoi, Vietnam
2E Hospital, 87-89 Tran Cung, Cau Giay, Hanoi, Vietnam
Received 11 May 2021
Revised 2 June 2021; Accepted 9 June 2021
Abstract: This study evaluates the value of ultrasound in classifying hypoechoic nodules of thyroid
of 70 patients at the Department of Diagnostic Imaging and Oncology of E Hospital from January
2019 to December 2019. The study results show that the patients’ average age was 55.29 ± 13.7; the
female/male ratio was approximately 6.5/1; patients with a history of radiotherapy to the neck area
and chronic thyroid disease had a very high risk of developing cancer; homogeneous hypoechoic
nodules had a higher risk of malignancy than the heterogeneous; the sign of height ≥ width had the
diagnostic value of thyroid malignant nodule with Se = 57.8%, Sp = 89.6%, PPV = 88%, NPV =
89.6%, Acc = 41.4%, OR = 10.03; the sign of border irregularity had the diagnostic value of thyroid
malignant nodule with Se = 77.8%, Sp = 80%, PPV = 87.5%, NPV = 66.7%, Acc = 57.1%, OR =
14; microcalcification has a diagnostic value of thyroid malignant nodule with Se = 71.1%, Sp =
56%, PPV = 17.4%, NPV = 51.9%, Acc = 57.1%, OR = 3.1. TIRADS 4B, 5 actually had a higher
risk of malignancy than TIRADS 4A. The study concludes that ultrasound has a great value in
orienting malignant lesions of hypoechonic thyroid nodules.
Keywords: thyroid nodule, thyroid hypoechoic nodule, TIRADS. *.*
________
* Corresponding author.
E-mail address: [email protected]m
96
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
97
Giá trị của siêu âm trong phân loại nhân giảm âm tuyến giáp
Doãn Văn Ngọc1,2,*, Hoàng Thị Huyền Trang1, Trần Công Hoan2,
Nguyễn Văn Sang2, Nguyễn Minh Châu2
1Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội,144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
2Bệnh viện E, 87-89 Trần Cung, Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 11 tháng 5 năm 2021
Chỉnh sửa ngày 2 tháng 6 năm 2021; Chấp nhận đăng ngày 9 tháng 6 năm 2021
Tóm tắt: Đánh giá giá trị của siêu âm trong phân loại nhân giảm âm tuyến giáp với 70 bệnh nhân
tại Khoa Chẩn đoán hình ảnh và Ung bướu bệnh viện E từ tháng 01 năm 2019 đến tháng 12 năm
2019. Kết quả: độ tuổi trung bình 55,29± 13,7, nữ hay gặp hơn nam, tỷ lệ nữ / nam xấp xỉ 6,5/1,
bệnh nhân có tiền sử xạ trị vùng cổ và bệnh tuyến giáp mạn tính có nguy cơ mắc ung thư rất cao.
Nhân giảm âm đồng nhất có nguy cơ ác tính cao hơn giảm âm không đồng nhất. Dấu hiệu cao ≥ rộng
có giá trị chẩn đoán ác tính với Se = 57,8%, Sp = 89,6%, PPV = 88%, NPV = 89,6%, Acc = 41,4%,
OR = 10,03. Dấu hiệu bờ viền không đều có giá trị chẩn đoán ác tính với Se = 77,8%, Sp = 80%, PPV
= 87,5%, NPV = 66,7%, Acc = 57,1%, OR = 14. Vi vôi hóa có giá trị chẩn đoán ác tính với Se =
71,1%, Sp = 56%, PPV = 17,4%, NPV = 51,9%, Acc = 57,1%, OR = 3,1. Phân loại TIRADS 4B, 5
thực sự có nguy cơ ác tính cao hơn so với TIRADS 4A. Kết luận: siêu âm rất có giá trị trong định
hướng tổn thương ác tính nhân giảm âm tuyến giáp.
Từ khóa: Nhân giáp; nhân giảm âm tuyến giáp; TIRADS.
1. Mở đầu*
Ung thư tuyến giáp chiếm 3,1% trong các
tuyến giáp lành tính và 5% với bướu cổ. Do vậy
việc chẩn đoán sớm và theo dõi nhân tuyến giáp
rất quan trọng.
bệnh lý ung thư trên toàn thế giới, với 567.233
ca mới mắc hằng năm đứng thứ 11 trong tổng số
các ca ung thư ở cả hai giới, đứng thứ 5 trong số
các loại ung thư ở nữ giới và thứ 15 trong các
loại ung thư ở nam giới [1]. Tỷ lệ mắc ung thư
tuyến giáp đã gia tăng trong vài thập kỷ qua tại
một số quốc gia trong đó có Việt Nam. Tại Hà
Nội tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp ở nam là
0,8/100.000 dân và ở nữ là 3,5/100.000 dân. Tại
thành phố Hồ Chí Minh tỷ lệ mắc là 1,5/100.000
dân đối với nam và 2,8/100.000 dân đối với nữ.
Điều đáng quan tâm là các nhân tuyến giáp lành
tính có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư tuyến
giáp, nguy cơ tương đối là 30% với bướu nhân
Siêu âm là phương pháp thăm khám không
xâm lấn, được sử dụng rộng rãi, ít tốn kém và có
khả năng phát hiện các tổn thương khu trú kích
thước nhỏ ở tuyến giáp mà thăm khám lâm sàng
khó phát hiện. Siêu âm có khả năng đánh giá các
dấu hiệu gợi ý nhân giáp ác tính như giảm âm,
tăng sinh mạch, vi vôi hóa, bờ viền đều hay
không đều [2]. Hiện nay có một số nghiên cứu
về giá trị của phương pháp siêu âm cũng như ứng
dụng siêu âm trong phân loại và theo dõi các
nhân tuyến giáp. Tuy nhiên, các nghiên cứu về
siêu âm tuyến giáp chưa tập trung cụ thể vào giá
trị của dấu hiệu siêu âm nhân giảm âm đối với
bệnh lý bướu nhân tuyến giáp, chúng tôi thực
________
* Tác giả liên hệ.
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
98
hiện đề tài này với mục tiêu: đánh giá giá trị
của siêu âm trong phân loại nhân giảm âm
tuyến giáp theo TIRADS G. Russ (2013).
60
55,6
2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
2.1. Đối tượng nghiên cứu
31,1
28
2,2
0
11,1 12
i) Tiêu chuẩn lựa chọn
- Bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ
nhân tuyến giáp;
- Được tiến hành siêu âm tuyến giáp tại khoa
Chẩn đoán hình ảnh, có kết quả hình ảnh nhân
giảm âm tuyến giáp;
< 25
25 - 50
Ác tính
50 - 70
> 70
Lành tính
Biểu đồ 1. Phân bố tuổi nhóm lành tính và ác tính.
- Được phẫu thuật, có kết quả giải phẫu bệnh
sau mổ;
3.1.2. Giới
- Có hồ sơ bệnh án đầy đủ;
ii) Tiêu chuẩn loại trừ
Không đủ tiêu chuẩn lựa chọn.
80
LÀNH TÍNH
20
2.2. Phương pháp nghiên cứu
86,7
ÁC TÍNH
- Thiết kế nghiên cứu: mô tả cắt ngang.
- Cỡ mẫu: chọn mẫu thuận tiện, chọn tất cả
các bệnh nhân có kết quả siêu âm nhân giảm âm
tuyến giáp có đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn, không
có tiêu chuẩn loại trừ tại Khoa Ung bướu Bệnh
viện E từ tháng 01/2019 đến tháng 12/2019.
13,3
0
20
40
60
80
100
Nữ Nam
Biểu đồ 2. Phân bố giới tính của nhóm lành tính
2.3. Xử lý số liệu
và ác tính.
Số liệu được mã hóa, nhập và xử lý bằng
phần mềm SPSS 22.0
Nhận xét: 86,7% ung thư tuyến giáp trong
nhóm nghiên cứu là nữ, tỷ lệ nữ/nam 6,51/1;
khác biệt có ý nghĩa thống kê p < 0,05.
3. Kết quả nghiên cứu
3.1.3. Tiền sử
Nghiên cứu 70 bệnh nhân trong đó 45 có kết
quả GPB ung thư tuyến giáp (64,3%) và 25 có
kết quả GPB bướu giáp lành (35,7%).
Bảng 1. Mối tương quan giữa tiền sử với kết quả giải
phẫu bệnh
Bệnh TG
mạn tính
Xạ trị
Khỏe mạnh
Tiền sử
GPB
3.1. Đặc điểm chung
n
%
n
3
%
n
%
3.1.1. Tuổi
Ác tính
7
46,7
100 35
17
100 52
67,3
Nhận xét: tuổi trung bình 55,84 ± 12,64; cả
nhóm ác tính và lành tính tỷ lệ mắc cao nhất đều
ở độ tuổi từ 50 đến 70 (Biểu đồ 1).
Lành
tính
8
53,3
100
0
3
0
32,7
100
Tổng
15
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
99
Nhận xét: 67,3% BN có kết quả GPB ác tính có
tiền sử khỏe mạnh, tỉ lệ này ở BN lành tính 32,7%,
khác biệt không có ý nghĩa thống kê p > 0,05.
38,6%
3.2. Giá trị của siêu âm trong phân loại nhân
giảm âm tuyến giáp
32,9%
3.2.1. Đặc điểm hình ảnh nhân giảm âm
tuyến giáp
21,4%
Bảng 2. Đặc điểm cấu trúc âm
Giảm âm không
7,1%
Giảm âm đều
Đặc điểm
GPB
đều
n
%
n
3
%
20
Thùy phải Thùy trái
Eo giáp
Cả 2 thùy
Ác tính
Lành tính
Tổng
42
13
55
76,4
23,6
100
12
15
80
100
Biểu đồ 3. Phân bố vị trí nhân giáp
Nhận xét: nhân ở cả 2 thùy giáp chiếm tỷ lệ
cao nhất 38,6%, thấp nhất tại eo giáp 7,1%.
Nhận xét: 76,4% trường hợp nhân giảm âm
đều là ác tính, 80% nhân giảm âm không đều là
lành tính, khác biệt có ý nghĩa thống kê với
p < 0,05.
Bảng 3. Số lượng nhân
Đơn nhân
Đa nhân
Số nhân
GPB
n
%
n
%
Ác tính
Lành tính
Tổng
29
10
39
74,4
25,6
100
16
15
31
51,6
48,4
100
Nhận xét: 74,4% trường hợp đơn nhân là ác
tính, 51,6% trường hợp đa nhân là ác tính, khác
biệt có ý nghĩa thống kê p < 0,05.
Hình 1. Hình ảnh nhân giảm âm thùy giáp phải xâm
lấn cân cơ, kết quả giải phẫu bệnh ung thư tuyến
giáp thể nhú (Cù Tiến T. 69t, mã bệnh án: 1925081).
3.2.2. Giá trị của siêu âm trong phân loại
nhân giảm âm tuyến giáp
Bảng 4. Hình dạng nhân
Cao ≥ rộng
Rộng > cao
Hình dạng
GPB
n
26
3
%
n
%
45
Ác tính
Lành tính
Tổng
89,7
10,3
100
19
22
41
55
29
100
Nhận xét: 89,7% nhóm cao ≥ rộng ác tính,
55% nhóm rộng > cao lành tính, khác biệt có ý
nghĩa thống kê p < 0,05.
Hình 2. Hình ảnh nhân giảm âm không đồng nhất,
kết quả giải phẫu bệnh lành tính (Đỗ Thị D. 72t, mã
bệnh án: 1925352).
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
100
Hình 3. Hình ảnh nhân giảm âm thùy giáp phải có chiều rộng > cao, giải phẫu bệnh lành tính
(Trần Thị C. 61t, mã bệnh án 1926157).
Hình 3. Hình ảnh nhân giảm âm thùy giáp trái có bờ viền không đều, kết quả giải phẫu bệnh ác tính
(Cao Thị Q. 54t, mã bệnh án 1924348).
Bảng 5. Giá trị của siêu âm trong đánh giá hình dạng
cao > rộng của tổn thương
Bảng 7. Giá trị của siêu âm trong đánh giá bờ viền
tổn thương
GPB
Siêu âm
GPB
Lành
tính
Ác tính
Lành tính
Tổng
Ác tính
Tổng
Siêu âm
Cao > rộng
Rộng > cao
Tổng
26
19
45
3
22
25
29
41
70
Đều
Không đều
Tổng
35
10
45
5
20
25
40
30
70`
Nhận xét: giá trị chẩn đoán: Se= 77,8%;
Sp = 80%; PPV= 87,5%; NPV = 66,7% ;
Acc=57,1%; OR= 14.
Nhận xét: giá trị chẩn đoán: Se = 57,8%;
Sp = 88%; PPV = 89,6%; NPV = 53,6%;
Acc = 41,4%; OR = 10,03.
Bảng 8. Đặc điểm vôi hóa
Bảng 6. Đặc điểm bờ viền và giải phẫu bệnh
Vôi hóa
lớn
Vi vôi hóa
Không
Vôi hóa
GPB
Đều
Không đều
Bờ viền
GPB
n
%
n
35
5
%
n
%
n
2
0
2
%
100
0
n
%
Ác tính
Lành tính
Tổng
10
20
30
33,3
66,7
100
87,5
12,5
100
Ác tính
Lành tính
Tổng
30 73,2
11 26,8
13 48,9
14 59,1
27 100
40
41
100
100
Nhận xét: 87,5% bờ viền không đều là ác
tính, 66,7% bờ viền đều là lành tính, khác biệt có
ý nghĩa thống kê p < 0,05.
Nhận xét: 73,2% nhân có vi vôi hóa là ác
tính, 59,1% không vi vôi hóa là lành tính, khác
biệt không có ý nghĩa thống kê p > 0,05.
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
101
Bảng 9. Giá trị của siêu âm trong đánh giá vi vôi hóa
nhất 23. Tuổi hay gặp nhất ở cả nhóm lành và ác
tính đều từ 50 đến 70 (Biểu đồ 1).
GPB
Siêu âm
Lành
tính
Theo nghiên cứu của T. T. Hồng, tuổi trung
bình của bệnh nhân bướu giáp nhân là 48,7 ±
B. Y. Cho tuổi trung bình của bệnh nhân là 46,8
± 13,2 [5]. Nhìn chung, tỷ lệ mắc nhân tuyến
giáp ác tính cũng như lành tính gặp nhiều ở lứa
tuổi 50 đến 70. Độ tuổi là một trong những yếu
tố quan trọng để tiên lượng bệnh. Một trong
những hệ thống phân loại các yếu tố tiên lượng
đối với bệnh nhân ung thư tuyến giáp bên cạnh
TNM là hệ thống MACIS dựa trên các yếu tố: di
căn (M-metastase), tuổi (Age - A), phẫu thuật cắt
bỏ được hoàn toàn tuyến giáp (completeness of
resection - C), thâm nhiễm tổ chức lân cận
(invasion - I) và kích thước u (tumor size - S).
Ác tính
Tổng
Vi vôi hóa
Không vôi hóa
Tổng
32
13
45
11
14
25
43
27
70
Nhận xét: giá trị chẩn đoán: Se = 71,1%;
Sp = 56%; PPV = 74,4%; NPV = 51,9%;
Acc = 57,1% ; OR= 3,1.
Bảng 10. Đặc điểm hạch cổ
Có cấu
trúc rốn
hạch
Mất cấu
trúc rốn
hạch
Hạch cổ
GPB
Không
n
%
100
0
n
%
100
0
n
%
59
Ác tính
Lành tính
Tổng
8
0
8
1
0
1
36
25
61
41
Trong nghiên cứu của chúng tôi, ung thư
tuyến giáp hay gặp ở nữ, tỷ lệ nữ/nam ~ 6,5/1
(Biểu đồ 2).
100
100
100
Nhận xét: 9 bệnh nhân có hạch cổ đều là ác
tính. Trong số bệnh nhân không có hạch, tỷ lệ ác
tính 59%, khác biệt không có ý nghĩa thống kê
p > 0,05.
Theo V. T. Giao tỷ lệ mắc bệnh nữ/nam ~
5,08/1 [4]. T. T. Hồng cho rằng tỷ lệ nữ/nam ~
tỷ lệ mắc bệnh nữ/nam ~ 4,8/1 [5].
Bảng 11. Phân loại TIRADS
Mặc dù có sự khác nhau song các nghiên cứu
đều chỉ ra rằng tỷ lệ ung thư tuyến giáp ở nữ cao
hơn ở nam, cho tới nay vẫn chưa có giả thuyết
nào giải thích được sự khác nhau này.
4A
4B
5
TIRADS
GPB
n
%
n
%
n
9
0
9
%
100
0
Ác tính
Lành tính
Tổng
17 44,7 19 82,6
Lý do vào viện hay gặp nhất là sờ thấy u
vùng cổ với tỷ lệ 45,7% tiếp đến do khám sức
khỏe tình cờ phát hiện nhân giảm âm qua siêu
âm có tỷ lệ 40%, gầy sút cân chiếm tỷ lệ thấp
nhất (1,4%). Một số nghiên cứu khác cũng cho
rằng bướu giáp phát hiện tình cờ qua khám sức
khỏe định kỳ hoặc bệnh nhân tự phát hiện chiếm
tỉ lệ cao nhất.
21 55,3
38 100 23
4
17,4
100
100
Nhận xét: TIRADS 4A có tỷ lệ ác tính là
44,7%, TIRADS 4B có tỷ lệ ác tính 82,6%,
TIRADS 5 có 9 bệnh nhân 100% là ác tính, khác
biệt có ý nghĩa thống kê p < 0,05.
Nhóm bệnh nhân tiền sử xạ trị vùng cổ có
nguy cơ mắc ung thư rất cao, nhóm có tiền sử
bệnh tuyến giáp mạn tính cũng tăng nguy cơ mắc
ung thư tuyến giáp (bảng 1).
4. Bàn luận
4.1. Đặc điểm chung
Nghiên cứu của C. M. Oh cũng chỉ ra nguy
cơ ung thư hóa của nhóm bệnh nhân viêm tuyến
giáp mạn tính [6].
Với nhóm lành tính, tuổi trung bình là 56,84
± 10,6 cao nhất 76, thấp nhất 30. Với nhóm ác
tính, tuổi trung 55,29 ± 13,7 cao nhất 79, thấp
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
102
4.2. Đặc điểm hình ảnh siêu âm nhân giảm âm
tuyến giáp
ác tính, giảm số lượng sinh thiết được đề xuất mà
không làm giảm đáng kể hiệu suất chẩn đoán
tổng thể của chúng [7], điều đó cũng có nghĩa là
chiều cao càng lớn hơn chiều rộng thì độ đặc hiệu
của dấu hiệu này càng lớn.
4.2.1. Tính chất nhân giảm âm
Trong nghiên cứu của chúng tôi tất cả các
nhân đều là giảm âm, không có nhân rất giảm
âm. Trong số 55 bệnh nhân có nhân giảm âm đều
(78,6%) tỷ lệ ác tính là 76,4% và lành tính là
23,6%. 15 bệnh nhân giảm âm không đều (giảm
âm xen lẫn tăng âm, đồng âm) chiếm 21,4%
trong đó tỷ lệ ác tính chếm 20% và lành tính
chiếm 80%. Sự khác biệt này có ý nghĩa thống
kê với p < 0,05 (bảng 2). Như vậy trong nghiên
cứu này nhóm bệnh nhân có nhân giảm âm
đều có nguy cơ ác tính cao hơn nhóm giảm âm
không đều.
Trong các nghiên cứu khác, theo T. T. Hồng,
dấu hiệu nhân giảm âm có độ nhạy 78,6% trong
chẩn đoán các nhân ác tính [3], V. T. Giao thấy
dấu hiệu nhân giảm âm có giá trị chẩn đoán ác
tính với độ nhạy 80,82%, độ đặc hiệu 59,01%,
giá trị dự báo dương tính 64,13%; giá trị dự báo âm
tính 77,24%, OR = 6,07 [4], dấu hiệu này có độ
nhạy khá cao tuy nhiên độ đặc hiệu thấp.
Trong nghiên cứu này, hình dạng nhân giáp
chia thành nhóm cao ≥ rộng có 29 bệnh nhân
trong đó tỷ lệ ác tính là 89,7% và lành tính là
10,3%. Nhóm rộng > cao có 41 bệnh nhân với tỷ
lệ ác tính là 45% và lành tính là 55%. Sự khác
biệt có ý nghĩa thống kê p < 0,05 (Bảng 4).
Dấu hiệu chiều cao ≥ chiều rộng trong nghiên
cứu của chúng tôi có giá trị chẩn đoán là: độ nhạy
57,8%, độ đặc hiệu 89,6%, giá trị dự báo dương
tính 88%, giá trị dự báo âm tính 89,6%; độ chính
xác 41,4%, tính toán tỷ suất chênh (OR) cho thấy
nhân tuyến giáp có đặc điểm chiều cao ≥ chiều
rộng có khả năng ác tính cao gấp 10,03 lần so với
nhân có chiều rộng > chiều cao (Bảng 5), chúng
tôi thấy dấu hiệu này có độ đặc hiệu cao, giá trị
dự báo dương tính cao, giá trị dự báo âm tính
cao, tỷ suất chênh cao, Theo V. T. Giao độ nhạy
69,86%, độ đặc hiệu 94,41%, giá trị dự báo
dương tính 91,89%, giá trị dự báo âm tính
77,55%; độ chính xác 82,74%, tính toán tỷ suất
chênh (OR) 39,5 [4]. Nghiên của chúng tôi có độ
chính xác và tỷ suất chênh thấp hơn có thể do cỡ
mẫu nghiên cứu chúng tôi nhỏ hơn.
4.2.2. Vị trí nhân giáp
Nghiên cứu của chúng tôi nhân giảm âm ờ
thùy phải chiếm 32,9%, thùy trái chiếm 21,4% ,
cả hai bên chiếm 38,6%, eo chiếm 7,1%, sự khác
biệt không có ý nghĩa thống kê (Biểu đồ 3).
Nghiên cứu của T. T. Hồng cho thấy không có
sự khác biệt về bên tổn thương ở bệnh nhân ung
cho kết quả không có sự khác biệt về tỷ lệ mắc
ung thư tuyến giáp thùy phải hay trái. Vị trí tổn
thương nhân tuyến giáp ở thùy phải, trái hoặc eo
tuyến không có ý nghĩa tiên lượng bệnh.
Như vậy dấu hiệu chiều cao > chiều rộng
trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp có độ đặc
hiệu, giá trị dự báo dương tính, giá trị dự báo âm
tính cao, tuy nhiên độ nhạy khá thấp. Khuyến cáo
này giành cho các bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và
lâm sàng trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp.
4.2.4. Bờ viền nhân giáp
Bờ viền là một trong những đặc điểm quan
trọng nhất để phân biệt nhân giáp lành tính với
ác tính, đây cũng là một đặc điểm có giá trị chẩn
đoán cao trong ung thư tuyến vú, siêu âm với đầu
dò tần số cao cho độ phân giải hình ảnh cao, rất
tốt khi bộc lộ đặc điểm này. Bờ viền rõ khi nhân
có hình tròn hay elip, có sự chuyển tiếp đột ngột
giữa vùng u và vùng mô tuyến lành, bờ viền
không rõ biểu hiện dưới dạng bờ đa cung, có
nhiều thùy con, góc cạnh hoặc tua gai, đi kèm
với ranh giới không rõ biểu hiện bởi không có sự
chuyển tiếp giữa vùng u và mô tuyến lành.
4.2.3. Hình dạng nhân giáp
Sự phát triển của nhân giáp lành tính bị hạn
chế do cân nông phía trước tuyến giáp rất dai, do
đó sự phát triển thường song song với mặt da,
trong khi đó nhân ác tính có xu hướng phát triển
không song song với mặt da. Dấu hiệu này được
nói đến trong nhiều nghiên cứu về nhân tuyến
giáp cũng như tuyến vú. Theo G. Grani và cs so
với tỉ lệ cao/rộng ≥ 1, tỉ lệ cao/rộng ≥ 1,2 sẽ cải
thiện tính đặc hiệu của dấu hiệu này đối với bệnh
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
103
Trong nghiên cứu này đặc điểm bờ viền chia
thành bờ viền đều và không đều trong đó bờ viền
đều có 30 bệnh nhân với tỷ lệ lành tính chiếm
66,7% và ác tính chiếm 33,3%. Bờ viền không
đều có 40 bệnh nhân với tỷ lệ ác tính là 87,5%
và lành tính là 12,5%. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê p < 0,05 (Bảng 6).
Dấu hiệu bờ viền không đều trong nghiên cứu
của chúng tôi có giá trị chẩn đoán ác tính với độ
nhạy 77,8%; độ đặc hiệu 80%; giá trị dự báo
dương tính 87,5%; giá trị dự báo âm tính 66,7%;
độ chính xác 57,1%, OR = 14 (Bảng 7), nhân có
dấu hiệu bờ viền không đều có khả năng ác tính
cao gấp 14 lần so với nhân có bờ viền đều.
Nghiên cứu V. T. Giao cho thấy độ nhạy
77,4%; độ đặc hiệu 92,55%; giá trị dự báo dương
tính 90,4%; giá trị dự báo âm tính 81,87%; độ
chính xác 85,34%, OR = 42,52, nhân có dấu hiệu
bờ viền không đều có khả năng ác tính cao gấp
42,52 lần so với nhân có bờ viền đều [4]. Theo
B. Moifo dấu hiệu này có độ nhạy 34,78%, độ
đặc hiệu 99,51%, OR = 108 [8].
Nghiên cứu của chúng tôi có độ nhạy, độ đặc
hiệu và giá trị dự báo dương tính khá tương đồng
với nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước.
Như vậy dựa vào dấu hiệu bờ viền không đều
để chẩn đoán ung thư tuyến giáp có độ đặc hiệu
và giá trị dự báo dương tính cao, độ chính xác,
giá trị dự báo âm tính tương đối cao nhưng độ
đặc hiệu không cao, khuyến cáo này giành cho
các bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh và Ung thư trong
chẩn đoán ung thư tuyến giáp.
17,4%; giá trị dự báo âm tính 51,9%; độ chính
xác 57,1%, OR = 3,1 (Bảng 9). Theo V. T. Giao
dấu hiệu này có giá trị chẩn đoán với độ nhạy
64,38%; độ đặc hiệu 93,17%; giá trị dự báo
dương tính 89,52%; giá trị dự báo âm tính
74,26%; độ chính xác 79,48%, OR = 88,09 [4].
Theo nghiên cứu của Moon và cs, dấu hiệu này
có độ nhạy 22,68%, độ đặc hiệu 95,58% [9].
Nghiên cứu của chúng tôi cho kết quả thấp hơn
với các tác giả nói trên có thể do cỡ mẫu nghiên
cứu chưa đủ lớn.
Như vậy dựa vào đặc điểm vi vôi hóa để
chẩn đoán ung thư tuyến giáp có độ nhạy tương
đối cao, độ đặc hiệu, giá trị dự báo âm tính và
độ chính xác không cao, giá trị dự báo dương
tính thấp, khuyến cáo này giành cho các bác sĩ
CĐHA và Ung thư trong chẩn đoán ung thư
tuyến giáp.
4.2.6. Đặc điểm hạch cổ
Dấu hiệu hạch cổ có ở 9 bệnh nhân trong đó
8 bệnh nhân có hạch với tỷ lệ ác tính 100% và 1
bệnh nhân có đặc điểm mất cấu trúc xoang hạch
với tỷ lệ ác tính 100%, 61 bệnh nhân không có
hạch trong đó tỷ lệ ác tính 59% và lành tính 41%.
Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê p > 0,05
(Bảng 10).
Theo V. T. Giao 24% bệnh nhân ung thư
tuyến giáp có di căn hạch cổ, chủ yếu ở nhóm III
(32,4%) và IV (40%). Hạch ác tính có đặc điểm
phá vỡ cấu trúc rốn hạch kèm thâm nhiễm u
(85,71%), có thành phần tạo nang (17,14%), vi vôi
hóa (42,86%), chiều dài/ngắn < 2 (45,71%) [4].
Nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận nguy cơ
ác tính cao ở những trường hợp có nhân giảm âm
kèm hạch mất cấu trúc rốn hạch.
4.2.5. Đặc điểm vi vôi hóa
Vi vôi hóa hay vôi hóa nhỏ là dấu hiệu có giá
trị chẩn đoán rất cao đối với ung thư tuyến vú,
ung thư tuyến giáp được công bố trong nhiều
nghiên cứu.
4.2.7. Phân loại TIRADS
Nghiên cứu của E. Horvath tiến hành năm
2009 là nghiên cứu đầu tiên đưa ra bảng phân
loại TIRADS [10]. Năm 2013, G. Russ và cộng
sự đã đưa ra một tiêu chuẩn ngắn gọn dựa trên sự
hiện diện của các dấu hiệu: nhân giảm âm nhiều,
chiều cao ≥ chiều rộng, bờ viền không đều, vi vôi
hóa để đưa ra bảng phân loại đơn giản hơn, theo
đó phân độ này đi sâu vào phân tích các tổn
thương nghi ngờ ác tính: TIRADS 4A khi có
nhân đặc giảm âm, không có dấu hiệu nghi ngờ
Theo bảng 8: nhân giảm âm kèm vi vôi hóa
có 43 bệnh nhân trong đó vi vôi hóa nhỏ là 41
với tỷ lệ ác tính 73,2% và lành tính là 26,8%, vôi
hóa lớn có 2 bệnh nhân và tỷ lệ 100% là ác tính.
Không có dấu hiệu vi vối hóa là 27 bệnh nhân
với tỷ lệ 38,6%. Sự khác biệt không có ý nghĩa
thống kê p > 0,05.
Trong nghiên cứu của chúng tôi, vi vôi hóa
có giá trị chẩn đoán ác tính với độ nhạy 71,1%;
độ đặc hiệu 56%; giá trị dự báo dương tính
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
104
nào nói trên. TIRADS 4B khi có 1-2 dấu hiệu
thực sự có nguy cơ ác tính cao hơn so với chẩn
đoán TIRADS 4A].
trên. TIRADS 5 khi có từ 3 dấu hiệu trên [11].
Hiện nay trên thế giới còn có phân loại
Korean TIRADS-2016 theo đó dựa trên các dấu
hiệu nghi ngờ: vi vôi hóa, trực không song song,
bờ không đều hoặc thùy múi, theo phân loại này
K-TIRADS 2 lành tính (tỉ lệ ác tính dưới 3%),
K-TIRADS 3 nghi ngờ ít (tỉ lệ ác tính 3-15%),
K-TIRADS 4 nghi ngờ vừa (tỉ lệ ác tính
15-50%), K-TIRADS 5 nghi ngờ nhiều (tỉ lệ ác
tính >60%) [12]. Phân loại ACR TIRADs 2017
dựa vào các tiêu chí đánh giá: thành phần, cấu
trúc âm, hình dáng, đường bờ, các đốm tăng âm
lấm tấm.
Theo V. T. Giao nguy cơ ác tính theo phân
loại TIRADS 2, 3, 4A, 4B và 5 tương ứng là 0%;
0%; 5,77%; 84,54% và 96,83% [4]. N. T. T.
Thảo và cộng sự cho rằng nguy cơ ác tính phân
loại theo EU-TIRADS 2017 của TIRADS 3, 4 và
5 lần lượt là: 9,1%, 47,4% và 83,6% [14]. Như
vậy nguy cơ ác tính của nhân tuyến giáp tăng dần
theo phân loại TIRADS G. Russ (2013) hay nói
một cách khác phân loại TIRADS G. Russ
(2013) nhân tuyến giáp có ý nghĩa định hướng
phân biệt tổn thương lành tính và ác tính.
ACR TIRADS 2017 cho điểm theo các tiêu
chí: thành phần nang hoặc hầu như là nang, thoái
hóa nang dạng bọt biển: 0 điểm, vừa nang vừa
đặc: 1 điểm, nốt đặc hoặc gần như đặc: 2 điểm;
cấu trúc âm: trống âm, tăng âm hoặc đồng âm: 0
điểm, giảm âm 1 điểm, giảm âm mạnh: 2 điểm;
hình dáng: rộng > cao: 0 điểm, cao > rộng 3
điểm; đường bờ: nhẵn, không rõ: 0 điểm, bờ đa
thùy không đều: 2 điểm, xâm lấn ra ngoài giáp:
3 điểm; những đốm tăng âm: không có đuôi sau
chổi lớn: 0 điểm, vôi hóa thô: 1 điểm, vôi hóa
viền: 2 điểm, đốm tăng âm lấm tấm: 3 điểm.
Cộng điểm từ 5 đặc tính trên để xác định mức độ
TIRADs; nếu tổng điểm = 0, xếp loại TIRADS
1: lành tính; nếu tổng điểm = 2 xếp loại TIRADS
2: không nghi ngờ; nếu tổng điểm = 3 xếp loại
TIRADS 3: nghi ngờ ít; nếu tổng điểm = 4-6 xếp
loại TIRADS 4 nghi ngờ vừa; nếu tổng điểm từ
7 trở lên, xếp loại TIRADS 5 nghi ngờ cao [13].
Chúng tôi áp dụng bảng phân loại TIRADS
của G. Russ do tính đơn giản, dễ áp dụng trong
thực hành lâm sàng.
70 bệnh nhân trong nghiên cứu của chúng
tôi, TIRADS 4A có 38 bệnh nhân với tỷ lệ ác
tính là 44,7% và lành tính là 55,3%, TIRADS 4B
có 23 bệnh nhân với tỷ lệ ác tính 82,6% và lành
tính 17,4%, TIRADS 5 có 9 bệnh nhân 100% là
ác tính. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê p < 0,05
(Bảng 11). Kiểm định sự khác nhau giữa phân
loại TIRADS 4A và TIRADS 4B,5 khi đối chiếu
với giải phẫu bệnh chúng tôi nhận thấy tỷ lệ ác
tính giữa hai nhóm là khác nhau có ý nghĩa thống
kê (p < 0,05), do đó chẩn đoán TIRADS 4B, 5
5. Kết luận
i) Đặc điểm chung
- Với nhóm ác tính, độ tuổi hay gặp nhất là
từ 50 đến 70, trung bình 55,29 ± 13,7;
- Ung thư tuyến giáp nữ hay gặp hơn nam,
tỷ lệ nữ / nam xấp xỉ 6,5/1;
- Bệnh nhân có tiền sử xạ trị vùng cổ và bệnh
tuyến giáp mạn tính có nguy cơ mắc ung thư
rất cao;
ii) Giá trị của siêu âm trong phân loại nhân
giảm âm tuyến giáp
- Nhân giảm âm đồng nhất có nguy cơ ác tính
cao hơn giảm âm không đồng nhất;
- Dấu hiệu cao ≥ rộng có giá trị chẩn đoán
nhân giáp ác tính với Se = 57,8%, Sp = 89,6%,
PPV = 88%, NPV = 89,6%; ACC = 41,4%,
OR = 10,03;
- Dấu hiệu bờ viền không đều có giá trị chẩn
đoán nhân giáp ác tính với Se = 77,8%;
Sp = 80%; PPV = 87,5%; NPV = 66,7%;
ACC = 57,1%, OR = 14;
- Vi vôi hóa có giá trị chẩn đoán nhân giáp
ác tính với Se = 71,1%; Sp = 56%; PPV = 17,4%;
NPV = 51,9%; ACC = 57,1%, OR = 3,1;
- Phân loại TIRADS 4B, 5 thực sự có nguy
cơ ác tính cao hơn so với TIRADS 4A.
Tài liệu tham khảo
Cancer statistics 2018: GLOBOCAN Estimates of
D. V. Ngoc et al. / VNU Journal of Science: Medical and Pharmaceutical Sciences, Vol. 37, No. 3 (2021) 96-105
105
Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers
in 185 Countries, CA: A Cancer Journal for
from Malignant Thyroid Nodules, Open Journal of
Radiology, Vol. 3 No. 3, 2013, pp. 103-107,
[9] H. J. Moon, J. Y. Kwak, M. J. Kim et al, Can
Vascularity at Power Doppler US Help Predict
Thyroid Malignancy?, Radiology, Vol. 255, 2010,
pp. 260-269,
[2] E. Papini, R. Guglielmi, A. Bianchini, A. Crescenzi
et al., Risk of Malignancy in Nonpalpable Thyroid
Nodules: Predictive Value of Ultrasound and
Color-Doppler Features, The Journal of Clinical
Endocrinology & Metabolism, Vol. 87, No. 5,
2002, pp. 1941-1946,
[10] E. Horvath, S. Majlis, R. Rossi et al., An
Ultrasonogram Reporting System for Thyroid
Nodules Stratifying Cancer Risk for Clinical
Management, J Clin Endocrinol Metab, Vol. 94
[3] T. T. Hong, Image Characteristics and Value of
Ultrasound in the Diagnosis of Localized Thyroid
Lesions, Master of Medicine Thesis Majoring in
Diagnostic Imaging of Hanoi Medical University,
2013 (in Vietnamese).
[4] V. T. Giao, Research on Ultrasound Values in
TIRADS Classification of Localized Thyroid
Lesions, Master of Medicine Thesis Majoring in
Diagnostic Imaging, Hanoi Medical University,
2015 (in Vietnamese).
[5] B. Y. Cho, H. S. Choi, Y. J. Park, J. A. Lim,
H. Y. Ahn et al., Changes in the
Clinicopathological Characteristics and Outcomes
of Thyroid Cancer in Korea Over the Past Four
Decades, Thyroid, Vol. 23, No. 7, 2013,
pp. 797-804,
No.
5,
2009,
pp.
1748-1751,
[11] G. Russ, B. Royer, C. Bigorgne et al., Prospective
Evaluation of Thyroid Imaging Reporting and Data
System on 4550 Nodules With and Without
Elastography, Eur J Endocrinol, Vol. 168, No. 5,
12-0936.
[12] J. H. Shin, J. H. Baek, J. Chung et al.,
Ultrasonography Diagnosis and Imaging-Based
Management of Thyroid Nodules: Revised Korean
Society of Thyroid Radiology Consensus
Statement and Recommendations, Korean J.
Radiol., Vol. 17, No. 3, 2016, pp. 370-395,
[13] F. N. Tessler, W. D. Middlenton, E. G. Grant et
al., ACR Thyroid Imaging, Reporting and Data
System (TI-RADS): White Paper of the ACR TI-
RADS Committee, J Am Coll Radiol., Vol. 14,
No. 5, 2017, pp. 587-595,
[6] C. M. Oh, S. Park, J. Y. Lee et al., Increased
Prevalence of Chronic Lymphocytic Thyroiditis in
Korean Patients With Papillary Thyroid Cancer,
PLoS One, Vol. 9, No. 6, 2014, pp. 1-7,
[14] N. T. T. Thao, N. L. Lam, V. D. Luu, Research Into
the Value in the Diagnosis of Thyroid Cancer of the
EU-TIRADS 2017 Classification, Vietnamese
Journal of Radiology, No 33, 2019, pp. 12-18,
[7] G. Grani, L. Lamartina, V. Ramundo, R. Falcone,
et al., Taller-Than-Wide Shape: A New Definition
Improves the Specificity of TIRADS Systems, Eur
Thyroid J, Vol. 9, No. 2, 2020, pp. 85-91,
[8] B. Moifo, E. O. Takoeta, J. Tambe et al., Reliability
of Thyroid Imaging Reporting and Data System
(TIRADS) Classification in Differentiating Benign
hoc/nghien-cuu-gia-tri-chan-doan-ung-thu-tuyen-
giap-cua-phan-do-eu-tirads-2017-n125.html/,
(accessed on: Deceber 4th, 2019) (in Vietnamese).
10 trang
25520
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giá trị của siêu âm trong phân loại nhân giảm âm tuyến giáp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- gia_tri_cua_sieu_am_trong_phan_loai_nhan_giam_am_tuyen_giap.pdf
