Luận văn Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các
số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và
đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Trần Quế Anh
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.......................................................................IV
DANH MỤC BẢNG…………………………………...……………………V
DANH MỤC BIỂU ĐỒ…………………………………………………...VI
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: Những vấn đề lý luận về hoạt động Công tác xã hội trong
giảm nghèo bền vững.................................................................................. 11
1.1. Cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững ............................................... 11
1.1.1. Quan niệm về nghèo .......................................................................... 11
1.1.2. Quan niệm về giảm nghèo .................................................................. 15
1.1.3. Quan niệm về giảm nghèo bền vững................................................... 15
1.1.4. Tiêu chí xác định chuẩn nghèo............................................................ 18
1.2. Cơ sở lý luận về Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền
vững............................................................................................................. 25
1.2.1. Khái niệm Công tác xã hội.................................................................. 25
1.2.2. Khái niệm Hoạt động Công tác xã hội ................................................ 26
1.2.3. Khái niệm Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững.......... 27
1.3. Các hoạt động Công tác xã hội trong công tác giảm nghèo bền
vững…......................................................................................................... 28
1.3.1. Hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức ....................................... 28
1.3.2. Hoạt động hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm ................................... 29
1.3.3. Hoạt động hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ xã hội ...................................... 29
1.4. Cơ sở pháp lý về giảm nghèo bền vững .............................................. 30
1.4.1. Các chính sách tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất tăng
thu nhập........................................................................................................ 30
1.4.2. Các chính sách tạo điều kiện để người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội
cơ bản........................................................................................................... 33
1.4.3. Chính sách tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người nghèo........... 34
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội trong giảm
nghèo bền vững........................................................................................... 34
II
1.5.1. Các yếu tố khách quan........................................................................ 34
1.5.2. Các yếu tố chủ quan............................................................................ 37
1.6. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu....................................................... 38
1.6.1. Phường Vị Hoàng............................................................................... 38
1.6.2. Phường Vị Xuyên............................................................................... 39
1.6.3. Những thuận lợi và khó khăn của địa bàn nghiên cứu ảnh hưởng đến
công tác giảm nghèo bền vững ..................................................................... 41
Tiểu kết chương 1....................................................................................... 43
CHƯƠNG 2: Thực trạng hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo
bền vững tại phường Vị Hoàng và phường Vị Xuyên, thành phố Nam
Định............................................................................................................. 44
2.1. Thực trạng nghèo tại phường Vị Hoàng và phường Vị Xuyên, thành
phố Nam Định............................................................................................. 44
2.1.1. Khái quát chung tình hình hộ nghèo tại hai phường Vị Hoàng và Vị
Xuyên........................................................................................................... 44
2.1.2. Thực trạng nghèo của nhóm hộ điều tra.............................................. 46
2.1.3. Nguyên nhân nghèo............................................................................ 55
2.2. Các hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành
phố Nam Định............................................................................................. 56
2.2.1. Hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức ....................................... 56
2.2.2. Hoạt động đào tạo nghề và hỗ trợ tạo việc làm ................................... 65
2.2.3. Hoạt động hỗ trợ hộ nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội....................... 83
2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động Công tác xã hội trong giảm
nghèo bền vững tại thành phố Nam Định ................................................. 92
2.3.1. Các yếu tố khách quan........................................................................ 92
2.3.1. Các yếu tố chủ quan............................................................................ 94
Tiểu kết chương 2....................................................................................... 96
CHƯƠNG 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Công
tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành phố Nam Định ............. 97
3.1. Các giải pháp chủ yếu.......................................................................... 98
3.1.1. Truyền thông giảm nghèo ................................................................... 98
III
3.1.2. Tín dụng cho người nghèo.................................................................. 99
3.1.3. Chính sách y tế, dân số và kế hoạch hóa gia đình................................ 99
3.1.4. Giáo dục và dạy nghề cho người nghèo ............................................ 101
3.1.5. Hỗ trợ về nhà ở và đất sản xuất cho người nghèo.............................. 103
3.1.6. Hỗ trợ người nghèo tiếp cận các dịch vụ trợ giúp pháp lý................. 104
3.1.7. Nâng cao năng lực và giám sát đánh giá thực hiện các chương trình
giảm nghèo................................................................................................. 106
3.2. Kế hoạch triển khai ........................................................................... 107
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, Chính quyền............. 107
3.2.2. Tuyên truyền..................................................................................... 107
3.2.3. Huy động vốn ................................................................................... 107
3.2.4. Tăng cường mở rộng việc lồng ghép................................................. 108
3.2.5. Thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội; tạo cơ hội cho người nghèo
tiếp cận thuận tiện các dịch vụ xã hội ......................................................... 108
3.2.6. Cơ chế thực hiện............................................................................... 108
3.2.7. Điều hành, quản lý chương trình....................................................... 109
3.2.8. Về nguồn nhân lực thực hiện Chương trình ...................................... 110
KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ............................................................... 111
1. Kết luận................................................................................................. 111
2. Khuyến nghị.......................................................................................... 112
2.1. Với bản thân hộ nghèo......................................................................... 112
2.2. Với lãnh đạo địa phương....................................................................... 112
2.3. Với những người thực hiện chính sách ................................................ 115
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
IV
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT
Các chữ viết tắt
Ý nghĩa
Lao động – Thương binh và Xã hội
Kinh tế - xã hội
1
2
3
4
5
6
7
LĐ-TB và XH
KT-XH
WB
Worldbank (Ngân hàng thế giới)
Chính sách xã hội
CSXH
UBND
Ủy ban nhân dân
Sở NN và PTNT
BHYT
Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn
Bảo hiểm y tế
V
DANH MỤC BẢNG
TRANG
Bảng 1: Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã
hội cơ bản
22
Bảng 2: Bảng tổng hợp hộ nghèo phường Vị Hoàng và
phường Vị Xuyên năm 2016
44
46
47
Bảng 3: Bảng tổng hợp hộ thoát nghèo và tái nghèo của
phường Vị Hoàng và phường Vị Xuyên
Bảng 4: Bảng tổng hợp hộ nghèo theo nghề nghiệp của các
chủ hộ
Bảng 5: Trình độ văn hóa của các hộ
52
55
57
Bảng 6: Nguyên nhân nghèo của nhóm hộ điều tra
Bảng 7: Các hình thức truyền thông về chính sách, chương
trình giảm nghèo tại địa phương
Bảng 8: Bảng đánh giá khả năng tiếp cận thông tin giảm
nghèo qua các hình thức
64
Bảng 9: Việc vay vốn ngân hàng của các hộ
Bảng 10: Nguồn thông tin vay vốn
70
72
73
Bảng 11: Một số khó khăn khác của hộ nghèo khi vay vốn ngân
hàng
Bảng 12: Kết quả khảo sát đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo
đã qua đào tạo nghề
76
Bảng 13: Hỗ trợ về nhà ở cho hộ nghèo
82
84
Bảng 14: Tình hình khám bệnh của người nghèo khi không bị
bệnh
Bảng 15: Các cách chữa trị khi bị bệnh của người nghèo
85
VI
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TRANG
Biểu đồ 1: Cơ cấu thu nhập của các hộ
50
Biểu đồ 2: Cơ cấu chi tiêu của hộ nghèo
54
63
Biểu đồ 3: Mức độ tiếp cận thông tin của người nghèo
Biểu đồ 4: Thực tế sử dụng vốn vay của hộ nghèo
71
77
Biểu đồ 5: Tỷ lệ tìm được việc làm sau khi được đào tạo của
người nghèo
Biểu đồ 6: Đánh giá mức độ tuyên truyền về vai trò của đào tạo
nghề cho hộ nghèo tại địa phương
78
Biểu đồ 7: Mong muốn của hộ nghèo về nhà ở
81
86
Biểu đồ 8: Tỷ lệ lượt khám, chữa bệnh của người nghèo
1
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Do xuất phát điểm của nền kinh tế, cùng trình độ tổ chức, quản lý xã
hội của đất nước khi bước vào giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội còn thấp,
nên vấn đề bảo đảm an sinh xã hội trong đó có xóa đói, giảm nghèo, giảm
nghèo bền vững đã được Đảng, Nhà nước xác định là mục tiêu, biện pháp cần
tiến hành kiên trì, bền bỉ trong một thời gian dài. Xóa đói, giảm nghèo vừa
nâng cao chất lượng nguồn lực cho sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ
quốc; vừa góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội; giảm bớt chênh lệch
thu nhập giữa các nhóm dân cư; vừa thể hiện rõ bản chất tốt đẹp của xã hội xã
hội chủ nghĩa mà chúng ta đang hướng tới, dù mới chỉ ở thời kỳ quá độ. Qua
các kỳ đại hội, quan điểm của Đảng về xóa đói, giảm nghèo, giảm nghèo bền
vững từng bước được xác lập, làm rõ và hiện thực hóa trên thực tế qua sự
quản lý, điều hành của Nhà nước. Nhiệm vụ đặc biệt quan trọng này được
thực hiện thông qua việc ban hành các chính sách hướng tới các đối tượng bị
thua thiệt, áp dụng cho những vùng, miền chịu nhiều khó khăn, không thuận
lợi cho phát triển kinh tế - xã hội do thiên tai, xa các trung tâm kinh tế - xã
hội; bằng các biện pháp đầu tư đặc biệt, các chủ trương, chính sách ưu đãi.
Các nguồn lực cho xóa đói, giảm nghèo từ ngân sách nhà nước; từ các nguồn
tài trợ trong nước và quốc tế.
Từ thực tế đất nước, bắt đầu từ Đại hội VI (năm 1986) trong nhận thức
của Đảng chấp nhận sự phân hóa nhất định trong một số lĩnh vực giữa các
tầng lớp nhân dân, đồng thời coi việc từng bước hạn chế sự phân hóa đó là
nhiệm vụ quan trọng cần phải thực hiện, bởi đó chính là mục tiêu của Đảng:
lo cho mọi người dân đều có cơ hội, có điều kiện để phát triển và đều được
hưởng những thành quả do sự nghiệp xây dựng đất nước dưới sự lãnh đạo của
Đảng mang lại. Tại Đại hội VII, Đảng ta khẳng định bước đầu thực hiện “nền
kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường có sự
2
quản lý của Nhà nước”(1). Đại hội VIII, Đảng “thừa nhận trên thực tế còn có
bóc lột và sự phân hóa giàu nghèo nhất định trong xã hội”, nhưng khẳng định
“luôn quan tâm bảo vệ lợi ích của người lao động… coi trọng xóa đói, giảm
nghèo, từng bước thực hiện công bằng xã hội…”(2), đồng thời, nhấn mạnh
“Kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng, tiến bộ xã
hội”(3) bằng nhiều biện pháp, trong đó có xóa đói, giảm nghèo. Sau 10 năm,
đến Đại hội X, Đảng ghi nhận: “Công tác xóa đói, giảm nghèo được đẩy
mạnh bằng nhiều hình thức, đã thu được nhiều kết quả tốt thông qua việc trợ
giúp điều kiện sản xuất, tạo việc làm, cải thiện kết cấu hạ tầng, nhà ở, tạo cơ
hội cho người nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, tăng thu nhập, cải
thiện đời sống; động viên các ngành, các cấp, các đoàn thể quần chúng và các
tầng lớp dân cư tham gia”(4). Tuy nhiên, “Kết quả xóa đói, giảm nghèo chưa
thật vững chắc, nguy cơ tái nghèo còn lớn. Khoảng cách chênh lệch về thu
nhập, mức sống giữa các tầng lớp nhân dân, giữa các vùng có xu hướng
doãng ra”(5). Nguyên nhân của những thiếu sót, trong đó có vấn đề xóa đói
giảm nghèo được Đại hội X xác định và chỉ rõ. Đại hội cũng rút ra nhiều bài
học, trong đó nhấn mạnh: “khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với xóa
đói, giảm nghèo”.
Mục đích của công tác xã hội với người nghèo nhằm giúp đỡ cá nhân,
gia đình và cộng đồng nghèo nâng cao năng lực để thoát nghèo bền vững,
giúp họ đối mặt, vượt qua những rủi ro như thất học, thiếu việc làm, thiếu
vốn… Bên cạnh đó, còn thúc đẩy các điều kiện xã hội để cá nhân, gia đình
nghèo tiếp cận được các chính sách, nguồn lực xã hội, đáp ứng nhu cầu cơ
bản. Công tác xã hội với người nghèo, vì thế, nên là hoạt động trợ giúp
chuyên nghiệp nhằm nâng cao năng lực, chức năng xã hội của người nghèo;
thúc đẩy các chính sách liên quan tới nghèo đói; huy động các nguồn lực, dịch
vụ nhằm giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng nghèo giải quyết vấn đề nghèo
đói và hướng tới bảo đảm an sinh xã hội.
3
Thành phố Nam Định nằm ở nam đồng bằng sông Hồng, có nhiều điều kiện
thuận lợi cho sự an cư của người dân và phát triển kinh tế. Cùng với sự phát triển
của xã hội, tỉ lệ hộ nghèo của Nam Định giảm, tốc độ giảm nghèo khá nhanh.
Tuy nhiên, sự phân hoá giàu – nghèo giữa các khu vực và tầng lớp dân cư
ngày càng rõ và tình trạng bất bình đẳng vẫn còn tồn tại. Người nghèo thường
có mức thu nhập, chi tiêu thấp, tài sản ít, trình độ dân trí không cao, tay nghề
kém và thiệt thòi trong việc hưởng thụ các dịch vụ xã hội. Thực tế đó đặt cho
thành phố nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao chất lượng thực hiện chương
trình xoá đói, giảm nghèo trong thời gian tới. Từ những lí do trên, tôi đã chọn
đề tài:“Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành
phố Nam Định, tỉnh Nam Định” làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Giảm nghèo ở Việt Nam không chỉ là vấn đề chính sách mà còn là một
vấn đề xã hội nổi bật, là chủ đề của rất nhiều các nghiên cứu, đánh giá được
thực hiện bởi các tổ chức trong và ngoài nước. Các nghiên cứu về giảm nghèo
đã được thực hiện từ rất sớm, từ đầu những năm 90 của thế kỷ trước, gắn liền
với việc thực hiện các chính sách giảm nghèo.
2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
Cuốn sách “Sự giàu và nghèo của các dân tộc – Vì sao một số giàu đến
thế mà một số lại nghèo đến thế” của David S. Landes (2001). Đây là bộ sách
có tính lịch sử về các vấn đề liên quan đến nghèo. Những sử liệu và sự việc
phong phú được chọn lọc cẩn thận, bao quát không gian toàn cầu và trong
thời gian dài, cụ thể đến từng nước, từng thành phố, từng ngành kinh tế, từng
loại doanh nghiệp, từng thời kỳ lịch sử ngắn, sự trình bày sử liệu đan xen với
sự phân tích của tác giả. Điểm đặc biệt của cuốn sách là cách nhìn của tác giả
về lịch sử kinh tế không chỉ đơn thuần kinh tế mà đặt trong tổng thể kinh tế -
xã hội, làm nổi bật những mối tương tác giữa kinh tế với các lĩnh vực khác,
nhất là văn hóa. Về mỗi thời kỳ lịch sử, về mỗi quốc gia, dân tộc, cuốn sách
4
đều nêu lên được những kinh nghiệm bổ ích, những điều đáng suy ngẫm,
trong đó có những điều có ý nghĩa thiết thực đối với công cuộc đổi mới và
phát triển đất nước ta hiện nay. Tuy nhiên, với phương pháp phân tích như tự
sự của người dẫn truyện kể về những trải nghiệm của chính tác giả về những
vùng đất mà tác giả đã từng đặt chân đến, từng có những công trình nghiên
cứu thì góc nhìn và đánh giá của tác giả là rất rộng và trải đều đối với tất cả
các dân tộc nên khía cạnh riêng, sâu sắc của từng dân tộc phần nào còn hạn
chế.
Tài liệu nghiên cứu “Giảm đói nghèo ở Việt Nam: những con số nói lên
điều gì?” của Litchfeld, J và Justino (Đại học Sussex, Brighton, 2002). Tài
liệu tập hợp toàn bộ những số liệu điều tra, thống kê về tình trạng đói nghèo
và công tác xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam trong thời gian từ năm 1992 đến
2002. Qua đó, chỉ ra những thành tích đã đạt được và những vấn đề đặt ra cần
tiếp tục giải quyết để công tác xóa đói, giảm nghèo bền vững hơn. Đây là một
nghiên cứu khoa học được điều tra trên phạm vi cả nước với nhiều số liệu cụ
thể của một giai đoạn lịch sử, đây sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích để có cái
nhìn toàn diện về vấn đề giảm nghèo chung của cả nước.
Bài báo “Những vấn đề của phát triển nông thôn Việt Nam hiện nay:
các cách tiếp cận” (Đặng Thế Truyền dịch), Tạp chí Xưa và Nay từ số 408
(7/2012) đến 413 (10/2012) của Philip Taylor. Ở loạt bài này, tác giả phân
tích những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển nông thôn vùng ĐBSCL
qua nghiên cứu về đời sống, phong tục tập quán, tôn giáo, tâm lý dân tộc,
phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng… trong toàn bộ quá trình phát triển kinh
tế xã hội và ảnh hưởng của kinh tế tri thức cùng những chính sách của Chính
phủ. Trong đó, đề cập đến những định kiến về nguyên nhân nghèo đói nơi
người Khmer ở Nam bộ dưới góc nhìn của một nhà xã hội học người nước
ngoài. Loạt bài viết này là tài liệu rất tốt cho nghiên cứu của đề tài. Tuy nhiên,
đây chỉ là những bài viết mang tính thực tiễn, không đề cập đến khung lý
5
thuyết trong nghiên cứu. Và do nhìn vấn đề xã hội của Việt nam trong lăng
kính của một người nước ngoài nên không tránh khỏi có những nhận xét,
đánh giá mang tính chủ quan không phải trên quan điểm dân tộc của Đảng.
2.2. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam
Cuốn sách “Vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay”
do Nguyễn Thị Hằng chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội,
1997). Trong cuốn sách, tác giả đã nêu lên quan điểm của Chủ nghĩa Mác –
Lênin về vấn đề đói, nghèo; kinh nghiệm xóa đói, giảm nghèo của các nước
trong khu vực; thực trạng và nguyên nhân đói nghèo ở Việt Nam trong quá
trình chuyển sang kinh tế tri thức; phương hướng và biện pháp chủ yếu xóa
đói, giảm nghèo ở nông thôn nước ta. Tài liệu này tiếp cận ở địa bàn rất rộng
trên phạm vi cả nước và tiếp cận ở góc độ xã hội nên chủ yếu phân tích, đánh
giá những ảnh hưởng xã hội của tình trạng nghèo đói ở nông thôn.
Luận án Tiến sỹ “Vấn đề giảm nghèo trong nền kinh tế tri thức ở nước
ta hiện nay” của Trần Thị Hằng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh,
Hà Nội, 2001) phân tích về sự tác động của kinh tế tri thức đến phân hóa giàu
nghèo ở nước ta và những giải pháp để giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách khi
kinh tế tri thức ngày càng tác động sâu rộng đến toàn bộ đời sống xã hội. Tuy
nhiên, Luận án nghiên cứu vấn đề giảm nghèo nói chung nên không đi sâu
vào các hoạt động cụ thể hỗ trợ giảm nghèo.
Luận văn “Giải pháp tín dụng góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo
của ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam” của Đào Tấn Nguyễn (2004) đã
phân tích về hoạt động tín dụng cho vay hộ nghèo tham gia chương trình xóa
đói giảm nghèo ở Việt Nam đồng thời điểm qua hoạt động cửa Qũy tình
thương của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam với vốn cho vay được lập lại
nhiều lần, mức vay tăng dần từ nhỏ đến lớn, lãi suất cho vay ngang bằng với
lãi suất thị trường, từ đó rút ra một số bài học kinh nghiệm ban đầu về tín
dụng cho người nghèo, ý thức tiết kiệm và hỗ trợ lẫn nhau gữa phụ nữ nghèo
6
và tính chất xã hội hóa về công tác xóa đói giảm nghèo thông qua Hội Liên
hiệp phụ nữ cùng với dịch vụ tín dụng.
Công trình nghiên cứu “Giảm nghèo ở Việt Nam: thành tựu và thách
thức” của Viện Khoa học Xã hội Việt Nam (Hà Nội, 2011). Công trình đã
đánh giá những thành tựu trong công cuộc giảm nghèo của Việt Nam trong
hai thập kỷ qua (cụ thể là từ năm 1993 đến nay); phân tích công tác giảm
nghèo đặt trong bối cảnh sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại
Thế giới (WTO), trong đó đặc biệt chú ý đến cách ứng phó với các rủi ro
mang tính hệ thống ở cấp độ nền kinh tế, cũng như với các rủi ro ở cấp độ hộ
gia đình hoặc cấp cá nhân và cách tạo ra nhiều cơ hội hơn cho người nghèo và
người thu nhập thấp trong bối cảnh kinh tế mới. Cụ thể các vấn đề liên quan
đến duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tăng cường hệ thống an sinh xã hội, mở
rộng cơ hội và nâng cao năng lực cho người nghèo và người thu nhập thấp; và
nhận định những thách thức ở phía trước.
Luận án Tiến sĩ “Phát triển kinh tế cửa khẩu với xóa đói giảm nghèo ở
tỉnh Lào Cai” của Giàng Thị Dung (Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung
ương, Hà Nội, 2014) nghiên cứu mối quan hệ giữa phát triển khu kinh tế cửa
khẩu với xóa đói giảm nghèo chứ không nghiên cứu mối quan hệ giữa xóa đói
giảm nghèo đến phát triển khu kinh tế cửa khẩu. Luận án nghiên cứu kinh
nghiệm về phát triển khu kinh tế cửa khẩu với xóa đói giảm nghèo của tỉnh
Vân Nam, Trung Quốc để từ đó rút ra các bài học cho phát triển khu kinh tế
cửa khẩu tại Lào Cai. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng mối quan hệ
giữa phát triển khu kinh tế cửa khẩu với xóa đói giảm nghèo và dự báo những
thuận lợi, nguy cơ tác động đến phát triển khu kinh tế cửa khẩu của tỉnh đến
năm 2020, tác giả đề xuất quan điểm, định hướng và một số giải pháp chủ yếu
phát triển khu kinh tế cửa khẩu gắn với xóa đói giảm nghèo ở Lào Cai đến
năm 2020.
7
Luận án Tiến sĩ “Thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở các tỉnh
Tây Bắc đến năm 2020” của Nguyễn Đức Thắng (Học viện Hành chính quốc
gia, Hà Nội, 2016) nghiên cứu và hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn
về thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo ở các tỉnh Tây Bắc nước ta; đánh
giá thực trạng quy trình tổ chức thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo
đồng thời chỉ ra những kết quả đạt được trong từng bước thực hiện ở các tỉnh
Tây Bắc Việt Nam. Từ đó xây dựng hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao
kết quả thực hiện các bước trong quy trình thực hiện chính sách xóa đói giảm
nghèo ở các tỉnh Tây Bắc nước ta trong giai đoạn từ nay đến năm 2020 và
những năm tiếp theo.
Luận văn Thạc sĩ Công tác xã hội “Công tác xã hội đối với người
nghèo từ thực tiễn tỉnh Hà Tĩnh” của Lê Thị Hà (Học viện khoa học xã hội,
Hà Nội, 2016) nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác xã hội với người
nghèo, cộng đồng nghèo qua các hoạt động: Tuyền truyền nâng cao nhận
thức; đào tạo nghề, giới thiệu việc làm; hỗ trợ tiếp cận các dịch vụ và chính
sách xã hội; hoạt động kết nối vận động nguồn lực. Từ đó, tác giả đề xuất các
biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xã hội đối với người nghèo trên
địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.
Các đề tài nghiên cứu mới chỉ tập trung nghiên cứu, phân tích các vấn
đề lý luận về xóa đói giảm nghèo, đánh giá được thực trạng đói nghèo tại địa
phương, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao công tác xóa đói giảm
nghèo mà chưa đi sâu vào nghiên cứu các hoạt động công tác xã hội cụ thể
trong việc hỗ trợ xóa đói giảm nghèo. Chính vì lý do đó, tôi lựa chọn đề tài
“Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành phố
Nam Định, tỉnh Nam Định” để đi sâu vào tìm hiểu thực trạng cũng như hiệu
quả của các hoạt động hỗ trợ giảm nghèo tại địa phương, từ đó đề xuất một số
giải pháp nhằm nâng cao hoạt động công tác xã hội trong giảm nghèo tịa
thành phố Nam Định.
8
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu:
Đánh giá hoạt động Công tác xã hội và các yếu tố tác động trong giảm
nghèo bền vững tại thành phố Nam Định. Trên cơ sở đó đề xuất giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại
thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Tìm hiểu cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững và hoạt động công
tác xã hội trong giảm nghèo bền vững
+ Đánh giá thực trạng giảm nghèo tại địa phương
+ Đánh giá thực trạng các hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ giảm
nghèo bền vững tại địa phương
+ Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động Công tác xã
hội trong giảm nghèo bền vững tại thành phố.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo
bền vững tại thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
- Khách thể nghiên cứu:
+ 136 chủ hộ thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo thuộc hai đơn vị:
phường Vị Hoàng và phường Vị Xuyên, thành phố Nam Định, trong đó có 71
hộ nghèo (phường Vị Hoàng: 49 hộ; phường Vị Xuyên: 22 hộ) và 65 hộ cận
nghèo (phường Vị Hoàng: 37 hộ; phường Vị Xuyên: 28 hộ).
+ Cán bộ phụ trách Lao động, Thương binh và Xã hội tại địa phương.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Nội dung: Đề tài tập trung vào một số vấn đề lý luận cơ bản về
giảm nghèo bền vững thông qua hệ thống các quan niệm, chỉ tiêu phân tích
đói nghèo của Việt Nam và thế giới; đánh giá các hoạt động công tác xã hội
9
trong giảm nghèo ở Nam Định. Từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao
hiệu quả hoạt động giảm nghèo ở thành phố Nam Định.
+ Địa điểm: Nghiên cứu hai phường: phường Vị Hoàng và phường Vị
Xuyên thuộc thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định.
+ Thời gian: 2015-2016.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp phân tích tài liệu
Tiến hành đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá trong
nghiên cứu các nguồn tài liệu lý luận có liên quan đến đề tài nhằm xây dựng
cơ sở lý luận chung cho vấn đề nghiên cứu.
5.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là một phương pháp phỏng vấn
viết, được thực hiện cùng một lúc với nhiều người theo một bảng hỏi in sẵn.
Người được hỏi trả lời ý kiến của mình bằng cách đánh dấu vào các ô tương
ứng theo một quy ước nào đó.
Với đề tài này, tôi triển khai điều tra 136 hộ tại hai phường Vị Xuyên
và Vị Hoàng, trong đó, 86 hộ thuộc phường Vị Hoàng (49 hộ nghèo và 37 hộ
cận nghèo) và 50 hộ thuộc phường Vị Xuyên (22 hộ nghèo và 28 hộ cận
nghèo)
5.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
Phỏng vấn sâu là những cuộc đối thoại được lặp đi lặp lại giữa nhà
nghiên cứu và người cung cấp thông tin nhằm tìm hiểu cuộc sống, kinh
nghiệm và nhận thức của người cung cấp thông tin thông qua chính ngôn ngữ
của người ấy.
Với đề tài này, tôi tiến hành phỏng vấn sâu với 02 cán bộ làm công tác
Lao động, Thương binh và Xã hội tại phường Vị Hoàng và phường Vị Xuyên;
07 cán bộ phòng Lao động, Thương binh và Xã hội thành phố Nam Định.
Phỏng vấn sâu 06 hộ nghèo tại 02 phường
Tải về để xem bản đầy đủ
140 trang
23080
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoạt động Công tác xã hội trong giảm nghèo bền vững tại thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoat_dong_cong_tac_xa_hoi_trong_giam_ngheo_ben_vung.pdf
