Luận văn Phân tích Báo cáo tài chính của Tổng công ty Mía đường I

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

NGUYỄN THANH THUỶ

PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA

TỔNG CÔNG TY MÍA ĐƯỜNG I - CÔNG TY CỔ PHẦN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

HÀ NỘI - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

NGUYỄN THANH THUỶ

PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA

TỔNG CÔNG TY MÍA ĐƯỜNG I - CÔNG TY CỔ PHẦN

Chuyên ngành: Kế toán

Mã ngành: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. PHAN TRUNG KIÊN

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của riêng

tác giả với sự cố vấn của người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. PHAN

TRUNG KIÊN. Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực

trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi

tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Tác giả luận văn

Nguyễn Thanh Thủy

LỜI CẢM ƠN

Qua thời gian nghiên cứu lý luận và thực tế tác giả đã hoàn thành luận

văn thạc sỹ kinh tế với đề tài “Phân tích báo cáo tài chính của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần”.

Tác giả xin chân thành cảm ơn PGS.TS Phan Trung Kiên đã quan tâm

giúp đỡ, chỉ bảo, hướng dẫn tận tình và đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu để

tác giả hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.

Xin gửi lời cảm ơn đến:

Lãnh đạo cơ quan, các đồng nghiệp, bạn bè đã tạo điều kiện cho tác giả

đi học và hoàn thành luận văn này. Trong quá trình thực hiện khó có thể tránh

khỏi những hạn chế gặp phải vì vậy tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng

góp của quý Thầy, Cô giáo và bạn đọc để luận văn được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 05 tháng 08 năm 2019

Tác giả luận văn

Nguyễn Thanh Thủy

I

MỤC LỤC

MỤC LỤC ......................................................................................................................................................................

I

DANH MỤC VIẾT TẮT .................................................................................................................... IV

DANH MỤC BẢNG BIỂU .........................................................................................................................

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ ....................................................................................................... VI

V

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU............................................

1

3

4

5

6

1.1.

1.2.

1.3.

1.4.

1.5.

1.6.

1.7.

Lý do chọn đề tài ..............................................................................................................................

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ..........................................................

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..................................................................................

Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................................

Những đóng góp mới của luận văn................................................................................

Kết cấu của luận văn ....................................................................................................................

CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI

CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP ..........................................................................................................

7

2.1.

Khái quát về báo cáo tài chính và ý nghĩa của phân tích báo cáo tài

chính ................................................................................................................................................................................

2.1.1. Đặc điểm báo cáo tài chính của doanh nghiệp....................................................

2.1.2. Bản chất của việc phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp...............

7

8

2.2.

Phương pháp phân tích báo cáo tài chính ..........................................................10

2.2.1. Phương pháp so sánh .................................................................................................................10

2.2.2. Phương pháp mô hình Dupont .........................................................................................11

2.2.3. Một số phương pháp khác phân tích báo cáo tài chính............................12

2.3.

Nội dung phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp ....................13

2.3.1. Phân tích cấu trúc tài chính của doanh nghiệp ...............................................13

II

2.3.2. Phân tích tình hình công nợ của doanh nghiệp ..............................................19

2.3.3. Phân tích khả năng thanh toán của doanh nghiệp ......................................23

2.3.4. Phân tích tình hình đảm bảo vốn hoạt động kinh doanh theo mức

độ ổn định của nguồn tài trợ tài sản ..................................................................................................26

2.3.5. Phân tích hiệu quả sử dụng tài sản ..............................................................................28

2.3.6. Phân tích hiệu quả sử dụng nguồn vốn ...................................................................30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ............................................................................................................................33

CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA TỔNG

CÔNG TY MÍA ĐƯỜNG I - CÔNG TY CỔ PHẦN ....................................................34

3.1.

Khái quát về hoạt động kinh doanh của Tổng công ty Mía đường

I - Công ty cổ phần .............................................................................................................................................34

3.1.1. Giới thiệu chung về Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần ....

..............................................................................................................................................................................34

3.1.2. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của Ngành mía đường Việt Nam .......

..............................................................................................................................................................................35

3.2.

Phân tích báo cáo tài chính Tổng công ty Mía đường I - Công ty

cổ phần ............................................................................................................................................................................38

3.2.1. Phân tích cấu trúc tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công

ty cổ phần .......................................................................................................................................................................38

3.2.2. Phân tích tình hình công nợ và khả năng thanh toán ..............................45

3.2.3. Phân tích tình hình đảm bảo vốn hoạt động kinh doanh theo mức

độ ổn định của nguồn tài trợ tài sản ..................................................................................................57

3.2.4. Phân tích hiệu quả sử dụng tài sản ..............................................................................59

3.2.5. Phân tích hiệu quả sử dụng vốn ......................................................................................65

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ............................................................................................................................67

III

CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ

GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH CỦA TỔNG

CÔNG TY MÍA ĐƯỜNG I - CÔNG TY CỔ PHẦN ....................................................68

4.1.

Thảo luận kết quả nghiên cứu .........................................................................................68

4.1.1. Những kết quả đạt và vấn đề đặt ra liên quan tới tình hình tài

chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần ..............................................68

4.1.2. Nguyên nhân của những hạn chế còn tồn tại ....................................................71

4.2.

Giải pháp nhằm nâng cao năng lực tài chính của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần .............................................................................................................72

4.2.1. Cải thiện việc mất cân bằng cấu trúc tài chính của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần ...............................................................................................................72

4.2.2. Cải thiện khả năng thu tiền và thanh toán nợ phải trả ............................74

4.2.3. Cải thiện khả năng sinh lời ...................................................................................................76

4.3.

Điều kiện thực hiện các giải pháp nâng cao năng lực tài chính của

Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần .......................................................................78

4.3.1. Về phía nhà nước ............................................................................................................................78

4.3.2. Đối với doanh nghiệp ..................................................................................................................78

KẾT LUẬN .................................................................................................................................................................81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................82

IV

CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Số thứ tự

Ký hiệu

BCTC

BCĐKT

BCKQKD

BCLCTT

CTCP

DN

Nghĩa của từ

1

Báo cáo tài chính

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Công ty cổ phần

Doanh nghiệp

2

3

4

5

6

7

NV

Nguồn vốn

8

TS

Tài sản

9

TSNH

TSDH

HTK

Tài sản ngắn hạn

Tài sản dài hạn

10

11

12

13

14

15

16

Hàng tồn kho

LNST

DTT

Lợi nhuận sau thuế

Doanh thu thuần

Chuẩn mực kế toán Việt Nam

Đầu tư tài chính

Xây dựng cơ bản

VAS

ĐTTC

XDCB

V

DANH MỤC BẢNG BIỂU

TRANG

Bảng 3.1: Tỉ trọng các khoản mục tài sản so với tổng tài sản của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần ...............................................................................38

Bảng 3.2: Tỉ trọng các khoản mục nguồn vốn so với tổng tài sản của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần..................................................................41

Bảng 3.3: Phân tích biến động của các khoản phải thu ngắn hạn của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần..................................................................46

Bảng 3.4: Phân tích biến động của các khoản trả ngắn hạn của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần giai đoạn 2015-2018 ..........................................48

Bảng 3.5: Tỉ suất thanh toán của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần

........................................................................................................................................53

Bảng 3.6: Cơ cấu nguồn tài trợ của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ

phần................................................................................................................................57

Bảng 3.7: Phân tích khả năng sinh lời củaTS của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần...........................................................................................................60

Bảng 3.8: Phân tích tỉ trọng đối với báo cáo kết quả kinh doanh của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần..................................................................61

Bảng 3.9: Phân tích biến động của các khoản báo cáo kết quả doanh của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần .................................................................62

Bảng 3.10: Phân tích khả năng sinh lời của vốn của Tổng công ty Mía đường

I - Công ty cổ phần......................................................................................................65

VI

DANH MỤC SO ĐỒ, HÌNH VẼ

TRANG

Biểu đồ 3.1: So sánh sự thay đổi giá trị của tài sản của Tổng công ty Mía

đường I - Công ty cổ phần giai đoạn 2015 - 2018 ................................................41

Biểu đồ 3.2: Cơ cấu về giá trị của Nguồn vốn của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần các năm từ 2015 - 2018 ...............................................................44

Biểu đồ 3.3: Thời gian thu tiền từ phải thu KH.....................................................47

Biểu đồ 3.4: Xu hướng thay đổi của một số khoản mục phải trả ngắn hạn......50

Biểu đồ 3.5: Thời gian thanh toán trung bình khoản phải trả người bán của

Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần........................................................51

Biểu đồ 3.6: Xu hướng thay đổi của nợ dài hạn của Tổng công ty Mía đường I

- Công ty cổ phần .......................................................................................................52

Biểu đồ 3.7: Xu hướng về khả năng thanh toán ngắn hạn của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần.................................................................................54

Biểu đồ 3.8: Tiền nhàn rỗi thuần của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ

phần giai đoạn 2015 - 2018.......................................................................................55

Biểu đồ 3.9: Khả năng thanh toán dài hạn của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần...........................................................................................................56

Biểu đồ 3.10: Phân tích cơ cấu tài trợ .....................................................................59

Biểu đồ 3.11: Phân tích khả năng sinh lời của TSNH và TSDH của công ty..63

Biểu đồ 3.12: Phân tích số vòng quay của tổng TS và của HTK của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần..................................................................64

Biểu đồ 3.13: Phân tích hiệu quả sử dụng vốn của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần...........................................................................................................66

1

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1. Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp

hoạt động ở nhiều lĩnh vực khác nhau đều phải đối mặt với những thách thức

từ đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là những đối thủ cạnh tranh từ Thái Lan và

Trung Quốc trong ngành Mía đường. Môi trường kinh doanh thay đổi đã tác

động tới hoạt động của các doanh nghiệp theo những chiều hướng khác nhau.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê công bố Báo cáo rà soát doanh

nghiệp Việt Nam 2015, trong tháng 12/2015, số lượng doanh nghiệp thành lập

mới giảm 15,1%, trong khi số lượng doanh nghiệp gặp khó khăn phải tạm

ngừng hoạt động tăng tới 80,6%. Số lượng doanh nghiệp giải thể hoặc gặp

khó khăn phải tạm ngừng hoạt động trong năm 2015 là gần 81.000 doanh

nghiệp, tăng mạnh ở mức 19% so với năm 2014. Chỉ tính riêng tháng 12, số

lượng doanh nghiệp gặp khó khăn phải tạm ngừng hoạt động đã tăng tới

80,6%. Theo Báo cáo của Cục quản lý doanh nghiệp của Bộ KH&ĐT, về quy

mô doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc chờ giải thể phần

lớn là những doanh nghiệp có quy mô vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng chiếm

92,5% trên tổng số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động không đăng ký hoặc

chờ giải thể. Cũng trong năm 2016, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể

trong năm 2016 của cả nước là 12.478 doanh nghiệp, tăng 3.011 DN so với

cùng kỳ năm trước (31,8%). Điều này phần nào cho thấy, hội nhập đem tới

những cơ hội và thách thức không nhỏ cho doanh nghiệp nước ta. Số lượng

doanh nghiệp bị giải thể cho thấy một bức tranh tài chính không mấy sáng

sủa. Cũng theo số liệu Thống kê này, lĩnh vực có số DN phá sản nhiều thứ 2

là Y tế và hoạt động trợ giúp xã hội có số DN giải thể tăng 90,9%. Dù ngành

sản xuất mía đường có tỷ lệ doanh nghiệp phá sản không nhiều nhưng tính tỷ

lệ DN gặp khó khăn không nhỏ. Đây là dấu hiệu cho thấy, sự cạnh tranh

trong kinh doanh trong lĩnh này tế khốc liệt thể hiện qua sự đào thải thị trường

mạnh mẽ. Trong bối cảnh như vậy, việc tồn tại và phát triển của doanh nghiệp

2

có ý nghĩa sống còn. Sản xuất mía đường cũng là một lĩnh vực chứng kiến sự

cạnh tranh khốc liệt giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp liên

doanh hoặc 100% vốn đầu tư nước ngoài. Trong môi trường hoạt động như

hiện nay, sự tương tác giữa các doanh nghiệp càng có xu hướng tăng lên. Bởi

vậy, sự tác động của ngành, của một xu thế trên thị trường cũng là khó có thể

tránh khỏi. Luận văn của tác giả mong muốn xem xét một doanh nghiệp cụ

thể có xuất hiện những xu hướng hoặc chịu tác động bởi bối cảnh các doanh

nghiệp của Việt Nam hay không.

Là một doanh nghiệp nhà nước, năm 2009 Xí nghiệp mía đường Trung

ương I được cổ phần hóa, đổi tên thành Tổng công ty Mía đường I - Công ty

Cổ phần. Trong bối cảnh chung của ngành - lĩnh vực sản xuất đường và một

số sản phẩm từ đường nói riêng, Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ

phần cũng phải đối mặt với những vấn đề chung và có những khía cạnh riêng

như: thị trường sụt giảm, doanh thu giảm, phải thu khách hàng của Tổng công

ty Mía đường I - Công ty Cổ phần tăng lên, nhu cầu về tiền cho đầu tư mua

sắm thiết bị phục vụ sản xuất tăng nhằm thay đổi công nghệ, từ đó thay đổi

sản lượng và chất lượng tăng lên,… Để xác định nguyên nhân và tìm cách

tháo gỡ những khó khăn đó, việc tìm hiểu bản chất của thực trạng hoạt động

trên trở nên vô cùng cần thiết. Những dấu hiệu dường như có mối liên hệ chặt

chẽ với tình hình tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ phần

qua số liệu trên báo cáo tài chính được Tổng công ty Mía đường I - Công ty

Cổ phần công bố cuối năm tài chính.

Xuất phát từ bối cảnh chung của các doanh nghiệp Việt Nam, và thực

tiễn hoạt động của doanh nghiệp sản xuất mía đường nói chung cũng như của

Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần, tôi đã lựa chọn đề tài “Phân

tích báo cáo tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần”

nhằm lý giải cho những vấn đề đang tồn tại của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần cũng như xem xét những vấn đề chung của Ngành có tồn tại

ở Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần không.

3

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong phân tích tài chính doanh nghiệp, việc ra quyết định là mục đích

chủ yếu, dù cho đó là nhà đầu tư, nhà cho vay hay nhà cung cấp…thì mục tiêu

cuối cùng đều như nhau, đó là cung cấp cơ sở cho việc ra quyết định hợp lý.

Chính vì vậy, đề tài về phân tích tài chính doanh nghiệp luôn được chú trọng

và quan tâm. Đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về đề tài phân tích tài chính

doanh nghiệp thông qua các công trình chuyên sâu về phân tích báo cáo tài

chính doanh nghiẹ p. Dưới góc độ tác nghiệp, một số đề tài về phân tích báo

cáo tài chính đã được thực hiện ở nhiều doanh nghiệp khác nhau như:

“Phân tích báo cáo tài chính Tổng công ty cổ phần và đầu tư xây dựng

số 18 và định giá cổ phiếu L18” của “tác giả Nguyễn Văn Thắng (2014) đã

tập trung hệ thống hóa được những vấn đề lý luận cơ bản làm cơ sở cho phân

tích báo cáo tài chính, đề cập sau đến các phương pháp cũng như nội dung

phân tích báo cáo tài chính. Song luận văn mới chỉ dừng lại ở quan điểm của

các nhà quản trị, phân tích báo cáo tài chính nhằm phát hiện ra những ưu

điểm, nhược điểm của công tác phân tích đang đang diễn ra tại Tổng công ty,

mà chưa hướng tới việc phân tích những biến động trong hoạt động của Tổng

công ty, tìm ra nguyên nhân và đưa giải pháp khắc phục nhằm nâng cao hiệu

quả hoạt động của Tổng công ty.

Luận văn “Phân tích báo cáo tài chính của Tổng công ty Cổ phần Xây

dựng số 1 Hà Nội” của tác giả Vũ Thị Thu Hương (năm 2014) đã hệ thống

hóa những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích báo cáo tài chính, phân tích và

đánh giá thực trạng, đề xuất chuyển biến tốt hơn tình hình tài chính và kiến

nghị đối với nhà nước và Tổng công ty để thực hiện tốt đề xuất trong thời

gian tới. Hạn chế là thu thập chưa đầy đủ thông tin về tình hình hoạt động của

Tổng công ty gây khó khăn cho quá trình phân tích.

Đặng Đức Tình (2017) đề tài “Hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính

tại Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long” đã khái quát những vấn đề lý luận

về phân tích báo cáo tài chính, tiến hành phân tích và đề xuất những giải pháp

cụ thể giúp hoàn hiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại công ty. Tương

4

tự, một số nghiên cứu khác cũng chỉ tập trung vào phân tích báo cáo tài chính

phục vụ cho quản trị doanh nghiệp cụ thể mà chưa hướng tới phục vụ các đối

tượng liên quan khác (Lý Thị Phương Anh, 2014; Nguyễn Thùy Linh, 2014).

Qua tham khảo một số công trình nghiên cứu cũng như tìm hiểu về giá

trị mà những công trình nghiên cứu trước đã làm được. Luận văn kế thừa và

phát huy những giá trị mà những công trình nghiên cứu trước đã làm được, từ

đó Tác giả có những lựa chọn phù hợp để xây dựng cơ sở lý thuyết cho phân

tích báo cáo tài chính phù hợp với phân tích báo cáo tài chính của Tổng công

ty Mía đường I - Công ty cổ phần

1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Luận văn hướng đến giải thích tình trạng hoạt động và những dấu hiệu

về tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần. Để đạt được

mục tiêu đó các nhiệm vụ cụ thể thực hiện trong luận văn bao gồm:

- Xác định nội dung phân báo cáo tài chính của doanh nghiệp;

- Xây dựng hệ thống chỉ tiêu phân tích tình hình tài chính của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần: phân tích cấu trúc tài chính, tình hình

công nợ phải thu, phải trả khả năng thanh toán, hiệu quả kinh doanh của Tổng

công ty Mía đường I - Công ty cổ phần;

- Phân tích tình hình tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty

cổ phần theo mô hình phân tích tình hình tài chính dựa trên các báo cáo tài

chính đã xây dựng;

Để đạt được những mục tiêu trên, Luận văn sẽ đi tìm câu trả lời cho

những câu hỏi nghiên cứu cụ thể dưới đây:

- Nội dung phân báo cáo tài chính gồm những vấn đề gì?

- Phân tích tình hình tài chính qua báo cáo tài chính của Tổng công ty

theo những chỉ tiêu như thế nào?

- Thực trạng tình hình tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công

ty cổ phần dựa trên thông tin báo cáo tài chính như thế nào?

5

1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các báo cáo

tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ phần.

- Phạm vi nghiên cứu: Tác giả nghiên cứu báo cáo của Tổng công ty

Mía đường I - Công ty cổ phần nhằm đạt được mục tiêu đã đặt ra. Trong quá

trình phân tích, dữ liệu sử dụng cho phân tích báo cáo tài chính có thể được sử

dụng từ các năm 2015 tới 2018.

1.5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng hệ thống báo cáo tài chính riêng đã được kiểm toán

của Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ phần từ năm 2015 đến năm 2018,

bao gồm: Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh, Báo cáo lưu

chuyển tiền tệ và Thuyết minh báo cáo tài chính là những đối tượng nghiên

cứu chính trong quá trình thực hiện phân tích báo cáo tài chính. Ngoài ra luận

văn còn sử dụng những tài liệu liên quan khác như: báo cáo thường niên của

Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ phần, các báo cáo tài chính và

thường niên của một số Tổng công ty cùng ngành với Tổng công ty Mía

đường I - Công ty Cổ phần để đi sâu nghiên cứu tìm hiểu ý nghĩa các chỉ tiêu

tài chính, thông qua đó tổng hợp và khái quát tình hình hoạt động kinh doanh

của nhóm Tổng công ty hoạt động trong ngành sản xuất mía đường giai đoạn

2015-2018, các bài phân tích về hoạt động của ngành, các thông tin kinh tế...

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ:

- Bên trong doanh nghiệp: Thông qua website của Tổng công ty Mía

đường I - Công ty Cổ phần, hồ sơ về lịch sử hình thành và phát triển, mục tiêu

phát triển, tầm nhìn sứ mệnh, cơ cấu tổ chức của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty Cổ phần; Thu thập các báo cáo tài chính thường niên định kỳ của

Tổng công ty Mía đường I - Công ty Cổ phần qua các năm 2015 - 2018 để

tiến hành phân tích.

- Bên ngoài doanh nghiệp: Thu thập các báo cáo tài chính thường niên

6

định kỳ của các Tổng công ty hoạt động cùng lĩnh vực với Tổng công ty Mía

đường I - Công ty Cổ phần qua các năm 2015 - 2018 để tiến hành phân tích.

Phương pháp xử lý thông tin: Tổng hợp các kết dữ liệu nhận được từ

đó sử dụng các phương pháp so sánh, lập bảng tính . . .

1.6. Những đóng góp mới của luận văn

Nghiên cứu đề tài, Luận văn đã hệ thống hóa những lý luận khoa học

về Báo cáo tài chính. Trên cơ sở tình hình thực tế tại Tổng công ty Mía đường

I - Công ty cổ phần, Luận văn đã đề xuất những quan điểm, giải pháp quan

trọng để nâng cao năng lực tài chính, năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp

này.

Kết quả từ việc phân tích báo cáo tài chính của Tổng công ty Mía

đường I - Công ty cổ phần sẽ cung cấp một số thông tin hữu ích cho nhà đầu

tư khi đưa ra quyết định đầu tư vào Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ

phần, hữu ích cho ngân hàng để ra quyết định cho vay tín dụng, thế chấp ngân

hàng… Ngoài ra, Luận văn cũng là tài liệu hữu ích cho các doanh nghiệp

khác tham khảo về phân tích báo cáo tài chính, cơ sở so sánh và thực hiện

đánh giá theo một số chỉ số tài chính và định hướng giải pháp cho các doanh

nghiệp. Luận văn cũng là tài liệu cho các tác giả khác tiếp tục phát triển sâu

hơn về phân tích báo cáo tài chính.

1.7. Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu

Chương 2: Cơ sở lý luận của phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp

Chương 3: Phân tích báo cáo tài chính của Tổng công ty Mía đường I -

Công ty cổ phần

Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu, các giải pháp và kết luận

7

CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO

TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP

2.1. Khái quát về báo cáo tài chính và ý nghĩa của phân tích báo cáo tài

chính

2.1.1. Đặc điểm báo cáo tài chính của doanh nghiệp

Báo cáo tài chính (BCTC) là sản phẩm cuối cùng của qui trình kế toán.

BCTC là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn chủ sở hữu và

công nợ cũng như tình hình tài chính, kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh

nghiệp. Theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) Số 200, “BCTC là hệ

thống báo cáo được lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc

được chấp nhận) phản ánh các thông tin kinh tế tài chính chủ yếu của đơn

vị.” [VSA 200,4]. VAS 215 cũng xác định, “…BCTC phải cung cấp thông tin

của một doanh nghiệp về: a) Tài sản; b) Nợ phải trả; c) Vốn chủ sở hữu; d)

Doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi và lỗ; đ) Các luồng tiền.” [VAS 215].

Về mục đích của BCTC, VAS 215 cũng khẳng định “…Mục đích của báo cáo

tài chính là cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh

và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông

những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế” [VAS 215].

Như vậy, BCTC là phương tiện thể hiện về khả năng sinh lời, trình bày

về thực trạng tài chính của doanh nghiệp. Dựa trên BCTC, người sử dụng

cũng có thể nắm bắt được kết quả hoạt động kinh doanh, tình hình tài sản,

dòng tiền của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, người sử dụng có thể phân tích,

đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh, về thực trạng tài chính nói chung và

dự đoán về khả năng tài chính cũng như có thể dự báo nhu cầu tài chính trong

tương lai của doanh nghiệp. Do đó, hệ thống BCTC giữ một vai trò đặc biệt

quan trọng trong quản lý DN nói chung và phân tích tài chính nói riêng tại

DN. Trước hết, BCTC cung cấp những thông tin tổng quát về kinh tế - tài

8

chính, giúp cho việc phân tích tình hình và kết quả hoạt động sản xuất kinh

doanh, phân tích thực trạng tài chính của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, giúp

cho việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn và khả năng huy động vốn

vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đánh giá thực tế chấp

hành và thực hiện các chính sách kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Tiếp

theo, những thông tin trên BCTC là những căn cứ quan trọng trong việc phân

tích, phát hiện những khả năng tiềm tàng về kinh tế. Trên cơ sở đó, dự đoán

tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và xu hướng phát triển của doanh

nghiệp. Từ đó, giúp cho các nhà quả trị của doanh nghiệp đưa ra những quyết

địnhvề quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc giúp cho các

nhà đầu tư, các chủ nợ,…đưa ra những quyết định phù hợp. Ngoài ra, BCTC

cung cấp những thông tin giúp cho việc phân tích tình hình tài sản, nguồn

vốn, kết quả kinh doanh trong một thời kỳ nhất định, phân tích thực trạng tài

chính của doanh nghiệp xuất phát từ mối quan hệ giữa những chỉ tiêu trình

bày trên các báo cáo. Cuối cùng, từ những chỉ tiêu, số liệu trên các BCTC

giúp người phân tích có được những cơ sở quan trọng để tính ra các chỉ tiêu

kinh tế khác, giúp cho việc đánh giá và phân tích hiệu quả sử dụng vốn, hiệu

quả của các quá trình sản xuất kinh doanh, thực trạng tài chính của doanh

nghiệp.

Với mục đích phân tích khác nhau, người thực hiện phân tích có thể sử

dụng thông tin khác nhau từ hệ thống các BCTC. Nhìn chung, để phục vụ cho

hoạt động phân tích BCTC, hệ thống BCTC gồm đầy đủ các báo cáo theo chế

độ BCTC hiện hành.Theo chế độ kế BCTC hiện hành, hệ thống BCTC hiện

hành được áp dụng bao gồm: Bảng cân đối kế toán (Mẫu B01-DN), báo cáo

kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu B02-DN), báo cáo lưu chuyển tiền tệ

(Mẫu B03-DN), thuyết minh BCTC (Mẫu B09-DN).

2.1.2. Bản chất của việc phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp

Phân tích được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, trong cả khoa

9

học xã hội và khoa học tự nhiên. Thực tế, phân tích được xem như một kỹ

thuật được sử dụng trong nhiều môn khoa học khác nhau với mục đích khác

nhau. Do đó, khái niệm phân tích cần hiểu gắn với bối cảnh sử dụng cụ thể.

Tác giả Nguyễn Văn Công (2013), cho rằng phân tích BCTC là quá trình xem

xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài chính trong kỳ hiện tại với kỳ

kinh doanh đã qua; thông qua việc phân tích BCTC sẽ cung cấp cho người sử

dụng thông tin có thể đánh giá tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như

những rủi ro tài chính trong tương lai của doanh nghiệp [7; Tr.14]. Theo tác

giả Nguyễn Ngọc Quang (2011), phân tích BCTC là việc sử dụng các công cụ

và kỹ thuật phân tích để xem xét mối liên hệ giữa các chỉ tiêu trên BCTC, từ

đó đánh giá về tình hình tài chính hiện tại cũng như dự báo về tình hình tài

chính trong tương lai của doanh nghiệp [8; Tr.99].

Trong các quan điểm nêu trên, phân tích BCTC là quá trình vận dụng

các công cụ và kỹ thuật phân tích vào các BCTC và các tài liệu liên quan để

đưa ra kết quả. Không chỉ dừng lại là quá trình tính toán các chỉ số, phân tích

BCTC còn là quá trình xem xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài

chính trong kỳ hiện tại với các kỳ kinh doanh đã qua nhằm đánh giá đúng

thực trạng tài chính của doanh nghiệp, đánh giá những gì đã làm được, nắm

vững tiềm năng, dự báo những gì sẽ xảy ra, trên cơ sở đó kiến nghị các biện

pháp để tận dụng triệt để các điểm mạnh, khắc phục các điểm yếu còn tồn tại.

Phân tích BCTC cũng là một quá trình vận dụng hệ thống nhiều kỹ thuật

nhằm đánh giá tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp

trong một thời gian hoạt động nhất định. Trên cơ sở đó, thông tin có được từ

hoạt động phân tích BCTC giúp các nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra các

quyết định kịp thời, phù hợp trong quá trình kinh doanh.

Trong điều kiện kinh tế thị trường có sự quản lý vĩ mô của nhà nước,

các doanh nghiệp thuộc các loại hình kinh tế khác nhau đều bình đẳng trước

pháp luật trong kinh doanh và thường có mối liên hệ với rất nhiều đối tượng

10

trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Do đó, có rất nhiều đối tượng quan tâm

đến tình hình tài chính của doanh nghiệp như: nhà đầu tư, chủ nợ, nhà cung

cấp, và khách hàng của đơn vị. Mỗi đối tượng quan tâm đến tình hình tài

chính của doanh nghiệp ở các góc độ khác nhau, nhưng nói chung đều nhằm

có được thông tin cần thiết cho việc đưa ra những quyết định phù hợp với

mục tiêu của mình. Nhìn chung, đối tượng quan tâm đến thông tin tài chính

của doanh nghiệp có thể có quyền lợi trực tiếp hoặc có quyền lợi gián tiếp. Do

mỗi đối tượng quan tâm và sử dụng BCTC của DN khác nhau gắn với mục

đích khác nhau, nên việc sử dụng công cụ phân tích BCTC có những điểm

khác biệt nhất định để đạt được mục tiêu. Mặc dù phân tích được sử dụng ở

các mức độ khác nhau, mục đích khác nhau, phạm vi khác nhau nhưng phân

tích BCTC của DN vẫn được thừa nhận có đóng góp quan trọng trong việc

đánh giá tình hình tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh

nghiệp. Nó không chỉ có ý nghĩa đối với bản thân doanh nghiệp, mà còn rất

cần thiết cho các chủ thể quản lý khác có liên quan để cải thiện hoạt động của

đơn vị.

2.2. Phương pháp phân tích báo cáo tài chính

2.2.1. Phương pháp so sánh

So sánh là phương pháp được sử dụng phổ biến trong phân tích để

đánh giá kết quả, nghiên cứu sự biến động và xác định mức độ biến động của

các chỉ tiêu phân tích. So sánh có thể thực hiện gắn với giá trị tuyệt đối hoặc

tương đối của chỉ tiêu phân tích. Để đảm bảo các tính chất so sánh được của

chỉ tiêu qua thời gian, các chỉ tiêu cần đảm bảo thống nhất về nội dung kinh

tế, về phương pháp tính toán và về đơn vị tính của các chỉ tiêu (kể cả hiện vật

giá trị và thời gian). Những hình thức áp dụng phổ biến của so sánh bao gồm:

· So sánh giữa số thực tế kỳ phân tích với số kỳ kế hoạch xác định

mức độ hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch trong mọi mặt của hoạt động tài chính

doanh nghiệp.

· So sánh giữa số thực tế của kỳ phân tích với số kỳ trước nhằm xác

định rõ xu hướng thay đổi về tình hình hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Luận văn Phân tích Báo cáo tài chính của Tổng công ty Mía đường I - Công ty cổ phần