Một số phương thức hình thành kí hiệu của người điếc Việt Nam

Download

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

Một số phương thức hình thành kí hiệu

của người điếc Việt Nam

Lê Thị Tố Uyên

Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

TÓM TẮT: Để trở thành một ngôn ngữ độc lập và mang tính hệ thống rõ nét,

52 Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam

Email: touyenan@gmail.com

ngôn ngữ kí đã hiệu trải qua những nấc thang phát triển phong phú. Trong quá

trình hình thành và phát triển, ngôn ngữ kí hiệu phản ánh phần nào kiểu tư duy

của người điếc. Ngôn ngữ kí hiệu ở cấp độ từ vị có nhiều kiểu hình thành khác

nhau giúp người điếc có thể truyền tải, lưu giữ những thông điệp từ đơn giản

đến phức tạp nhất và nó thực sự trở thành một phương tiện giao tiếp, công cụ

tư duy hữu hiệu của người điếc. Bài viết nhằm trình bày 6 kiểu hình thành ngôn

ngữ kí hiệu được xem như là một sự tổng hợp thành “quy luật” hình thành kiểu

ngôn ngữ rất đặc thù này.

TỪ KHÓA: Ngôn ngữ kí hiệu; kí hiệu; người điếc; hình thành.

Nhận bài 06/4/2020 Nhận bài đã chỉnh sửa 05/6/2020 Duyệt đăng 15/9/2020.

và học tập của người điếc thông qua một số đề tài nghiên

1. Đặt vấn đề

cứu và một số dự án được thực hiện tại nước ta. Hiện nay,

NNKH đang dần phát triển và trở thành một trong những

tiếp cận chính trong giáo dục trẻ điếc và ngày càng được lan

tỏa trong cộng đồng [2].

Đằng sau quá trình hình thành và phát triển của NNKH

là sự phản ánh quá trình biến chuyển của tư duy con người,

từ tư duy hành động trực quan đến tư duy hình tượng trực

quan, cùng với sự phát triển của tư duy sáng tạo, tư duy trực

giác - ý niệm, đó là cả một quá trình phát triển nhận thức lâu

dài của con người để có được tư duy khái niệm [3].

Người điếc tiếp nhận thông tin qua kênh chính yếu là

thị giác và biểu đạt suy nghꢀ qua đôi bàn tay [4]. NNKH

là “tiếng mẹ đẻ” của người điếc. Không giống như ngôn

ngữ nói, NNKH không chuyển tải thông điệp qua phương

tiện truyền âm mà qua phương tiện hình ảnh còn được gọi

là ngôn ngữ thị giác. NNKH được “phát âm” bằng cử chỉ

được thực hiện qua đôi tay với những quy tắc nhất định.

Các kí hiệu bằng tay được bổ sung thêm và được bổ nghꢀa

bởi cách thể hiện trên nét mặt và cử động của cơ thể. Người

Ngôn ngữ kí hiệu (NNKH) là ngôn ngữ bẩm sinh và tự

nhiên của cộng đồng người điếc. Nó là phương tiện giao

tiếp phức tạp và toàn diện như bất cứ một ngôn ngữ nào.

Nó được mã hóa truyền tải thông tin và bị chi phối bởi các

quy tắc ngữ pháp độc lập rất độc đáo. Để trở thành một

ngôn ngữ độc lập có tính hệ thống, ngôn ngữ kí hiệu trải

qua những nấc thang phát triển phong phú. Như bất kì một

ngôn ngữ của cộng đồng nào đó trên thế giới, quá trình hình

thành NNKH là kết quả của quá trình vận động tư duy, từ

trực trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng. NNKH ở

cấp độ từ vị có nhiều kiểu hình thành khác nhau giúp người

điếc có thể truyền tải, lưu giữ những thông điệp từ đơn giản

đến phức tạp nhất. Bài viết này trình bày một số kiểu hình

thành NNKH của người điếc ở cấp độ từ vị, qua đó phần

nào phản ánh sự hình thành một phương tiện giao tiếp, một

công cụ tư duy hữu hiệu của người điếc ở Việt Nam.

2. Nội dung nghiên cứu

2.1. Vài nét về ngôn ngữ kí hiệu

NNKH là ngôn ngữ sử dụng hình dạng bàn tay, chuyển điếc cần đến những cơ sở hình tượng đầu tiên của thế giới

động cơ thể, cử chỉ, điệu bộ và sự thể hiện trên khuôn mặt để làm cơ sở hiện thực cho sự phản ánh và khái quát ngày

trao đổi kinh nghiệm, suy nghꢀ, nhu cầu và cảm xúc [1]. Ở càng cao của mình. Đây là cơ sở để người điếc xây dựng hệ

Việt Nam, NNKH được sử dụng chính thức khi cha Azemar thống các kí hiệu nhằm biểu đạt và giao tiếp dưới dạng vỏ

mở trường dạy trẻ điếc vào năm 1886 tại Lái Thiêu với vốn hình thức vật chất của tư duy. Thông qua đó, các hình thái

kí hiệu được học hỏi từ Pháp. Quá trình phát triển NNKH của đời sống tinh thần trực tiếp hoặc gián tiếp biểu hiện ra

trước những năm 1975 tại Miền Nam có những bước thăng bên ngoài.

trầm. Có giai đoạn phát triển đỉnh cao khi trường Điếc

2.2. Các phương thức hình thành kí hiệu

2.2.1. Số lượng các phương thức hình thành kí hiệu

Có nhiều phương thức khác nhau để tạo kí hiệu. Trong số

Lái Thiêu có đến 600 học sinh điếc (giai đoạn 1903-1905)

học văn hóa bằng NNKH. Song giai đoạn từ 1960, khi Sơ

Nguyễn Thị Phúc sau khi học phương pháp nghe nói từ

Pháp trở về, NNKH ít được chú trọng. Từ năm 1975, một đó, các phương thức phổ biến nhất được chúng tôi ghi nhận

số cơ sở giáo dục trẻ điếc ở miền Bắc bắt đầu phát triển. gồm: 1/ Chỉ trực tiếp (trực chỉ); 2/ Mô phỏng; 3/ Phản ánh

Tuy nhiên, phương pháp dạy học cho trẻ điếc trong những và phân tích đặc trưng; 4/ Phái sinh, 5/ Vay mượn; 6/ Chữ

cơ sở đó chủ yếu là phương pháp nghe nói. Sau này, NNKH cái và chữ số ngón tay. Các phương thức này là kết quả của

dần khẳng định được vai trò trong việc phát triển giao tiếp sự quan sát, so sánh, phân loại các kí hiệu của chúng tôi về

TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

Lê Thị Tố Uyên

sự hình thành kí hiệu của người điếc. Việc tìm hiểu, tổng

hợp và minh họa các kiểu hình thành kí hiệu góp phần tạo

dựng cơ sở để người điếc phát triển nguồn kí hiệu của mình

ngày càng phong phú, đảm bảo được cái gốc (điểm thống

nhất) để vùng miền nào cũng có thể “suy luận” và hiểu ý

nghꢀa của kí hiệu mới khi giao tiếp.

Kí hiệu: mắt Kí hiệu: tóc Kí hiệu: tay Kí hiệu: tai

Trong Bảng 1, chúng tôi sử dụng 408 từ ngữ được biểu

đạt bằng 408 kí hiệu thống nhất sử dụng của cộng đồng

người điếc đại diện cho 3 vùng miền Bắc, Trung, Nam

của nước ta thuộc Dự thảo chuẩn quốc gia về ngôn ngữ kí

hiệu (MoET, 2019) để xem xét sự phân bổ về các kiểu hình

thành kí hiệu. Đây là 408 kí hiệu thống nhất đầu tiên tại

Việt Nam mang tính pháp lí (NNKH có sự khác biệt rất lớn

giữa các vùng miền nước ta và trước đó, các kí hiệu được

thu thập chỉ mang tính vùng miền). Đây là các kí hiệu cơ

bản được dùng trong giao tiếp hàng ngày và trong học tập

của người điếc.

Hình 2: Kí hiệu chỉ bộ phận cơ thể

- Kí hiệu chỉ trang phục: quần, áo, … (xem Hình 3):

Kí hiệu: quần

Kí hiệu: áo

Hình 3: Kí hiệu chỉ trang phục

Bảng 1: Các kiểu hình thành kí hiệu

- Đại từ nhân xưng: tôi, bạn. (xem Hình 4):

STT

Kiểu hình thành kí hiệu

Trực chỉ

Số lượng

Tỉ lệ (%)

3,7

Mô phỏng

166

126

40,7

30,9

2,0

Phản ánh, phân tích đặc trưng

Phái sinh

Vay mượn

18,8

3,9

Chữ cái, chữ số ngón tay

Tổng số

408

100

Kí hiệu: tôi

Kí hiệu: bạn

Hình 4: Kí hiệu đại từ nhân xưng

Có thể nhận thấy, kí hiệu được hình thành bằng cách mô

phỏng và phản ánh, phân tích đặc trưng chiếm tỉ lệ cao hơn

so với các phương thức khác. Phương thức phái sinh xuất

hiện rất ít trong quá trình hình thành các khái niệm cơ bản.

- Bên cạnh đó, trạng từ chỉ vị trí, các mạo từ xác định

“này, kia, ấy, đó”: cái này, cái kia, người này, người kia, cô

ấy, anh ấy… (xem Hình 5):

2.2.2. Phân tích các kiểu hình thành kí hiệu

a. Kí hiệu hình thành bằng cách chỉ trực tiếp (trực chỉ)

Bằng cách này, người làm kí hiệu sẽ chỉ, chạm trực tiếp

vào đối tượng hoặc vị trí đặc trưng của đối tượng muốn nói

đến. Hình dạng bàn tay thực hiện kí hiệu bằng cách này có

thể là chỉ, chạm bằng ngón trỏ, bằng ngón trỏ và ngón cái

hoặc cả bàn tay. Đây là cách hình thành kí hiệu mang tính

trực quan của người điếc. Chính vì thế, nhiều người nghe

nghꢀ rằng, đó không phải là NNKH mà chỉ là các cử chỉ

thông thường. Song với tiêu chí đơn giản và thuận tiện,

cách hình thành kí hiệu bằng cách trực chỉ này mang lại

hiệu quả giao tiếp nhanh chóng. Trong NNKH, các nhóm

từ hình thành bằng cách trực chỉ gồm:

Kí hiệu: này

Kí hiệu: kia

Hình 5: Kí hiệu về trạng từ chỉ vị trí

b. Kí hiệu hình thành bằng cách mô phỏng

Người điếc sử dụng cách mô phỏng để tái hiện lại hình

ảnh thế giới xung quanh qua đôi bàn tay một cách rất hiệu

quả. Hình thành kí hiệu theo kiểu này bao gồm:

- Kí hiệu chỉ bộ phận cơ thể: đầu, mắt, mũi, miệng, tay,

… (xem Hình 2):

- Sử dụng những cử chỉ điệu bộ đã tồn tại trong xã hội với

một ý nghꢀa nhất định. Với người nghe, thông điệp không

Số 33 tháng 9/2020

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

chỉ được truyền tải thông qua lời nói mà cử chỉ điệu bộ có người cho là hành động sủa của chúng nhưng cũng có

góp phần làm rõ ràng và sinh động hơn cho thông điệp mà

chủ ngôn muốn truyền tải. Một vài cử chỉ, điệu bộ cũng

được người điếc đưa vào sử dụng trong hệ thống NNKH.

Mọi kênh giao tiếp đều nhằm một mục đích trước tiên đó là

người nhận thông tin có thể hiểu được một cách chính xác

nhất thông điệp (xem Hình 6):

người cho là đặc trưng với đôi tai vểnh. Cho nên, có thể

cùng lúc tồn tại hai kí hiệu hoặc các kí hiệu mang tính cộng

đồng nhóm nhỏ hoặc tính vùng miền. Dù là đặc trưng nào

thì sự tồn tại của một kí hiệu là do cộng đồng người điếc

quyết định sử dụng và cũng không thể phủ định kí hiệu nào

càng phản ánh đúng nhất bản chất của sự vật, hiện tượng

nhất sẽ có sức sống lâu bền nhất.

- Các kí hiệu chỉ con vật (xem Hình 9):

Kí hiệu: chào Kí hiệu: im lặng Kí hiệu: tốt Kí hiệu: bắn

Kí hiệu: con Kí hiệu: con

mèo (đặc khỉ (đặc trưng voi (đặc trưng đà điểu (đặc

trưng là vuốt là gãi mặt và

râu) thân)

Kí hiệu: con Kí hiệu: con

Hình 6: Sử dụng những cử chỉ điệu bộ đã tồn tại trong xã

hội với một ý nghĩa nhất định

là chiếc vòi) trưng là đầu,

cổ và dáng

đi)

- Dùng kí hiệu diễn tả lại các hành động thường nhật của

con người trong cuộc sống như: Ăn, uống, đi, chạy, nhảy,

ngủ,… (xem Hình 7).

Hình 9: Kí hiệu chỉ con vật

- Các kí hiệu chỉ hoa quả (xem Hình 10):

Kí hiệu: uống Kí hiệu: đi

Kí hiệu: hát Kí hiệu: chạy

Hình 7: Dùng kí hiệu diễn tả lại các hành động thường

nhật của con người

Kí hiệu: chùm Kí hiệu: quả Kí hiệu: quả Kí hiệu: quả

nho (đặc trưng cam (đặc dưa hấu (đặc ớt (đặc trưng

là nhiều quả

nhỏ)

trưng là vắt trưng là miếng là nhỏ, miệng

lấy nước) dưa bổ ra màu cắn và cay)

đỏ)

Dùng kí hiệu mô phỏng hình dáng, hoạt động của sự

vật xung quanh như các kí hiệu chỉ đồ dùng học tập: sách,

thước, tẩy, bút, giấy… các kí hiệu chỉ đồ dùng trong gia

đình: kéo, bát, đũa, thìa, nồi, chảo,…, các kí hiệu chỉ sự vật

tự nhiên: sông, núi, đồi… (xem Hình 8):

Hình 10: Kí hiệu chỉ hoa quả

- Các kí hiệu khác (xem Hình 11):

Kí hiệu: ảo

thuật (đặc

trưng là

hành động

hô biến)

Kí hiệu:

bác sĩ (đặc

trưng là mũ trưng là hình (đặc trưng là

chữ thập

trên trán)

Kí hiệu: cái

võng (đặc

Kí hiệu:

buổi sáng

Kí hiệu: sách Kí hiệu: bát Kí hiệu: đũa Kí hiệu: núi

Hình 8: Dùng kí hiệu mô phỏng hình dáng, hoạt động

của sự vật xung quanh

dáng cong và mặt trời nhô

đưa đi đưa lại) lên)

c. Kí hiệu hình thành bằng cách phản ánh đặc trưng hoặc Hình 11: Kí hiệu khác

phân tích đặc trưng

Với những khái niệm trừu tượng, người điếc diễn giải,

phân tích nội dung rồi chọn lựa những nét đặc thù nhất để

làm kí hiệu, có thể là sự kết hợp các hành động mang nét

đặc thù với nhau để diễn tả nghꢀa của khái niệm cần biểu

Người điếc chọn ra 1 đặc điểm nổi bật nào đó của sự

vật, hiện tượng để thực hiện kí hiệu [1]. Đó có thể là một

bộ phận, hành động hoặc tính chất đặc thù của sự vật, hiện

tượng đó. Những đặc trưng này phụ thuộc vào nhãn quan

chủ quan của chúng ta. Ví dụ như đặc trưng của con chó đạt. Ví dụ (xem Hình 12):

TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

Lê Thị Tố Uyên

Pháp. Năm 1880, cha gửi một thanh niên câm điếc sang

Pháp để học về phương pháp dùng kí hiệu ngôn ngữ. Khi

anh này về nước, cha Azemar mở Trường Câm Điếc Lái

Thiêu (tiền thân của Trung tâm Giáo dục Trẻ khuyết tật

Thuận An là cái nôi nuôi dưỡng và đào tạo người khiếm

thính) vào năm 1886. Vì thế, NNKH của Việt Nam cũng

xuất phát từ Pháp [3].

Kí hiệu: Bắc Kí hiệu: anh Kí hiệu: chân Kí hiệu: cảnh

cực hùng dung sát giao thông

Hình dáng quả (1. Tượng

địa cầu. 2. Tay trưng cho

(1. Mang ý (1. Mang nghꢀa

nghꢀa chụp cảnh sát, đặc

Trải qua nhiều biến cố thăng trầm, NNKH Việt Nam

có lúc hưng thịnh, có lúc suy tàn. Hiện nay, NNKH phát

triển khá mạnh mẽ, đặc biệt giai đoạn từ năm 2012 - 2015

với dự án Giáo dục trẻ khiếm thính trước tuổi đến trường

(IDEO).

chỉ lên phía người. 2. Ý ảnh. 2. Mang trưng là ngôi

trên – phương nghꢀa mạnh ý nghꢀa phần sao trên trán

Bắc)

mẽ)

ngang người) và chiếc súng.

2. Mang nghꢀa

phương tiện

giao thông)

NNKH Việt Nam trong giai đoạn hiện nay chứa đựng

nhiều kí hiệu tương tự hoặc gần giống với các kí hiệu Mꢀ.

Một dấu mốc đáng chú ý đó là Việt Nam đã có một người

điếc đầu tiên - Nguyễn Trần Thủy Tiên - giành học bổng

“Lãnh đạo người điếc thế giới” - World Deaf Leadingship

và đã tốt nghiệp với tấm bằng loại giỏi của Trường Đại học

Hình 12: Kí hiệu với những khái niệm trừu tượng

d. Kí hiệu phái sinh (kí hiệu cùng gốc)

Kí hiệu phái sinh là cách người ta dùng 1 kí hiệu cơ bản

có tính tượng trưng chung cho một số sự vật, sự việc - làm

kí hiệu gốc - từ kí hiệu gốc đó nếu bổ sung vào một lớp Gallaudet (Washington, Mꢀ) năm 2016. Sau khi về nước,

nghꢀa riêng thì sẽ tạo nên 1 kí hiệu mới [5]. Ví dụ (xem

Hình 13):

Tiên tạo được ảnh hưởng rất lớn đến cộng đồng người điếc

Việt Nam.

Kí hiệu gốc là “nhà”, các kí hiệu phái sinh như: Nhà văn

hóa, ngân hàng, trường học, bến xe…

Đối với các kí hiệu vay mượn, nhiều kí hiệu được người

điếc Việt Nam vay mượn hoàn toàn, cũng có một số kí hiệu

vay mượn một phần và một phần được biến đổi để phù hợp

với văn hóa, ngôn ngữ của cộng đồng người điếc Việt Nam.

Ví dụ (xem Hình 15):

Kí hiệu:

nhà

nhà văn hóa

nhà sàn

bến xe

Hình 13: Kí hiệu phái sinh từ kí hiệu gốc “nhà”

Hoặc kí hiệu gốc là “nữ”, các kí hiệu phái sinh như: chị,

em gái, dì, bác gái, mợ, cô giáo, … kí hiệu gốc là “nam”,

các kí hiệu phái sinh như: anh, em trai, bác trai, thầy giáo,

chú… Ví dụ (xem Hình 14):

Kí hiệu Việt: cảm ơn

Kí hiệu Mꢀ: cảm ơn

Kí hiệu Việt: Kí hiệu Mꢀ: Kí hiệu Việt: Kí hiệu Mꢀ:

tên tên giúp đỡ giúp đỡ

Kí hiệu:

nữ

Kí hiệu:

chị gái

Kí hiệu:

em gái

Kí hiệu:

cô giáo

Hình 15: Kí hiệu vay mượn

Hình 14: Kí hiệu phái sinh từ kí hiệu gốc “nữ”

f. Kí hiệu bằng chữ cái và chữ số ngón tay

e. Kí hiệu vay mượn

Thông thường, chữ cái ngón tay và chữ số ngón tay cho

phép diễn đạt một cách chính xác các thông tin như là tên,

tuổi, địa chỉ, biểu thức… Trong một số trường hợp, chữ cái

và chữ số ngón tay được sử dụng như một kí hiệu hoặc bổ

sung, làm rõ cho việc diễn giải nội dung thông điệp của từ,

Giống như nhiều nước trên thế giới, NNKH được du

nhập vào Việt Nam bằng con đường là các tu sꢀ học tập

ở nước ngoài, chủ yếu tại Pháp, trong các cơ sở giáo dục

dành cho người khiếm thính trở về nước dạy tại các cơ

sở giáo dục dành cho trẻ điếc. Ở Việt Nam, Cha Azemar

(còn được gọi là cha Lực) cũng có thời gian tu nghiệp tại ngữ nào đó. Ví dụ (xem Hình 16):

Số 33 tháng 9/2020

NGHIÊN CỨU LÍ LUẬN

đường khác nhau để dần hoàn thiện phương tiện giao tiếp

và công cụ tư duy của một cộng đồng người với nhiều nét

văn hóa đặc trưng. Ở bài viết này, chúng tôi bước đầu liệt

kê và miêu tả 6 kiểu hình thành NNKH, đó là: 1/ Chỉ trực

tiếp; 2/ Mô phỏng; 3/ Phản ánh và phân tích đặc trưng; 4/

Phái sinh; 5/ Vay mượn; 6/ Dùng chữ cái và chữ số ngón

tay. Mọi phương thức thể hiện NNKH của người điếc đều

nhằm mục đích truyền tải thông điệp một cách thuận tiện

và hiệu quả nhất tới người tiếp nhận. NNKH Việt Nam

vẫn đang tiếp tục trên con đường tự hoàn thiện để dần trở

thành một ngôn ngữ mang tính hệ thống và độc lập một

cách rõ nét. Có thể nói, NNKH là một hệ thống biểu trưng

kí hiệu từ đơn giản đến phức tạp, từ trực quan sinh động

Kí hiệu: chu vi Kí hiệu: định Kí hiệu: phòng Kí hiệu: quản

(lần lượt làm lí (lần lượt làm y tế (tay phải lí (tay phải lần

chữ cái ngón chữ cái ngón lần lượt làm lượt làm chữ

tay C, V)

tay Đ, L)

chữ cái ngón cái ngón tay

tay Y, T) Q, L)

Hình 16: Kí hiệu bằng chữ cái và chữ số ngón tay

3. Kết luận

NNKH của người điếc được hình thành bằng nhiều con đến tư duy trừu tượng.

Tài liệu tham khảo

[1] Sandy Niemann, Devorah Greestein, Darlena David,

(2006), Giúp đỡ trẻ điếc, NXB Lao động - Xã hội.

[2] Nguyễn Thị Hoàng Yến, (2005), Đại cương giáo dục trẻ

khiếm thính, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội.

[3] Đỗ Minh Thảo, (12/2012), Vai trò của ngôn ngữ hình

tượng trong văn hóa nguyên thủy và đặc điểm phát triển

ngôn ngữ hình tượng ở người Việt cổ, Tạp chí Khoa học

Xã hội Việt Nam, tr.51-61.

những đặc tính của ngôn ngữ kí hiệu ở Thái Lan và Việt

Nam, Trong là người điếc trong nhiều cách: Những biến

đổi toàn cầu trong những cộng đồng Điếc, Biên tập Leila

Mohagan, Constanze Schmaling, Karen Nakamura và

Graham H. Turner, tr.283-301. Wasshington, D.C, NXB

Đại học Gallaudet.

[5] Cao Thị Xuân Mꢀ, (2010), Tìm hiểu quy luật diễn đạt

bằng kí hiệu giao tiếp của người khiếm thính Việt Nam,

Đề tài cấp Bộ, mã số B.2010 - 19 - 62.

[4] Woodward, James, (2003), Những Ngôn ngữ kí hiệu và

SOME METHODS OF FORMING SIGNS OF VIETNAMESE DEAF PEOPLE

Le Thi To Uyen

The Vietnam National Institute of Educational Sciences

ABSTRACT:To become an independent and systematic language, sign

52 Lieu Giai, Ba Dinh, Hanoi, Vietnam

language has undergone extensive development. In the process of

Email: touyenan@gmail.com

formation and development, the sign language partly reflects the deaf’s

thinking. The sign language at the word level has many different types of

formation that help the deaf people convey and store messages which

are from the simplest to the most complex. It really became a means of

communication, a tool of thinking of the deaf people. The paper aims to

present 6 types of sign language formation that are considered to be a

combination of the “rules” that form this very specific language.

KEYWORDS: Sign language; sign; the deaf people; formation.

TẠP CHÍ KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

5 trang baolam 23420 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Một số phương thức hình thành kí hiệu của người điếc Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

mot_so_phuong_thuc_hinh_thanh_ki_hieu_cua_nguoi_diec_viet_na.pdf