Xây dựng hệ thống câu hỏi theo thang nhận thức của bloom nhằm phát triển năng lực tư duy trong dạy học tác phẩm văn chương cho học sinh trung học cơ sở

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN HIẾN  
TẬP 6 SỐ 4  
XÂY DỰNG HỆ THỐNG CÂU HỎI THEO THANG NHẬN THỨC CỦA BLOOM  
NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TƯ DUY TRONG DẠY HỌC TÁC PHẨM  
VĂN CHƯƠNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ  
Nguyễn Thị Quốc Minh  
Trường Đại học KHXH và NV, Đại học Quốc gia, Tp. Hồ Chí Minh  
Nhận bài ngày: 6/6/2019; Ngày duyệt đăng: 27/08/2019  
Tóm tắt  
Câu hỏi có vai trò quan trọng trong dạy học nói chung và dạy học Văn nói riêng. Sử dụng câu  
hỏi là một trong những phương pháp lâu đời nhất trong dạy học, vấn đề là làm sao để câu hỏi có tính  
hệ thống, có hiệu quả khoa học cao, có thể kích thích người học hăng say tham gia vào quá trình học  
tập. Chúng tôi nhận thấy có thể dựa vào thang nhận thức của Bloom để đưa ra hệ thống câu hỏi trong  
việc biên soạn bài giảng, cũng như tổ chức việc giảng dạy tác phẩm văn chương nhằm phát triển  
năng lực tư duy cho học sinh - một trong những năng lực mà chương trình giáo dục hiện nay đang  
hướng tới.  
Từ khóa: câu hỏi, năng lực, tư duy, tác phẩm văn chương, học sinh trung học cơ sở.  
Building system of questions by using bloom’s taxonomy to develop students’ thinking  
capacity in teaching literary works to junior high school students  
Abstract  
Questions play an important role in teaching activities in general and in teaching literary work in  
particular and using questions has been one of the oldest teaching techniques. The question is how  
to use questions in such ways that the questions are systematically manipulated, scientifically  
effective so that they can stimulate students to eagerly take part in learning process. We strongly  
believe that it is possible to use Bloom’s taxonomy in making the questions up for the lesson plans  
as well as organizing the activities for teaching literary works so as to develop students’ thinking  
capacity – one of the capacities targeted by the current educational curriculum. The scope of  
experiment on using the proposed system of questions is applicable within the teaching hours of  
literary works to students of junior high schools.  
Keywords: question, thinking, capacity, literary work, junior high school student.  
sinh thì những câu hỏi kiểu cũ, vụn vặt, khép kín  
sẽ không mang lại hiệu quả khoa học cao, không  
kích thích người học hăng say tham gia vào quá  
trình học tập. Vì thế cần phải có một hệ thống  
câu hỏi và hệ thống câu hỏi này phải phù hợp  
với định hướng giáo dục của Việt Nam hiện nay  
là phát triển năng lực cho người học. Trong  
khuôn khổ bài viết này, tác giả muốn giới thiệu  
hệ thống câu hỏi theo thang nhận thức của  
Bloom (Anderson và cộng sự, 2001) trong dạy  
học tác phẩm văn chương cho học sinh ở cấp  
Trung học cơ sở (THCS).  
1. Đặt vấn đề  
Sử dụng câu hỏi là một phương pháp đã được  
thực hiện lâu đời nhất trong lịch sử giáo dục gắn  
liền với tên tuổi những người thầy vĩ đại như  
Socrates, Platon, Khổng Tử… Gần đây nhất có  
các tác giả Maczno (2007), Elder và Paul (2010)  
cũng đã đề cập đến câu hỏi hiệu quả, nghệ thuật  
vận dụng câu hỏi thông qua kỹ năng đặt và trả  
lời câu hỏi…  
Nhìn chung có rất nhiều tài liệu nghiên cứu  
về câu hỏi nhưng khi chúng ta đặt ra vấn đề phát  
triển năng lực, nhất là năng lực tư duy cho học  
95  
VAN HIEN UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE  
VOLUME 6 NUMBER 4  
đại… Câu hỏi này giúp học sinh tái hiện những  
gì các em đã nghe, đã đọc, đã học trên lớp.  
Cách thực hiện: Khi đặt câu hỏi ở cấp độ  
“Nhớ” thì giáo viên có thể sử dụng các từ/cụm  
từ như: ai, ở đâu, khi nào, hãy kể lại…  
Ví dụ:  
2. Nội dung  
2.1. Đặc điểm tâm lý tiếp nhận của học sinh  
ở cấp THCS  
Học sinh ở cấp THCS đang ở thời kỳ phát  
triển phức tạp nhất, và cũng là thời kỳ chuẩn bị  
quan trọng nhất cho những bước trưởng thành  
sau này. Các em ý thức được sự thay đổi và tích  
cực hoạt động cho phù hợp với sự thay đổi đó.  
Ở giai đoạn này nhu cầu học hỏi, khám phá, mở  
rộng giao tiếp ngày càng tăng cao. Tuy nhiên,  
đây vẫn là thời kỳ quá độ vì các em không còn  
là trẻ con nhưng lại chưa là người lớn một cách  
đúng nghĩa nên dễ dàng dẫn đến những sai lạc  
đáng tiếc nếu như không có sự định hướng đúng  
đắn của nhà trường và gia đình. Vì thế đây cũng  
chính là giai đoạn quan trọng để người giáo viên  
phát triển mọi năng lực học tập cho các em,  
trong đó năng lực tư duy là năng lực cần được  
đặc biệt quan tâm trong dạy học tác phẩm văn  
chương cho học sinh THCS.  
- Nhà văn Nam Cao tên thật là gì?  
- Hãy cho biết chủ đề của truyện ngắn Lão Hạc  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Nhà văn Nguyên Hồng quê quán ở đâu?  
Ông sinh và mất năm nào?  
- Văn bản Trong lòng mẹ được trích từ tập  
hồi ký nào của Nguyên Hồng?  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
- Đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích gồm bao  
nhiêu câu thơ? Nội dung chủ yếu của đoạn trích  
này là gì?  
- Đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích được  
phân bố cục như thế nào?  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
Đây là cấp độ thấp nhất, đơn giản nhất chưa  
có khả năng kích thích phát triển năng lực tư duy  
cho học sinh nhưng giáo viên không nên coi  
nhẹ, vì nếu học sinh không nhớ kiến thức thì thật  
khó để có thể hiểu, nhận xét, đánh giá, sáng  
tạo… Nói cách khác, nhớ là nền tảng cho các  
cấp độ cao hơn.  
2.2.2. Câu hỏi ở cấp độ Hiểu (Understand)  
Hiểu là khả năng diễn giải, giải thích vấn đề  
bằng cách nghĩ, cách lập luận và ngôn ngữ của  
riêng mình. Hiểu không đơn giản là nhớ và nhắc  
lại những gì đã học, đã biết mà phải có khả năng  
diễn đạt ý tưởng, thông tin theo cách của riêng  
mình cho người khác cùng hiểu.  
Mục đích: Nhằm kiểm tra học sinh cách liên  
hệ, kết nối các thông tin, kiến thức nội dung  
trong bài học, thông tin về tác giả, tác phẩm, thời  
đại và có sự liên hệ bản thân. Câu hỏi này còn  
giúp học sinh hiểu được những nét đặc sắc trong  
nội dung, nghệ thuật của tác phẩm và tài năng  
của tác giả.  
Cách thực hiện: Khi đặt câu hỏi ở cấp độ  
“Hiểu” thì giáo viên có thể sử dụng các cụm từ  
như: hãy so sánh, hãy giải thích, vì sao…  
Ví dụ:  
2.2. Hệ thống câu hỏi theo thang nhận thức  
của Bloom trong dạy học tác phẩm văn  
chương ở THCS  
Khi giáo viên đặt ra câu hỏi, học sinh suy nghĩ  
để trả lời qua đó nâng cao được năng lực tư duy  
cho học sinh. Mức độ phát triển năng lực tư duy  
của học sinh như thế nào còn phụ thuộc vào chất  
lượng nội dung, hình thức của câu hỏi đặt ra. Vì  
thế, rất cần câu hỏi phải có hệ thống và ở các cấp  
độ khác nhau một cách hợp lý để lôi cuốn học  
sinh tham gia vào và giúp các em dễ lĩnh hội.  
Ở đây người viết sẽ xây dựng hệ thống câu  
hỏi dựa trên thang nhận thức của Bloom  
(Anderson và cộng sự, 2001) với các cấp độ:  
“Nhớ, Hiểu, Áp dụng, Phân tích, Đánh giá,  
Sáng tạo” để vận dụng vào giờ học tác phẩm  
văn chương.  
2.2.1. Câu hỏi ở cấp độ Nhớ (Remember)  
Nhớ là khả năng ghi nhớ, nhắc lại chính xác  
và nhận diện thông tin. Nhớ được xem như là  
nền tảng, rất cần thiết cho tất cả các cấp độ tư  
duy. Nhớ ở đây được hiểu là nhớ lại những kiến  
thức đã học và nhắc lại được/ đúng.  
Mục đích: Nhằm kiểm tra trí nhớ (khả năng  
học thuộc lòng) của các em về các thông tin,  
kiến thức liên quan đến tác giả, tác phẩm, thời  
- Vì sao lão Hạc phải bán chó? Chi tiết “bán  
96  
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN HIẾN  
TẬP 6 SỐ 4  
chó” gợi cho em nhớ đến tác phẩm nào mà em  
đã học/ đã đọc?  
hoạt động học tập, phát triển năng lực nhận thức,  
năng lực tư duy cho các em.  
- Em hiểu như thế nào về nguyên nhân cái  
chết của lão Hạc? Qua những điều lão Hạc thu  
xếp nhờ cậy “ông Giáo” rồi sau đó tìm đến cái  
chết, em nghĩ gì về tình cảnh và tính cách của  
lão Hạc? (Bộ Giáo dục và Đào tạo: 2010a, 48).  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Theo em, vì sao khi nghe bà cô ngân dài hai  
tiếng “em bé” thì nước mắt chú bé Hồng lại  
“ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa  
đầm đìa ở cằm và ở cổ”?  
Ví dụ:  
- Giả sử có thể cho lão Hạc lời khuyên trước  
hoàn cảnh của lão thì em sẽ khuyên như thế nào?  
Lý giải vì sao.  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Giả sử em là nhân vật bé Hồng, khi nghe bà  
cô nói những lời đay nghiến về mẹ mình thì em  
sẽ nói/ làm gì? Giải thích vì sao em nói/làm như  
vậy.  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
- Em hãy liệt kê những thành ngữ mà Nguyễn  
Du đã sử dụng trong đoạn trích Kiều ở lầu  
Ngưng Bích và đặt câu với những thành ngữ đó.  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
2.2.4. Câu hỏi ở cấp độ Phân tích (Analyze)  
Là khả năng nhận biết chi tiết, phát hiện và  
phân biệt các bộ phận cấu thành của thông tin  
hay tình huống. Phân tích đòi hỏi khả năng lập  
luận, suy luận cao kết hợp với kiến thức, kinh  
nghiệm, trải nghiệm, chính kiến của bản thân  
người phân tích.  
Mục tiêu: Nhằm kiểm tra khả năng phân tích,  
lý giải những nội dung được học, từ đó tìm ra  
mối liên hệ, hoặc chứng minh luận điểm, hoặc  
đi đến kết luận về một vấn đề gì đó.  
Cách tiến hành: Câu hỏi phân tích thường  
đòi hỏi học sinh phải trả lời: Tại sao? (khi giải  
thích nguyên nhân). Em có nhận xét gì? (khi đi  
đến kết luận). Em hãy lý giải/ giải thích (khi  
chứng minh luận điểm)  
- Câu thơ “Bẽ bàng mây sớm đèn khuya/ Nửa  
tình nửa cảnh như chia tấm lòng” gợi cho em  
cảm giác như thế nào về thời gian?  
- Vì sao trong nỗi nhớ của mình thì Kiều lại  
nhớ về Kim Trọng đầu tiên?  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
Đến cấp độ “Hiểu” thì đòi hỏi khả năng tư  
duy của các em phải nhiều hơn, cao hơn và càng  
về các cấp độ sau thì càng cao hơn nữa.  
2.2.3. Câu hỏi ở cấp độ Áp dụng (Apply)  
Áp dụng hay còn gọi là vận dụng, là khả  
năng sử dụng thông tin, kiến thức và chuyển đổi  
kiến thức từ dạng này sang dạng khác (sử dụng  
những kiến thức đã học trong hoàn cảnh mới),  
tức là vận dụng những gì đã học vào đời sống  
hoặc một tình huống mới.  
Mục đích: Nhằm kiểm tra khả năng áp dụng  
những thông tin, kiến thức đã học, đã đọc được  
vào tình huống mới, tình huống cụ thể như thế  
nào. Thông qua câu trả lời cho loại câu hỏi này  
sẽ giúp học sinh tăng thêm kinh nghiệm, vốn  
sống, biết cách giải quyết vấn đề tương tự trong  
cuộc sống.  
Cách thực hiện: Để có thể đặt câu hỏi ở cấp  
độ “áp dụng” thì giáo viên cần phải tạo ra những  
tình huống mới, tình huống có vấn đề để học  
sinh vận dụng các kiến thức đã học, đã biết vào  
giải quyết vấn đề. Giáo viên cũng có thể đưa ra  
nhiều câu trả lời khác nhau cho một câu hỏi để  
học sinh lựa chọn một câu trả lời phù hợp, kèm  
theo đó là sự lý giải của các em. Chính việc so  
sánh rồi chọn lựa các câu trả lời, sau đó lý giải  
vì sao mình chọn là một quá trình tích cực hóa  
Tình huống phân tích thường có nhiều đáp  
án, nhiều sự lựa chọn khác nhau. Vì bản thân  
mỗi học sinh sẽ có những suy nghĩ, lập luận,  
quyết định khác nhau. Giáo viên tránh áp đặt,  
cần tôn trọng sự tự do sáng tạo của các em.  
Nhưng cũng cần điều chỉnh, định hướng khi các  
em có những sai lệch.  
Ví dụ:  
- Em hãy phân tích diễn biến tâm trạng của  
lão Hạc xung quanh việc bán chó. Qua đó, em  
thấy lão Hạc là người như thế nào?  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Khi được gặp lại mẹ sau bao nhiêu xa cách  
và thương nhớ, chú bé Hồng không nói được gì  
97  
VAN HIEN UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE  
VOLUME 6 NUMBER 4  
mà chỉ “òa lên khóc rồi cứ thế nức nở”, em hãy  
cho biết vì sao lại như vậy?  
- Nếu cho em chọn một chi tiết đặc sắc nhất  
trong truyện ngắn Lão Hạc thì em sẽ chọn chi  
tiết nào? Vì sao?  
- Ngoài truyện ngắn Lão Hạc thì em còn biết  
những tác phẩm nào của nhà văn Nam Cao? Qua  
những tác phẩm đó em có nhận xét/ đánh giá gì  
về tài năng nghệ thuật của Nam Cao?  
- Em có nhận xét gì về tâm trạng của nhân vật  
chú bé Hồng qua đoạn “Giá những cổ tục đã đày  
đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy  
tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn,  
mà nhai, mà nghiền cho kỳ nát vụn mới thôi”?  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Theo em, từ nào có thể được xem là “nhãn  
tự” trong câu thơ sau “Tưởng người dưới nguyệt  
chén đồng/ Tin sương luống những rày trông  
mai chờ”?  
- Em cảm nhận như thế nào về tình cảm chú  
bé Hồng dành cho mẹ qua đoạn “cái lầm đó  
không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa,  
khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt  
chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước mắt gần rạn  
nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc”?  
- Tác giả đã sử dụng kết hợp nhiều biện pháp  
nghệ thuật đặc sắc như so sánh (những cổ tục…  
là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu  
mẩu gỗ), điệp từ (mà) và các động từ mạnh (vồ,  
cắn, nhai, nghiến) trong cùng một đoạn văn đã  
mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
2.2.5. Câu hỏi ở cấp độ Đánh giá (Evaluate)  
Là khả năng phán xét giá trị hoặc sử dụng  
thông tin theo các tiêu chí thích hợp. Trong hoạt  
động tiếp nhận tác phẩm văn chương, đánh giá  
là một bước cao (nhận thức - đánh giá - thưởng  
thức) thể hiện được trình độ, kinh nghiệm, vốn  
sống, khuynh hướng của người đánh giá.  
Mục tiêu: Nhằm kiểm tra khả năng đóng góp  
ý kiến, sự phán đoán của học sinh trong việc  
nhận định, đánh giá các sự kiện, thông tin trong  
tác phẩm hoặc về tác giả. Dạng câu hỏi này giúp  
thúc đẩy học sinh tìm tòi tri thức, xác định giá  
trị đồng thời qua đó chúng ta hiểu được cách  
nhìn nhận, cách cảm, quan điểm, chính kiến của  
các em về vấn đề. Trả lời cho câu hỏi đánh giá  
đòi hỏi học sinh phải biết cách lập luận chặt chẽ,  
thuyết phục để đưa ra và bảo vệ quan điểm của  
mình.  
- Nếu cho em chọn một chi tiết đặc sắc nhất  
trong đoạn trích Trong lòng mẹ thì em sẽ chọn  
chi tiết nào? Vì sao?  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
- Có ý kiến cho rằng: Khi gặp cơn gia biến  
Kiều đã phần nào “đền ơn sinh thành” cho cha mẹ  
nhưng Kiều lại phải hi sinh mối tình đầu đẹp đẽ  
của mình với Kim Trọng. Nỗi đau ấy cứ vò xé tâm  
can Kiều, nàng luôn thấy mình có lỗi với Kim  
Trọng vì thế nàng luôn day diết nhớ Kim Trọng.  
Em có đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao?  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
2.2.6. Câu hỏi ở cấp độ Sáng tạo (Create)  
Đây là cấp độ cao nhất trong thang nhận thức  
của Bloom. Từ những thông tin, kiến thức được  
cung cấp người học có khả năng làm ra cái mới.  
Để phát triển được tài năng cho người học thì  
giáo viên rất cần cho các em một môi trường  
thuận lợi để sáng tạo. Tránh gò bó áp đặt, bởi áp  
đặt là triệt tiêu hết mọi sự sáng tạo.  
Cách tiến hành: Giáo viên đưa ra vấn đề, tình  
huống có trong hoặc ngoài tác phẩm (nhưng có  
liên quan đến tác phẩm) và đặt câu hỏi yêu cầu  
học sinh đánh giá.  
Ví dụ:  
- Em hiểu thế nào về ý nghĩ của nhân vật  
“tôi” (có thể coi là tác giả) qua đoạn văn sau:  
“Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta,  
nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy  
họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi…  
toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao  
giờ ta thấy họ là những người đáng thương [...].  
Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo  
lắng, buồn đau, ích kỷ che lấp mất”. (Bộ Giáo  
dục và Đào tạo, 2010a: tr. 48).  
Mục tiêu: Nhằm kiểm tra khả năng của học  
sinh có thể đưa ra dự đoán, cách giải quyết vấn  
đề, các câu trả lời hoặc đề xuất có tính sáng tạo.  
Câu hỏi dạng này sẽ kích thích sự sáng tạo của  
học sinh, qua đó sẽ giúp giáo viên kịp thời phát  
hiện và bồi dưỡng cho những em có năng khiếu  
98  
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN HIẾN  
TẬP 6 SỐ 4  
môn văn.  
việc vận dụng hệ thống câu hỏi theo thang nhận  
thức của Bloom cho các em vẫn chủ yếu là ở cấp  
độ nhớ, hiểu, phân tích, áp dụng, còn cấp độ  
đánh giá, sáng tạo thì chỉ nên chiếm tỷ lệ thấp  
và cần đảm bảo độ vừa sức cũng như sự phù hợp  
với thực tiễn cuộc sống của các em.  
Cách tiến hành: Giáo viên cần tạo ra những  
tình huống, những câu hỏi buộc học sinh phải  
lập luận, suy đoán, vận dụng tư duy để có thể  
đưa ra những lời giải mang tính sáng tạo riêng  
của mình.  
Ví dụ:  
Giáo viên có thể sử dụng câu hỏi dạng đánh  
giá, sáng tạo dành riêng cho học sinh khá, giỏi như  
một hình thức bài tập về nhà. Tuy nhiên, cũng  
không quên khuyến khích những học sinh còn lại  
mạnh dạn tham gia trả lời dạng câu hỏi này.  
Xây dựng hệ thống câu hỏi cho cùng một  
khối lớp nhưng ở mỗi lớp khác nhau giáo viên  
cũng nên có sự điều chỉnh tổ hợp câu hỏi cho  
phù hợp trình độ học sinh của từng lớp. Giáo  
viên cần phối hợp hài hòa, nhịp nhàng và hợp lý  
các dạng câu hỏi sao cho tất cả học sinh đều  
hăng hái tham gia vào giờ học. Điều này còn phụ  
thuộc rất nhiều vào tài năng, bản lĩnh sư phạm  
của giáo viên.  
- Nếu cho em viết lại một đoạn trong truyện  
ngắn Lão Hạc thì em sẽ viết lại đoạn nào? Vì sao?  
(Lão Hạc - Nam Cao)  
- Nếu cho em đặt lại tên cho đoạn trích Trong  
lòng mẹ thì em sẽ đặt như thế nào? Vì sao?  
- Hãy đặt mình vào nhân vật chú bé Hồng và  
kể/ viết lại đoạn được gặp lại mẹ.  
- Hãy viết một đoạn văn từ 10 - 15 dòng để an  
ủi nhân vật bé Hồng trong những lúc vắng xa mẹ.  
(Trong lòng mẹ - Nguyên Hồng)  
- Dựa vào nội dung đoạn trích, em hãy viết  
một đoạn văn từ 15 - 20 dòng diễn tả nỗi đau  
buồn của Thúy Kiều khi ở lầu Ngưng Bích.  
(Kiều ở lầu Ngưng Bích - Nguyễn Du)  
2.3. Những lưu ý khi xây dựng hệ thống  
câu hỏi theo thang nhận thức của Bloom cho  
mỗi bài dạy tác phẩm văn chương  
3. Kết luận  
Để một giờ học tác phẩm văn chương nói  
riêng và quá trình dạy học môn Ngữ văn nói  
chung đạt hiệu quả cao thì hai nhân tố đóng vai  
trò quan trọng, quyết định sự thành bại đó là:  
giáo viên và học sinh. Trong đó, hệ thống câu  
hỏi mà giáo viên sử dụng là rất quan trọng, có  
ảnh hưởng trực tiếp đến hứng thứ học tập của  
học sinh cũng như chất lượng giờ dạy. Xây dựng  
thành công hệ thống câu hỏi theo thang nhận  
thức của Bloom sẽ là một trong những giải pháp  
tối ưu, mang lại sự đổi mới, hiệu quả thật sự cho  
quá trình dạy học nói chung và dạy học môn  
Ngữ văn ở cấp THCS nói riêng.  
Sự phân chia các cấp độ ở đây cũng chỉ mang  
tính tương đối, vì có trường hợp trong câu hỏi  
dạng này lại có vế quan hệ với câu hỏi dạng  
khác, và ngược lại.  
Câu hỏi ở mức độ càng cao thì sẽ giúp học  
sinh phát triển năng lực tư duy càng nhiều. Hệ  
thống câu hỏi trong giờ học phải giúp học sinh  
đạt tới mục tiêu chung của bài học. Bên cạnh đó  
hệ thống câu hỏi cũng cần mang tính “vừa sức”  
và “tạo sức” cho học sinh. Giáo viên cần tránh  
sử dụng nhiều câu hỏi ở cấp độ thấp sẽ khiến  
học sinh thấy nhàm chán, đơn điệu, không hứng  
thú với giờ học (nhất là đối với những học sinh  
khá, giỏi), nhưng cũng không vì thế mà sử dụng  
quá nhiều những câu hỏi ở cấp độ cao vì như  
vậy các em học lực trung bình sẽ khó theo kịp  
rồi từ đó cũng sinh ra tâm lý chán nản. Vì vậy,  
phải tùy vào tình hình thực tế của lớp học mà  
cân nhắc, lựa chọn, phân phối các cấp độ câu hỏi  
cho hợp lý.  
Tài liệu tham khảo  
Anderson, L.W., Krathwohl, D.R., Airasian, P.W.,  
Cruikshank, K.A., Mayer, R.E., Pintrich,  
P.R., Raths, J., and Wittrock, M.C. (Eds.)  
(2001). A taxonomy for learning, teaching,  
and assessing:  
A revision of Bloom’s  
Taxonomy of Educational Objectives  
(Complete edition). New York: Longman.  
Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dự án Việt - Bỉ (2010). Dạy  
và học tích cực - Một số phương pháp và kỹ  
thuật dạy học. Hà Nội, Nxb Đại học Sư phạm.  
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010a). Ngữ văn 8, Tập 1.  
Do trình độ nhận thức, vốn sống, trải nghiệm  
của các em ở cấp THCS vẫn còn hạn chế nên  
99  
VAN HIEN UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE  
VOLUME 6 NUMBER 4  
Hà Nội, Nxb Giáo dục.  
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010 b). Ngữ văn 9, Tập 1.  
Hà Nội, Nxb Giáo dục.  
Elder, L. and Paul, R. (2010). The Thinker's Guide to  
the Art of asking essential question. The  
Foundation for Critical Thinking. Bản dịch  
Nxb Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh, 2015. Cẩm  
nang tư duy đặt câu hỏi bản chất.  
Teaching: A Comprehensive Framework for  
Effective Instruction. 1st ed., Association for  
Supervision and Curiculum Development.  
221 pp.  
Nguyễn Thị Quốc Minh (2017), Luận án Tiến sỹ  
Khoa học giáo dục: Xây dựng hệ thống câu  
hỏi phát triển năng lực đọc hiểu tác phẩm văn  
chương cho học sinh trung học phổ thông,  
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội  
Marzano, R. Z. (2007). The Art and Science of  
100  
pdf 6 trang baolam 23760 Free
Bạn đang xem tài liệu "Xây dựng hệ thống câu hỏi theo thang nhận thức của bloom nhằm phát triển năng lực tư duy trong dạy học tác phẩm văn chương cho học sinh trung học cơ sở", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfxay_dung_he_thong_cau_hoi_theo_thang_nhan_thuc_cua_bloom_nha.pdf