Giáo trình Vẽ kỹ thuật cơ khí - Hoàng Thị Chắt
Bꢀ GIÁO DꢁC VÀ ðÀO TꢂO
ðꢂI HꢃC NÔNG NGHIꢄP HÀ NꢀI
GVC.Ths. HOÀNG THꢅ CHꢆT
Vꢇ Kꢈ THUꢉT CƠ KHÍ
HÀ NꢀI 2008
Mꢀ ðꢁU
Vꢀ kꢁ thuꢂt là môn hꢃc kꢁ thuꢂt cơ sꢄ ñưꢅc dꢆy ꢄ các trưꢇng ñꢂi hꢃc kꢁ thuꢂt nhꢈm cung
cꢉp cho sinh viên nhꢊng kiꢋn thꢌc cơ bꢍn vꢎ cách ñꢃc và lꢂp bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt. Nhꢇ nhꢊng bꢍn vꢀ
này mà ngưꢇi cán bꢏ kꢁ thuꢂt nói rõ ñưꢅc ý ñꢐ thiꢋt kꢋ cꢑa mình và thꢒc hiꢓn ý ñꢐ ñó. Ngày nay
khi mà mꢌc ñꢏ chuyên môn hoá và hꢅp tác hoá trong hꢔu hꢋt các lĩnh vꢒc sꢍn xuꢉt và ñꢇi sꢕng
ñã ñꢆt tꢖi mꢌc ñꢏ cao, thì bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt ñã trꢄ thành “Tiꢈng nói” cꢑa kꢁ thuꢂt.
Các bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt ñưꢅc xây dꢒng bꢈng các phương pháp biꢗu diꢘn khoa hꢃc, chính xác
tuân theo nhꢊng quy tꢙc thꢕng nhꢉt ñưꢅc quy ñꢚnh trong các “Tiêu chuꢉn Nhà nưꢊc”.
Nhiꢓm vꢛ cꢑa môn Vꢀ kꢁ thuꢂt là cung cꢉp cho ngưꢇi hꢃc nhꢊng hiꢗu biꢋt cơ bꢍn vꢎ vꢀ
kꢁ thuꢂt ñꢗ có thꢗ có khꢍ năng thành lꢂp và ñꢃc bꢍn vꢀ. Bꢍn vꢀ phꢍi ñưꢅc vꢀ chính xác , sáng sꢑa
ñꢗ ngưꢇi ñꢃc dꢘ hiꢗu và tránh nhꢔm lꢜn vì thꢋ ñòi hꢝi phꢍi vꢀ chính xác, tꢞ mꢞ và cꢔn nhiꢎu thꢇi
gian khi vꢀ bꢈng dꢛng cꢛ cꢔm tay. Còn khi vꢀ bꢈng máy tiꢋt kiꢓm ñưꢅc thꢇi gian nhꢇ các tiꢓn
ích cꢑa các thao tác nhanh và chính xác. Môn vꢀ kꢁ thuꢂt còn rèn luyꢓn cho sinh viên tác phong
làm viꢓc khoa hꢃc, có ý thꢌc tꢟ chꢌc và kꢠ luꢂt, tính cꢡn thꢂn, kiên nhꢜn … cꢑa ngưꢇi làm công
tác khoa hꢃc kꢁ thuꢂt.
Vꢀ kꢁ thuꢂt là môn hꢃc kꢁ thuꢂt cơ sꢄ mang nhiꢎu tính thꢒc hành. Trong quá trình hꢃc
tꢂp, ngưꢇi hꢃc cꢔn phꢍi nꢙm vꢊng các kiꢋn thꢌc cơ bꢍn như: lý luꢂn vꢎ các phép chiꢋu, các
phương pháp biꢗu diꢘn vꢂt thꢗ, nꢙm vꢊng các quy ñꢚnh cꢑa Tiêu chuꢡn Nhà nưꢖc vꢎ bꢍn vꢀ, mꢢt
khác phꢍi thưꢇng xuyên rèn luyꢓn các kꢁ năng thꢒc hành.
Năm 1963, Uꢠ ban Khoa hꢃc và Kꢁ thuꢂt Nhà nưꢖc nay là Bꢏ Khoa hꢃc & Công nghꢓ ñã
ban hành các tiêu chuꢡn Viꢓt Nam vꢎ “Bꢋn vꢅ cơ khí”. ðó cũng là nhꢊng Tiêu chuꢡn Nhà nưꢖc
ñꢔu tiên cꢑa Viꢓt Nam. Năm 1964 các “Tiêu chuꢉn vꢌ hꢃ thꢍng quꢋn lý bꢋn vꢅ” ñưꢅc ban hành.
Các Tiêu chuꢡn trên ñã bưꢖc ñꢔu thꢕng nhꢉt các quy ñꢚnh vꢎ bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt ꢄ nưꢖc ta.
ðꢋn nay các Tiêu chuꢡn ñó ngày càng ñưꢅc sꢣa ñꢟi và hoàn thiꢓn cho phù hꢅp vꢖi sꢒ phát triꢗn
cꢑa sꢍn xuꢉt và sꢒ tiꢋn bꢏ cꢑa khoa hꢃc, kꢁ thuꢂt. Hiꢓn nay các Tiêu chuꢡn vꢎ bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt
nói riêng và các Tiêu chuꢡn vꢎ tài liꢓu thiꢋt kꢋ nói chung ñưꢅc Nhà nưꢖc ban hành trong nhóm
các tiêu chuꢡn vꢎ “Hꢃ thꢍng tài liꢃu thiꢈt kꢈ”.
ðꢗ thꢕng nhꢉt “Tiꢈng nói” cꢑa kꢁ thuꢂt trên phꢆm vi rꢏng lꢖn hơn, tꢟ chꢌc quꢕc tꢋ vꢎ
tiêu chuꢡn hóa (International Organiazation for Standardization) viꢋt tꢙt là ISO – thành lꢂp tꢤ
năm 1946 ñã ban hành các Tiêu chuꢡn quꢕc tꢋ vꢎ bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt.
Viꢓc áp dꢛng nhꢊng Tiêu chuꢡn Quꢕc gia và Quꢕc tꢋ cũng như các Tiêu chuꢡn ngành,
Tiêu chuꢡn xí nghiꢓp vào thꢒc tiꢘn sꢍn xuꢉt có ý nghĩa rꢉt lꢖn ñꢕi vꢖi nꢎn kinh tꢋ quꢕc dân. Nó
ñã thúc ñꢡy các tiꢋn bꢏ kꢁ thuꢂt, nâng cao năng suꢉt lao ñꢏng, chꢉt lưꢅng và hꢆ giá thành sꢍn
phꢡm. Góp phꢔn giáo dꢛc ngưꢇi lao ñꢏng vꢎ tư tưꢄng, vꢎ lꢎ lꢕi làm viꢓc trong nꢎn sꢍn xuꢉt lꢖn .
Là nhꢊng ngưꢇi làm công tác khoa hꢃc, kꢁ thuꢂt trong tương lai chúng ta phꢍi có ý thꢌc
trong viꢓc tìm hiꢗu và chꢉp hành các Tiêu chuꢡn Quꢕc gia và Quꢕc tꢋ cũng như các Tiêu chuꢡn
ngành, Tiêu chuꢡn xí nghiꢓp trong quá trình hꢃc tꢂp môn vꢀ kꢁ thuꢂt cũng như viꢓc áp vào công
viꢓc thiꢋt kꢋ và chꢞ ñꢆo sꢍn xuꢉt sau này.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
1.
CHƯƠNG I
VꢂT LIꢃU VÀ DꢄNG Cꢄ Vꢅ
ðꢗ lꢂp các bꢍn vꢀ kꢁ thuꢂt cꢔn phꢍi có nhꢊng vꢂt liꢓu và dꢛng cꢛ vꢀ thích hꢅp. Lꢒa chꢃn
ñúng và sꢣ dꢛng thành thꢆo các dꢛng cꢛ vꢀ là mꢏt trong nhꢊng ñiꢎu kiꢓn ñꢍm bꢍo chꢉt lưꢅng bꢍn
vꢀ và nâng cao hiꢓu suꢉt công tác. . Sau ñây là mꢏt sꢕ vꢂt liꢓu và dꢛng cꢛ thưꢇng dùng trong vꢀ
kꢁ thuꢂt.
1.1. VꢂT LIꢃU Vꢅ
1.1.1. Giꢆy vꢇ
Thưꢇng có các loꢆi giꢉy sau ñây:
- Giꢉy vꢀ tinh (giꢉy crôki), là loꢆi giꢉy dày, hơi cꢌng có mꢏt mꢢt nhꢥn và mꢏt mꢢt ráp.
Khi vꢀ bꢈng chì hay bꢈng mꢒc ñꢎu vꢀ trên mꢢt nhꢥn.
- Giꢉy can dùng ñꢗ sao chꢛp bꢍn vꢀ.
- Giꢉy vꢀ phác là loꢆi giꢉy thưꢇng, giꢉy kꢦ li hoꢢc giꢉy kꢦ ô vuông.
1.1.2. Bút vꢇ
Chꢞ dùng bút chì ñen ñꢗ thꢒc hiꢓn các bꢍn vꢀ kĩ thuꢂt.
Bút chì ñen có nhiꢎu loꢆi, bút loꢆi cꢌng ký hiꢓu bꢈng chꢊ H (2H, 3H ... 6H) và bút loꢆi
mꢎm ký hiꢓu bꢈng chꢊ B (2B, 3B ... 6B). Chꢊ sꢕ ñꢌng trưꢖc chꢊ H hoꢢc B càng lꢖn thì bút có ñꢏ
cꢌng hoꢢc ñꢏ mꢎm càng lꢖn. Bút chì loꢆi vꢤa có ký hiꢓu là HB.
Trong vꢀ kĩ thuꢂt, thưꢇng dùng loꢆi bút chì HB ñꢗ vꢀ mꢇ, vꢀ các nét mꢍnh và bút chì 2B
ñꢗ tô ñꢂm các nét vꢀ hoꢢc ñꢗ viꢋt chꢊ.
Bút chì thân gꢧ ñưꢅc vót nhꢃn hay vót theo hình lưꢨi ñꢛc (H. 1-1).
Hình 1-1
Ngày nay ngưꢇi ta thưꢇng dùng các loꢆi bút chì bꢉm (H. 1-2), rꢉt thuꢂn tiꢓn khi sꢣ dꢛng.
Nên dùng loꢆi bút lõi chì có ñưꢇng kính và ñꢏ cꢌng phù hꢅp.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
2.
Hình 1-2
1.1.3. Tꢈy
Chꢞ nên dùng loꢆi tꢡy mꢎm, khi cꢔn tꢡy xoá các nét vꢀ bꢈng mꢒc ñen, có thꢗ dùng lưꢨi
dao cꢆo hoꢢc bút phꢑ mꢒc trꢙng.
Ngoài ra còn có mꢏt sꢕ vꢂt liꢓu khác như mꢒc ñen, giꢉy nhám (ñꢗ mài ñꢔu bút chì), ñinh
mũ ñꢗ cꢕ ñꢚnh giꢉy vꢀ trên bàn vꢀ ...
1.2. DꢄNG Cꢄ Vꢅ VÀ CÁCH Sꢉ DꢄNG
1.2.1. Bàn vꢇ
Mꢢt bàn vꢀ thưꢇng làm bꢈng gꢧ mꢎm, mꢢt bàn phꢍi phꢩng và nhꢥn, hai biên trái và phꢍi
cꢑa bàn vꢀ thưꢇng nꢪp bꢈng gꢧ cꢌng ñꢗ mꢢt bàn không bꢚ vênh. Mꢢt biên trái cꢑa bàn vꢀ phꢍi
phꢩng và nhꢥn ñꢗ có thꢗ trưꢅt thưꢖc chꢊ T mꢏt cách dꢘ dàng (H. 1-3).
Hình 1-3
1.2.2. Thưꢊc chꢋ T
Thưꢖc chꢊ T làm bꢈng gꢧ hoꢢc bꢈng chꢉt dꢦo, nó gꢐm có thân ngang mꢝng và ñꢔu T.
Mép trưꢅt cꢑa ñꢔu T vuông góc vꢖi mép trên cꢑa thân ngang, ñꢔu T cũng có thꢗ quay ñưꢅc so vꢖi
thân ngang.
Hình 1-4
Thưꢖc chꢊ T dùng ñꢗ vꢆch các ñưꢇng thꢩng nꢈm ngang, khi vꢆch, bút chì ñưꢅc vꢆch theo
mép trên cꢑa thân ngang. ðꢗ các ñưꢇng vꢀ song song vꢖi nhau, ta có thꢗ trưꢅt mép cꢑa ñꢔu thưꢖc
T dꢃc theo biên trái cꢑa bàn vꢀ (H. 1-4).
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
3.
1.2.3. Êke
Êke vꢀ kꢁ thuꢂt thưꢇng là mꢏt bꢏ gꢐm hai chiꢋc, mꢏt chiꢋc có hình tam giác vuông cân và
mꢏt chiꢋc có hình nꢣa tam giác ñꢎu. Êke thưꢇng làm bꢈng gꢧ mꢝng hoꢢc chꢉt dꢦo.
Có thꢗ dùng êke phꢕi hꢅp vꢖi thưꢖc chꢊ T hoꢢc hai êke phꢕi hꢅp vꢖi nhau ñꢗ vꢆch các
ñưꢇng thꢩng ñꢌng, các ñưꢇng nghiêng song song và các góc … (H. 1-5).
Hình 1-5
1.2.4. Thưꢊc cong
Thưꢖc cong là thưꢖc dùng ñꢗ vꢀ các ñưꢇng cong mà không vꢀ ñưꢅc bꢈng com pa như các
ñưꢇng elíp, parabon, hypebon ... Thưꢖc cong có nhiꢎu loꢆi khác nhau ñưꢅc làm bꢈng gꢧ hoꢢc
chꢉt dꢦo.
Khi vꢀ, trưꢖc hꢋt cꢔn xác ñꢚnh ñưꢅc mꢏt sꢕ ñiꢗm cꢑa ñưꢇng cong, sau ñó dùng thưꢖc
cong nꢕi các ñiꢗm ñó lꢆi, sao cho mꢏt cung nào ñó cꢑa thưꢖc cong ñi qua ít nhꢉt ba ñiꢗm cꢑa
ñưꢇng cong ñꢗ ñưꢇng cong ñưꢅc trơn ñꢎu (H. 1-6).
Hình 1-6
1.2.5. Hꢌp compa
Hꢏp compa vꢀ kꢁ thuꢂt thưꢇng dùng có các dꢛng cꢛ sau: compa vꢀ ñưꢇng tròn, compa
ño, bút kꢦ mꢒc … Dưꢖi ñây trình bày cách sꢣ dꢛng mꢏt sꢕ dꢛng cꢛ ñó.
-Compa vꢀ ñưꢁng tròn
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
4.
Compa vꢀ ñưꢇng tròn dùng ñꢗ vꢀ các ñưꢇng tròn có ñưꢇng kính lꢖn hơn 12mm. Nꢋu vꢀ
nhꢊng ñưꢇng tròn có ñưꢇng kính lꢖn thì chꢙp thêm cꢔn nꢕi (H. 1-7).
Khi vꢀ cꢔn chú ý mꢉy ñiꢗm sau ñây:
- ðꢔu kim và ñꢔu chì (hay ñꢔu mꢒc) ñꢢt vuông góc vꢖi mꢢt bꢍn vꢀ.
- Khi vꢀ nhiꢎu ñưꢇng tròn ñꢐng tâm, nên dùng kim có ngꢉn ꢄ ñꢔu hoꢢc dùng cách ñꢚnh
tâm ñꢗ kim không bꢚ ꢉn sâu xuꢕng ván vꢀ làm cho lꢧ ñâm to ra dꢜn ñꢋn nét vꢀ không chính xác.
- Dùng ngón tay trꢝ và tay cái cꢔm ñꢔu núm compa, quay mꢏt cách ñꢎu ñꢢn và liên tꢛc
theo mꢏt chiꢎu nhꢉt ñꢚnh.
- Compa vꢀ ñưꢁng tròn bé
Compa vꢀ ñưꢇng tròn bé dùng ñꢗ vꢀ ñưꢇng tròn có ñưꢇng kính dưꢖi 12mm (H. 1-8).
Cách sꢣ dꢛng compa như các hình dưꢖi ñây:
Hình 1-7
- Compa ño
Hình 1-8
Compa ño dùng ñꢗ ño ñꢏ dài ñoꢆn thꢩng tꢤ thưꢖc kꢦ li ñꢢt lên bꢍn vꢀ. Hai ñꢔu kim cꢑa
compa ñꢢt ñúng vào hai ñꢔu mút cꢑa ñoꢆn thꢩng hoꢢc hai vꢆch ꢄ trên thưꢖc kꢦ li, sau ñó ñưa lên
bꢍn vꢀ bꢈng cách ꢉn nhꢪ hai ñꢔu kim xuꢕng mꢢt giꢉy vꢀ. (Hình 1-9).
Hình 1-9
- Bút kꢂ mꢃc
Bút kꢦ mꢒc là bút dùng ñꢗ kꢦ mꢒc lên giꢉy crôki, giꢉy thưꢇng hoꢢc lên giꢉy can bꢈng
mꢒc ñen.
Khi dùng bút kꢦ mꢒc cꢔn chú ý mꢉy ñiꢗm sau ñây:
- Không trꢒc tiꢋp nhúng ñꢔu bút vào bình mꢒc, mà phꢍi dùng bút sꢙt hoꢢc bút lông ñꢗ lꢉy
mꢒc, tra mꢒc vào khe giꢊa hai mép cꢑa kꢦ, cꢔn giꢊ cho ñꢏ cao cꢑa mꢒc có trong bút kꢦ cao
khoꢍng tꢤ 6 ñꢋn 8 mm ñꢗ ñꢍm bꢍo cho nét vꢀ ñꢎu.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
5.
- Trưꢖc khi vꢀ, cꢔn ñiꢎu chꢞnh ꢕc ꢄ ñꢔu bút ñꢗ nét vꢀ có bꢎ rꢏng phù hꢅp.
- Khi vꢀ, giꢊ cho hai mép cꢑa ñꢔu bút ñꢎu tiꢋp xúc vꢖi mꢢt giꢉy ñꢗ nét vꢀ ñꢎu ñꢢn, cán bút
hơi nghiêng vꢎ hưꢖng di chuyꢗn cꢑa bút. (H.1-10). Ngày nay, thưꢇng dùng bút mꢒc kim có các
cꢨ nét khác nhau (H. 1-11).
Hình 1-10
Hình1-11
1.3. TRÌNH Tꢍ HOÀN THÀNH MꢎT BꢏN Vꢅ
ðꢗ hoàn thành mꢏt bꢍn vꢀ bꢈng chì hay bꢈng mꢒc, cꢔn phꢍi tiꢋn hành theo mꢏt trình tꢒ
nhꢉt ñꢚnh. Khi vꢀ cꢔn chia thành hai bưꢖc lꢖn, bưꢖc vꢀ mꢇ và bưꢖc tô ñꢂm.
Dùng loꢆi bút chì cꢌng H, 2H ñꢗ vꢀ mꢇ, sau ñó kiꢗm tra lꢆi bꢍn vꢀ rꢐi mꢖi tô ñꢂm.
Dùng loꢆi bút chì mꢎm B hoꢢc 2B tô ñꢂm các nét cơ bꢍn và bút chì có ký hiꢓu B hoꢢc HB
tô các nét ñꢌt và viꢋt chꢊ. Vꢀ các ñưꢇng tròn nên chꢃn chì mꢎm hơn chì vꢀ ñưꢇng thꢩng. Cꢔn
mài ñꢔu chì trên giꢉy nhám cho nhꢃn ñꢎu . Không nên tô ñi tô lꢆi tꢤng ñoꢆn cꢑa nét vꢀ.
Nói chung, nên tô các nét khó vꢀ trưꢖc, các nét dꢘ vꢀ sau, tô các nét ñꢂm trưꢖc, các nét
mꢍnh sau, kꢦ các ñưꢇng nét trưꢖc, ghi con sꢕ, ghi các ký hiꢓu và viꢋt chꢊ sau.
Trình tꢒ tô các nét vꢀ như sau:
1- Vꢆch các ñưꢇng trꢛc và ñưꢇng tâm bꢈng nét chꢉm gꢆch mꢍnh.
2- Tô ñꢂm các nét cơ bꢍn theo thꢌ tꢒ:
- ðưꢇng cong lꢖn ñꢋn ñưꢇng cong bé.
- ðưꢇng bꢈng tꢤ trên xuꢕng dưꢖi.
- ðưꢇng thꢩng tꢤ trái sang phꢍi.
- ðưꢇng xiên góc tꢤ trên xuꢕng dưꢖi và tꢤ trái sang phꢍi.
3- Tô các nét ñꢌt theo thꢌ tꢒ như trên.
4- Kꢦ các ñưꢇng gióng, ñưꢇng ghi kích thưꢖc, ñưꢇng gꢆch gꢆch cꢑa mꢢt cꢙt …
5- Vꢀ các mũi tên, ghi các con sꢕ kích thưꢖc, viꢋt các ký hiꢓu và ghi chú bꢈng chꢊ.
6- Tô khung và vꢀ khung tên.
7- Cuꢕi cùng kiꢗm tra bꢍn vꢀ lꢔn cuꢕi và sꢣa chꢊa.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí ……………………………………………
6.
CHƯƠNG II
NHꢀNG TIÊU CHUꢁN Vꢂ CÁCH TRÌNH BÀY BꢃN Vꢄ
2.1. TIÊU CHUꢁN Vꢂ BꢃN Vꢄ Kꢅ THUꢆT
ðꢀ ñꢁm bꢁo cho bꢁn vꢂ kꢃ thuꢄt là phương tiꢅn thông tin giꢆa nhꢆng ngưꢇi làm công tác
kꢃ thuꢄt, là tài liꢅu kꢃ thuꢄt liên quan ñꢈn sꢁn phꢉm vì vꢄy nó phꢁi ñưꢊc thꢋc hiꢅn bꢌng nhꢆng
phương pháp biꢀu diꢍn khoa hꢎc, chính xác theo nhꢆng quy tꢏc ñưꢊc quy ñꢐnh thꢑng nhꢒt trong
các Tiêu chuꢈn Nhà nưꢉc Viꢃt Nam và Tiêu chuꢈn quꢊc tꢋ vꢓ bꢁn vꢂ kꢃ thuꢄt.
Nhꢆng Tiêu chuꢈn Nhà nưꢉc vꢓ bꢁn vꢂ ñưꢊc ban hành và thông qua vào năm 1963. ðꢈn
năm 1974 thì các tiêu chuꢉn này ñưꢊc sꢔa ñꢕi lꢖi và in thành "Hꢃ thꢊng tài liꢃu thiꢋt kꢋ". Dưꢗi
ñây là nhꢆng Tiêu chuꢉn vꢓ cách trình bày bꢁn vꢂ.
2.2. KHꢇ GIꢈY
2.2.1 Các khꢉ giꢊy
TCVN 2-74 quy ñꢐnh khꢕ giꢒy cꢘa các bꢁn vꢂ và nhꢆng tài liꢅu kꢃ thuꢄt khác cꢘa tꢒt cꢁ
các ngành công nghiꢅp và xây dꢋng.
Trong kí hiꢅu trên: TCVN: là chꢆ viꢈt tꢏt cꢘa "Tiêu chuꢉn Viꢅt Nam".
2: Sꢑ hiꢅu cꢘa tiêu chuꢉn ñã ñăng ký.
74: Là hai chꢆ sꢑ cuꢑi chꢙ năm 1974 ban hành hoꢚc sꢔa ñꢕi tiêu chuꢉn.Riêng nhꢆng tiêu
chuꢉn ban hành sau năm 1991 ñưꢊc ghi ñꢛy ñꢘ tꢒt cꢁ các chꢆ sꢑ chꢙ năm.
Khꢕ giꢒy là kích thưꢗc cꢘa tꢇ giꢒy sau khi xén tính theo ñơn vꢐ ño là mm. Có hai loꢖi khꢕ
giꢒy chính và các khꢕ phꢜ.Khꢕ giꢒy chính lꢗn nhꢒt có diꢅn tích 1 m2, các khꢕ giꢒy chính tiꢈp theo
có ñưꢊc bꢌng cách chia ñôi khꢕ lꢗn hơn kꢓ vꢗi nó bꢌng cách dꢎc ñôi theo ñưꢇng song song vꢗi
cꢖnh ngꢏn (H. 2-1).
Hình 2-1
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 7
Tꢒt cꢁ các khꢕ giꢒy chính ñꢝng dꢖng vꢗi nhau (H. 2-2).
a,
b,
Hình 2-2
Ký hiꢅu và kích thưꢗc cꢘa các khꢕ chính theo bꢁng 1-1 dưꢗi ñây:
Bꢀng 1-1
11
594x841 594x420 297x420 297x210
A1 A2 A3 A4
Ký hiꢋu khꢉ giꢊy
44
24
22
12
Kích thưꢁc các cꢂnh khꢃ
giꢄy tính bꢅng mm
1189x841
Ký hiꢆu cꢇa tꢈ giꢄy tương
ꢉng vꢁi TCVN 2-74
A0
Ngoài các khꢕ chính ra, cho phép sꢔ dꢜng các khꢕ giꢒy phꢜ, kích thưꢗc các cꢖnh cꢘa khꢕ
phꢜ là bꢞi sꢑ kích thưꢗc các cꢖnh cꢘa khꢕ 11. Ví dꢜ tꢟ khꢕ giꢒy 1.1 (297x 210) ta có thꢀ tꢖo ra
khꢕ phꢜ 1.3 (297x631) hoăc khꢕ 3.2 (892x420).
2.2.2. Ý nghĩa cꢌa ký hiꢋu khꢉ giꢊy
Ký hiꢅu cꢘa mꢠi khꢕ giꢒy gꢝm 2 chꢆ sꢑ, chꢆ sꢑ thꢡ nhꢒt là kích thưꢗc mꢞt cꢖnh cꢘa khꢕ
giꢒy chia cho 297, chꢆ sꢑ thꢡ hai là kích thưꢗc cꢖnh còn lꢖi cꢘa khꢕ giꢒy chia cho 210.
Tích cꢘa hai chꢆ sꢑ trong kí hiꢅu là sꢑ lưꢊng khꢕ 11 chꢡa trong khꢕ giꢒy ñó, ví dꢜ khꢕ 24
gꢝm có: 2 x 4 = 8 khꢕ 11
2.3. KHUNG BꢃN Vꢄ VÀ KHUNG TÊN
Mꢠi bꢁn vꢂ ñꢓu phꢁi có khung bꢁn vꢂ và khung tên riêng. Nꢞi dung và kích thưꢗc cꢘa
chúng ñưꢊc quy ñꢐnh trong TCVN 3821-83. Sau ñây giꢗi thiꢅu cách vꢂ khung bꢁn vꢂ và khung
tên thưꢇng dùng trong nhà trưꢇng.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 8
2.3.1. Khung bꢍn vꢎ
Khung bꢁn vꢂ ñưꢊc vꢂ bꢌng nét liꢓn ñꢄm, kꢢ cách các mép cꢘa khꢕ giꢒy 5mm. Khi cꢛn
ñóng thành tꢄp, cꢖnh trái cꢘa khung bꢁn vꢂ ñưꢊc kꢢ cách mép trái cꢘa khꢕ giꢒy mꢞt khoꢁng bꢌng
25 mm (H. 2-3a).
2.3.2. Khung tên
Khung tên có thꢀ ñꢚt theo cꢖnh dài hay cꢖnh ngꢏn cꢘa bꢁn vꢂ và ñưꢊc ñꢚt ꢣ góc phía dưꢗi,
bên phꢁi, cꢖnh dài cꢘa khung tên xác ñꢐnh hưꢗng ñưꢇng bꢌng cꢘa bꢁn vꢂ.
Nhiꢓu bꢁn vꢂ có thꢀ ñưꢊc thꢋc hiꢅn trên cùng mꢞt tꢇ giꢒy, song mꢠi bꢁn vꢂ phꢁi có khung
bꢁn vꢂ và khung tên riêng. Khi ñó khung tên cꢘa mꢠi bꢁn vꢂ phꢁi ñꢚt sao cho các chꢆ và chꢆ sꢑ
ghi trong khung tên có ñꢛu hưꢗng lên trên hoꢚc hưꢗng sang trái ñꢑi vꢗi bꢁn vꢂ ñó (H. 2-2b).
a,
b,
Hình 2-3
Khung tên cꢘa bꢁn vꢂ dùng trong nhà trưꢇng có nꢞi dung như hình 2-4 dưꢗi ñây:
Hình 2-4
Trong ñó: Ô 1: Tên cꢘa bài tꢄp hoꢚc tên gꢎi cꢘa chi tiꢈt.
Ô 2: Vꢄt liꢅu chꢈ tꢖo chi tiꢈt.
Ô 6: Ngày vꢂ
Ô 7: Chꢆ ký ngưꢇi kiꢀm tra
Ô 8: Ngày kiꢀm tra
Ô 3: Tꢤ lꢅ cꢘa bꢁn vꢂ.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 9
Ô 4: Kꢤ hiꢅu cꢘa bꢁnvꢂ.
Ô 5: Hꢎ và tên ngưꢇi vꢂ.
Ô 9: Tên lꢗp, khoa, trưꢇng
2.4. Tꢏ Lꢐ
- Tꢤ lꢅ cꢘa mꢞt hình biꢀu diꢍn là tꢤ sꢑ giꢆa kích thưꢗc ño ñưꢊc trên hình biꢀu diꢍn và
kích thưꢗc tương ꢡng ño ñưꢊc trên vꢄt thꢄt.
- Tuỳ theo ñꢞ lꢗn và mꢡc ñꢞ phꢡc tꢖp cꢘa vꢄt thꢀ ñưꢊc biꢀu diꢍn mà ngưꢇi ta chꢎn tꢤ lꢅ
nguyên hình, tꢤ lꢅ phóng to hoꢚc thu nhꢥ.
- Trꢐ sꢑ kích thưꢗc ghi trên hình biꢀu diꢍn là kích thưꢗc thꢋc, không phꢜ thuꢞc vꢛo tꢤ lꢅ
cꢘa hình biꢀu diꢍn ñó.
- TCVN 3-74 tương ꢡng vꢗi Tiêu chuꢉn Quꢑc tꢈ ISO 5455:1979 quy ñꢐnh tꢤ lꢅ cꢘa các
hình biꢀu diꢍn trên các bꢁn vꢂ cơ khí phꢁi ñưꢊc chꢎn trong các dãy sꢑ sau:
1:2 ; 1:2,5 ; (1:4) ; 1:5 ; 1:10 ; (1:15) ; 1:20 ; 1:25 ; (1:40) ; 1:50 ;
(1:75) ; 1:100 ...
Tꢌ lꢃ thu nhꢍ
Tꢌ lꢃ nguyên hình
Tꢌ lꢃ phóng to
Chú ý:
1:1
2:1 ; 2,5:1 ; 4:1 ; 5:1 ; 10:1 ; 20:1 ; 40:1 ; 50:1 ; 100:1
- Nên hꢖn chꢈ dùng các tꢤ lꢅ ghi ꢣ trong ngoꢚc.
- Con sꢑ tꢤ lꢅ ñưꢊc ghi trong ô dành riêng cꢘa khung tên theo kiꢀu 1:1; 1:2 ; 2:1... và
không cꢛn ghi chꢆ tꢤ lꢅ nꢆa.
- Nꢈu hình biꢀu diꢍn cꢘa mꢞt bꢞ phꢄn hay mꢞt chi tiꢈt nào khác vꢗi tꢤ lꢅ chung cꢘa bꢁn
vꢂ thì ghi theo kiꢀu sau:
A
B
I
;
;
TL2 :1
TL4 :1
TL5:1
2.5. ðƯꢑNG NÉT
Trên các b
nét có hình d ng và kích thưꢗc khác nhau. TCVN 8-1993 quy ñꢐnh các lo
ng c a chúng trên các b n v nh m làm cho các hình bi u di n rõ ràng , ñꢦp m
ꢁ
n v
ꢂ
k
ꢃ
thu
ꢄ
t, các hình bi
ꢀ
u di
ꢍ
n c
ꢘ
a v
ꢄ
t thꢀ ñưꢊc v
ꢂ
b
ꢌ
ng nhi
ꢓ
u lo
ꢖ
ꢂ
i
ñưꢇng
và ng
ꢖ
ꢖ
i
ñưꢇng nét v
ꢡ
dꢜ
ꢘ
ꢁ
ꢂ
ꢌ
ꢀ
ꢍ
ꢏt và dꢍ ñꢎc..
2.5.1. Các loꢒi nét vꢎ
Các lo i nét v trên bꢁn vꢂ cơ khí ñưꢊc liꢅt kê trong bꢁng 2-1 dưꢗi ñây:
ꢖ
ꢂ
Bꢀng 2-1
TT
1
Dꢖng nét vꢂ
Tên gꢎi
Nét liꢓn ñꢄm
ꢧng dꢜng
A1 - Cꢖnh thꢒy, ñưꢇng bao thꢒy
A
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 10
A2 - ðưꢇng ren thꢒy, ñꢙnh răng thꢒy
B1 - Giao tuyꢈn tưꢣng tưꢊng
B2 - ðưꢇng kích thưꢗc
2
B
Nét liꢓn mꢁnh
B3 - ðưꢇng dꢨn, ñưꢇng gióng kích thưꢗc
B4 - Thân mũi tên chꢙ hưꢗng nhìn
B5 - ðưꢇng gꢖch gꢖch mꢏt cꢏt
B6 - ðưꢇng bao mꢚt cꢏt chꢄp
B7 - ðưꢇng tâm ngꢏn
B8 - ðưꢇng chân ren thꢒy
3
C
Nét lưꢊn sóng
C1 - ðưꢇng giꢗi hꢖn giꢆa phꢛn hình cꢏt vꢗi
phꢛn hình chiꢈu trong hình cꢏt kꢈt hꢊp
C2 - ðưꢇng cꢏt lìa
D (1)
E
Nét dích dꢏc (2)
Nét ñꢡt ñꢄm (2)
Nét ñꢡt mꢁnh
4
5
6
E1 - ðưꢇng bao khuꢒt, cꢖnh khuꢒt
F1 - ðưꢇng bao khuꢒt, cꢖnh khuꢒt (2)
F
G
Nét gꢖch chꢒm G1 - ðưꢇng tâm
mꢁnh
G2 - ðưꢇng trꢜc ñꢑi xꢡng
G3 - Quꢃ ñꢖo
G4 - Mꢚt chia cꢘa bánh răng
H1 - Vꢈt cꢘa mꢚt phꢩng cꢏt
7
H
Nét cꢏt
8
9
J
Nét gꢖch chꢒm J1 - Chꢙ dꢨn các ñưꢇng hoꢚc mꢚt cꢏt cꢛn xꢔ
ñꢄm lí riêng
K
Nét gꢖch hai K1 - ðưꢇng bao cꢘa chi tiꢈt lân cꢄn
chꢒm mꢁnh
K2 - Các vꢐ trí ñꢛu, cuꢑi, trung gian cꢘa chi
tiꢈt di ñꢞng
K3 - ðưꢇng trꢎng tâm
K4 - ðưꢇng bao cꢘa chi tiꢈt trưꢗc khi hình
thành
K5 - Bꢞ phꢄn cꢘa chi tiꢈt ꢣ phía trưꢗc mꢚt
phꢩng cꢏt
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 11
(1) Thích hꢊp khi sꢔ dꢜng máy vꢂ.
(2) Chꢙ ñưꢊc sꢔ dꢜng mꢞt trong hai loꢖi nét trên cùng mꢞt bꢁn vꢂ.
Hình 2-5 minh hoꢖ mꢞt sꢑ áp dꢜng ñꢑi vꢗi các nét ñã quy ñꢐnh.
Hình 2-5
2.5.2. Nhóm ñưꢓng nét
Nhóm ñưꢇng nét ñưꢊc phân theo bꢓ rꢞng nét vꢂ. Trong mꢞt bꢁn vꢂ bꢓ rꢞng cꢘa các nét
mꢁnh, ñꢄm, rꢒt ñꢄm phꢁi ñưꢊc chꢎn trong cùng mꢞt nhóm theo bꢁng 2-2 dưꢗi ñây:
Bꢀng 2-2
Nhóm ñưꢇng nét
Nét mꢁnh (mm)
Nét ñꢄm (mm)
Nét rꢒt ñꢄm (mm)
1
0,18
0,25
0,35
0,5
0,35
0,5
0,7
1,0
1,4
0,7
1,0
1,4
2,0
2,0
2
3
4
5
0,7
Chú ý:
- Nhóm 2, 3 và 4 ñưꢊc ưu tiên sꢔ dꢜng.
- Chꢎn bꢓ rꢞng cꢘa nét vꢂ phꢜ thuꢞc vào kích thưꢗc và mꢡc ñꢞ phꢡc tꢖp cꢘa vꢄt thꢀ cꢛn
biꢀu diꢍn.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 12
- Nhóm ñưꢇng nét phꢁi chꢎn giꢑng nhau trên tꢒt cꢁ các hình biꢀu diꢍn vꢗi cùng mꢞt tꢤ lꢅ
trên cùng mꢞt bꢁn vꢂ.
- Chiꢓu rꢞng cꢘa cùng mꢞt nét vꢂ trên cùng mꢞt bꢁn vꢂ không ñưꢊc thay ñꢕi trên các
hình biꢀu diꢍn khác nhau.
2.5.3. Quy tꢔc vꢎ các loꢒi ñưꢓng nét
- Nꢈu trên hình biꢀu diꢍn có hai hay nhiꢓu nét vꢂ khác loꢖi trùng nhau thì vꢂ theo thꢡ tꢋ
ưu tiên sau: ñưꢇng bao thꢒy, ñưꢇng bao khuꢒt, ñưꢇng trꢜc, ñưꢇng tâm và ñưꢇng gióng kích thưꢗc
- ðꢑi vꢗi các nét ñꢡt, nét chꢒm gꢖch mꢁnh và nét hai chꢒm gꢖch mꢁnh cꢛn vꢂ chiꢓu dài
các ñoꢖn gꢖch và khoꢁng cách giꢆa các ñoꢖn gꢖch trong cùng mꢞt bꢁn vꢂ phꢁi như nhau.
- Các nét chꢒm gꢖch, nét hai chꢒm gꢖch, nét ñꢡt tꢖi các chꢠ bꢏt ñꢛu, chꢠ kꢈt thúc, chꢠ
giao nhau, chꢠ uꢑn lưꢊn ñꢓu ñưꢊc vꢂ bꢌng các nét gꢖch. Riêng nét ñꢡt tꢖi chꢠ tiꢈp giáp vꢗi nét
liꢓn ñꢄm thì chꢠ tiꢈp giáp cꢛn vꢂ hꢣ (H.2-6a)
- Cho phép vꢂ ñưꢇng tâm cꢘa hình tròn, ô van ,. . . bꢌng nét liꢓn mꢁnh thay cho nét chꢒm
gach mꢁnh khi kích thưꢗc cꢘa các phꢛn tꢔ ñó nhꢥ hơn 12 mm trên bꢁn vꢂ (H. 2-6b). Trong mꢎi
trưꢇng hꢊp, tâm cꢘa ñưꢇng tròn ñưꢊc xác ñꢐnh bꢌng giao cꢘa hai nét gꢖch. Tꢖi chꢠ bꢏt ñ
thúc nét chꢒm gꢖch phꢁi vưꢊt quá ñưꢇng bao khoꢁng 2 ñꢈn 5mm (H 2-6).
ꢛu và kꢈt
a,
b,
Hình 2-6
2.6 CHꢀ VÀ Sꢕ
Trên bꢁn vꢂ kꢃ thuꢄt ngoài các hình vꢂ ra còn có các con sꢑ kích thưꢗc, nhꢆng ký hiꢅu
bꢌng chꢆ, nhꢆng ghi chú bꢌng lꢇi khác ... tꢒt cꢁ chúng phꢁi ñưꢊc theo các quy ñꢐnh thꢑng nhꢒt ñꢀ
dꢍ ñꢎc, ñꢦp mꢏt và tránh nhꢛm lꢨn. TCVN 6-85 phù hꢊp vꢗi tiêu chuꢉn Quꢑc tꢈ ISO 3098-2:2000
quy ñꢐnh chꢆ viꢈt gꢝm chꢆ, chꢆ sꢑ và các dꢒu dùng trên các bꢁn vꢂ và tài liꢅu kꢃ thuꢄt.
2.6.1. Khꢉ chꢖ
Khꢕ chꢆ (ký hiꢅu là h) là giá trꢐ ñưꢊc xác ñꢐnh bꢌng chiꢓu cao cꢘa chꢆ hoa tính bꢌng
milimét, có các khꢕ chꢆ sau ñây: 2,5 ; 3,5 ; 5 ; 7 ; 10 ; 14 ; 20 ; 28 ; 40.
Chiꢓu rꢞng cꢘa nét chꢆ (ký hiêu là d) phꢜ thuꢞc vào kiꢀu chꢆ và chiꢓu cao cꢘa chꢆ.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 13
2.6.2. Kiꢗu chꢖ
Kiꢎu chꢏ kꢆ thuꢇt: có hai kiꢀu chꢆ ñưꢊc dùng trong kꢃ thuꢄt .
Kiꢀu A không nghiêng (ñꢡng) và kiꢀu A nghiêng 750 vꢗi d =1/14h
Kiꢀu B không nghiêng (ñꢡng) và kiꢀu B nghiêng 750 vꢗi d = 1/10h
Các thông sꢑ cꢘa chꢆ ñưꢊc quy ñꢐnh trong bꢁng 2-3 và hình 2-7 dưꢗi ñây.
Bꢀng 2-3
Kích thưꢘc tương ñꢙi
Thông sꢙ cꢌa chꢖ
Ký hiꢋu
Kiꢗu A
14/14h
10/14h
2/14h
Kiꢗu B
10/10h
7/10h
2/10h
17/10h
6/10h
1/10h
6/10h
Chiꢓu cao chꢆ hoa
h
c
a
b
e
d
g
Chiꢓu cao chꢆ thưꢇng
Khoꢁng cách giꢆa các chꢆ
Bưꢗc nhꢥ nhꢒt cꢘa các dòng
Khoꢁng cách giꢆa các tꢟ
Chiꢓu rꢞng nét chꢆ
Chiꢓu rꢞng cꢘa chꢆ
:
22/14h
6/14h
1/14h
6/10h
Hình 2-7
Kiꢎu chꢏ xây dꢐng: ngoài kiꢀu chꢆ kꢃ thuꢄt ꢣ trên ñưꢊc dùng cho các ngành kꢃ thuꢄt.
Trong bꢁn vꢂ xây dꢋng còn cho phép ñưꢊc dùng hai kiꢀu chꢆ khác theo TCVN 2233-77, ñó là
kiꢀu chꢆ gꢛy nét ñꢄm và kiꢀu chꢆ mꢃ thuꢄt. Hai kiꢀu chꢆ này chꢘ yꢈu dùng ñꢀ ghi tên các bꢁn vꢂ
và các ñꢓ mꢜc lꢗn, ꢣ ñây không trình bày.
Hình 2-8, hình 2-9 là mꢞt sꢑ thí dꢜ vꢓ cách viꢈt chꢆ, sꢑ và chꢆ sꢑ La Mã.
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 14
Hình 2-8
2.7. GHI KÍCH THƯꢚC
Trên bꢁn vꢂ kích thưꢗc thꢀ hiꢅn ñꢞ lꢗn cꢘa vꢄt thꢀ ñưꢊc biꢀu diꢍn. Viꢅc ghi kích thưꢗc
phꢁi ñưꢊc theo các quy ñꢐnh thꢑng nhꢒt cꢘa TCVN 5705-1993, tiêu chuꢉn này phù hꢊp vꢗi Tiêu
chuꢉn Quꢑc tꢈ ISO 129:1985.
2.7.1. Quy ñꢛnh chung
- Cơ sꢣ ñꢀ xác ñꢐnh ñꢞ lꢗn và vꢐ trí tương ñꢑi giꢆa các phꢛn tꢔ ñưꢊc biꢀu diꢍn là các con
sꢑ kích thưꢗc, chúng không phꢜ thuꢞc vào tꢤ lꢅ cꢘa bꢁn vꢂ.
- Mꢠi kích thưꢗc chꢙ ñưꢊc ghi mꢞt lꢛn trên bꢁn vꢂ. Kích thưꢗc ñưꢊc ghi trên hình chiꢈu
thꢀ hiꢅn rõ ràng và ñꢚc trưng nhꢒt vꢓ cꢒu tꢖo cꢘa phꢛn tꢔ ñưꢊc ghi. Sꢑ lưꢊng kích thưꢗc ghi trên
bꢁn vꢂ phꢁi ñꢘ ñꢀ chꢈ tꢖo và kiꢀm tra chi tiꢈt
- Kích thưꢗc dài trên bꢁn vꢂ dùng ñơn vꢐ ño là mm, nên không cꢛn ghi ñơn vꢐ ño sau
con sꢑ kích thưꢗc. Nꢈu dùng ñơn vꢐ khác như centimet, mét thì ñơn vꢐ ño ñưꢊc ghi ngay sau con
sꢑ kích thưꢗc.
- Kích thưꢗc góc ghi trên bꢁn vꢂ dùng ñơn vꢐ ño là ñꢞ, phút, giây.
2.7.2. Các thành phꢜn cꢌa kích thưꢘc
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 15
Hình 2-9
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 16
a,
b,
Hình 2-10
- ðưꢇng kích thưꢗc dùng ñꢀ biꢀu thꢐ phꢛn tꢔ ñưꢊc ghi kích thưꢗc, nó ñưꢊc vꢂ bꢌng nét
liꢓn mꢁnh (H. 2-10).
- ðưꢇng kích thưꢗc cꢘa ñoꢖn thꢩng ñưꢊc kꢢ song song vꢗi ñoꢖn thꢩng ñó và cách ñoꢖn
thꢩng ñó mꢞt ñoꢖn tꢟ 5 ñꢈn 7 mm (H. 2-10). ðưꢇng kích thưꢗc cꢘa ñꢞ dài dây cung là ñưꢇng
thꢩng song song vꢗi dây cung ñó (H.2-11a). ðưꢇng kích thưꢗc cꢘa góc là mꢞt cung tròn có tâm ꢣ
ñꢙnh góc (H 2-11b). ðưꢇng kích thưꢗc cꢘa ñꢞ dài cung tròn là mꢞt cung tròn ñꢝng tâm (H 2-11c)
- Không ñưꢊc dùng ñưꢇng trꢜc, ñưꢇng tâm, ñưꢇng bao làm ñưꢇng kích thưꢗc
a,
b,
c,
Hình 2-11
- Nꢈu hình vꢂ là hình ñꢑi xꢡng mà không vꢂ ñꢛy ñꢘ, hoꢚc hình vꢂ là nꢔa hình chiꢈu và
nꢔa hình cꢏt kꢈt hꢊp thì cho phép không vꢂ ñꢛy ñꢘ ñưꢇng kích thưꢗc (H. 2-12).
Hình 2-12
2.7.2.2. ðưꢓng gióng kích thưꢘc
- ðưꢇng gióng kích thưꢗc dùng ñꢀ giꢗi hꢖn phꢛn ñưꢊc ghi kích thưꢗc, ñưꢊc vꢂ bꢌng nét
liꢓn mꢁnh và thưꢇng kꢢ vưꢊt quá ñưꢇng kích thưꢗc mꢞt khoꢁng tꢟ 2 - 5 mm.
- ðưꢇng gióng cꢘa kích thưꢗc dài ñưꢊc kꢢ vuông góc vꢗi ñưꢇng kích thưꢗc (H. 2-10) .
Trưꢇng hꢊp ñꢚc biꢅt cho phép kꢢ ñưꢇng gióng xiên góc ñꢀ khꢥi trùng vꢗi ñưꢇng bao (H. 2-13).
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 17
- Nhꢆng chꢠ có cung lưꢊn, ñưꢇng gióng ñưꢊc kꢢ tꢟ giao ñiꢀm cꢘa hai ñưꢇng bao nꢑi tiꢈp
vꢗi cung lưꢊn (H. 2-14).
Hình 2-13
- Cho phép dùng các ñưꢇng trꢜc, ñưꢇng tâm, ñưꢇng bao, ñưꢇng kích thưꢗc làm ñưꢇng
gióng kích thưꢗc (H. 2-15).
Hình 2-14
2.7.2.3. Mũi tên
ꢪ hai ñꢛu mút cꢘa ñưꢇng kích thưꢗc ñưꢊc vꢂ mũi tên, ñꢞ lꢗn cꢘa mũi tên tꢙ lꢅ thuꢄn vꢗi
chiꢓu rꢞng nét vꢂ cꢘa bꢁn vꢂ (H. 2-16).
Hình 2-15
Hình 2-16
- Trong trưꢇng hꢊp ñưꢇng kích thưꢗc ngꢏn quá không ñꢘ chꢠ ñꢀ vꢂ mũi tên thì mũi tên
ñưꢊc vꢂ ꢣ phía bên ngoài hai ñưꢇng gióng (H. 2-17).
- Trưꢇng hꢊp có nhiꢓu kích thưꢗc nꢑi tiꢈp nhau mà không ñꢘ chꢠ ñꢀ vꢂ mũi tên thì dùng
dꢒu chꢒm ñꢄm hoꢚc gꢖch xiên thay cho mũi tên (H. 2-18).
Hình 2-17
2.7.2.4. Con sꢙ kích thưꢘc
Hình 2-18
- Con sꢑ kích thưꢗc phꢁi viꢈt chính xác, rõ ràng ꢣ phía trên và vào khoꢁng giꢆa cꢘa
ñưꢇng kích thưꢗc. Chiꢓu cao cꢘa con sꢑ kích thưꢗc thưꢇng không bé hơn 3,5mm.
- Chiꢓu cꢘa con sꢑ kích thưꢗc ñꢞ dài phꢜ thuꢞc vào ñꢞ nghiêng cꢘa ñưꢇng kích thưꢗc so
vꢗi ñưꢇng bꢌng cꢘa bꢁn vꢂ (H. 2- 19). Nꢈu ñưꢇng kích thưꢗc có ñꢞ nghiêng quá lꢗn thì con sꢑ
kích thưꢗc ñưꢊc ghi trên giá ngang (H. 2-20).
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 18
Hình 2-19
Hình 2-20
- Chiꢓu con sꢑ kích thưꢗc góc phꢜ thuꢞc vào ñꢞ nghiêng cꢘa ñưꢇng thꢩng vuông góc vꢗi
ñưꢇng phân giác cꢘa góc ñó (H. 2-21).
Hình 2-21
Hình 2-22
- Không cho phép bꢒt cꢡ ñưꢇng nét nào cꢘa bꢁn vꢂ chia hay cꢏt con sꢑ kích thưꢗc, trong
trưꢇng hꢊp cꢛn thiꢈt thì phꢁi viꢈt con sꢑ kích thưꢗc lꢅch hoꢚc vꢂ ngꢏt ñoꢖn các ñưꢇng (H. 2-22).
- ðꢑi vꢗi nhꢆng kích thưꢗc quá bé, không ñꢘ chꢠ ñꢀ ghi kích thưꢗc thì con sꢑ ñưꢊc viꢈt
trên ñưꢇng kéo dài cꢘa ñưꢇng kích thưꢗc hoꢚc trên giá ngang (H. 2-23).
- Khi có nhiꢓu ñưꢇng kích thưꢗc song song nhau hay ñꢝng tâm thì kích thưꢗc nhꢥ ñꢚt ꢣ
trong, kích thưꢗc lꢗn ñꢚt ꢣ ngoài. Các ñưꢇng kích thưꢗc phꢁi cách nhau 7 ñꢈn 10 mm và con sꢑ
cꢘa các kích thưꢗc ñó ñꢚt so le nhau (H.2-24).
Hình 2-23
- ðꢑi vꢗi các phꢛn tꢔ giꢑng nhau, phân bꢑ có quy luꢄt thì có thꢀ ghi kích thưꢗc cꢘa chúng
như (H. 2-25).
Hình 2-24
Trưꢀng ðꢁi hꢂc Nông nghiꢃp Hà Nꢄi – Giáo trình Vꢅ kꢆ thuꢇt cơ khí …………………........................................... 19
Tải về để xem bản đầy đủ
172 trang
20880
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Vẽ kỹ thuật cơ khí - Hoàng Thị Chắt", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_ve_ky_thuat_co_khi_hoang_thi_chat.pdf
