Luận văn Công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI
VŨ THỊ PHƯƠNG OANH
CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN
TẠI TRUNG TÂM CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG
NGƯỜI TÂM THẦN SỐ 2 HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
HÀ NỘI - 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI
VŨ THỊ PHƯƠNG OANH
CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN
TẠI TRUNG TÂM CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG
NGƯỜI TÂM THẦN SỐ 2 HÀ NỘI
Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số:8760101
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HÀ THỊ THƯ
HÀ NỘI - 2018
LỜI CAM ĐOAN
Đề tài nghiên cứu:“Công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại
Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội”Tôi xin
cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu chưa được công bố trong bất
cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số liệu nội dung được trình bày trong
luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ
quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Hà Nội, tháng 11 năm 2018
Học viên
Vũ Thị Phương Oanh
LỜI CẢM ƠN
Thời gian học tập tại Trường Đại học Lao động xã hội, em đã học hỏi và tiếp
thu được nhiều kiến thức quý báu từ các thầy cô giáo truyền đạt. Em xin gửi lời cảm
ơn đến quý thầy cô giáo trong khoa đã cho em có cơ hội tiếp thu những kiến thức
chuyên môn và những lời chỉ dạy ân cần trong suốt thời gian em theo học. Đặc biệt,
em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến TS. Hà Thị Thư đã tận tình hướng
dẫn em trong quá trình em thực hiện luận văn này.
Ngoài ra, em xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến những người thân trong gia
đình đã luôn bên cạnh động viên em trong quá trình thực hiện đề tài.
Mặc dù bản thân em đã có sự nỗ lực cố gắng, nhưng do còn hạn chế về một
số kỹ năng nhất định, nên đề tài có thể chưa thành công như mong đợi. Em rất
mong nhận được sự đóng góp tận tình của quý thầy cô giáo để luận văn của em
được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn
Vũ Thị Phương Oanh
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.....................................................................IV
DANH MỤC BẢNG BIỂU.......................................................................... V
DANH MỤC BIỂU ĐỒ..............................................................................VI
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN................................................... 14
1.1. Lý luận về bệnh tâm thần và người tâm thần.................................... 14
1.1.1. Một số khái niệm................................................................................ 14
1.1.2. Một số các biểu hiện bệnh hay gặp của người tâm thần trong đó chủ yếu
là bệnh tâm thần phân liệt............................................................................. 15
1.1.3. Những khó khăn và nhu cầu của người tâm thần ................................ 18
1.2. Lý luận về công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần................. 21
1.2.1. Một số khái niệm................................................................................ 21
1.2.2. Nguyên tắc thực hành công tác xã hội nhóm trong làm việc với người
tâm thần ....................................................................................................... 26
1.2.3. Hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần.................... 27
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xã hội nhóm đối với người tâm
thần tại trung tâm ...................................................................................... 37
1.3.1. Yếu tố thuộc về đặc điểm người tâm thần........................................... 37
1.3.2. Yếu tố thuộc về năng lực, nhận thức kỹ năng nghề nghiệp của cán bộ
Trung tâm..................................................................................................... 39
1.3.3. Yếu tố kinh phí hỗ trợ, các cơ chế chính sách đối với lĩnh vực chăm sóc
và nuôi dưỡng người tâm thần...................................................................... 40
1.3.4. Yếu tố quan điểm của lãnh đạo trung tâm, gia đình và cộng đồng về
hoạt động Công tác xã hội đối với người tâm thần ....................................... 42
1.4. Cơ sở pháp lý về công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần ....... 43
II
1.4.1. Cơ sở pháp lý về người khuyết tật nói chung và người tâm thần nói
riêng............................................................................................................. 43
1.4.2. Các cơ sở pháp lý về công tác xã hội đối với người khuyết tật nói chung
và người tâm thần nói riêng.......................................................................... 45
Tiểu kết chương 1....................................................................................... 48
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI
NGƯỜI TÂM THẦN TẠI TRUNG TÂM CHĂM SÓC VÀ NUÔI
DƯỠNG NGƯỜI TÂM THẦN SỐ 2 HÀ NỘI ......................................... 49
2.1. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu....................................... 49
2.1.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.............................................................. 49
2.1.2. Vài nét về khách thể nghiên cứu......................................................... 51
2.2. Thực trạng hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần
tại Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần Hà Nội ............. 55
2.2.1. Hoạt động lao động trị liệu nhóm ....................................................... 55
2.2.2. Hoạt động tâm lý trị liệu nhóm........................................................... 61
2.2.3. Hoạt động giáo dục nhóm................................................................... 68
2.2.4. Hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp nhóm ..................................... 73
2.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xã hội nhóm đối với
ngườitâm thần ............................................................................................ 79
2.3.1. Yếu tố thuộc về năng lực, nhận thức, kỹ năng nghề nghiệp của nhân
viên xã hội.................................................................................................... 80
2.3.2. Yếu tố thuộc về đối tượng người tâm thần.......................................... 82
2.3.3. Kinh phí hỗ trợ, các cơ chế chính sách đối với lĩnh vực chăm sóc và
nuôi dưỡng người tâm thần .......................................................................... 84
2.3.4. Nhận thức của lãnh đạo Trung tâm về hoạt động Công tác xã hội nhóm
đối với ngườitâm thần .................................................................................. 86
Tiểu kết chương 2....................................................................................... 89
III
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆUQUẢ HOẠT ĐỘNGCÔNG
TÁC XÃ HỘI NHÓM ĐỐI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN TẠI TRUNG
TÂM CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG NGƯỜI TÂM THẦN SỐ 2 HÀ
NỘI.............................................................................................................. 90
3.1. Nhóm giải pháp đổi mới hoạt động trị liệu nhóm đối với người tâm
thần ............................................................................................................. 90
3.1.1. Giải pháp đổi mới hoạt động lao động trị liệu nhóm........................... 90
3.1.2. Giải pháp đổi mới hoạt động tâm lý trị liệu nhóm............................... 91
3.1.3. Giải pháp đổi mới hoạt động giáo dục nhóm ...................................... 92
3.1.4. Giải pháp đổi mới hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp nhóm......... 93
3.2. Nhóm giải pháp chung ........................................................................ 93
3.2.1. Giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên công tác xã hội...93
3.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực cho người tâm thần và gia đình người tâm
thần .............................................................................................................. 96
3.2.3. Giải pháp về chính sách, kinh phí hỗ trợ............................................. 98
3.2.4. Giải pháp nâng cao nhận thức lãnh đạo về hoạt động Công tác xã hội
nhóm đối với người tâm thần tại trung tâm................................................... 99
Tiểu kết chương 3........................................................................................101
KẾT LUẬN..................................................................................................102
TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................
PHỤ LỤC........................................................................................................
IV
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CTXH
NCCD
QĐ
Công tác xã hội
Ban điều phối hỗ trợ người khuyết tật tại Việt Nam.
Quyết định
TT
Thông tư
BLĐTBXH
ĐH
Bộ Lao động Thương binh Xã Hội
Đại học
CĐ
Cao đẳng
TC
Trung cấp
BTXH
ICD 10
Bảo trợ xã hội
International Classification Diseases: hệ thống phân
loại các bệnh tật theo Quốc tế.
V
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Trình độ chuyên môn của cán bộ công nhân viên......................... 54
Bảng 2.2. Tần suất tổ chức hoạt động lao động trị liệu nhóm cho người tâm
thần .............................................................................................................. 58
Bảng 2.3. Tần suất tổ chức hoạt động tâm lý trị liệu nhóm cho người tâm thần
..................................................................................................................... 67
Bảng 2.4. Tần suất tổ chức hoạt động giáo dục nhóm cho người tâm thần.... 72
Bảng 2.5. Tần suất tổ chức hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp nhóm cho
người tâm thần ............................................................................................. 77
Bảng 2.6. Kinh phí hỗ trợ............................................................................. 85
VI
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Các nội dung lao động trị liệu cho người tâm thần ................... 56
Biểu đồ 2.2. Hiệu quả ý nghĩa của hoạt động lao động trị liệu nhómcho người
tâm thần ....................................................................................................... 59
Biểu đồ 2.3. Các hoạt động tâm lý trị liệu nhóm cho người tâm thần ........... 62
Biểu đồ 2.4. Hình thức tổ chức hoạt động tâm lý trị liệu cho người tâm thần65
Biểu đồ 2.5. Hiệu quả ý nghĩa của hoạt động tâm lý trị liệu nhómcho người
tâm thần ....................................................................................................... 68
Biểu đồ 2.6. Các nội dung giáo dục nhóm cho người tâm thần..................... 69
Biểu đồ 2.7. Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục nhóm cho người tâm thần
....... .................................................................................................................71
Biểu đồ 2.8. Mức độ hiệu quả của hoạt động giáo dục nhómcho người tâm
thần ....... ..........................................................................................................73
Biểu đồ 2.9. Nội dung hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp nhómcho người
tâm thần ....................................................................................................... 74
Biểu đồ 2.10. Hình thức tổ chức hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp nhóm
cho người tâm thần..........................................................................................76
Biểu đồ 2.11. Mức độ hiệu quả của hoạt động phát triển kỹ năng giao tiếp
nhóm cho người tâm thần..... ..........................................................................78
Biểu đồ 2.12. Các yếu tố thuộc về đặc điểm nhân viên công tác xã hội ........ 80
Biểu đồ 2.13. Đặc điểm người bệnh tâm thần qua đánh giácủa người bệnh tâm
thần .............................................................................................................. 83
Biểu đồ 2.14. Các yếu tố thuộc về nhận thức của lãnh đạo cơ quan.............. 86
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh đất nước hiện nay cùng với quá trình thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế thì vấn đề an sinh xã hội cũng được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt
quan tâm, thể hiện qua hệ thống chính sách xã hội hướng tới mục tiêu công
bằng, bình đẳng trong xã hội, trợ giúp các nhóm xã hội yếu thế. Cụ thể Chính
phủ đã phê duyệt đề án 1215 về trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho
người tâm thần và người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011
– 2020, Nghị định 136 Quy định về chính sách xã hội đối với các đối tượng
bảo trợ xã hội. Để triển khai thực hiện hiệu quả đề án, nghị định của Chính
phủ đi vào thực tế, nâng cao công tác bảo trợ trên phạm vi cả nước rất cần các
cấp, các ngành và sự cộng tác của toàn xã hội. Trong đó vai trò của Công tác
xã hội là rất cần thiết, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác xã hội
trong chăm sóc sức khỏe tâm thần. Đổi mới lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm
thần theo hướng phát triển các dịch vụ công tác xã hội, trợ giúp xã hội kết hợp
với điều trị y tế để phục hồi chức năng cho người khuyết tật dựa vào cộng
đồng; nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở xã hội, xây dựng và triển
khai hoạt động của mô hình Trung tâm dịch vụ công tác xã hội.
Hiện nay, số người bị rối nhiễu tâm trí ở Việt Nam ước tính chiếm khoảng
10% dân số, tương đương khoảng 9 triệu người, trong đó số người tâm thần nặng
chiếm 2,5% số người rối nhiễu tâm trí (tương đương 200 ngàn người). Số người
có hành vi nguy hiểm cho gia đình, cộng đồng khoảng 154.000 người. Số người
tâm thần có xu hướng gia tăng, đặc biệt là các thành phố, đô thị lớn (Báo cáo sơ
kết bốn năm thực hiện “đề án 1215” tại Quảng Ninh vào ngày 29 và 30 tháng 10
năm 2015) việc chăm sóc, phục hồi chức năng cho người tâm thần là một thách
thức lớn và là một gánh nặng đối với cộng đồng, xã hội[4].
2
Cả nước hiện có khoảng 10.000 người tâm thần nặng đang được chăm
sóc chức năng và phục hồi tại 26 cơ sở bảo trợ xã hội ở 20 tỉnh, thành. Các cơ
sở xã hội chủ yếu nuôi dưỡng tập trung, thiếu kỹ năng và phương pháp chăm
sóc khoa học, chưa có cơ sở phòng và trị liệu rối nhiễu tâm trí…Đối với thủ
đô Hà Nội hiện nay có khoảng gần 8.000 người mắc các thể bệnh tâm thần, theo
số liệu Báo cáo của Sở Lao động Thương binh và Xã hội năm 2017. Trung
tâm Chăm sóc và Nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội với chức năng,
nhiệm vụ tiếp nhận, quản lý, nuôi dưỡng, chăm sóc, điều trị và phục hồi chức
năng cho người khuyết tật tâm thần, hiện nay Trung tâm đã tiếp nhận được
330 bệnh nhân tâm thần. Là một đơn vị mới thực hiện chuyển đổi chức năng,
nhiệm vụ nên mọi hoạt động của đơn vị đang trong quá trình hoàn thiện, trong
đó hoạt động công tác xã hội trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần còn rất
mới mẻ cả trong nhận thức, cũng như trong hoạt động thực tiễn. Đặc biệt số
lượng cán bộ được đào tạo nghề công tác xã hội còn mỏng, đội ngũ cán bộ chưa
có kinh nghiệm trong khi làm việc với người tâm thần, do vậy khi làm việc trực
tiếp còn có tâm lý ghê sợ, e ngại khi tiếp xúc với đối tượng. Để công tác xã hội
nâng cao được vai trò trong hoạt động trợ giúp người bệnh tâm thần cần nâng
cao nhận thức của đội ngũ cán bộ đối với hoạt động công tác xã hội trong
chăm sóc sức khỏe tâm thần. Từ đó đưa ra các chương trình hành động, xây
dựng các kế hoạch chính sách khả thi, kết nối với gia đình và cộng đồng trong
việc nâng cao năng lực cho người tâm thần bằng các mô hình hoạt động công
tác xã hội kết hợp với các hình thức trị liệu để phục hồi năng lực hành vi và
chức năng xã hội cho người tâm thần tại Trung tâm thúc đẩy quá trình tái hòa
nhập cộng đồng.Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài: “Công tác xã hội
nhóm đối với người tâm thần tại Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người
tâm thần số 2 Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp.
3
2. Tình hình nghiên cứu của đề tài
Trên thực tế xã hội hiện nay do áp lực của cuộc sống, số người mắc các
biểu hiện rối nhiễu tâm trí, các thể bệnh tâm thần không ngừng ra tăng.
Những năm gần đây, người khuyết tật nói chung và người tâm thần nói riêng
nhận được sự quan tâm rất nhiều của các nhà khoa học, các bác sỹ chuyên
khoa nhà nghiên cứu, các chuyên gia trong và ngoài nước. Trong phạm vi
nghiên cứu luận văn này, tác giả lựa chọn và phân tích một số công trình
nghiên cứu, bài viết tạp chí tiêu biểu.
Thứ nhất, Các nghiên cứu về pháp luật, chính sách xã hội đối với người
khuyết tật.
Quyền của người khuyết tật đã trở thành một trong những yêu cầu quan
trọng để đảm bào công bằng, và tiến bộ xã hội đảm bảo phát triển bền vững
của quốc gia.Chính vì thế, có nhiều công trình nghiên cứu về khung pháp lý
nhằm đảm bảo quyền của người khuyết tật.
Đề án 1215 do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội trình và được Thủ
tướng Chính phủ duyệt ngày 22/7/2011. Đề án này đề cập đến Trợ giúp xã hội
và phục hồi chức năng cho bệnh tâm thần và người rối nhiễu tâm trí dựa vào
cộng đồng, đây chính là sự đổi mới trong tư duy, nhận thức trong công tác trợ
giúp người tâm thần trên cơ sở nâng cao năng lực cho bản thân họ, gia đình và
cộng đồng.
Quyết định 32/2010/QĐ-TTg phê duyệt Đề án phát triển nghề CTXH
giai đoạn 2010 - 2020. Việc phê duyệt đề án góp phần nâng cao nhận thức của
toàn xã hội về nghề công tác xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ, viên chức,
nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội đủ về số lượng, đạt yêu cầu về chất
lượng gắn với phát triển hệ thống cơ sở cung cấp dịch vụ công tác xã hội tại
các cấp, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội tiên tiến.
4
Tác giả Trần Thị Thùy Lâm đã có bài viết phân tích và đánh giá thực
trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về dạy nghề cho người khuyết tật trên các
phương diện; chính sách đối với cơ sở dạy nghề, người khuyết tật học nghề và
giáo viên dạy nghề cho người khuyết tật, đồng thời đưa ra khuyến nghị nhằm
nâng cao hiệu quả việc học nghề đối với người khuyết tật ở cả phương diện
hoàn thiện pháp luật và biện pháp tổ chức thực hiện.
Tác giả Trần Thái Dương (Đại học Luật Hà Nội) đã nghiên cứu những
đặc điểm khác biệt giữa pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế, đặc biệt là
những quy định của Công ước quyền của người khuyết tật trong việc bảo đảm
quyền tiếp cận công lý, quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật, từ
đó đề xuất một số ý kiến nhằm hoàn thiện pháp luật, thực hiện trọn vẹn nghĩa
vụ quốc gia khi Việt Nam phê chuẩn và trở thành thành viên chính thức của
Công ước [8 tr 12].
Đề tài hoàn thiện luật pháp về quyền của người khuyết tật ở Việt Nam
hiện nay, Luận án tiến sỹ Luật học của Nguyễn Thị Báo - Học viện chính trị -
Hành chính quốc gia.
Thứ hai, các nghiên cứu lý luận phục vụ đào tạo công tác xã hội đối với
người khuyết tật.
Về vấn để nghiên cứu lý luận phục vụ đào tạo Công tác xã hội đối với
người khuyết tật nói chung, người tâm thần nói riêng. Chúng ta có thể kể đến
một số công trình tiêu biểu sau:
Công trình nghiên cứu của Tác giả Hà Thị Thư đã trình bày một cách
tổng quát nhất về Công tác xã hội với người khuyết tật, các mô hình hỗ trợ,
các phương pháp tiếp cận, các chương trình chính sách của nhà nước đối với
người khuyết tật. Vai trò của nhân viên công tác xã hội đối với người khuyết
tật, các kỹ năng làm việc với người khuyết tật, đây là giáo trình đào tạo Công
tác xã hội ở hệ trung cấp nghề [26].
5
Giáo trình tham vấn cơ bản trong chăm sóc sức khỏe tâm thần chủ biên
Tiêu Thị Minh Hường đã trình bày tiến trình trợ giúp tâm lý nâng cao kiến
thức kỹ năng cho người tham vấn trực tiếp.
Giáo trình đại cương chăm sóc sức khỏe tâm thần của tác giả Nguyễn Sinh
Phúc đã trình bày tổng quát về chăm sóc sức khỏe tâm thần giáo trình phục vụ cho
cán bộ làm công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần [17].
Bộ Lao động.Tài liệu tập huấn công tác xã hội trong lĩnh vực chăm sóc
sức khỏe tâm thần dựa vào cộng đồng, Hà Nội, tháng 9 năm 2014.
Giáo trình Công tác xã hội trong Chăm sóc sức khỏe tâm thần của tác giả
Nguyễn Thị Thanh Hương trong đó đề cập tới các kỹ năng của công tác xã hội
trong chăm sóc sức khỏe tâm thần (2014).
Thứ ba, các nghiên cứu về hoạt động thực hành Công tác xã hội đối với
người khuyết tật, người tâm thần.
Các đề tài luận văn thạc sỹ ngành Công tác xã hội trong những năm gần
đây có xu hướng chuyên sâu nghiên cứu về thực trạng của công tác xã hội đối
với người khuyết tật nói chung tại các Trung tâm Bảo trợ xã hội, tại cộng
đồng. Từ đó vận dụng các phương pháp Công tác xã hội với cá nhân, phương
pháp công tác xã hội nhóm để thúc đẩy trợ giúp cho người khuyết tật mang
tính chuyên nghiệp hơn như đề tài “Công tác xã hội nhóm đối với người tâm
thần từ thực tiền trung tâm điều dưỡng và phục hồi chức năng tâm thần kinh
tỉnh Thái Nguyên” của Bùi Thanh Hà.
Trong nghiên cứu quy trình chăm sóc và phục hồi chức năng cho người
tâm thần tại các Trung tâm bảo trợ xã hội của tác giả Nguyễn Văn Siêm viết
rất là cơ bản các nguyên tắc khi làm việc và thực hành công tác xã hội đối với
bệnh nhân tâm thần tại các cơ sở bảo trợ xã hội [23].
6
Các nghiên cứu đã dần mở ra nhiều hướng tiếp cận mới trong vấn đề
thực hành Công tác xã hội đối với người khuyết tật, người tâm thần góp phần
hoàn thiện hệ thống lý luận về Công tác xã hội đối với người khuyết tật.
Thứ tư, các báo cáo khoa học về người khuyết tật nói chung và người
tâm thần nói riêng và các hoạt động trợ giúp đối với họ.
Nghiên cứu về người khuyết tật nói chung và người tâm thần nói riêng là
mối quan tâm của cộng đồng quốc tế nói chung và Việt Nam nói riêng, vì thế
trong những năm qua có nhiều báo cáo khoa học nghiên cứu về người khuyết tật,
người tâm thần và các hoạt động trợ giúp họ trong đời sống xã hội như:
Báo cáo thường niên năm 2013 về hoạt động trợ giúp người khuyết tật
ở Việt Nam của ban điều phối các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật tại Việt
Nam (NCCD). Báo cáo đã tổng kết những hoạt động và kết quả chủ yếu về hỗ
người khuyết tật đã triển khai trong những năm của các Bộ, Ngành, cơ quan
chức năng, tổ chức xã hội với sự điều phối của NCCD, đánh giá kết qảu đạt
được, những hạn chế, tồn tại, nguyên nhân bài học kinh nghiệm và đinh
hướng cho các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật trong năm 2014 của các cơ
quan tổ chức thành viên NCCD [1].
Jonathan Kenneth Burns (2008) cho rằng khuyết tật tâm thần và chăm
sóc sức khỏe tâm thần đang bị bỏ qua đáng ngạc nhiên trong tranh luận toàn
cầu về bình đẳng y tế. Điều này đồng nghĩa với các vấn đề bất bình đẳng
trong chăm sóc sức khỏe cho người bệnh tâm thần, các biến đổi ảnh hưởng
đến bất bình đẳng bao gồm chủng tộc, dân tộc, giới tính, vùng miền, nghề
nghiệp, thu nhập [38].
Thứ năm, các hội thảo, dựa án liên quan đến việc hỗ trợ cho người
khuyết tật, người tâm thần.
Trong những năm qua nhiều hội thảo, dự án nghiên cứu các hoạt động
hỗ trợ cho người khuyết tật, người tâm thần được tổ chức như:
7
Hội thảo quốc tế “Phát triển Công tác xã hội với chăm sóc sức khỏe
tâm thần ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập” trình bày vào ngày 03/06/2014.
Đây là hoạt động trong khuân khổ hợp tác về chăm sóc sức khỏe tâm thần
trong bối cảnh hội nhập giữa Bộ Lao động Thương binh và Xã hội với trường
Đại học SOUTH CAROLINA qua quá trình hội thảo hai bên chia sẻ kinh
nghiệm thực tiễn trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Hay hội thảo khoa học với chủ đề “Quản lý trường hợp với người khuyết
tật tại Việt Nam” do khoa Công tác xã hội của Học Viện Khoa Học Xã Hội Việt
Nam tổ chức vào ngày 22/10/2015. Đây là hội thảo khoa học mang nhiều ý nghĩa
khi nội dung nghiên cứu, thảo luận hướng đến vấn đề “Quản lý trường hợp với
người khuyết tật” đây là hướng đi mới hỗ trợ người khuyết tật đang được triển
khai ở nhiều địa phương theo Thông tư 01/TT-BLĐTBXH về công tác Quản lý
trường hợp với người khuyết tật nhưng còn nhiều khó khăn về kinh phí, nguồn
nhân lực, nhận thức của chính quyền địa phương các cấp về vấn đề này. Đồng
thời, thông qua các bài báo cáo của các chuyên gia và phần hỏi - đáp, thảo luận đã
gợi mở những định hướng nghiên cứu cho học viên cao học, nghiên cứu sinh lựa
chọn để làm chủ đề, phát triển nghiên cứu của đề tài luận văn cao học.
Qua quá trình tổng quan một số công trình nghiên cứu có liên quan đến
đề tài, có thể thấy rằng người khuyết tật, người tâm thần luôn là mối quan tâm
của cộng đồng Quốc tế và của Đảng Nhà nước Việt Nam. Đó cũng là một
trong những lý do chính để tôi thực hiện nghiên cứu về vấn đề này. Công tác
xã hội đối với người tâm thần qua các công trình nghiên cứu chủ yếu trên lĩnh
vực chính sách xã hội và dịch vụ xã hội, chưa có nhiều công trình nghiên cứu
đi sâu vào các hoạt động nâng cao năng lực cho người tâm thần và gia đình
của họ thì đối với đề tài này tác giả đã chọn vấn đề trên là hướng nghiên cứu.
3. Mục đích và nhiệm vụ của nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
8
Nghiên cứu lý luận và thực trạng công tác xã hội nhóm đối với người
tâm thần tại Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội,
cũng như các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Khái quát, thao tác hóa một số khái niệm về công tác xã hội, công tác
xã hội nhóm đối với người tâm thần và các yếu tố ảnh hưởng tới vấn đề này.
Tìm hiểu một số kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp làm nền tảng khoa học
để luận giải hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần.
Đánh giá thực trạng hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người tâm
thần tại trung tâm.
Thu thập thông tin về địa bàn nghiên cứu, các hoạt động trợ giúp, chăm
sóc, nuôi dưỡng, trị liệu, kết nối có tác động tới hoạt động công tác xã hội
nhóm đối với người tâm thần tại trung tâm.
Tìm hiểu, phân tích những yếu tố ảnh hưởng tới công tác xã hội nhóm
đối với người tâm thần từ thực tiễn Trung tâm.
Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động công tác
xã hội nhóm đối với người tâm thần từ thực tiễn Trung tâm Chăm sóc và nuôi
dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội.
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động Công tác xã hội nhóm đối với bệnh nhân tâm thần tại Trung
tâm Chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- 40 Cán bộ công nhân viên đang công tác tại trung tâm
9
- 35 người tâm thần (đã qua điều trị ổn định, thuyên giảm về bệnh lý
có khả năng trả lời câu hỏi, có khả năng giao tiếp và nhận thức) tại Trung tâm
chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội.
4.3. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về đối tượng: Đề tài tập trung nghiên cứu lý luận và thực trạng
các hoạt động công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại Trung tâm cụ
thể là các hoạt động: hoạt động tâm lý trị liệu nhóm; hoạt động phục hồi chức
năng lao động trị liệu nhóm; hoạt động giáo dục nhóm và hoạt động phát triển
kỹ năng giao tiếp nhóm.
Phạm vi về không gian: Tại Trung tâm Chăm sóc và Nuôi dưỡng người
tâm thần số 2 Hà Nội.
Phạm vi về thời gian:Từ tháng 01 đến tháng 8/2018.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
- Nghiên cứu trên cơ sở duy vật biện chứng và lịch sử, từ những đánh
giá thực trạng về chất lượng cuộc sống, năng lực hành vi của người tâm thần,
thực trạng của công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại Trung tâm
chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội, những yếu tố tác động
rút ra được những lý luận và đưa ra được những đề xuất về các giải pháp để
nâng cao hiệu quả công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại Trung
tâm.
- Nghiên cứu trên cơ sở duy vật lịch sửđối tượng được nghiên cứu đánh giá
theo một thời gian nhất định và mang tính lịch sử rõ nét, từ đó có cơ sở để đối
chiếu, so sánh. Như vậy những vấn đề liên quan trong đề tài nghiên cứu có sự so
sánh đối chiếu theo lịch sử, đảm bảo tính khách quan và toàn vẹn trong trình bày
kết quả nghiên cứu.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
10
5.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu
Sử dụng phương pháp này để làm rõ nội hàm các khái niệm, các tài liệu
và các vấn đề liên quan đến công tác xã hội nhóm trong nâng cao hoạt động
trợ giúp phục hồi năng lực cho người tâm thần tại trung tâm.
Đây là phương pháp thu thập thông tin trực tiếp, và gián tiếp thông qua
cán bộ và người tâm thần tại Trung tâm và gián tiếp qua các nguồn tài liệu sẵn
có, những nguồn tài liệu này đã có từ trước khi nghiên cứu.
Nhằm thu thập đủ thông tin cần thiết phục vụ cho luận văn, tác giả đã
thu thập các thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như: hồ sơ hiện hành và hồ
sơ lưu trữ về đối tượng, sách, tạp trí Lao động xã hội, y tế, báo mạng internet,
liên quan đến công tác chăm sóc và điều trị cho người tâm thần, các hoạt động
chăm sóc sức khỏe tâm thần. Đây là một phương pháp quan trọng trong
nghiên cứu đề tài, mục đích áp dụng phương pháp này nhằm thu thập các
thông tin liên quan đến sức khỏe tâm thần, bệnh tâm thần, cũng như những
chủ trương của Đảng; chính sách pháp luật của nhà nước về người khuyết tật
tâm thần; các hoạt động, mô hình, dịch vụ xã hội và phương pháp tiếp cận để
giúp đỡ người tâm thần về mọi mặt. Những thông tin tác giả thu thập được xử
lý một cách khoa học, mang tính chất định tính và định lượng để đảm bảo tính
khách quan cho thộng tin nhưng vẫn chứa đựng được nội hàm của luận văn.
5.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Đây là phương pháp thường được dùng trong điều tra xã hội học thực
nghiệm, là phương pháp có thể thu thập được một lượng thông tin lớn mang
tính đại chúng trong quá trình điều tra và thu thập thông tin. Sử dụng phương
pháp điều tra bằng bảng hỏi nhằm khảo sát nhận thức của cán bộ và người
tâm thần về hoạt động công tác xã hội nhóm trong trợ giúp người tâm thần tại
trung tâm.
Tải về để xem bản đầy đủ
154 trang
28720
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Công tác xã hội nhóm đối với người tâm thần tại Trung tâm chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần số 2 Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_cong_tac_xa_hoi_nhom_doi_voi_nguoi_tam_than_tai_tru.pdf
