Luận văn Sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

---------------

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY HƯƠNG

SỬ DỤNG VIÊN CHỨC VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG

TẠI CƠ SỞ SƠN TÂY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

Hà Nội - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

---------------

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY HƯƠNG

SỬ DỤNG VIÊN CHỨC VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG

TẠI CƠ SỞ SƠN TÂY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

Chuyên ngành: Quản trị nhân lực

Mã ngành: 80340404

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS. TRẦN THỊ MINH PHƯƠNG

Hà Nội - 2019

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan toàn bộ nội dung của luận văn này là kết quả nghiên

cứu của riêng tôi và chưa từng xuất hiện hoặc được công bố trong bất cứ một

chương trình đào tạo cấp bằng hoặc công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thùy Hương

ii

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn tôi đã nhận được rất nhiều sự động viên, giúp

đỡ của nhiều cá nhân và tập thể.

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Trần Thị Minh

Phương đã hướng dẫn tôi thực hiện nghiên cứu của mình.

Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo, người đã đem

lại cho tôi những kiến thức bổ trợ, vô cùng hữu ích trong những năm học vừa

qua.

Cũng xin gửi lời cám ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, khoa sau đại

học trường Đại học Lao động – Xã hội đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình

học tập.

Cuối cùng tôi xin gửi lời cám ơn đến gia đình, bạn bè, những người đã

luôn bên tôi, động viên và khuyến khích tôi trong quá trình thực hiện đề tài

nghiên cứu của mình.

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................... i

LỜ I CẢM ƠN...............................................................................................ii

MỤC LỤC ...................................................................................................iii

DANH MỤC BẢNG.................................................................................... vi

DANH MỤC SƠ ĐỒ ..................................................................................vii

LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1

1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.............................................. 2

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................... 4

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu................................................................ 5

5. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 5

6. Đóng góp mới của luận văn...................................................................... 5

7. Kết cấu của luận văn................................................................................ 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN SỬ DỤNG VIÊN

CHỨC, LAO ĐỘNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP ........... 7

1.1. Một số khái niệm ................................................................................... 7

1.1.1. Viên chức, người lao động, đại học công lập........................................ 7

1.1.2. Bố trí công việc;phân công; đánh giá viên chức, lao động .................... 9

1.1.3 Sử dụng viên chức, người lao động ..................................................... 11

1.2. Nội dung sử dụng viên chức, người lao động trong trường Đại học

công lập ...................................................................................................... 12

1.2.1. Phân công bố trí công việc cho viên chức, người lao động ................. 12

1.2.2 Quy hoạch và bổ nhiệm viên chức, người lao động ............................. 13

1.2.3 Đào tạo và bồi dưỡng viên chức, lao động........................................... 14

1.2.4 Kiểm tra đánh giá thực hiện công việc và tạo động lực lao động ......... 15

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng viên chức và người lao động ... 19

iv

1.3.1. Nhân tố bên ngoài............................................................................... 19

1.3.2. Nhân tố bên trong............................................................................... 24

1.4 Kinh nghiệm sử dụng viên chức và người lao động tại một số trường

đại học công lập và bài học kinh nghiệm cho Cơ sở Sơn Tây - trường Đại

học Lao động – Xã hội................................................................................ 28

1.4.1. Kinh nghiệm sử dụng viên chức và người lao động tại một số trường

đại học công lập ........................................................................................... 28

1.4.2 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cơ sở Sơn Tây trường Đại học Lao động

– Xã hội........................................................................................................ 31

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐỘI NGŨ VIÊN CHỨC VÀ

NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CƠ SỞ SƠN TÂY CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC

LAO ĐỘNG XÃ HỘI................................................................................. 33

2.1. Tổng quan về Cơ sở Sơn Tây.............................................................. 33

2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển....................................................... 33

2.1.2. Đặc điểm ngành nghề đào tạo của Nhà trường.................................... 36

2.2. Phân tích thực trạng sử dụng đội ngũ viên chức và người lao động

tại Cơ sở Sơn Tây - trường Đại học Lao động – Xã hội. .......................... 39

2.2.1. Xác định mục tiêu sử dụng đội ngũ viên chức và người lao động ...... 39

2.2.2. Thực trạng sử dụng chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây - trường

Đại học Lao động – Xã hội........................................................................... 42

2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng đội ngũ viên chức và người lao

động............................................................................................................. 56

2.3.1. Nhân tố bên ngoài.............................................................................. 56

2.3.2 Nhân tố bên trong................................................................................ 58

2.4. Đánh giá chung về thực trạng sử dụng viên chức và người lao động

tại trường Đại học Lao động – Xã hội. Cơ sở Sơn Tây............................. 62

2.4.1. Những mặt đạt được ........................................................................... 62

2.4.2. Những mặt hạn chế và nguyên nhân ................................................... 63

v

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ VỀ VIỆC SỬ

DỤNG VIÊN CHỨC VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI CƠ SỞ SƠN TÂY

CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI ................................... 67

3.1. Chiến lược phát triển, chiến lược sử dụng nguồn nhân lực và quan

điểm sử dụng đội ngũ viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây-

trường Đại học Lao động – Xã hội ............................................................ 67

3.1.1. Phương hướng phát triển của Nhà trường ........................................... 67

3.1.2. Chiến lược sử dụng nguồn nhân lực.................................................... 67

3.1.3. Quan điểm sử dụng nguồn nhân lực của Nhà trường .......................... 68

3.2. Các giải pháp cơ bản nhằm sử dụng hiệu quả viên chức và người lao

động tại Cơ sở Sơn Tây - Trường Đại học Lao động – Xã hội................. 68

3.2.1.Tái cơ cấu bộ máy tổ chức................................................................... 68

3.2.2 Hợp lý hóa cơ cấu giữa đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên ............. 69

3.2.3. Bố trí giáo viên dạy nghề đủ tiêu chuẩn giảng dạy đại học ................. 70

3.2.4. Tăng cường phân môn và luân chuyển lớp học tại Cơ sở Sơn Tây..... 71

3.2.5. Tăng cường hợp tác và cung cấp dịch vụ với đối tác ngoài................. 71

3.3 Khuyến nghị đối với trường Đại học lao động – Xã hội tại 43 Trần

Duy Hưng.................................................................................................... 72

3.3.1. Tăng cường công tác tuyển sinh ......................................................... 72

KẾT LUẬN................................................................................................. 75

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 76

PHỤ LỤC........................................................................................................

vi

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Tiêu chí đánh giá, phân loại viên chức và người lao động không

giữ chức vụ quản lý...................................................................................... 16

Bảng 1.2: Tiêu chí đánh giá, phân loại viên chức và người lao động giữ chức

vụ quản lý..................................................................................................... 17

Bảng 1.3: Số lượng sinh viên tuyển sinh hàng năm của Đại học công nghiệp

Việt Hung..................................................................................................... 29

Bảng 1.4: Bảng số lượng giảng viên Nhà trường Đại học Điện Lực............. 30

Bảng 2.1: Bảng kê ngành nghề đào tạo ........................................................ 38

Bảng 2.2: Các yếu tố nâng cao chất lượng cán bộ quản lý ........................... 40

Bảng 2.3: Các yếu tố nâng cao chất lượng giáo viên.................................... 41

Bảng 2.4: Đánh giá lao động cuối năm của viên chức, người lao động từ năm

2016 – 2018 ................................................................................................. 48

Bảng 2.5: Đánh giá, phân loại viên chức, người lao động ............................ 49

Bảng 2.6: Sử dụng kết quả đánh giá viên chức và người lao động cuối năm

của Nhà trường............................................................................................. 50

Bảng 2.7: Bảng phân công lao động............................................................. 52

Bảng 2.8: Bảng mức độ hài lòng về việc sắp xếp lại vị trí chức danh công

việc .............................................................................................................. 53

Bảng 2.9: Bố trí, sắp xếp lại vị trí việc làm của viên chức, người lao động

trong Nhà trường.......................................................................................... 54

Bảng 2.10: Ý kiến về công tác bố trí, phân công lao động trong Nhà trường .... 55

Bảng 2.11: Bảng đội viên chức, người lao động của trường 2019................ 58

Bảng 2.12: Bảng số lượng giáo viên phân theo thâm niên............................ 59

Bảng 2.13: Nguyên nhân sử dụng không hiệu quả đội ngũ viên chức, người

lao động tại nhà trường................................................................................. 66

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ bộ máy trước 01/6/2019 của Trường Đại học Lao động Xã

hội Cơ sở Sơn Tây........................................................................................ 35

Sơ đồ 2.2: Sơ đồ bộ máy tổ chức trường Đại học Lao động – Xã hội Cơ sở

Sơn Tây........................................................................................................ 51

1

LỜI MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội được thành lập từ

năm 1984.Qua 35 năm được thành lập, Nhà trường đã trải qua rất nhiều thăng

trầm trong quá trình phát triển của mình.Mỗi một gia đoạn thăng trầm của

Nhà trường lại gắn với một thời kỳ lịch sử và biến động về kinh tế, xã hội và

định hướng giáo dục của Đất nước.

Khi mới thành lập năm 1984, Nhà trường có số lượng giáo viên cơ hữu

khá ít và điều kiện còn rất nhiều khó khăn nhưng đã được giao nhiệm vụ rất lớn

là đào tạo nghề cho thương binh sau điều trị cho toàn bộ các tỉnh phía Bắc.

Dần dần nhiệm vụ này được bổ sung thêm đối tượng là người tàn tật.

Và sau này mở rộng đào tạo cho tất cả người học trên khắp các vùng miền.

Nhưng giai đoạn phát triển hưng thịnh của Nhà trường bắt đầu giảm

xuống khi số lượng các trường đại học,học viện, phân viện, cao đẳng, trung

cấp được nâng cấp thành lập mới theo chủ trương xã hội hóa giáo dục của

Đảng và Nhà nước. Trước sự cạnh tranh khốc liệt về tuyển sinh, Nhà trường

trở nên yếu thế hơn hẳn và nhanh chóng giảm nhanh về số lượng học sinh –

sinh viên. Sự yếu thế này đến từ chiến lược tuyển sinh, điều kiện cơ sở vật

chất, trang thiết bị nhà xưởng, thiếu linh hoạt trong cung cấp dịch vụ đào tạo,

vị trí địa lý…

Tất yếu xảy ra là số lượng sinh viên giảm đến khi không có học sinh –

sinh viên theo học tại Nhà trường. Mà điều quan trọng sống còn của một cơ

sở giáo dục là người theo học. Nếu không có học sinh – sinh viên thì tất cả

toàn bộ hệ thống quản lý không cần có để vận hành.

Hiện số lượng học sinh viên – viên còn đang theo học tại Nhà trường là

200.Xét theo quy định số học sinh – sinh viên này quá ít so với 72 viên chức,

lao động tại trường. Nhà trường đang đứng trước thách thức mang tính chất

2

sống còn và bắt buộc phải chuyển mình và hành động thật mạnh mẽ. Về chủ

trương, Ban lãnh đạo Nhà trường đang đặt ra mục tiêu: tuyển sinh quyết liệt

mùa tuyển sinh 2019 với chỉ tiêu tối thiểu 100 học sinh hệ cao đẳng nghề

song song với tuyển sinh đại học, chuyển đổi dịch vụ đào tạo an ninh quốc

phòng và hoàn thiện con người chuẩn bị sáp nhập với trường Đại Học Lao

động – Xã hội.

Chính vì vậy, thách thức lớn nhất của Nhà trườnglà sử dụng hợp lý

nguồn lao động hiện có để vượt qua giai đoạn khó khăn này. Xuất phát từ

thực tiễn đang diễn ra mà tác giả lựa chọn đề tài: “Sử dụng viên chức và

người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội” làm

chủ đề nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu trước đó về vấn đề sử dụng hợp

lý nguồn nhân lực. Luận văn của tác giả sẽ kế thừa các lý luận và thực tiễn về

sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có từ đó phát triển cơ sở lý luận về

nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ viên chức và người lao động trong Nhà

trường công lập. Qua tìm hiểu và đánh giá, tác giả khẳng định rằng đề tài luận

văn không trùng lặp với bất kỳ đề tài có nội dung tương tự hoặc gần tương tự

trước đó.

- Luận án tiến sĩ của Phan Thủy Chi (2008): “Đào tạo và phát triển

nguồn nhân lực trong các trường đại học khối kinh tế của Việt Nam thông

qua các chương trình hợp tác đào tạo quốc tế”.Luận án làm rõ về sự cần thiết

của việc hợp tác đào tạo quốc tế của các trường đại học để nâng cao chất

lượng giảng viên, kế thừa và cải tiến phương pháp đào tạo tiến tới tiệm cận

với với chuẩn quốc tế để nâng cao vị thế giáo dục đại học của Việt Nam.Nhà

trường Đại học Lao động Xã hội cơ sở Sơn Tây trong những năm gần đây

không còn chương trình hợp tác đào tạo quốc tế. Tuy nhiên trước kia Nhà

3

trường có chủ trương này nhưng cũng chưa có viên chức, người lao động nào

đủ tiêu chuẩn để đăng ký đào tạo. Nhưng với thời kỳ công nghệ thông tin mở

rộng việc kế thừa các phương pháp đào tạo tiến bộ của thế giới không còn là

điều khó khăn và rất cần đội ngũ viên chức, lao độngcủa Nhà trường thay đổi

phương pháp giảng dạy cũ bằng phương pháp mới với phương châm lấy

người học làm trung tâm.

- Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Yến (2016): “Nâng cao hiệu quả sử

dụng nguồn nhân lực tại trường Đại học Nguyễn Trãi”. Trong luận văn tác

giả đã phân tích rõ về việc phân công, bố trí đội ngũ cán bộ giáo viên. Và việc

phân công, bố trí này có tác động như thế nào đến các mặt: chi phí tiền lương,

năng lực và chi phí, doanh thu… Đây là mô hình đại học dân lập được thành

lập theo chủ trương xã hội hóa giáo dục của Đảng và Nhà nước. Do đó trường

Đại học Nguyễn Trãi sẽ phải cân đối sử dụng lao động hiệu quả nhất mà lại

tối thiểu hóa chi phí và tối đa hóa lợi nhuận. Với chủ trương các trường đại

học công lập tiến dần tới cơ chế tự chủ. Thì Nhà trường Đại học Lao động Xã

hội cơ sở Sơn Tây cần thiết nghiên cứu và từng bước áp dụng việc sử dụng

nhân lực hiệu quả để chuẩn bị cho sự tự chủ.

- Luận văn thạc sĩ Nguyễn Đăng Bộ: “Nâng cao hiệu quả phát triển

nguồn nhân lực phục vụ chiến lược phát triển trường đại học Điện lực giai

đoạn 2011 – 2016 tầm nhìn đến 2020”. Luận văn đã chỉ rõ về thực trạng sử

dụng nguồn nhân lực của trường Đại học Điện Lực bao gồm những tồn tại cần

thay đổi và chỉ rõ mục tiêu chiến lược của Nhà trường cho việc phát triển

trong tương lai. Luận văn này của tác giả kế thừa và học hỏi tầm nhìn chiến

lược xây dựng Nhà trường; công tác quản lý đội ngũ viên chức người lao

động; và một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực…

- Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Thúy Ái (2014): “Nâng cao hiệu

quả sử dụng nguồn nhân lực trí lực tại công ty dược phẩm Phương Nam

4

thành phố Cần Thơ”. Luận văn đề cập đến nguồn lao động trí lực và làm rõ

khái niệm cùng như tầm quan trọng của bộ phận lao động này trong sự hưng

thịnh của công ty dược phẩm Phương Nam và việc cần thiết phải sử dụng đội

ngũ lao động trí lực này như thế nào để tăng hiệu quả công việc và tối đa hóa

doanh thu cho doanh nghiệp. Qua đây tác giả thấy rằng với một môi trường

giáo dục thì lao động trí lực là lao động chiếm số lượng đông đảo. Do đó nhất

thiết phải sử dụng nguồn lao động này thật hệu quả để tăng lợi thế cạnh tranh

song song với việc nâng cao chất lượng cho đội ngũ lao động trí lực này.

- Luận văn thạc sĩ Nguyễn Đức Lực (2012): “Nâng cao hiệu quả sử

dụng nguồn nhân lực tại viễn thông Thái Nguyên”. Trong luận văn này tác

giả đẫ đề cập đến nhiều khía cạnh của việc sử dụng nguồn nhân lực: thời gian

làm việc thực tế, quỹ lương và thu nhập, vốn đầu tư, kết cấu la động và đúng

nghành nghề đào tạo… Do đó tác giả kế thừa những quan điểm mới này tập

trung vào xây dựng giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ viên chức,

người lao động tại Nhà trường.

Mỗi ngành nghề, mỗi khu vực, mỗi doanh nghiệp đều đã đưa ra giải

pháp sử dụng hiệu quả lao động mà mình đang có. Khi thực hiện tốt điều này

thì sẽ gặt hái được vô vàn những lợi ích cả về lợi nhuận, xây dựng văn hóa tổ

chức đến tăng năng suất lao động… Do đó ngành giáo dục không nên nằm

ngoài phương pháp này và đặc biệt là giáo dục đại học. Nên luận văn này của

tác giả kế thừa những thành tựu nghiên cứu đã đạt được đồng thời giải quyết

sâu về vấn đề “Sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây

Trường Đại học Lao động – Xã hội”.

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu: nhằm đưa ra giải pháp sử dụng hiệu quả viên chức

và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội

Nhiệm vụ nghiên cứu:Hệ thống hóa cơ sở lý luận về sử dụng nhân lực

5

viên chức và người lao động trong trường đại học công lập; Phân tích thực

trạng sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học

Lao động – Xã hội; Đề xuất giải phápnhằm sử dụng hiệu quả viên chức và

người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở

Sơn Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội.

Phạm vi nghiên cứu:

Về không gian:Cơ sở Sơn Tây - trường Đại học Lao động – Xã hội.

Về thời gian: Dữ liệu được phân tích chủ yếu trong khoảng thời gian từ

năm 2016 đến năm 2019. Giải pháp thực hiện cho năm 2022.

5. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Phương pháp này dựa trên sự quan sát tình

hình thực tế về sử dụng đội ngũ viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn

Tây Trường Đại học Lao động – Xã hội.

- Phương pháp thống kê, phân tích thống kê và tổng hợp số liệu:phân

tích các số liệu thu thập được từ số liệu và tư liệu thứ cấp.

- Phương pháp khảo sát và điều điều tra xã hội học: Phương pháp này

sử dụng phiếu điều tra là bảng hỏi nhằm thu thập thông tin về sử dụng viên

chức và người lao động tại Nhà trường. Sử dụng phương pháp điều tra toàn

bộ với số phiếu phát ra là 71 phiếu. Số phiều thu về 71 phiếu. Số phiếu hợp lệ

71 phiếu.

6. Đóng góp mới của luận văn

Thứ nhất, luận văn tiếp tục hoàn thiện hệ thống lý luận về sử dụng viên

chức và người lao động

Thứ hai, Đánh giá thực trạng sử dụng viên chức và người lao động. Từ

đó, xác định những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế

6

trong việc sử dụng viên chức và người lao động của Nhà trường.

Thứ ba, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm sử dụng có hiệu quả

viên chức và người lao động, góp phần giải quyết khó khăn hiện tại của Nhà

trường về quỹ tiền lương và bố trí viên chức, lao động thiếu việc làm.

7. Kết cấu của luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn sử dụng viên chức, lao động trong

trường đại học công lập

Chương 2: Thực trạng sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở

Sơn Tâytrường Đại học Lao động - Xã hội

Chương 3: Giải pháp sử dụngviên chức và người lao động tại Cơ sở

Sơn Tâytrường Đại học Lao động - Xã hội

7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN SỬ DỤNG VIÊN

CHỨC, LAO ĐỘNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP

1.1. Một số khái niệm

1.1.1. Viên chức, người lao động, đại học công lập

1.1.1.1. Viên chức

Viên chức, công chức là từ ngữ rất hay được sử dụng nhưng không phải

ai cũng hiểu về nó. Đơn giản người dân chỉ xác định được viên chức, công

chức là người làm việc trong các cơ quan nhà nước. Trong phạm vi đề tài

nghiên cứu tác giả chỉ tập trung vào làm rõ về viên chức. Cụ thể:

Căn cứ điều 2 Luật viên chức số 58/2010/QH12

“Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm,

làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng

lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp

luật.”[19]

Như vậy có thể thấy viên chức trước hết phải là công dân Việt nam có

đầy đủ năng lực hành vi dân sự và không trong thời gian chịu truy cứu trách

nhiệm hình sự.

Viên chức là lao động làm việc tại các đơn vị hành chính sự nghiệp của

Nhà nước: trường học các cấp công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập, bệnh

viện công lập …

Viên chức làm việc theo chế độ hợp đồng lao động và hộ hưởng lương

từ ngân sách Nhà nước hoặc hưởng lương từ đơn vị sự nghiệp công lập

đó.Được bổ nhiệm vào một chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản lý (trừ các

chức vụ quy định là công chức).

1.1.1.2. Lao động

Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm thay

đổi các vật thể tự nhiên phù hợp với nhu cầu của con người. Thực chất là sự

8

vận động của sức lao động trong qua trình tạo ra của cải vật chất cho xã hội,

lao động cũng chính là quá trình kết hợp của sức lao động và tư liệu sản xuất

để sản xuất ra sản phẩm phục vụ nhu cầu con người.Có thể nói lao động là

yếu tố quyết định cho mọi hoạt động kinh tế.

Hoạt động lao động có ở khắp mọi nơi không phân biệt tuổi tác, giới

tính, văn hóa, tôn giáo…. Nhằm tạo ra của cải vật chất cho bản thân, gia đình

và xã hội. Chủ thể của hoạt động lao động là con người.

Người lao động là người làm các công việc làm công ăn lương, họ bằng

sức lao động hoặc dùng trí óc để làm ra các sản phẩm vật chất hoặc tinh thần

cho người khác.

Căn cứ điểm 1 điều 3 Luật việc làm 2017: “Người lao động là công dân

Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động và có nhu cầu làm

việc”[20].

Như vậy, Người lao động là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên.

Không phân biệt giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ, văn hóa… có khả năng lao

động (kể cả người khuyết tật) và có nhu cầu được làm việc bằng sức lực hoặc

trí lực nhằm tạo ra sản phẩm và nhận lại các giá trị tương ứng bằng tiền.

1.1.1.3. Đại học công lập

Đại học là nơi giáo dục đào tạo về kiến thức, chuyên môn và kỹ năng

nghề cho người học. Trường đại học có lịch sử phát triển từ rất lâu trong lịch

sử nhân loại, hiện nay đã có ghi nhận về những trường đại học lâu đời nhất:

đại học Oxford (Anh) thành lập năm 1096. Hay tại Việt Nam ngôi trường

được coi là trường đại học đầu tiên là Văn miếu quốc tử giám năm 1076. Việc

được học tập trong một ngôi trường đại học gần như đảm bảo về khả năng tìm

kiếm việc làm tạo ra thu nhập cao. Với nhu cầu học hỏi của con người và sự

phát triển của xã hội các trường đại học được thành lập nên. Bên cạnh những

trường đại học công lập còn có sự tham gia của các trường đại học dân lập, tư

9

thục góp phần cung cấp dịch vụ đào tạo.

Căn cứ điều 4 Luật giáo dục đại học số 34/2018/QH14

- Cơ sở giáo dục đại học là cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục

quốc dân, thực hiện chức năng đào tạo các trình độ của giáo dục đại học,

hoạt động khoa học và công nghệ, phục vụ cộng đồng

- Trường đại học, học viện (sau đây gọi chung là trường đại học) là cơ

sở giáo dục đại học đào tạo, nghiên cứu nhiều ngành, được cơ cấu tổ chức

theo quy định của Luật này.

- Đại học là cơ sở giáo dục đại học đào tạo, nghiên cứu nhiều lĩnh vực,

được cơ cấu tổ chức theo quy định của Luật này; các đơn vị cấu thành đại

học cùng thống nhất thực hiện mục tiêu, sứ mạng, nhiệm vụ chung.

Do đó, Đại học công lập là cơ sở giáo dục đại học do Nhà nước thành

lập với mục tiêu cung cấp dịch vụ giáo dục bằng hình thức giáo dục kiến

thức, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cho người theo học. Các trường đại

học công lập hoạt động và vận hành chấp hành đúng theo quy định của Bộ

giáo dục đào tạo, cơ quan chủ quản trực tiếp và quy định của Pháp luật.

1.1.2. Bố trí công việc;phân công; đánh giá viên chức, lao động

1.1.2.1.Bố trí nhân lực

Bố trí nhân lực là hoạt động nhằm sắp xếp cho người lao động một chỗ

làm việc. Có thể bố trí theo một số trường hợp sau:

- Người lao động được tuyển dụng cho vị trí công việc còn trống: Khi

có các chức danh công việc còn trống mà các kiến thức, kỹ năng chuyên môn

về kkinh nghiệm của người lao động thỏa mãn yêu cầu cơ bản của vị trí này

thì sắp xếp, bố trí họ vào vị trí dự định tuyển chọn

- Trường hợp chuyển đổi công việc từ cơ quan khác tới theo điều động,

sáp nhập: Trước hết cần nghiên cứu hồ sơ của người lao động và thực hiện

phòng vấn người lao động nhằm tìm hiểu các kiến thức và kỹ năng mà người

10

lao động đó có được. So sánh kiến thức, kỹ năng của người lao động được

chuyển đến với tiêu chuẩn chức danh công việc để xác định chức danh công

việc đó có phù hợp với người lao động đó.

- Người lao động được tuyển dụng là người có tài năng cần cho tổ

chức, tổ chức vẫn cần tuyển dù chưa có nhu cầu tuyển: Đôi khi tổ chức chưa

thật sự có nhu cầu tuyển nhưng khi phát hiện có nhân tài, tổ chức vẫn thực

hiện tuyển dụng để phục vụ cho nhu cầu phát triển của tổ chức.

- Lao động dôi dư do sắp xếp lại tổ chức bộ máy:

+ Lựa chọn những lao động đã đủ điều kiện nghỉ hưu do có thời gian

đóng bảo hiểm xã hội đáp ững các quy định hiện hành. Khuyến khích các lao

động này nghỉ hưu sớm và có chế độ thích đáng đối với họ

+ Thực hiện đào tạo lại đối với lao động dôi dư, bố trí cho họ công việc

thích hợp hơn sau đào tạo

+ Liên hệ với các trung tâm dịch vụ việc làm để đăng ký tìm việc cho

họ hoặc liên hệ với các tổ chức khác nhận họ vào làm việc

+ Cho mượn lao động

+ Mở rộng hoạt động của tổ chức: Tổ chức có thể xem xét bổ sung

thêm một số loại hình sản xuất - kinh doanh– dịch vụ để bố trí lao động dôi

dư vào làm việc ở các vị trí công việc mới này

1.1.2.2. Phân công công việc

Phân công công việc là hoạt động giao việc cho người lao động. Phân

công công việc cho người lao động bao gồm phân công thường xuyên và phân

công công việc đột xuất

Phân công công việc thường xuyên là giao việc cho người lao động

những nhiệm vụ có tính thường xuyên, những nhiệm vụ này thuộc chức trách

của người lao động, người lao động buộc phải hoàn thành. Những công việc

này thường được thể hiện rõ trong bản mô tả công việc của chức danh công

11

việc mà người lao động đảm nhận.

Phân công công việc đột xuất là giao việc cho người lao động những

nhiệm vụ phát sinh, không nằm trong kế hoạch dự tính, cần phải giải quyết.

1.1.2.3. Đánh giá viên chức, lao động

Theo từ điển Tiếng Việt: “Đánh giá” được định nghĩa là “Nhận định

giá trị”[24].

Đánh giá là việc làm cần thiết trong việc sử dụng lao động dù ở lĩnh

vực hay đơn vị nào. Có 2 cách đánh giá: Đánh giá theo chuẩn và đánh giá

theo tiêu chí được xây dựng.

+ Đánh giá theo chuẩn: là so sánh thành tích của các đối tượng cùng

được đánh giá với nhau.

+ Đánh giá theo tiêu chí: Là đánh giá dựa trên các tiêu chí đã được xác

định rõ ràng phù hợp với mục tiêu đề ra.

Thông thường trong việc sử dụng kết quả đánh giá người lao động để

đưa ra quyết định sử dụng lao động hiệu quả thường sử dụng đánh giá theo

tiêu chuẩn.

Do đó Đánh giá viên chức, lao động là việc sử dụng tiêu chí rõ ràng về

thành tích đạt được phù hợp với loại hình công việc và mục tiêu đề ra.Đánh

giá, phân loại viên chức nhằm làm rõ ưu điểm, khuyết điểm, mặt mạnh, mặt

yếu về tư tưởng, phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực trình độ chuyên môn,

nghiệp vụ, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao.

1.1.3 Sử dụng viên chức, người lao động

Theo từ điển Tiếng Việt: “Sử dụng là lấy làm phương tiện để phục vụ

mục đích hay nhu cầu nào đó” [24].

Trong quy định của Bộ luật lao động tại điều 46 thì các phương án sử

dụng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau đây:

- Danh sách và số lượng người lao động tiếp tục được sử dụng, người

Luận văn Sử dụng viên chức và người lao động tại Cơ sở Sơn Tây Trường Đại học Lao động - Xã hội