Bài giảng Địa chất kiến trúc & đo vẽ bản đồ địa chất

9/24/2015

GEOPET

TS. Nguyễn Huỳnh Thông

BÀI GIẢNG CHỈ DÀNH CHO SINH VIÊN THEO HỌC LỚP

ĐỊA CHẤT KIẾN TRÚC & ĐO VẼ BẢN ĐỒ ĐỊA CHẤT

1

NỘI DUNG

 Thế nằm nghiêng

 Các yếu tố thế nằm

 Xác định thế nằm thật từ 2 thế nằm biểu kiến

 Xác định thế nằm thật từ tài liệu hố khoan

 Bề rộng và hình dạng lộ của lớp nghiêng

 Cự ly chiếu, đường phương chiếu

 Tam giác vỉa

 Thế nằm đảo

2

 Bài tập 3

1

9/24/2015

Thế nằm nghiêng

Thế nằm nghiêng của cá c lớp thể hiện ở chổ cá c lớp

đều nằm nghiêng về một phí a. Phạm vi cá c lớp nằm

nghiêng về một phí a cò n gọi là vùng có cấu tạo đơn

tà

Để xá c định cá c lớp nằm nghiêng trong khô ng

gian, thì phải xá c định yếu tố thế nằm của lớp đó

3

Các yếu tố thế nằm

1. Đường phương

2. Hướng dốc

3. Góc dốc

4

2

9/24/2015

• Đường phương, hướng dốc được xá c định bằng

gó c phương vị

• Đường phương có 2 gó c phương vị lệch nhau

180 độ .

• Hướng dốc chỉ có 1 chiều nên chỉ có 1 giá trị và

lệch với đường phương 1 gó c 90 độ

5

Ngoài thực tế, thường chỉ đo gó c phương vị hướng

dốc và gó c dốc (sử dụng địa bàn địa chất để đo) và

ghi nhật ký địa chất cũng như trong bá o cá o:

β hướng dốc và α gó c dốc

BT 3a

(khô ng ghi dấu hiệu chỉ độ)

Với yếu tố thế nằm

, đưa lên bản đồ

6

3

9/24/2015

7

Xác định thế nằm thật từ hai thế nằm

biểu kiến

Hướng dốc biểu kiến là hì nh chiếu của đường

dốc biểu kiến lên mặt phẳng nằm ngang. Đường

dốc biểu kiến là đường dốc bất kỳ khô ng trùng

với đường dốc có gó c dốc lớn nhất

Gó c tạo bởi đường dốc biểu kiến và hì nh chiếu

của nó lên mặt phẳng nằm ngang là gó c dốc biểu

kiến

α bk < α thật

8

4

9/24/2015

BT 3b

Có hai yếu thế nằm biểu kiến

1. Vẽ vò ng trò n tâ m O. Từ O vẽ phương 140 ( β1) và

phương 230 (β2)

2. Từ O vẽ hai đường thẳng gó c với β1 và β2 cắt vò ng

trò n tại hai điểm D’ và D’’.

3. Vẽ gó c 90- α1 và 90- α2. Cạnh của hai gó c này cắt

β1 và β2 tại A và B.

4. Nối AB , AB chí nh là đường phương lớp

5. Từ O vẽ OC thăng gó c với AB, đường OC là hì nh

chiếu của hướng dốc lên mặt phẳng nằm ngang. Xá c

định hướng OC ta có hướng dốc thực.

6. Từ O vẽ OD’’’ thẳng gó c OC. Nối CD’’’, gó c OCD’’ ‘là

gó c dốc α của vĩa

9

10

5

9/24/2015

Xác định thế nằm thật theo tài liệu lổ

khoan

Bài tập 3c

Trường hợp 3 lổ khoan: không thẳng hàng

BT 3c: LK1 = 490m/350m; LK2 = 530m/ 340m;LK2 =

520m/ 410m (độ cao miệng HK/độ sâu gặp nóc vỉa than)

Tỷ lệ bản đồ là 1/ 5.000

1/ X/đ hướng dốc

2/ X/đ góc dốc α

AA’ = 50m

AB = đo * tỷ lệ

 α

11

BT 3d:

LKa = 350m/100m; LKb = 300m/ 100m;LKc = 450m/ 100m

Tỷ lệ bản đồ là 1/ 5.000

12

6

9/24/2015

BT 3e:

LKa = 350m/100m; LKb = 300m/ 100m;LKc = 450m/ 100m

Tỷ lệ bản đồ là 1/ 5.000

13

1. Đo góc phương vị

hướng dốc

14

7

9/24/2015

Bề rộng và Hình dạng lộ của lớp

nghiêng trên bản đồ

15

Cự ly chiếu, đường phương chiếu

Hì nh dạng của vết lộ phụ thuộc vào gó c dốc của lớp và

gó c nghiêng của địa hì nh được nghiên cứu bằng

phương phá p cự ly chiếu và đường phương chiếu

Cự ly chiếu a là hì nh chiếu khoảng cá ch của 2 đường

phương của mặt nó c hay mặt đáy của lớp nằm nghiêng

lên mặt phẳng nằm ngang

Hệ thống đường phương trên sơ dồ khối (trái) & hệ thống đường phương chiếu

16

cùng cự ly chiếu a trên mặt phẳng nằm ngang (phải)

8

9/24/2015

a phụ thuộc vào:

• Khoảng cách giữa các mặt nằm ngang song song cách đều

• Góc dốc α của lớp

• Tỷ lệ bản đồ

• ** Quan hệ a và α là quan hệ tỷ lệ nghịch

• ** Quan hệ giữa a, h và T là quan hệ tỷ lệ thuận

17

Cự ly chiếu a trên mặt cắt. Cách xác định (trái), sự biến đổi của a theo α (phải)

Tam giác vĩa

(xác định hướng dốc của lớp)

Trên bản đồ địa chất, đặc biệt là bản đồ tỷ lệ lớn thấy có

mối quan hệ giữa thế nằm của lớp với hì nh dạng lộ ra

của chúng

18

9

9/24/2015

Ví dụ, tại điểm M và

N …

-Tại điểm M, nơi vết

lộ nằm ở vị trí thấp

nhất của địa hì nh,

cho ta gó c hướng

vế hướng dốc của

lớp

-Tại điểm N, nơi vết

lộ nằm ở vị trí cao

nhất của địa hì nh,

cho ta gó c hướng

ngược chiều với

hướng dốc của lớp

Diện lộ có dạng chữ V trên bản đồ gọi là

tam giác vỉa.

19

Nếu cùng một địa hình:

• Lớp có dốc thẳng đứng thì vết lộ trên bản đồ là

đường thẳng,

• Lớp có dốc nhiều thì vết lộ trên bản đồ là góc tù

• Lớp có dốc thoải thì vết lộ trên bản đồ là góc nhọn

Trên bản đồ địa chất khô ng có đường cao độ, thì

dựa vào qui luật chung : Lớp luô n nghiêng về phí a

20

trầm tí ch trẻ, trong trường hợp bì nh thường

10

9/24/2015

Thế nằm đảo

Thế nằm bì nh thường : nó c trên – đáy dưới

- Khi lớp đá bị biến dạng, thay đổi thế nằm và gó c dốc

α vướt quá 900 lúc này đá đã bị đảo lộn.

- Việc xá c định này quan trọng trong nghiên cứu địa

tầng, trầm tí ch, kiến tạo

21

Các đặc điểm để xác định thế nằm bình thường và

thế nằm đảo

1/ Tuổi

Hóa thạch

X/đ tuổi tuyệt đối

22

11

9/24/2015

2/ Trong cá c lớp trên mặt bào mò n thường có cá c

hố, lõ m (thấu kí nh) chứa vật liệu vụn thô như cuội

23

3/ Dựa vào phâ n lớp xiên ché o của lớp

24

12

9/24/2015

4/ Dựa vào dấu vết khe nứt nguyên sinh, hay dấu

của sinh vật, hạt mưa

25

5/ Dựa vào , nếu magma phun trào do tiếp xúc

khô ng khi, nguội lạnh nhanh nên hay để bọt khí

trên bề mặt

26

13

9/24/2015

Vẽ ranh giới địa chất một mặt lớp

27

28

14

9/24/2015

29

CHUẨN BỊ:

• BÀI TẬP

• Chương 7: KHE NỨT & ĐỨT GÃ Y

THANK YOU !

30

15

Bài giảng Địa chất kiến trúc & đo vẽ bản đồ địa chất - Chương 6: Dạng nằm nghiêng